Research Article

Öğretmen Adaylarının Dijital Yeterlikleri ile Yapay Zekâ Okuryazarlıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Volume: 27 Number: 2 June 11, 2026
TR EN

Öğretmen Adaylarının Dijital Yeterlikleri ile Yapay Zekâ Okuryazarlıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Abstract

Bu çalışmanın amacı, öğretmen adaylarının dijital yeterlikleri ile YZ okuryazarlıkları arasındaki ilişkiyi incelemektir. İlişkisel modele göre tasarlanan çalışmanın evrenini Karadeniz Bölgesi’nde bulunan bir üniversitenin Eğitim Fakültesi öğrencileri oluşturmaktadır. Örneklemde, küme örnekleme yöntemiyle belirlenen 714 öğretmen adayı yer almaktadır. Veri toplama aracında; Kişisel Bilgi Formu, Üniversite Öğrencileri Dijital Yeterlikler Ölçeği ve Yapay Zekâ Okuryazarlığı Ölçeği bulunmaktadır. Veri analizinde bağımsız örneklemler için t- testi, tek yönlü varyans analizi, Pearson korelasyon katsayısı ve çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre öğretmen adaylarının dijital yeterlikleri ile YZ okuryazarlığına yönelik algıları arasında pozitif, orta düzeyde anlamlı ilişkiler olduğu belirlenmiştir. Dijital yeterlik alt boyutlarından bilgi ve veri okuryazarlığı ile iletişim, YZ okuryazarlığını yordayıcı değişkenlerdir. Cinsiyete göre erkek öğretmen adaylarının YZ farkındalığı, kullanımı ve değerlendirmesi daha yüksek çıkmıştır. Sınıf düzeyine göre YZ okuryazarlığı farklılaşmamaktadır. Bölüme göre yapılan karşılaştırmalarda Yabancı Diller Eğitimi Bölümü öğrencilerinin puanları YZ farkındalık, kullanım ve değerlendirme boyutlarında diğer öğrencilere göre anlamlı biçimde yüksektir. Bununla birlikte gerek cinsiyet gerek bölüm değişkenlerinde ulaşılan farklılıkların etki büyüklükleri küçüktür. Çalışmanın sonuçları, öğretmen adaylarının YZ okuryazarlıklarının geliştirilmesinde dijital yeterliklerin bilgi ve veri okuryazarlığı boyutunun kritik bir bileşen olarak ele alınması gerektiğine işaret etmektedir.

Keywords

Ethical Statement

Throughout all stages of the study, the ethical rules specified in the Guidelines for Scientific Research and Publication Ethics of Higher Education Institutions (2016) were followed. Ethical committee approval was obtained before the research. During data collection, participants were informed about the research purpose and the ethical principles, and participation was voluntary.

References

  1. Afacan Adanır, G. ve Gülbahar, Y. (2022). Üniversite öğrencileri Dijital Yeterlikler Ölçeğinin Türkçeye uyarlama çalışması. Journal of Higher Education & Science/Yüksekögretim ve Bilim Dergisi, 12(1), 122-132. https://doi.org/10.5961/higheredusci.990452
  2. Akbay, B., Karakoç Topal Ö., & Bostan Sarıoğlan A. (2025). Artificial intelligence literacy and anxiety levels of pre-service science teachers: A mixed method study. Journal on Efficiency and Responsibility in Education and Science, 18(4), 318–333. http://dx.doi.org/10.7160/eriesj.2025.180407
  3. Aksoy, M., Aksoy, D. A., Polat, E., Hopcan, S., & Bush, A. (2026). Cross‐cultural patterns in artificial intelligence literacy development: Investigating country and gender differences among pre‐service teachers in Germany and Türkiye. European Journal of Education, 61(1), e70454. https://doi.org/10.1111/ejed.70454
  4. Andreasen, J. K., Tømte, C. E., Bergan, I., & Kovac, V. B. (2022). Professional digital competence in initial teacher education: An examination of differences in two cohorts of pre-service teachers. Nordic Journal of Digital Literacy, (1), 61-74. https://doi.org/10.18261/njdl.17.1.5
  5. Ata, R. & Yıldırım, K. (2019). Exploring Turkish pre-service teachers’ perceptions and views of digital literacy. Education Sciences, 9(1), 40. https://doi.org/10.3390/educsci9010040
  6. Ayanwale, M. A., Adelana, O. P., Molefi, R. R., Adeeko, O., & Ishola, A. M. (2024). Examining artificial intelligence literacy among pre-service teachers for future classrooms. Computers and Education Open, 6, 100179. https://doi.org/10.1016/j.caeo.2024.100179
  7. Ayçiçek, B. (2025). Attitudes toward artificial intelligence in higher education: A mixed-methods study. Journal of University Research, 8(4), 517-534. https://doi.org/10.32329/uad.1770973
  8. Ayduğ, D., & Altınpulluk, H. (2025). Are Turkish pre-service teachers worried about AI? A study on AI anxiety and digital literacy. AI & Society, 40, 5823–5834. https://doi.org/10.1007/s00146-025-02348-0

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Educational Technology and Computing

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 11, 2026

Submission Date

October 18, 2025

Acceptance Date

March 26, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 27 Number: 2

APA
Kazancı Tınmaz, A., & Atmaca, M. (2026). Öğretmen Adaylarının Dijital Yeterlikleri ile Yapay Zekâ Okuryazarlıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Ege Eğitim Dergisi, 27(2). https://doi.org/10.12984/egeefd.1805994
AMA
1.Kazancı Tınmaz A, Atmaca M. Öğretmen Adaylarının Dijital Yeterlikleri ile Yapay Zekâ Okuryazarlıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Ege Eğitim Dergisi. 2026;27(2). doi:10.12984/egeefd.1805994
Chicago
Kazancı Tınmaz, Ayşe, and Mustafa Atmaca. 2026. “Öğretmen Adaylarının Dijital Yeterlikleri Ile Yapay Zekâ Okuryazarlıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Ege Eğitim Dergisi 27 (2). https://doi.org/10.12984/egeefd.1805994.
EndNote
Kazancı Tınmaz A, Atmaca M (June 1, 2026) Öğretmen Adaylarının Dijital Yeterlikleri ile Yapay Zekâ Okuryazarlıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Ege Eğitim Dergisi 27 2
IEEE
[1]A. Kazancı Tınmaz and M. Atmaca, “Öğretmen Adaylarının Dijital Yeterlikleri ile Yapay Zekâ Okuryazarlıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”, Ege Eğitim Dergisi, vol. 27, no. 2, June 2026, doi: 10.12984/egeefd.1805994.
ISNAD
Kazancı Tınmaz, Ayşe - Atmaca, Mustafa. “Öğretmen Adaylarının Dijital Yeterlikleri Ile Yapay Zekâ Okuryazarlıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Ege Eğitim Dergisi 27/2 (June 1, 2026). https://doi.org/10.12984/egeefd.1805994.
JAMA
1.Kazancı Tınmaz A, Atmaca M. Öğretmen Adaylarının Dijital Yeterlikleri ile Yapay Zekâ Okuryazarlıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Ege Eğitim Dergisi. 2026;27. doi:10.12984/egeefd.1805994.
MLA
Kazancı Tınmaz, Ayşe, and Mustafa Atmaca. “Öğretmen Adaylarının Dijital Yeterlikleri Ile Yapay Zekâ Okuryazarlıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Ege Eğitim Dergisi, vol. 27, no. 2, June 2026, doi:10.12984/egeefd.1805994.
Vancouver
1.Ayşe Kazancı Tınmaz, Mustafa Atmaca. Öğretmen Adaylarının Dijital Yeterlikleri ile Yapay Zekâ Okuryazarlıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Ege Eğitim Dergisi. 2026 Jun. 1;27(2). doi:10.12984/egeefd.1805994