Research Article

Çevre Sağlığı Okuryazarı mıyız? X, Y, Z Kuşakları Üzerine Bir Araştırma

Number: 2026 October 18, 2026
EN TR

Çevre Sağlığı Okuryazarı mıyız? X, Y, Z Kuşakları Üzerine Bir Araştırma

Abstract

Bu araştırmanın amacı, Yozgat ili Merkez ilçesinde yaşayan 18 yaş ve üzeri bireylerin çevre sağlığı okuryazarlığı düzeylerini belirlemek ve bu düzeyleri X, Y ve Z kuşakları açısından karşılaştırmaktır. Araştırma kesitsel ve tanımlayıcı tasarımda olup 414 birey ile yürütülmüştür. Veriler sosyodemografik bilgi formu ve Çevre Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Ölçeğin yapı geçerliği doğrulayıcı faktör analizi, güvenirliği ise Cronbach Alfa katsayısı ile değerlendirilmiştir. Verilerin analizinde bağımsız örneklem t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Katılımcıların toplam çevre sağlığı okuryazarlığı puan ortalaması 4,14±0,48 olarak bulunmuştur. Kuşaklar arasında yalnızca davranış alt boyutunda anlamlı farklılık saptanmış ve X kuşağının davranış puanı Z kuşağından daha yüksek bulunmuştur. Z kuşağının bilgi puanı sayısal olarak en yüksek olmasına karşın davranış puanının en düşük olduğu görülmüştür. Ayrıca kadınların çevresel maruziyet algısı puanı erkeklerden, evli ve çocuk sahibi bireylerin davranış puanları ilgili karşılaştırma gruplarından, üniversite ve üzeri eğitim düzeyine sahip bireylerin bilgi puanları ise ilkokul/ortaokul mezunlarından anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Bulgular, çevre sağlığı okuryazarlığının geliştirilmesinde bilgi düzeyinin artırılmasının tek başına yeterli olmayabileceğini ve özellikle genç kuşaklarda bilginin davranışa dönüştürülmesini destekleyen uygulama odaklı yaklaşımlara gereksinim olduğunu göstermektedir.

Keywords

Çevre sağlığı okuryazarlığı, çevre sağlığı, X kuşağı, Y kuşağı, Z kuşağı.

Supporting Institution

TÜBİTAK 2209-A Öğrenci Projesi kapsamında desteklenmiştir.

Project Number

2209

References

  1. Açıkgöz, Ö. & Soylar, P. (2026). Environmental Health Literacy and Climate Change Anxiety Among Teachers: The Mediating Role of Ecological Footprint Awareness. International Journal of Environmental Research and Public Health, 23(5), 685. https://doi.org/10.3390/ijerph23050685
  2. Akyol Güner, T., & Ayyıldız, T. (2026). Sustainability Among University Students: The Relationship Between Carbon Footprint Awareness and Environmental Health Literacy. Journal of Higher Education and Science/Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 16(1), 139-146.
  3. Alpar, R. (2013). Uygulamalı çok değişkenli istatistiksel yöntemler. Detay Yayıncılık.
  4. Alruthaya, A., Nguyen, T.-T., & Lokuge, S. (2021). The application of digital technology and the learning characteristics of Generation Z in higher education (Preprint). arXiv. https://doi.org/10.48550/arXiv.2111.05991
  5. Baş, T. (2006). Anket nasıl hazırlanır uygulanır değerlendirilir (4. Baskı). Seçkin Yayıncılık
  6. Binder, A. R., May, K., Murphy, J., Gross, A., & Carlsten, E. (2022). Environmental health literacy as knowing, feeling, and believing: Analyzing linkages between race, ethnicity, and socioeconomic status and willingness to engage in protective behaviors against health threats. International journal of environmental research and public health, 19(5), 2701. https://doi.org/10.3390/ijerph19052701
  7. Buta, B. O., Manchineri, W. S. C. S., Froner, M. B., Ecija, M. B., Cardoso, D. H. R., & Tabak, B. M. (2025). Environmental health literacy of Brazilian indigenous people. International Journal of Environmental Research and Public Health, 22(4), 625. https://doi.org/10.3390/ijerph22040625
  8. Büyüköztürk, Ş. (2018). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: İstatistik, araştırma deseni, SPSS uygulamaları ve yorum (24. baskı). Pegem Akademi.
  9. Cevheroğlu, S., & Fırat Kılıç, H. (2025). Environmental health literacy levels of nursing students. BMC Nursing, 24(1), 1425. https://doi.org/10.1186/s12912-025-04078-6
  10. Deloitte. (2025). 2025 Gen Z and Millennial Survey. Erişim Tarihi: 15 Ağustos 2026 https://www.deloitte.com/in/en/issues/work/genz -millennial-survey.html
APA
Düzcan, H. ", Erbaş, S., & Dalkılıç, S. (2026). Çevre Sağlığı Okuryazarı mıyız? X, Y, Z Kuşakları Üzerine Bir Araştırma. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences, 2026. https://doi.org/10.35229/jaes.2016016
AMA
1.Düzcan H ", Erbaş S, Dalkılıç S. Çevre Sağlığı Okuryazarı mıyız? X, Y, Z Kuşakları Üzerine Bir Araştırma. JAES. 2026;(2026). doi:10.35229/jaes.2016016
Chicago
Düzcan, Hicran ", Sümeyye Erbaş, and Sema Dalkılıç. 2026. “Çevre Sağlığı Okuryazarı Mıyız? X, Y, Z Kuşakları Üzerine Bir Araştırma”. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences, nos. 2026. https://doi.org/10.35229/jaes.2016016.
EndNote
Düzcan H ", Erbaş S, Dalkılıç S (October 1, 2026) Çevre Sağlığı Okuryazarı mıyız? X, Y, Z Kuşakları Üzerine Bir Araştırma. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences 2026
IEEE
[1]H. " Düzcan, S. Erbaş, and S. Dalkılıç, “Çevre Sağlığı Okuryazarı mıyız? X, Y, Z Kuşakları Üzerine Bir Araştırma”, JAES, no. 2026, Oct. 2026, doi: 10.35229/jaes.2016016.
ISNAD
Düzcan, Hicran " - Erbaş, Sümeyye - Dalkılıç, Sema. “Çevre Sağlığı Okuryazarı Mıyız? X, Y, Z Kuşakları Üzerine Bir Araştırma”. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences. 2026 (October 1, 2026). https://doi.org/10.35229/jaes.2016016.
JAMA
1.Düzcan H ", Erbaş S, Dalkılıç S. Çevre Sağlığı Okuryazarı mıyız? X, Y, Z Kuşakları Üzerine Bir Araştırma. JAES. 2026. doi:10.35229/jaes.2016016.
MLA
Düzcan, Hicran ", et al. “Çevre Sağlığı Okuryazarı Mıyız? X, Y, Z Kuşakları Üzerine Bir Araştırma”. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences, no. 2026, Oct. 2026, doi:10.35229/jaes.2016016.
Vancouver
1.Hicran " Düzcan, Sümeyye Erbaş, Sema Dalkılıç. Çevre Sağlığı Okuryazarı mıyız? X, Y, Z Kuşakları Üzerine Bir Araştırma. JAES. 2026 Oct. 1;(2026). doi:10.35229/jaes.2016016