Araştırma Makalesi

Öğretmen Adaylarının Dijital Yeterlikleri ile Yapay Zekâ Okuryazarlıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Cilt: 27 Sayı: 2 11 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

Öğretmen Adaylarının Dijital Yeterlikleri ile Yapay Zekâ Okuryazarlıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Bu çalışmanın amacı, öğretmen adaylarının dijital yeterlikleri ile YZ okuryazarlıkları arasındaki ilişkiyi incelemektir. İlişkisel modele göre tasarlanan çalışmanın evrenini Karadeniz Bölgesi’nde bulunan bir üniversitenin Eğitim Fakültesi öğrencileri oluşturmaktadır. Örneklemde, küme örnekleme yöntemiyle belirlenen 714 öğretmen adayı yer almaktadır. Veri toplama aracında; Kişisel Bilgi Formu, Üniversite Öğrencileri Dijital Yeterlikler Ölçeği ve Yapay Zekâ Okuryazarlığı Ölçeği bulunmaktadır. Veri analizinde bağımsız örneklemler için t- testi, tek yönlü varyans analizi, Pearson korelasyon katsayısı ve çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre öğretmen adaylarının dijital yeterlikleri ile YZ okuryazarlığına yönelik algıları arasında pozitif, orta düzeyde anlamlı ilişkiler olduğu belirlenmiştir. Dijital yeterlik alt boyutlarından bilgi ve veri okuryazarlığı ile iletişim, YZ okuryazarlığını yordayıcı değişkenlerdir. Cinsiyete göre erkek öğretmen adaylarının YZ farkındalığı, kullanımı ve değerlendirmesi daha yüksek çıkmıştır. Sınıf düzeyine göre YZ okuryazarlığı farklılaşmamaktadır. Bölüme göre yapılan karşılaştırmalarda Yabancı Diller Eğitimi Bölümü öğrencilerinin puanları YZ farkındalık, kullanım ve değerlendirme boyutlarında diğer öğrencilere göre anlamlı biçimde yüksektir. Bununla birlikte gerek cinsiyet gerek bölüm değişkenlerinde ulaşılan farklılıkların etki büyüklükleri küçüktür. Çalışmanın sonuçları, öğretmen adaylarının YZ okuryazarlıklarının geliştirilmesinde dijital yeterliklerin bilgi ve veri okuryazarlığı boyutunun kritik bir bileşen olarak ele alınması gerektiğine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Çalışmanın tüm aşamalarında Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi’nde (2016) belirtilen etik kurallara uyulmuştur. Araştırma öncesinde etik kurul onayı alınmıştır. Veri toplama sürecinde katılımcılara araştırmanın amacı ve etik ilkeler hakkında bilgi verilmiş, gönüllülük esas alınmıştır.

Kaynakça

  1. Afacan Adanır, G. ve Gülbahar, Y. (2022). Üniversite öğrencileri Dijital Yeterlikler Ölçeğinin Türkçeye uyarlama çalışması. Journal of Higher Education & Science/Yüksekögretim ve Bilim Dergisi, 12(1), 122-132. https://doi.org/10.5961/higheredusci.990452
  2. Akbay, B., Karakoç Topal Ö., & Bostan Sarıoğlan A. (2025). Artificial intelligence literacy and anxiety levels of pre-service science teachers: A mixed method study. Journal on Efficiency and Responsibility in Education and Science, 18(4), 318–333. http://dx.doi.org/10.7160/eriesj.2025.180407
  3. Aksoy, M., Aksoy, D. A., Polat, E., Hopcan, S., & Bush, A. (2026). Cross‐cultural patterns in artificial intelligence literacy development: Investigating country and gender differences among pre‐service teachers in Germany and Türkiye. European Journal of Education, 61(1), e70454. https://doi.org/10.1111/ejed.70454
  4. Andreasen, J. K., Tømte, C. E., Bergan, I., & Kovac, V. B. (2022). Professional digital competence in initial teacher education: An examination of differences in two cohorts of pre-service teachers. Nordic Journal of Digital Literacy, (1), 61-74. https://doi.org/10.18261/njdl.17.1.5
  5. Ata, R. & Yıldırım, K. (2019). Exploring Turkish pre-service teachers’ perceptions and views of digital literacy. Education Sciences, 9(1), 40. https://doi.org/10.3390/educsci9010040
  6. Ayanwale, M. A., Adelana, O. P., Molefi, R. R., Adeeko, O., & Ishola, A. M. (2024). Examining artificial intelligence literacy among pre-service teachers for future classrooms. Computers and Education Open, 6, 100179. https://doi.org/10.1016/j.caeo.2024.100179
  7. Ayçiçek, B. (2025). Attitudes toward artificial intelligence in higher education: A mixed-methods study. Journal of University Research, 8(4), 517-534. https://doi.org/10.32329/uad.1770973
  8. Ayduğ, D., & Altınpulluk, H. (2025). Are Turkish pre-service teachers worried about AI? A study on AI anxiety and digital literacy. AI & Society, 40, 5823–5834. https://doi.org/10.1007/s00146-025-02348-0

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eğitim Teknolojisi ve Bilgi İşlem

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

11 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

18 Ekim 2025

Kabul Tarihi

26 Mart 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 27 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Kazancı Tınmaz, A., & Atmaca, M. (2026). Öğretmen Adaylarının Dijital Yeterlikleri ile Yapay Zekâ Okuryazarlıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Ege Eğitim Dergisi, 27(2). https://doi.org/10.12984/egeefd.1805994
AMA
1.Kazancı Tınmaz A, Atmaca M. Öğretmen Adaylarının Dijital Yeterlikleri ile Yapay Zekâ Okuryazarlıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Ege Eğitim Dergisi. 2026;27(2). doi:10.12984/egeefd.1805994
Chicago
Kazancı Tınmaz, Ayşe, ve Mustafa Atmaca. 2026. “Öğretmen Adaylarının Dijital Yeterlikleri ile Yapay Zekâ Okuryazarlıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Ege Eğitim Dergisi 27 (2). https://doi.org/10.12984/egeefd.1805994.
EndNote
Kazancı Tınmaz A, Atmaca M (01 Haziran 2026) Öğretmen Adaylarının Dijital Yeterlikleri ile Yapay Zekâ Okuryazarlıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Ege Eğitim Dergisi 27 2
IEEE
[1]A. Kazancı Tınmaz ve M. Atmaca, “Öğretmen Adaylarının Dijital Yeterlikleri ile Yapay Zekâ Okuryazarlıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”, Ege Eğitim Dergisi, c. 27, sy 2, Haz. 2026, doi: 10.12984/egeefd.1805994.
ISNAD
Kazancı Tınmaz, Ayşe - Atmaca, Mustafa. “Öğretmen Adaylarının Dijital Yeterlikleri ile Yapay Zekâ Okuryazarlıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Ege Eğitim Dergisi 27/2 (01 Haziran 2026). https://doi.org/10.12984/egeefd.1805994.
JAMA
1.Kazancı Tınmaz A, Atmaca M. Öğretmen Adaylarının Dijital Yeterlikleri ile Yapay Zekâ Okuryazarlıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Ege Eğitim Dergisi. 2026;27. doi:10.12984/egeefd.1805994.
MLA
Kazancı Tınmaz, Ayşe, ve Mustafa Atmaca. “Öğretmen Adaylarının Dijital Yeterlikleri ile Yapay Zekâ Okuryazarlıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Ege Eğitim Dergisi, c. 27, sy 2, Haziran 2026, doi:10.12984/egeefd.1805994.
Vancouver
1.Ayşe Kazancı Tınmaz, Mustafa Atmaca. Öğretmen Adaylarının Dijital Yeterlikleri ile Yapay Zekâ Okuryazarlıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Ege Eğitim Dergisi. 01 Haziran 2026;27(2). doi:10.12984/egeefd.1805994