Year 2019, Volume 8, Issue 1, Pages 174 - 198 2019-05-22

OPENING and HISTORICAL DEVELOPMENT of TEACHER’S TRAINING SCHOOLS for GIRLS in the COUNTRY
TAŞRADA DARÜLMUALLİMATLARIN AÇILIŞI ve TARİHSEL GELİŞİMİ

Sevim CEYLAN DUMANOĞLU [1] , Memet YETİŞGİN [2]

18 23

Darülmuallimat, teacher’s training school for girls, was first opened in Istanbul in 1870 and stayed as single one in this area for a long time, and tried to meet the needs for female teachers in the country. Because of the increase in the number of schools opened for girls in the country, the numbers of the Darülmuallimat graduates were not sufficient, and even the teachers who graduated from this school had difficulty in meeting the needs of the girls' schools in Istanbul alone. In the provinces, girls’ primary and secondary schools needed a great number of female teachers. During the second proclamation of the Constitutional Monarchy, the expansion of these schools in the provinces was discussed. In 1913 Tedrisat-ı İbtidaiye Kanun-ı Muvakkati was published and studies were carried out in order to open the Darülmuallimat in some provinces. The requests of the provinces were taken into consideration and girls’ teacher schools were opened in line with facilities in the 1913-14 school year, a teacher’s training school for girls was opened in Adana as boarding and day school. Other such schools were opened in cities namely Izmir, Aleppo, Ankara, Bursa, Kastamonu, Konya, Edirne, Balikesir and Beirut between 1914 and 1917. These constrictions opened in various provinces and starch centers have great importance and a wide range of content. These schools have been very important in changing women's social status and gaining a new identity for women. The aim of this study was to provide information about the need for girls’ teacher schools in the provinces and the student profile, curriculum, educational status of schools. It was aimed to show the effects of political social cultural and economic events on rural schools. This study, in which the qualitative research method is used, is basically created by examining the archive resources. In the Prime Ministry Ottoman Archive, sections on education in the Ministry of Education, Internal Medicine and Will are scanned. Registrations, instructions, and instructions about girls teachers schools were used. Apart from this, periodicals, official publications were used and the relevant parts of the research and analysis were used.

Osmanlı Devleti’nde kız öğretmen okulu Darülmuallimat, ilk 1870 yılında İstanbul’da açılmış ve uzun bir süre tek başına ülkenin kadın öğretmen ihtiyacını karşılamaya çalışmıştır. Bu mektep mezunları, sadece İstanbul’da bulunan kız mekteplerinin ihtiyacını karşılayabilmiştir. Taşrada kız ibtidai ve rüşdiye okullarında var olan kadın öğretmen açığını kapatmak için yeni darülmuallimatlara ihtiyaç duyulmuş ve II. Meşrutiyetin ilanı ile darülmuallimatların taşrada yaygınlaştırılması meselesi ele alınmıştır. 1913 yılında yayınlanan Tedrisat-ı İbtidaiye Kanun-ı Muvakkati doğrultusunda bazı vilayetlerde darülmuallimatların açılması için çalışmalar yapılmış. Vilayetlerin istemleri göz önünde bulundurularak imkânlar dâhilinde kız öğretmen okulları açılmıştır. 1913-14 eğitim öğretim yılında gündüzlü ve yatılı olarak Adana’da, 1914-15 yılında İzmir Karşıyaka’da, 1915 yılında Halep’te, Ankara, Bursa’da ve Kastamonu’da bir kız öğretmen okulu açılmıştır. 1915-1916 yılında Konya’da, Edirne’de, 1916 senesinde Balıkesir’de 1917 yılında ise Beyrut’ta Darülmuallimat-ı İbtidaiye eğitim öğretime başlamıştır. Çeşitli vilayetlerde, sancak merkezlerinde açılan bu darülmuallimatlar, büyük bir öneme ve geniş bir içeriğe sahiptir. Bu kurumlar, kadınların toplumsal statülerinin değiştirilmesinde, kadınlara yeni bir kimlik kazandırmasında son derece önemlidir. Çalışma ile eğitim hayatında ve toplumsal hayatta oldukça etkili olan darülmuallimatlara vilayetlerde duyulan ihtiyaç, darülmuallimatların öğrenci profili, müfredat ve eğitim öğretim durumu hakkında bilgi vermek amaçlanmış. Ülkede meydana gelen siyasi, sosyal, kültürel ve ekonomik olayların taşradaki darülmuallimatlar üzerindeki etkileri gösterilmek istenmiştir. Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı çalışma, temelde arşiv kaynaklarının incelenmesi ile oluşturulmuştur. Başbakanlık Osmanlı Arşivi’nin Maarif Nezareti Evrakı, Dâhiliye, İrade Evrakı ağırlıklı olmak üzere eğitim ile ilgili kalemleri taranmıştır. Taşra darülmuallimatları ile ilgili yayınlanan nizamnameler, talimatnameler, salnamelerden faydalanılmıştır. Bunun dışında süreli yayınlar, resmi yayınlardan istifade edilmiş, araştırma-inceleme eserlerin ilgili kısımlarından faydalanılmıştır.

  • Akyüz, Y. (1999). Osmanlı son döneminde kızların eğitimi ve öğretmen Faika Ünlüer’in yetişmesi ve meslek hayatı. Milli Eğitim Dergisi, S. 143; Ankara, ss. 12-32.
  • Akyüz, Y. (1989). Türk eğitim tarihi. Ankara: Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi.
  • Alkan, M. Ö. (2000). Tanzimat’tan Cumhuriyet’e modernleşme sürecinde eğitim istatistikleri. Ankara: Devlet İstatistik Enstitüsü.
  • Arslanoğlu, İ. (1998). Kastamonu öğretmen okulları (1884-1977). İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı.
  • Berker, A. (1945). Türkiye’de ilköğretim. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı.
  • BOA., MF. İST., Dosya No: 44, Gömlek No:37, 17 RA 1336a.
  • BOA., DH. HMŞ., Dosya No: 6-1, Gömlek No: 11 7 Ca 1338f.
  • BOA., DH. İD., Dosya No:26, Gömlek No: 34, 19 S 1329.
  • BOA., DH. ŞFR., Dosya No: 545, Gömlek No:112, 1332.
  • BOA., DH. UMVM., Dosya No: 145, Gömlek No:115, 29 R 1335g.
  • BOA., DH. UMVM., Dosya No: 16, Gömlek No:55, 5 L 1333b.
  • BOA., DH. UMVM., Dosya No: 42, Gömlek No: 107, 6 Z 1338d.
  • BOA., DH. UMVM., Dosya No: 51, Gömlek No:44, 4 M 1338a.
  • BOA., DH. UMVM., Dosya No:155, Gömlek No:102, 22 Z 1336c.
  • BOA., DH. UMVM., Dosya No:156, Gömlek No: 53, 2 S 1337d.
  • BOA., DH. UMVM., Dosya No:157, Gömlek No: 65, 1 Ca 1337e.
  • BOA., DH. UMVM., Dosya No:39, Gömlek No: 34, 26 Z 1337a.
  • BOA., DH. UMVM., Dosya No:42, Gömlek No: 114, 18 Z 1338e.
  • BOA., DH. UMVM., Dosya No:69, Gömlek No:62, 01 M 1340.
  • BOA., DH.UMVM., Dosya No:142, Gömlek No:69, 25 M 1335h.
  • BOA., DH.UMVM., Dosya No:15, Gömlek No:18, 30 M 1338c.
  • BOA., DH.UMVM., Dosya No:69, Gömlek No:35, 10 Z 1336d.
  • BOA., İ. DH., Dosya No: 27616, Gömlek No: 1, 8 R 1275.
  • BOA., İ. DH., Dosya No: 614, Gömlek No: 42823- 6, 13 R 1287.
  • BOA., MF. ALY,. Dosya No:145, Gömlek No:40, 17 Ca 1338b.
  • BOA., MF. ALY., Dosya No: 108, Gömlek No: 95, 6 Z 1335i.
  • BOA., MF. ALY., Dosya No: 103, Gömlek No: 3, 6 Ca 1335c.
  • BOA., MF. ALY., Dosya No: 104, Gömlek No: 107, 20 B 1335e.
  • BOA., MF. ALY., Dosya No: 104, Gömlek No: 125-31, 24 B 1335l.
  • BOA., MF. ALY., Dosya No: 82, Gömlek No: 97, 5 Za 1333a.
  • BOA., MF. ALY., Dosya No:103, Gömlek No:3, 6 Ca 1335c.
  • BOA., MF. ALY., Dosya No:105, Gömlek No:70, 23 S 1335f.
  • BOA., MF. ALY., Dosya No:119, Gömlek No:37, 3 Za 1336e.
  • BOA., MF. ALY., Dosya No:125, Gömlek No: 112-2, 18 Ra 1337c.
  • BOA., MF. ALY., Dosya No:135, Gömlek No: 96, 11 N 1337b.
  • BOA., MF. ALY., Dosya No:152, Gömlek No:74, 24 S 1339.
  • BOA., MF. İST., Dosya No: 32, Gömlek No: 20, 8 C 1335b.
  • BOA., MF. İST., Dosya No: 35, Gömlek No: 6, Ca 1335m.
  • BOA., MF. İST., Dosya No: 38, Gömlek No: 50, 20 B 1335ı.
  • BOA., MF. İST., Dosya No: 38, Gömlek No:55, 20 B 1335d.
  • BOA., MF. İST., Dosya No: 48, Gömlek No:36, 23 Ca 1336b.
  • BOA., MF. İST., Dosya No:32, Gömlek No: 83, 9 R 1335a.
  • BOA., MF. İST., Dosya No:34, Gömlek No: 33, 6 Ca 1335j.
  • BOA., MF. İST., Dosya No:38, Gömlek No: 44, 18 B 1335k.
  • BOA., MF. İST., Dosya No:50, Gömlek No: 45, 24 B 1336f.
  • Darülmuallimat Küşadı. (1287, 25 Muharrem). Takvim-i Vekayi, no. 1217, s. 1-2.
  • Darülmuallimin Sıbyan Şubelerine Dair Talimatdır. (1316). Maarif-i Umumiye Nezareti Salnamesi, s. 353.
  • Darülmuallimin ve Darülmuallimat Nizamnamesi. (1331). Maarif-i Umumiye Nezareti. İstanbul: Matbaa-i Amire.
  • Darülmuallimin ve Darülmuallimat Nizamnamesi. (1333, 1 Ramazan). Takvim-i Vekayi, no. 2232, s. 1.
  • Darülmuallimin ve Darülmuallimat-ı İbtidaiye Talimatnamesi. (1332). Maarif-i Umumiye Nezareti. İstanbul: Matbaa-i Amire.
  • Erdem, T.Y. (2013). II. Meşrutiyet’ten Cumhuriyet’e kızların eğitimi. Ankara: Türk Tarih Kurumu.
  • Ergin, O. N. (1977). Türk maarif tarihi. İstanbul: Eser.
  • Ergün, M. (1996). II. meşrutiyet devrinde eğitim hareketleri (1908-1914). Ankara: Ocak.
  • Hakkut, Ş. (1978). Öğretmen okullarının 130. yıldönümü. Hayat Tarih Mecmuası. 4(150), 1 Nisan; İstanbul, s. 53.
  • İstanbul Kız Muallim Mektebi 1933-Darülmuallimat 1870. (1933). İstanbul: İstanbul Kız Muallim Mektebi.
  • Koçer, H.A (1967). Türkiye’de öğretmen yetiştirme problemi (1848-1967). Ankara: Yargıçoğlu.
  • Kurnaz, Ş. (1996). I. meşrutiyet döneminde Türk kadını. İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı.
  • Kurnaz, Ş. (1997). Cumhuriyet öncesi Türk kadını. İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı.
  • Mahmud Cevad. (2002). Maarif-i umumiye nezareti tarihçe-i teşkilat ve icraatı. M. Ergün, T. Duman, S. Arıbaş, H. Dilaver (Haz.), Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı.
  • Ortaylı, İ. (1987). İmparatorluğun en uzun yüzyılı. İstanbul: Hil.
  • Öztürk, C. (1993). Darülmuallimat. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C. 8; İstanbul, s. 550-551.
  • Öztürk, C. (2007). Atatürk devri öğretmen yetiştirme politikası. Ankara: Türk Tarih Kurumu.
  • Satı Bey, (2001). Meşrutiyetten sonra maarif tarihi. R.Doğan (Sad.), Dini Araştırmalar, C. 4 (11); Ankara, s. 197-207.
  • Taşer, S. (2010). Tanzimat’tan Cumhuriyet’e modernleşme sürecinde öğretmen yetiştiren kurumlarda eğitim yönetimi ve denetimi (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
  • Tedrisat-ı İbtidaiye Kanun-ı Muvakkati. (1329). Maarif-i Umumiye Nezareti. İstanbul: Matbaa- i Amire.
  • Temelkuran, T. (1970). Türkiye’de açılan ilk kız öğretmen okulu. Belgelerle Türk Tarihi Dergisi, S. 36. İstanbul, s. 61-62.
  • Unat, F.R. (1964). Türkiye eğitim sisteminin gelişmesine tarihi bir bakış. Ankara: MEB.
  • Yıldırım, A. (1999). Nitel araştırma yöntemlerinin temel özellikleri ve eğitim araştırmalarındaki yeri ve önemi. Eğitim ve Bilim, 23(112); Ankara, s. 7-17.
  • Yılmaz, M. (1989). Milli mücadelede Kastamonu öğretmenleri (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  • Yücel, H. A. (1994). Türkiye’de orta öğretim. Ankara: Kültür Bakanlığı.
Primary Language tr
Subjects Social
Journal Section Research & Theoretical Articles
Authors

Orcid: 0000-0002-6347-8621
Author: Sevim CEYLAN DUMANOĞLU (Primary Author)
Institution: KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ
Country: Turkey


Orcid: 0000-0002-6347-8621
Author: Memet YETİŞGİN
Institution: KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ
Country: Turkey


Bibtex @research article { tuhed493065, journal = {Turkish History Education Journal}, issn = {}, eissn = {2147-4516}, address = {Ahmet ŞİMŞEK}, year = {2019}, volume = {8}, pages = {174 - 198}, doi = {10.17497/tuhed.493065}, title = {TAŞRADA DARÜLMUALLİMATLARIN AÇILIŞI ve TARİHSEL GELİŞİMİ}, key = {cite}, author = {CEYLAN DUMANOĞLU, Sevim and YETİŞGİN, Memet} }
APA CEYLAN DUMANOĞLU, S , YETİŞGİN, M . (2019). TAŞRADA DARÜLMUALLİMATLARIN AÇILIŞI ve TARİHSEL GELİŞİMİ. Turkish History Education Journal, 8 (1), 174-198. Retrieved from http://dergipark.org.tr/tuhed/issue/43050/493065
MLA CEYLAN DUMANOĞLU, S , YETİŞGİN, M . "TAŞRADA DARÜLMUALLİMATLARIN AÇILIŞI ve TARİHSEL GELİŞİMİ". Turkish History Education Journal 8 (2019): 174-198 <http://dergipark.org.tr/tuhed/issue/43050/493065>
Chicago CEYLAN DUMANOĞLU, S , YETİŞGİN, M . "TAŞRADA DARÜLMUALLİMATLARIN AÇILIŞI ve TARİHSEL GELİŞİMİ". Turkish History Education Journal 8 (2019): 174-198
RIS TY - JOUR T1 - TAŞRADA DARÜLMUALLİMATLARIN AÇILIŞI ve TARİHSEL GELİŞİMİ AU - Sevim CEYLAN DUMANOĞLU , Memet YETİŞGİN Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - DO - T2 - Turkish History Education Journal JF - Journal JO - JOR SP - 174 EP - 198 VL - 8 IS - 1 SN - -2147-4516 M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Turkish History Education Journal TAŞRADA DARÜLMUALLİMATLARIN AÇILIŞI ve TARİHSEL GELİŞİMİ %A Sevim CEYLAN DUMANOĞLU , Memet YETİŞGİN %T TAŞRADA DARÜLMUALLİMATLARIN AÇILIŞI ve TARİHSEL GELİŞİMİ %D 2019 %J Turkish History Education Journal %P -2147-4516 %V 8 %N 1 %R %U
ISNAD CEYLAN DUMANOĞLU, Sevim , YETİŞGİN, Memet . "TAŞRADA DARÜLMUALLİMATLARIN AÇILIŞI ve TARİHSEL GELİŞİMİ". Turkish History Education Journal 8 / 1 (May 2019): 174-198.