Investigation Of The Effects Of Business Blindness On Working Life In Terms Of Occupational Health And Safety

Öz

In a globalizing world, it is critically important for businesses to be able to adapt quickly to socio-cultural, socio-economic, and technological developments and to maintain their structural and holistic sustainability in the face of changing competitive conditions. Businesses are expected to correctly interpret signals of change and turn potential dangers and risks into opportunities. However, if the shortcomings in the methods and processes implemented within the business go unnoticed, if employees become accustomed to or ignore existing problems, or if future risks and opportunities are not properly assessed, a negative situation known as business blindness arises. This study examines the risks that operational blindness may cause in terms of occupational health and safety (OHS); it evaluates the preventive approaches that should be implemented in businesses, process development methods, and appropriate technical solutions. Additionally, the effects of organizational blindness on working life were examined; recommendations were made regarding the necessary improvements, implementation, and control mechanisms in the field of occupational health and safety.

Anahtar Kelimeler

• Business Blindness
• Management Myopia
• Blind Spots
• Occupational Health
• Occupational Safety

Proje Numarası

FYL-2024-11372 ID numaralı Yüksek Lisans Projesi

İşletme Körlüğü ’nün Çalışma Hayatına Olan Etkilerinin İş Sağlığı ve Güvenliği Açısından İncelenmesi

Öz

Küreselleşen dünyada işletmelerin sosyo-kültürel, sosyo-ekonomik ve teknolojik gelişmelere hızla uyum sağlayabilmesi, değişen rekabet koşulları karşısında yapısal ve bütünsel sürdürülebilirliklerini koruyabilmeleri açısından kritik öneme sahiptir. Bu nedenle işletmelerin değişim sinyallerini doğru şekilde algılaması, ortaya çıkabilecek tehlike ve riskleri fırsata dönüştürebilmesi beklenmektedir. Ancak, işletme içerisinde uygulanan yöntem ve süreçlerdeki aksaklıkların fark edilmemesi, çalışanların mevcut sorunları kanıksaması veya göz ardı etmesi, geleceğe yönelik risk ve fırsatların doğru değerlendirilememesi durumunda işletme körlüğü olarak tanımlanan olumsuz durum ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmada, işletme körlüğünün neden olabileceği riskler iş sağlığı ve güvenliği (İSG) açısından ele alınmış; işletmelerde uygulanması gereken önleyici yaklaşımlar, süreç geliştirme yöntemleri ve uygun teknik çözümler değerlendirilmiştir. Ayrıca, işletme körlüğünün çalışma hayatına etkileri incelenmiş; İSG alanında yapılması gereken iyileştirme, uygulama ve denetim mekanizmalarına ilişkin öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• İşletme Körlüğü
• Yönetim Miyopluğu
• Kör Nokta
• İş Sağlığı
• İş Güvenliği

Destekleyen Kurum

Marmara Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi (BAPKO)

Proje Numarası

FYL-2024-11372 ID numaralı Yüksek Lisans Projesi

Etik Beyan

"İşletme Körlüğünün Çalışma Hayatına Olan Etkilerinin İş Sağlığı ve Güvenliği Açısından İncelenmesi" başlıklı bu derleme çalışmasını baştan sona kadar tez ve proje danışmanım olan Sayın Prof. Dr. Yahya BOZKURT ‘un sorumluluğunda tamamladığımı, bu çalışmanın özgün bir çalışma olduğunu, çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarında tüm bilgi, belge, değerlendirme ve sonuçları bilimsel etik ilke ve ahlak kurallarına uygun davrandığımı, bu çalışma kapsamında elde edilmeyen tüm veri ve bilgiler için kaynak gösterdiğimi/atıf yaptığımı ve bu kaynaklara kaynakçada eksiksiz olarak yer verdiğimi, kullanılan verilerde herhangi bir değişiklik yapmadığımı, verileri/örnekleri kendim topladığımı, toplanan, yorumlanan, değerlendirilen ve incelenen verilerin, belgelerin, tabloların, şekillerin vb. ilgili bilgilerin ve sonuçların yazım kurallarına uygun olarak hazırlandığını, tüm bu çalışmaların sadece derleme çalışması kapsamında paylaşıldığını, bu derleme çalışmasının Marmara Üniversitesi tarafından kullanılan “Bilimsel İntihal Tespit Programı” ile tarandığını ve hiçbir şekilde “intihal içermediğini” beyan eder, aksinin ortaya çıkması durumunda her türlü yasal sonucu kabul ettiğimi beyan ederim.

Teşekkür

FYL-2024-11372 ID numaralı Yüksek Lisans projesi kapsamında sağladığı destekten dolayı Marmara Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimine (BAPKO) şükranlarımızı sunarız.

Kaynakça

1. [1] G. Papatya, “An evaluation on the business productivity strategies and their implementation methods,” J. Journal of Strategic Research in Social Science, vol. 3, no. 1, pp. 55–70, 2017.
2. [2] B. Özgül and B. Tarhan Mengi, “İşletme körlüğü ve çözüm önerisi olarak güvenilir danışman ‘iç denetim’,” Muhasebe ve Denetime BAKIŞ, no. 54, pp. 125–138, 2018.
3. [3] Ö. O. Fettahlıoğlu and C. Birin, “Ölüm katılığı (rigor mortis)’na yönelik ölçek geliştirme ve pembe gözlük paradoksunun literatüre yeni bir kavram olarak kazandırılması çalışması,” The Journal of Academic Social Science Studies, no. 55, pp. 313–328, 2017.
4. [4] R. M. Mason, Avoiding Epistomological Myopia. Florida, USA: Florida State University, 2005.
5. [5] P. M. Leonardi, “Innovation blindness: Culture, frames, and cross-boundary problem construction in the development of new technology concepts,” Organization Science., vol. 22, no. 2, pp. 347–369, 2011.
6. [6] A. Altınay, N. Mercan, Y. Aksanyar, and S. Sert, “İşletme körlüğü, silo sendromu ve çözüm önerisi olarak örgütsel zekâ,” Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, vol. 4, no. 1, pp. 13–19, 2012.
7. [7] M. Catino, Organizational Myopia: Problems of Rationality and Foresight in Organizations. Cambridge, UK: Cambridge University Press, 2013.
8. [8] D. A. Levinthal and J. G. March, “The myopia of learning,” Strategic Management Journal, vol. 14, Special Issue, pp. 95–112, 1993.

9. [9] A. Ebrahim, “Accountability myopia: Losing sight of organizational learning,” Nonprofit and Voluntary Sector Quarterly, vol. 34, no. 1, pp. 56–87, 2005.
10. [10] H. Sato, “Routine-based view of organizational learning and mechanisms of myopia,” Annals of Business Administrative Science, 11, pp. 45–54, 2012.
11. [11] O. A. Seymen, T. Kılıç, and O. Kinter, “Örgütsel körlüğün (örgüt miyopisi) ayrıntılı kavramsal analizi ve ölçümü: Geliştirilen bir ölçek yardımıyla değerlendirme,” Eurasian Academy of Sciences Social Sciences Journal, vol. S1, pp. 212–222, 2016.
12. [12] J. Xu, “Does managerial myopia impede corporate internationalization?” International Review of Economics and Finance, vol. 103, p. 104562, 2025.
13. [13] L. Gao and H. Yin, “Managerial myopia and greenwashing: A machine learning and text analysis approach,” International Review of Financial Analysis, vol. 105, p. 104452, 2025.
14. [14] T. E. Şengöz and Y. Bozkurt, “Alüminyum sanayisinde işletme körlüğü ve etkileri/Business blindness and its effects in the aluminum industry,” 12th International Aluminium Symposium, pp. 417–424, 2025.
15. [15] L. Liang and Y. Li, “How does organizational resilience promote firm growth? The mediating role of strategic change and managerial myopia,” Journal of Business Research, vol. 177, p. 114636, 2024.
16. [16] S. Şimşek and N. Olsun, “Buharlı pişirme kazanlarında iş sağlığı ve güvenliği,” Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, no. 50, pp. 113–120, 2023.
17. [17] A. Kapancı and S. G. Karatepe, “Üretim işletmelerinde çalışan mavi yakalı işçilerin çalışma koşullarının deneme süresindeki personel devir oranlarına etkilerinin incelenmesi üzerine bir araştırma,” Premium e-Journal of Social Sciences, vol. 7, no. 37, pp. 2033–2051, 2023.
18. [18] Z. Acar and M. Mete, “The mediator role of leader-member exchange in the effect of organizational knowledge sharing on organizational blindness in healthcare professionals: Chain hospital example,” Eurasian Academy of Sciences Eurasian Econometrics, Statistics & Empirical Economics Journal, vol. 24, pp. 29–44, 2023.
19. [19] M. C. Tezcan and B. B. Aktaş, “İş sağlığı ve güvenliği performans değerlendirmesi: Uçak bakım organizasyonu üzerine bir araştırma,” OHS Academy, vol. 5, no. 1, pp. 1–12, 2022.
20. [20] J. Oehmen, G. Locatelli, M. Wied, and P. Willumsen, “Risk, uncertainty, ignorance and myopia: Their managerial implications for B2B firms,” Industrial Marketing Management, vol. 88, pp. 330–338, 2020.
21. [21] C. Li, “Informational benefits of managerial myopia,” Economics Letters, vol. 185, p. 108705, 2019.
22. [22] R. Yazıcı, “Türkiye’deki işletme faaliyetlerinde riskleri zamanında öngörebilmek ve önlem alabilmek için getirilen düzenlemelere bakış ve öneriler,” International Balkan and Near Eastern Social Sciences Congress Series, Tekirdağ, Türkiye, 2019.
23. [23] A. A. Tunyi, C. G. Ntim, and J. Danbolt, “Decoupling management inefficiency: Myopia, hyperopia and takeover likelihood,” International Review of Financial Analysis, vol. 62, pp. 1–20, 2019.
24. [24] G. Gürçay, “Örgütsel körlük, silo sendromu ve örgüt iklimi ilişkisi: İnşaat sektöründe bir araştırma,” İstanbul Gelişim Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Anabilim Dalı, Doktora Tezi, İstanbul, Türkiye, 2019.
25. [25] F. Anjos and C. Kang, “Managerial myopia, financial expertise, and executive-firm matching,” Journal of Corporate, vol. 43, pp. 464–479, 2017.
26. [26] K. Horozoğlu, “İş kazalarının iş sağlığı ve güvenliği açısından analizi,” Karabük Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol. 7, no. 1, pp. 265–281, 2017.
27. [27] T. Akpınar and B. Y. Çakmakkaya, “İş sağlığı ve güvenliği açısından işverenlerin risk değerlendirme yükümlülüğü,” Çalışma ve Toplum, vol. 1, no. 40, pp. 273–304, 2014.
28. [28] L. E. Swayne, W. J. Duncan, and P. M. Ginter, Strategic Management of Health Care Organizations, 6th ed. San Francisco, CA, USA: Jossey-Bass, 2008.
29. [29] B. Özgül and B. Tarhan Mengi, Kurumsal Sürdürülebilirlik ve Güvencesi “İç Denetim”. İstanbul, Türkiye: Beta Yayınevi, 2016.
30. [30] S. Yeşil and A. Özbağış, “Kurumsal körlüğün çalışanlar üzerindeki etkisi: Bir alan araştırması,” Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, vol. 19, special issue, pp. 182–202, 2022.
31. [31] S. Kıvrak, “İnşaat projelerinde kör noktalardan kaynaklanan iş kazalarını önleme sistemi,” Politeknik Dergisi, vol. 21, no. 2, pp. 351–357, 2018.
32. [32] S. J. Ray and J. Teizer, “Dynamic blindspots measurement for construction equipment operators,” Safety Science, vol. 85, pp. 139–151, 2016.
33. [33] J. Lundberg, R. Woltjer, and B. Josefsson, “A method to identify investigative blind spots (MIBS): Addressing blunt-end factors of ultra-safe organizations’ investigation-work-as-done,” Safety Science, vol. 154, p. 105825, 2022.
34. [34] B. Richmond, “Systems dynamics/systems thinking: Let’s just get on with it,” In International Systems Dynamics Conference, Sterling, Scotland, 1994.
35. [35] P. Senge, The Fifth Discipline: The Art and Practice of the Learning Organization. London, UK: Random House Business Books, 2006.
36. [36] V. Tecim, “Sistem yaklaşımı ve soft sistem düşüncesi,” D.E.Ü. İ.İ.B.F. Dergisi, vol. 19, no. 2, pp. 75–100, 2004.
37. [37] Z. Başkaya, Sistem Dinamiğinin İşletmelerde Uygulanması. Bursa, Türkiye: Ekin Kitabevi, 1997.
38. [38] M. M. Şener, “İşletme körlüğü, sistem düşüncesi ve doğru karar alma,” LinkedIn, 2023.
39. [39] Mbaskool, “Dictionary of management & business concepts,” Mbaskool, 2023.
40. [40] A. Eren Şenaras and H. K. Sezen, “Sistem düşüncesi,” Journal of Life Economics, vol. 4, no. 1, pp. 39–58, 2017.
41. [41] F. Sevimli and Ö. F. İşcan, “Bireysel ve iş ortamına ait etkenler açısından iş doyumu,” Ege Akademik Bakış Dergisi, vol. 5, no. 1, pp. 55–64, 2005.
42. [42] N. Akşit Aşık, “Çalışanların iş doyumunu etkileyen bireysel ve örgütsel faktörler ile sonuçlarına ilişkin kavramsal bir değerlendirme,” Türk İdare Dergisi, vol. 82, no. 467, pp. 31–51, 2010.
43. [43] Y. Tonbul and S. Sağıroğlu, “Okul müdürlerinin zorunlu yer değiştirme uygulamasına ilişkin bir araştırma,” Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, vol. 18, no. 2, pp. 313–339, 2012.
44. [44] W. Zheng, B. Yang, and G. N. Mclean, “Linking organizational culture, structure, strategy, and organizational effectiveness: Mediating role of knowledge management,” Journal of Business Research, vol. 63, no. 7, pp. 763–771, 2010.
45. [45] E. Nural and Ş. Çıtak, “Ordu ilinde resmi eğitim kurumlarında görev yapan yöneticilerin zorunlu yer değiştirme uygulamasına ilişkin görüş ve önerileri,” 7. Ulusal Eğitim Yönetimi Kongresi, Malatya, Türkiye, 2012.
46. [46] O. Serrat, “Bridging organizational silos,” Knowledge Solutions, Asian Development Bank, no. 88, pp. 1–8, 2010.
47. [47] T. Kılıç, “Development of organizational blindness scale,” Uluslararası Akademik Birikim Dergisi, vol. 7, no. 3, pp. 285–294, 2024.
48. [48] İ. Döş, “Örgütsel körlük ve okul,” 5. Uluslararası Türkiye Eğitim Araştırmaları Kongresi, Çanakkale, Türkiye, pp. 150–157, 2013.
49. [49] H. Demir, “Kültürel renk körlüğü: Kültürel değerler ve iş tatmini arasındaki ilişki üzerine güçlendirmenin aracılık etkisi,” Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, vol. 22, no. 2, pp. 211–237, 2008.
50. [50] K. Kayıkçı, T. Yörük, and İ. Özdemir, “City and county education managers’ opinions on implementation of rotation,” Elemantary Education Online/İlköğretim Online, vol. 14, no. 1, pp. 200–215, 2015.
51. [51] H. İ. Şengün and L. Özdemir, “Aile şirketlerinde duygusal ve rasyonel dinamikler: Aile ve iş ilişkilerinin ayrı tutulmasına yönelik bir araştırma,” Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, vol. 5, no. 8, pp. 58–66, 2015.
52. [52] O. Uluyol, Aile Şirketleri Çatışmalar, Finansal Sorunlar ve Çözümler. Malatya, Türkiye: Medipres Matbaacılık, 2004.
53. [53] N. Alayoğlu, Aile Şirketlerinde Yönetim ve Kurumsallaşma. İstanbul, Türkiye: MÜSİAD Yayınları, 2003.
54. [54] A. Kırım, Aile Şirketlerinin Yönetimi, 2nd ed. İstanbul, Türkiye: Sistem Yayıncılık, 2003.
55. [55] D. Heller, T. A. Judge, and D. Watson, “The confounding role of personality and trait affectivity in the relationship between job and life satisfaction,” Journal of Organizational Behavior, vol. 23, pp. 815–835, 2002.
56. [56] Ş. Ş. Erçetin, Örgütsel Zekâ. Ankara, Türkiye: Nobel Yayın Dağıtım, 2001.
57. [57] K. H. Koç, Endüstriyel Uygulamalar İçin Kalite Güvence Teknikleri. İstanbul, Türkiye: İÜC Yayınevi, 2023.
58. [58] T. C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, 4857 Sayılı İş Kanunu. Resmî Gazete, no. 25134, Jun. 10, 2003.
59. [59] D. Uşar, M. Uras, S. Ersoy, and Y. Bozkurt, “Günümüzde makineleşmenin iş kazalarına etkisi,” 1. International Symposium on Innovative Approaches in Scientific Studies (ISAS 2018), vol. 2, pp. 361–365, 2018.
60. [60] T. C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, Resmî Gazete Tarihi: 30.06.2012, Resmî Gazete Sayısı: 28339, 2012. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6331&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
61. [61] T. E. Şengöz and Y. Bozkurt, “İş sağlığı ve güvenliği kapsamında sektörel iş kazalarının yapay zekâ teknolojileri ve uzman sistem uygulamaları yönünden incelenmesi,” Sürdürülebilir Mühendislik Uygulamaları ve Teknolojik Gelişmeler Dergisi, vol. 8, no. 1, pp. 17–44, 2025.
62. [62] T. E. Şengöz and Y. Bozkurt, “Günümüz teknolojisinde madencilik, metal endüstrisi ve malzeme tasarımında yapay zekâ kullanımı,” Bilgi Teknolojileri ve İletişim Dergisi, vol. 2, no. 2, pp. 33–62, 2025.
63. [63] H. Strasser, “Ergonomic efforts aiming at compatibility in work design for realizing preventive occupational health and safety,” International Journal of Industrial Ergonomics, vol. 16, no. 3, pp. 211–235, 1995.
64. [64] T. E. Şengöz and Y. Bozkurt, “Alüminyum sanayisinde işletme körlüğü ve etkileri,” 12. Uluslararası Alüminyum Sempozyumu, İstanbul, Türkiye, pp. 417–424, 2025.
65. [65] C. Tong, Y. Wang, H. Liu, B. Tong, J. Zhu, and M. Kou, “From risk management to AI-driven safety: A bibliometric review of occupational safety and health research,” Results in Engineering, vol. 28, p. 107440, 2025.
66. [66] T. C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği, Resmî Gazete Tarihi: 29.12.2012, Resmî Gazete Sayısı: 28512, 2012. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=16925&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
67. [67] T. C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik, Resmî Gazete Tarihi: 12.08.2013, Resmî Gazete Sayısı: 28733, 2013. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=18709&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
68. [68] T. C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik, Resmî Gazete Tarihi: 15.06.2013, Resmî Gazete Sayısı: 28678, 2013. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=18485&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
69. [69] T. C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, Çalışanların Gürültü ile İlgili Risklerden Korunmalarına Dair Yönetmelik, Resmî Gazete Tarihi: 28.07.2013, Resmî Gazete Sayısı: 28721, 2013. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=18647&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
70. [70] T. C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, Çalışanların Titreşimle İlgili Risklerden Korunmalarına Dair Yönetmelik, Resmî Gazete Tarihi: 22.08.2013, Resmî Gazete Sayısı: 28743, 2013. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=18759&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
71. [71] T. C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği, Resmî Gazete Tarihi: 25.04.2013, Resmî Gazete Sayısı: 28628, 2013. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=18318&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
72. [72] T. C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, İşyeri Bina ve Eklentilerinde Alınacak Sağlık ve Güvenlik Önlemlerine İlişkin Yönetmelik, Resmî Gazete Tarihi: 17.07.2013, Resmî Gazete Sayısı: 28710, 2013. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=18592&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
73. [73] T. C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi, Tozla Mücadele Yönetmeliği, Resmî Gazete Tarihi: 05.11.2013, Resmî Gazete Sayısı: 28812, 2013. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=18989&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5