Research Article

Matematik Kaygısı Ölçeği-Kısa Formu’nun Türkçe Uyarlaması: Çok Boyutlu Rasch Modeline Dayalı Bir Psikometrik Değerlendirme

Number: 34 September 7, 2026
TR EN

Matematik Kaygısı Ölçeği-Kısa Formu’nun Türkçe Uyarlaması: Çok Boyutlu Rasch Modeline Dayalı Bir Psikometrik Değerlendirme

Abstract

Bu araştırmanın amacı, Núñez-Peña ve Guilera (2023) tarafından geliştirilen Kısa Matematik Kaygısı Ölçeği’ni (Brief Math Anxiety Scale [BMAS]) Türkçeye uyarlamak ve Matematik Kaygısı Ölçeği-Kısa Formu’nun (MKÖ-KF) öğretmen adaylarındaki psikometrik özelliklerini çok boyutlu Rasch modeli çerçevesinde değerlendirmektir. Uyarlama süreci ileri çeviri, geri çeviri, uzman incelemesi, bilişsel görüşme ve pilot uygulama aşamalarını kapsamıştır. Kesitsel tarama deseninde yürütülen araştırmanın çalışma grubunu, üç devlet üniversitesinin sınıf öğretmenliği ve ilköğretim matematik öğretmenliği programlarında öğrenim gören 431 öğretmen adayı oluşturmuştur. Yapı geçerliği polikorik korelasyonlara dayalı doğrulayıcı faktör analiziyle sınanmış, üç faktörlü model veriye iyi uyum sağlarken tek ve iki faktörlü alternatif modeller yetersiz kalmıştır. Alt boyutların Cronbach alfa ve McDonald omega katsayıları iyi düzeyde güvenirliğe işaret etmiştir. Çok boyutlu Kısmi Puan Modeli, tek boyutlu modele göre istatistiksel olarak anlamlı ve güçlü biçimde daha iyi uyum sağlamıştır. Boyutlar arası gizil korelasyonlar orta ile yüksek düzeyde değişmiş, Sayısal Görev Kaygısı ile Ders Kaygısı boyutları ampirik olarak birbirine yakın bulunmuştur. Bu iki boyutta taban etkisi gözlenmiş, Ders Kaygısı boyutunda birey ayrıştırma güvenirliği kabul edilebilir eşiğin altında kalmıştır. Değişen madde fonksiyonu analizinde yalnızca bir madde bölüm değişkenine göre sınır düzeyde farklılaşmıştır. Bulgular, MKÖ-KF puanlarının alt boyut düzeyinde yorumlanmasını desteklemekte, ancak ölçme hassasiyetinin düşük kaygı düzeylerinde azaldığını göstermektedir

Keywords

References

  1. Adams, R. J. (2005). Reliability as a measurement design effect. Studies in Educational Evaluation, 31(2-3), 162-172. https://doi.org/10.1016/j.stueduc.2005.05.008
  2. Adams, R. J., Wilson, M., ve Wang, W. (1997). The multidimensional random coefficients multinomial logit model. Applied Psychological Measurement, 21(1), 1-23. https://doi.org/10.1177/0146621697211001
  3. Aksu Dünya, B. (2025). Rasch modeli. N. Güler, B. Atar ve K. Atalay-Kabasakal (Ed.), R ile psikometri içinde. Pegem Akademi.
  4. Alexander, L., ve Martray, C. R. (1989). The development of an abbreviated version of the Mathematics Anxiety Rating Scale. Measurement and Evaluation in Counseling and Development, 22(3), 143- 150. https://doi.org/10.1080/07481756.1989.12022923
  5. American Educational Research Association (AERA), American Psychological Association (APA) ve National Council on Measurement in Education (NCME). (2014). Standards for educational and psychological testing. American Educational Research Association.
  6. Andersen, E. B. (1973). A goodness of fit test for the Rasch model. Psychometrika, 38(1), 123-140. https:// doi.org/10.1007/BF02291180
  7. Ashcraft, M. H., ve Kirk, E. P. (2001). The relationships among working memory, math anxiety, and performance. Journal of Experimental Psychology: General, 130(2), 224-237. https://doi.org/10.1037/0096- 3445.130.2.224
  8. Ashcraft, M. H., ve Krause, J. A. (2007). Working memory, math performance, and math anxiety. Psychonomic Bulletin & Review, 14(2), 243-248. https://doi.org/10.3758/BF03194059

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Mathematics Education

Journal Section

Research Article

Publication Date

September 7, 2026

Submission Date

May 10, 2026

Acceptance Date

August 3, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 34

APA
Erol, R., & Özdemir, A. (2026). Matematik Kaygısı Ölçeği-Kısa Formu’nun Türkçe Uyarlaması: Çok Boyutlu Rasch Modeline Dayalı Bir Psikometrik Değerlendirme. Eğitim Ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori Ve Uygulama, 34, 293-328. https://doi.org/10.58689/eibd.1948248
AMA
1.Erol R, Özdemir A. Matematik Kaygısı Ölçeği-Kısa Formu’nun Türkçe Uyarlaması: Çok Boyutlu Rasch Modeline Dayalı Bir Psikometrik Değerlendirme. Eğitim Ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori Ve Uygulama. 2026;(34):293-328. doi:10.58689/eibd.1948248
Chicago
Erol, Ramazan, and Atilla Özdemir. 2026. “Matematik Kaygısı Ölçeği-Kısa Formu’nun Türkçe Uyarlaması: Çok Boyutlu Rasch Modeline Dayalı Bir Psikometrik Değerlendirme”. Eğitim Ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori Ve Uygulama, nos. 34: 293-328. https://doi.org/10.58689/eibd.1948248.
EndNote
Erol R, Özdemir A (September 1, 2026) Matematik Kaygısı Ölçeği-Kısa Formu’nun Türkçe Uyarlaması: Çok Boyutlu Rasch Modeline Dayalı Bir Psikometrik Değerlendirme. Eğitim Ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori Ve Uygulama 34 293–328.
IEEE
[1]R. Erol and A. Özdemir, “Matematik Kaygısı Ölçeği-Kısa Formu’nun Türkçe Uyarlaması: Çok Boyutlu Rasch Modeline Dayalı Bir Psikometrik Değerlendirme”, Eğitim Ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori Ve Uygulama, no. 34, pp. 293–328, Sept. 2026, doi: 10.58689/eibd.1948248.
ISNAD
Erol, Ramazan - Özdemir, Atilla. “Matematik Kaygısı Ölçeği-Kısa Formu’nun Türkçe Uyarlaması: Çok Boyutlu Rasch Modeline Dayalı Bir Psikometrik Değerlendirme”. Eğitim Ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori Ve Uygulama. 34 (September 1, 2026): 293-328. https://doi.org/10.58689/eibd.1948248.
JAMA
1.Erol R, Özdemir A. Matematik Kaygısı Ölçeği-Kısa Formu’nun Türkçe Uyarlaması: Çok Boyutlu Rasch Modeline Dayalı Bir Psikometrik Değerlendirme. Eğitim Ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori Ve Uygulama. 2026;:293–328.
MLA
Erol, Ramazan, and Atilla Özdemir. “Matematik Kaygısı Ölçeği-Kısa Formu’nun Türkçe Uyarlaması: Çok Boyutlu Rasch Modeline Dayalı Bir Psikometrik Değerlendirme”. Eğitim Ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori Ve Uygulama, no. 34, Sept. 2026, pp. 293-28, doi:10.58689/eibd.1948248.
Vancouver
1.Ramazan Erol, Atilla Özdemir. Matematik Kaygısı Ölçeği-Kısa Formu’nun Türkçe Uyarlaması: Çok Boyutlu Rasch Modeline Dayalı Bir Psikometrik Değerlendirme. Eğitim Ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori Ve Uygulama. 2026 Sep. 1;(34):293-328. doi:10.58689/eibd.1948248