Research Article

Erçek Gölü’nün Yüzey Alanı Değişimleri ve Hidroklimatik Duyarlılığı

Number: 2026 October 18, 2026
EN TR

Erçek Gölü’nün Yüzey Alanı Değişimleri ve Hidroklimatik Duyarlılığı

Abstract

Öz Çalışma, Doğu Anadolu Bölgesi’nde kapalı havza niteliği taşıyan Erçek Gölü’nün 1986–2025 dönemindeki yüzey alanı değişimlerini ortaya koymayı ve bu değişimleri iklimsel değişkenlerle ilişkilendirerek gölün hidroklimatik duyarlılığını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, yıllık göl alanı serisi Landsat 4–5 TM, Landsat 7 ETM+ ve Landsat 8–9 OLI/TIRS görüntülerinden üretilmiş; meteorolojik analizlerde Van ve Özalp istasyonlarına ait sıcaklık ve yağış verileri kullanılmıştır. Potansiyel evapotranspirasyon (PET) Hargreaves–Samani yöntemiyle hesaplanmış, ayrıca yıllık ve hidrolojik yıl ölçeğinde su dengesi serileri türetilmiştir. Eğilim analizlerinde Mann–Kendall, modified Mann–Kendall, Sen’in eğim tahmini ve Pettitt testleri; ilişkilerin belirlenmesinde ise Pearson ve Spearman korelasyon analizleri yapılmıştır. Bulgular, Erçek Gölü’nün mutlak alanında ve yıllık alan değişiminde istatistiksel olarak anlamlı, monoton bir uzun dönem trend bulunmadığını; buna karşılık göl alanının yıllar arası belirgin dalgalanma gösterdiğini ortaya koymuştur. İklim serileri ise daha belirgin bir sinyal vermektedir: PET ve sıcaklık değişkenleri hem Van istasyonunda hem de Özalp istasyonunda anlamlı biçimde artarken, yağış serileri özellikle Özalp istasyonunda azalış eğilimi göstermektedir. Korelasyon sonuçları, gölün mutlak alanının daha çok bir ve iki yıl gecikmeli yağış ve su dengesi serileriyle ilişkili olduğunu; yıllık alan değişiminin ise eşzamanlı hidrolojik yıl yağışıyla pozitif, sıcaklık ve PET ile negatif ilişkiler verdiğini göstermiştir. Bu bulgular, Erçek Gölü’nün alan dinamiklerinin hem kısa süreli meteorolojik zorlamalara hem de çok yıllı hidrolojik hafıza etkilerine bağlı olarak şekillendiğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, göl yüzey alanının değerlendirilmesinde yağış, PET ve su dengesi bileşenlerinin birlikte ele alınması, kapalı havza göllerinin iklim değişkenliğine verdiği tepkinin daha doğru yorumlanmasını sağlamaktadır.

Keywords

Erçek Gölü, hidroklimatik duyarlılık, su dengesi, trend analizi, yüzey alanı değişimi

Supporting Institution

Yok

Ethical Statement

Bu çalışmanın araştırma tasarımı, veri derleme ve analiz süreçleri, metodolojisi ile elde edilen bulgular tamamen yazara aittir. Çalışmada etik kurul onayı gerektiren insan veya hayvan deneyi bulunmamaktadır. Araştırmada bilimsel araştırma ve yayın etiği ilkelerine uyulmuş, yararlanılan tüm kaynaklara uygun şekilde atıf yapılmıştır.

Thanks

Yazar, bu çalışmada kullanılan meteorolojik gözlem verilerini sağlayan Meteoroloji Genel Müdürlüğü’ne ve görsel materyallerin hazırlanmasındaki kıymetli destekleri için Doç. Dr. Mehmet BOZKOYUN’a içtenlikle teşekkür eder.

References

  1. Adızel, Ö., & Durmuş, A. (2009). A study on bird species under threat and avifauna of Erçek Lake (Van- Turkey). Scientific Research and Essays, 4(10), 1006-1011. https://academicjournals.org/journal/SRE/article- abstract/A69564E17683
  2. Allen, R.G., Pereira, L.S., Raes, D., & Smith, M. (1998). Crop evapotranspiration: Guidelines for computing crop water requirements (FAOIrrigation and Drainage Paper No. 56). Food and Agriculture Organization of the United Nations. https://www.fao.org/3/X0490E/x0490e00.htm
  3. Benjamini, Y., & Hochberg, Y. (1995). Controlling the false discovery rate: A practical and powerful approach to multiple testing. Journal of the Royal Statistical Society: Series B, 57(1), 289-300. https://doi.org/10.1111/j.2517- 6161.1995.tb02031.x
  4. Biler, L., & Çelik, E. (2021). The avifauna value of Lake Erçek (Van, Turkey). Şırnak Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 2(1), 29-38. https://dergipark.org.tr/tr/pub/sufbd/article/95620 2
  5. Bilgiç, E. (2026). Long-term changes in Lake Marmara (western Türkiye) based on remote sensing and climate indicators. Environmental and Earth Sciences Proceedings, 44(1), 22. https://doi.org/10.3390/eesp2026044022
  6. Diken, G. (2020). Antropojenik iklim değişikliğinin balıkçılık ve su ürünleri üzerine etki ve yönetim stratejilerine genel bir bakış. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences, 5(3), 295- 303. https://doi.org/10.35229/jaes.718925
  7. Duman, N. (2011). Erçek Gölü yakın çevresinin fiziki coğrafyası. Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi. YÖK Ulusal Tez Merkezi (Tez No. 302094).
  8. Guyennon, N., Salerno, F., Rossi, D., Rainaldi, M., Calizza, E., & Romano, E. (2021). Climate change and water abstraction impacts on the long- term variability of water levels in Lake Bracciano (Central Italy): A Random Forest approach. Journal of Hydrology: Regional Studies, 37. 100880. https://doi.org/10.1016/j.ejrh.2021.100880
  9. Gündoğdu, S. (2010). Erçek Gölü inci kefali (Chalcalburnus tarichi, Pallas, 1811) popülasyonu üzerine bir araştırma. Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi. YÖK Ulusal Tez Merkezi (Tez No. 256534).
  10. Hamed, K.H., & Rao, A.R. (1998). A modified Mann- Kendall trend test for autocorrelated data. Journal of Hydrology, 204(1-4), 182-196. https://doi.org/10.1016/S0022-1694(97)00125-X
APA
Yetmen, H. (2026). Erçek Gölü’nün Yüzey Alanı Değişimleri ve Hidroklimatik Duyarlılığı. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences, 2026. https://doi.org/10.35229/jaes.1994626
AMA
1.Yetmen H. Erçek Gölü’nün Yüzey Alanı Değişimleri ve Hidroklimatik Duyarlılığı. JAES. 2026;(2026). doi:10.35229/jaes.1994626
Chicago
Yetmen, Hurşit. 2026. “Erçek Gölü’nün Yüzey Alanı Değişimleri Ve Hidroklimatik Duyarlılığı”. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences, nos. 2026. https://doi.org/10.35229/jaes.1994626.
EndNote
Yetmen H (October 1, 2026) Erçek Gölü’nün Yüzey Alanı Değişimleri ve Hidroklimatik Duyarlılığı. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences 2026
IEEE
[1]H. Yetmen, “Erçek Gölü’nün Yüzey Alanı Değişimleri ve Hidroklimatik Duyarlılığı”, JAES, no. 2026, Oct. 2026, doi: 10.35229/jaes.1994626.
ISNAD
Yetmen, Hurşit. “Erçek Gölü’nün Yüzey Alanı Değişimleri Ve Hidroklimatik Duyarlılığı”. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences. 2026 (October 1, 2026). https://doi.org/10.35229/jaes.1994626.
JAMA
1.Yetmen H. Erçek Gölü’nün Yüzey Alanı Değişimleri ve Hidroklimatik Duyarlılığı. JAES. 2026. doi:10.35229/jaes.1994626.
MLA
Yetmen, Hurşit. “Erçek Gölü’nün Yüzey Alanı Değişimleri Ve Hidroklimatik Duyarlılığı”. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences, no. 2026, Oct. 2026, doi:10.35229/jaes.1994626.
Vancouver
1.Hurşit Yetmen. Erçek Gölü’nün Yüzey Alanı Değişimleri ve Hidroklimatik Duyarlılığı. JAES. 2026 Oct. 1;(2026). doi:10.35229/jaes.1994626