Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli 5.Sınıf Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı’nın Yaşam Becerileri Açısından İncelenmesi
Abstract
Bu araştırma, 2024 yılında yayımlanan Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) doğrultusunda hazırlanan ortaokul 5. Sınıf Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı (SBDÖP)’nın, Yaşam Becerileri Projesi'nde belirtilen yaşam becerileri bağlamında incelenmesini amaçlamaktadır. Bu kapsamda, öğretim programında yer alan “Birlikte Yaşamak”, “Evimiz Dünya”, “Ortak Mirasımız”, “Yaşayan Demokrasimiz”, “Hayatımızdaki Ekonomi” ve “Teknoloji ve Sosyal Bilimler” adlı altı öğrenme alanında yer alan 19 öğrenme çıktısı ve 66 süreç bileşeni yaşam becerileri açısından analiz edilmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yöntemi kullanılmış; elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Analiz sonuçlarına göre, öğretim programında yer alan kazanımların büyük bir kısmının “İletişim ve Sosyal Beceriler” kategorisindeki yaşam becerileriyle ilişkilendirildiği görülmektedir. Özellikle dinleme ve düşünme becerileri, eleştirel düşünme, yaratıcı düşünme ve sosyal problem çözme becerileri öne çıkan beceriler arasında yer almaktadır. Bunun yanı sıra, “Yaratıcılık ve Girişimcilik” başlığı altında değerlendirilen takım çalışması, akran iş birliği ve etkinlik düzenleyebilme becerileri de öğretim programında geniş yer bulmuştur. Ayrıca “Aile Hayatım” ve “Kişisel Bakım ve Hijyen” kategorilerindeki yaşam becerilerine öğretim programında daha az yer verildiği tespit edilmiştir. Bu durum, öğrencilerin bireysel sorumluluk ve kişisel gelişim alanlarında daha fazla desteklenmesi gerektiğine işaret etmektedir. Sosyal Bilgiler dersinin tarih, kültür, çevre ve toplumsal yapı gibi çok yönlü içerikleriyle öğrencilerin çeşitli alanlardaki gelişimini desteklediği göz önüne alındığında, yaşam becerilerinin programa daha bütüncül bir biçimde entegre edilmesi önemli bir ihtiyaç olarak ortaya çıkmaktadır. Sonuç olarak, 2024 TYMM ile uyumlu olarak hazırlanan bu programın yaşam becerilerini daha kapsamlı şekilde içermesi, öğrencilerin sadece akademik değil, sosyal, duygusal ve kişisel gelişimlerine de katkı sağlayacaktır. Böylece öğrenciler, 21. yüzyılın gereklerine uygun şekilde donanımlı bireyler olarak yetiştirilecektir.
Keywords
References
- Akkaya, A., & Çalışkan, N. (2022). Hayat Bilgisi Dersi 3. Sınıf kazanım ve konularının temel yaşam becerileri ve değerler açısından incelenmesi. In IX. International Eurasian Educational Research Congress. 30-46.
- Bektaş, Ö. (2019). Sosyal bilimler ve sosyal bilgiler. R. Turan & T. Yıldırım (Ed.), Sosyal bilgilerin temelleri içinde (s. 1-32). Anı Yayıncılık.
- Bekiroğlu, D., & Güllühan, N. Ü. (2022). Hayat Bilgisi ve Sosyal Bilgiler derslerinde yaşam becerilerinin eğilimleri: Bir meta-sentez çalışması. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(1), 1-35.
- Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2014). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi Yayıncılık.
- Dönmez, N. (2024). Senaryo temelli 4.sınıf yaşam becerileri öğretim programı tasarısının öğrencilerin yaşam becerilerine etkisinin incelenmesi. (Doktora tezi). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorgu SonucYeni.jsp
- Elgüna, İ. Ö., & Uysalb, F. (2022). Hayat Bilgisi Dersi Öğretim Programı kazanımlarının yaşam becerileri kapsamında incelenmesi. Hayat, 9(2), 122-135.
- Gadotti, M. (2008). Education for sustainability: A critical contribution to the Decade of Education for Sustainable Development. Green Theory and Praxis: The Journal of Ecopedagogy, 4(1), 15–64. https://doi.org/10.3903/gtp.2008.4.1.2
- Görçam, K. S., & Kılıçoğlu, G. (2024). Sosyal bilgiler dersi öğretim programı ve ders kitaplarının sosyoloji konuları açısından incelenmesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 28(1), 235-248. https://doi.org/10.20296/tsadergisi.1399414
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Turkish and Social Sciences Education (Diğer), Social and Humanities Education (Excluding Economics, Business and Management)
Journal Section
Research Article
Publication Date
March 14, 2026
Submission Date
August 2, 2025
Acceptance Date
December 1, 2025
Published in Issue
Year 2026 Number: 21