Research Article

Türkiye’de Yenilenebilir Enerji Üretimi, Bakır Üretimi ve Çevresel Bozulma Dinamiklerinin EKC Bağlamında Analizi

Number: 2026 September 14, 2026
EN TR

Türkiye’de Yenilenebilir Enerji Üretimi, Bakır Üretimi ve Çevresel Bozulma Dinamiklerinin EKC Bağlamında Analizi

Abstract

Öz: Artan çevresel bozulmalara ilave olarak, Pandemi, Rusya-Ukrayna Savaşı ve İran saldırıları nedeniyle artan jeopolitik riskler, özellikle son yıllarda enerji arz güvenliği kaygılarını artırarak, küresel düzeyde yenilenebilir enerji üretimini artırmıştır. Yenilenebilir enerji teknolojilerinin büyük ölçüde kritik minerallere bağımlı olması, arz güvenliği ve çevresel bozulmalarla ilgili yeni kaygıları beraberinde getirmiştir. Bu bağlamda, 1990-2023 dönemini kapsayan bu çalışmanın amacı, Türkiye’de yenilenebilir enerji üretimi, bakır üretimi ve çevresel bozulmalar arasındaki ilişkileri EKC hipotezi bağlamında araştırmaktır. Çevresel bozulma göstergesi olarak, kişi başına düşen ekolojik ayak izi kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki uzun dönemli ilişkileri analiz etmek için Augmented ARDL testi, değişkenler arasındaki nedensellik ilişkilerini analiz etmek için Kesirli Frekanslı Fourier Toda Yamamoto Nedensellik Testi kullanılmıştır. Çalışmadan elde edilen sonuçlara göre, bakır üretimindeki % 1’lik artış, çevresel bozulmaları % 0.12 artırmaktadır. Yenilenebilir enerji üretimi ile çevresel bozulmalar arasında uzun dönemde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamaktadır. Kişi başına düşen GSYİH’daki % 1’lik artış, çevresel bozulmaları % 8.5 artırmaktadır. Türkiye’de EKC hipotezi geçerlidir. Nedensellik Testi sonuçlarına göre, bakır üretiminden ekolojik ayak izine doğru tek yönlü nedensellik bulunmaktadır. Yenilenebilir enerji üretimi ile ekolojik ayak izi ve bakır üretimi arasında çift yönlü nedensellik bulunmaktadır. Bununla birlikte ekolojik ayak izi ile GDP arasında da çift yönlü nedensellik bulunmaktadır. Bu bağlamda, yeşil enerji dönüşümü, sürdürülebilirlik için önemli olmakla birlikte, dönüşüm sürecinde artan kritik mineral ihtiyacı nedeniyle daha kapsamlı çevre politikalarına ihtiyaç duyulduğu söylenebilir.

Keywords

Çevresel bozulma, kritik mineral talebi, çevrese bozulma

Supporting Institution

yok

Project Number

yok

Ethical Statement

Bu çalışmada sunulan tüm veri, bilgi ve sonuçların akademik ve etik kurallar çerçevesinde elde edildiğini; çalışmanın hazırlık aşamasında şahsıma ait olmayan veriler için orijinal kaynaklara uygun şekilde atıf yapıldığını beyan ederim. Çalışmanın herhangi bir aşamasında verilerde tahrifat yapmadığımı ve bu çalışmanın özgün bir eser olduğunu taahhüt ederim."

Thanks

yok

References

  1. Acheampong, A.O., & Abban, O.J. (2026). How sustainable is the critical mineral supply chain? evidence from the critical mineral supply chain controlling economies. In: Phoumin, H., Nepal, R. & Taghizadeh-Hesary, F. (ed) Critical minerals supply chains security and resiliency in the ASEAN, 201-237. Springer, Singapore.
  2. Ahmed, Z. (2026). Navigating the sustainable development pathway: a machine learning assessment of critical minerals, AI technologies, energy transition, and environmental degradation. International Journal of Sustainable Development & World Ecology, 33(2), 176-192. https://doi.org/10.1080/13504509.2025.2598391
  3. Amangku, H. (2025). Denmark ımplementatıon of european unıon renewable energy polıcy ın parıs agreement to face the threat global warmıng. Journal of Social Political Sciences, 6(1), 54-65. https://doi.org/10.52166/jsps.v6i1.271
  4. Aydoğan, Z. (2022). Geçmişten bugüne Murgul bakır madenciliğinin doğal çevre üzerindeki etkisi üzerine sistematik bir inceleme. 2. Global Conference on Engineering Research. 7-10 September 2022, Balıkesir, Türkiye, 145-160.
  5. Bozatlı, O. (2026). The relatıonship between envıronmental taxes and ecologıcal footprınt ın Türkiye: an analysıs ın the context of the EKC hypothesis. Journal of Economics and Administrative Sciences, 27(1), 119-132.
  6. Bozoklu, Ş., Yılancı, V., & Görüş, M.Ş. (2020). Persistence in per capita energy consumption: A fractional integration approach with a Fourier function. Energy Economics, 91, 1-12. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2020.104926
  7. Çağlar, A.E. (2022). Türkiye’de çevresel kuznets eğrisi hipotezinin araştırılmasında çevresel patentlerin rolü: genişletilmiş ARDL ile kanıtlar. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15(4), 913-929. https://doi.org/10.25 287 ohuiibf.1100797
  8. Çamkaya, S. (2024). Yenilenebilir enerji ve sanayileşmenin çevre üzerindeki etkisinin STIRPAT-Kaya-EKC hipotezi çerçevesinde analizi: AARDL modelinden kanıtlar. Bingöl Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8(1), 107-125. https://doi.org/10.33399/biibfad.1359874
  9. Dereli, S. (2026). Yeşil dönüşüm bağlamında Türkiye’de ekonomik büyüme, enerji ve karbon emisyonları ilişkisi: çevresel kuznets eğrisi yaklaşımı. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 61(1), 261-282. https://doi.org/10.63556/tisej.2026.1754
  10. Dou, S., Xu, D., Zhu,Y. & Keenan, R. (2023). Critical mineral sustainable supply: Challenges and governance, Futures, 146, 103101. https://doi.org/10.1016/j.futures.2023.103101
APA
Koç, P. (2026). Türkiye’de Yenilenebilir Enerji Üretimi, Bakır Üretimi ve Çevresel Bozulma Dinamiklerinin EKC Bağlamında Analizi. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences, 2026. https://doi.org/10.35229/jaes.1970558
AMA
1.Koç P. Türkiye’de Yenilenebilir Enerji Üretimi, Bakır Üretimi ve Çevresel Bozulma Dinamiklerinin EKC Bağlamında Analizi. JAES. 2026;(2026). doi:10.35229/jaes.1970558
Chicago
Koç, Pınar. 2026. “Türkiye’de Yenilenebilir Enerji Üretimi, Bakır Üretimi Ve Çevresel Bozulma Dinamiklerinin EKC Bağlamında Analizi”. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences, nos. 2026. https://doi.org/10.35229/jaes.1970558.
EndNote
Koç P (September 1, 2026) Türkiye’de Yenilenebilir Enerji Üretimi, Bakır Üretimi ve Çevresel Bozulma Dinamiklerinin EKC Bağlamında Analizi. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences 2026
IEEE
[1]P. Koç, “Türkiye’de Yenilenebilir Enerji Üretimi, Bakır Üretimi ve Çevresel Bozulma Dinamiklerinin EKC Bağlamında Analizi”, JAES, no. 2026, Sept. 2026, doi: 10.35229/jaes.1970558.
ISNAD
Koç, Pınar. “Türkiye’de Yenilenebilir Enerji Üretimi, Bakır Üretimi Ve Çevresel Bozulma Dinamiklerinin EKC Bağlamında Analizi”. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences. 2026 (September 1, 2026). https://doi.org/10.35229/jaes.1970558.
JAMA
1.Koç P. Türkiye’de Yenilenebilir Enerji Üretimi, Bakır Üretimi ve Çevresel Bozulma Dinamiklerinin EKC Bağlamında Analizi. JAES. 2026. doi:10.35229/jaes.1970558.
MLA
Koç, Pınar. “Türkiye’de Yenilenebilir Enerji Üretimi, Bakır Üretimi Ve Çevresel Bozulma Dinamiklerinin EKC Bağlamında Analizi”. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences, no. 2026, Sept. 2026, doi:10.35229/jaes.1970558.
Vancouver
1.Pınar Koç. Türkiye’de Yenilenebilir Enerji Üretimi, Bakır Üretimi ve Çevresel Bozulma Dinamiklerinin EKC Bağlamında Analizi. JAES. 2026 Sep. 1;(2026). doi:10.35229/jaes.1970558