Ceza İnfaz Hukukunda Kavramsal Açıdan "Mükerrer Suçlu"

Öz

Ceza infaz hukukunda “mükerrer suçlu” kavramı, bir kişinin daha önce kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı bulunmasına rağmen yeniden suç işlemesi durumunu ifade eder. Tekerrür, yalnızca failin suç işleme eğilimini yansıtan bireysel bir olgu değil, aynı zamanda ceza adalet sisteminin suçla mücadeledeki etkinliğini sorgulayan yapısal bir göstergedir. Türk Ceza Kanunu’nun 58. maddesi, mükerrer suçlulara yönelik özel infaz rejimini düzenlemekte ve bu kişilerin koşullu salıverilmeden yararlanma koşullarını diğer hükümlülere göre daha sınırlı tutmaktadır. Bununla birlikte, tekerrür kurumunun hukuki niteliği konusunda öğretide görüş birliği bulunmamaktadır. Bir kısım yazarlar, tekerrürü infaz hukukuna özgü bir düzenleme olarak değerlendirirken; diğerleri, ceza hukukunun maddi boyutuyla bağlantılı karma bir yapı taşıdığını ileri sürmektedir. Mükerrerlik, ceza adaletinde caydırıcılık, kişisel ıslah ve toplumsal korunma dengeleri açısından tartışmalı bir konumda yer almakta; suçun tekrarının önlenmesi amacına rağmen failin yeniden topluma kazandırılmasını zorlaştıran sonuçlar doğurabilmektedir. Bu çalışma, mükerrer suçluluk kavramını ceza infaz hukukunun temel ilkeleri çerçevesinde ele almakta, ulusal mevzuat ve doktrin bağlamında kavramsal farklılıkları, uygulamadaki sonuçları ve tartışmalı yönleri incelemektedir.

"Recipient Offender" From a Conceptual Perspective in Criminal Sentence Law

Abstract

In criminal law, the concept of “recipitant offender” refers to the situation where a person recommits a crime despite having a previous final conviction. Recidivism is not only an individual phenomenon reflecting the perpetrator's propensity to commit crimes, but also a structural indicator that questions the effectiveness of the criminal justice system in combating crime. Article 58 of the Turkish Penal Code regulates the special execution regime for repeat offenders and makes the conditions under which these individuals can benefit from conditional release more limited than for other convicts. However, there is no consensus in the doctrine regarding the legal nature of the institution of recidivism. While some authors consider recidivism a regulation specific to criminal law, others argue that it has a mixed structure linked to the substantive dimension of criminal law. Recidivism occupies a controversial position in criminal justice in terms of the balance between deterrence, personal rehabilitation, and social protection. Despite its aim to prevent repeat offending, it can lead to consequences that make it difficult to reintegrate the offender into society. This study examines the concept of repeat offending within the framework of the fundamental principles of criminal law, examining conceptual differences, practical consequences, and controversial aspects within the context of national legislation and doctrine.

Keywords

• Persistent Offender
• recidivism
• Criminal Enforcement Law
• security measure
• resocialization

Kaynakça

1. Akkaş, A. H. (2008). ‘’Koşullu Salıverilme’’, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.XII, S.1-2, s.305-335.
2. Alan, E. (2023). Ceza Hukukunda Yeni Boyutuyla Tekerrür, Ankara, Seçkin.
3. Altunç, M. S. (2010). ‘’Ceza Hukukunda Tekerrür’’, Galatasaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hukuku ABD Doktora Tezi, İstanbul.
4. Arslan, Ç. & Kayançiçek, M. (2009). Suçta Tekerrür, Ankara, Seçkin.
5. Artuk, M. E. (2002). ‘’Emniyet Tedbirleri’’, Ceza Hukuku Makaleleri, Güven Kitabevi, İstanbul.
6. Artuk, M. E. & Alşahin, M. E. (2024). Kriminoloji, 5.Baskı, Adalet, Ankara.
7. Artuk, M. E. & Yılmaz, E. (2020). ‘’ Teorik Açıdan Güvenlik Tedbirleri’’, İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 7, S.2, s.7-43.
8. Ataç, A. S. (2009). ‘’Mükerrirlere ve Özel Tehlikeli Suçlulara Özgü Tedbirler’’, 2. Ceza Hukuku Reformları Kongresi, Ed.: Adem Sözüer, İstanbul, On İki Levha Yayıncılık, Cilt 1, s.291-304.

9. Austrian Penal Code (Strafgesetzbuch), (Çevrimiçi), https://www.ris.bka.gv.at/GeltendeFassung.wxe?Abfrage=Bundesnormen&Gesetzesnummer=10002296&fbclid=IwAR3x_yziIUBjQ3gGFxb55R34Ho2GkWhPOUbZdvoVgzydGEYNX4p-NR7q2xU, (erişim tarihi:17.10.2025).
10. Bacaksız, P. (2015). ‘’Cezalandırma Ve Topluma Yeniden Kazandırma’’, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Prof. Dr. Hakan PEKCANITEZ’e Armağan, Özel Sayı 2014, Cilt 16, s.4917-4941.
11. Baker, E. & Asworth, A. (2008). ‘’The Role of Previous Convictions in England and Wales’’, Punishing Persistent Offender Exploring Community and Offender Perspectives; Editor: Julian V. Roberts; Oxford University Press, New York.
12. Balcı, Y. (2021). ‘’Cinsel Dokunulmazlığa Karşı Hükümlü Olanlar İçin ‘’Tıbbi Tedaviye Tabi Tutulma’’ Ve ‘’Tedavi Amaçlı Programlara Katılma’’ Kavramlarının Tartışılması’’, https://www.yorulmazmedikolegal.com/cinsel-dokunulmazliga-karsi-suclardan-hukumlulerin-tedavi-ve-yukumlulukleri/ (erişim tarihi: 21.12.2025).
13. Banks, C. (2025). Criminal Justice Ethics Theory And Practice, California, Sage Press, 6th Edition.
14. Bean, P. (1981). Punishment A Philosophical and Criminological Inquiry, Oxford Press.
15. Centel, N. & Zafer, H. (2025). Ceza Muhakemesi Hukuku, 22. Baskı, Beta Yayınları, İstanbul.
16. Centel, N., Zafer, H. & Çakmut, Ö. (2023). Türk Ceza Hukukuna Giriş, 12. Bası, Beta Yayınları, İstanbul.
17. Cin, M. O. (2024). ''Türk Ceza Hukukunda Tekerrürün Sonuçları'', Adalet Dergisi, Cilt 2, Sayı 73, s. 271-289.
18. Council of State 10 th Chamber. (2020). 2016/12975 Reference Number, 2020/3048 Decision Number, 17.09.2020 Date, https://psikiyatri.org.tr/uploadFiles/98201721930-Cinsel-Suclar-Danistay-Karari.pdf , (erişim tarihi: 21.12.2025).
19. Çakır, K. (2020). ‘’Hapis Cezasının Koşullu Salıverilme Uygulanarak İnfazı’’, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Cilt 26, Sayı 2, s.669-698.
20. Damar, M. (2023). ''Tekerrürün Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılmaası Kurumuna Etkisi'', BÜHFD, Ocak, C.9, s.135-151.
21. Demirbaş, T. (2024). Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, Ankara, Seçkin, 19. Baskı.
22. De Vries, M. & Bijlsma, J. (2022). ‘’The Elusive Concept of Dangerousness: The State of The Art in Criminal Legal Theory and the Necessity of Further Research’’, Criminal Justice Ethics, Vol. 41, No.2, pp.142-166.
23. Dilberoğlu, A. V. (2016). ‘’Cezalar ve Güvenlik Tedbirlerinin Amacı ve Niteliği’’, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Sayı 65 (4), s.1517-1544.
24. Dolu, O. (2012). Suç Teorileri Teori, Araştırma ve Uygulamada Kriminoloji, Ankara, Seçkin, 4.Baskı.
25. Dönmezer, S. (1944). ‘’Tehlikeli Hal Meselesi’’, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, İstanbul, Cilt 10, S.1-2, s.179-187.
26. Dönmezer, S. & Erman, S. (1985). Nazari ve Tatbiki Ceza Hukuku, 10. Bası, İstanbul.
27. Elster, A. & Lingemann, H. (1975). tarafından yazılmış, Rudolf, Sieverts; tarafından tamamen gözden geçirilmiş 2. Baskı, Handwörterbuch der Kriminologie, Rechtsfriedensdelikte – Zwillingsforschung, 3. Cilt.
28. Erem, F. (2020). Adalet Psikolojisi, Suçlu Psikolojisi, Usul Psikolojisi, Mahpusun Psikolojisi, 12. Bası, Ankara, Ürün Yayınları.
29. Erem, F., Danışman, A. & Artuk, M. E. (1997). Ceza Hukuku Genel Hükümler, Ankara.
30. Gayretli, T. (2022). ‘’Mükerrirlere ve Bazı Suç Faillerine Özgü Denetimli Serbestlik’’, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hukuku ABD Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
31. Hafızoğulları, Z. & Özen, M. (2024). Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, 15. Baskı, US-A Yayıncılık, Ankara.
32. Harrington, S. & Devine, D. (1967). ‘’The Habitual Criminal – A Review of the Jurisprudence’’, McGill Law Journal, Vol. 13, No.4, pp.683-690.
33. Heinrich, B. (2014). Ceza Hukuku Genel Kısım- I, Ankara, Adalet.
34. Honig, R. & Abadan, M. Y. (2011). ‘’Ceza Gayeleri Nazariyesinin Tarihine Dair’’, Journal Of Istanbul University Law Faculty, C.2, s. 413-426.
35. Hudson, B. (2003). Understanding Justice: An Introduction to Ideas, Perspectives and Controversies in Modern Penal Theory, Buckingham, England, Open University Press, 2nd Edition.
36. İçel, K., Sokullu Akıncı, F., Özgenç, İ., Sözüer, A. Mahmutoğlu, F. S. & Ünver Y. (2002). Yaptırım Teorisi, İstanbul.
37. Kan, C. H. (2021). ‘’Türk Hukukunda Mükerrirlere Özgü İnfaz Rejimi’’, Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 26, Sayı 45, s.305-338.
38. Katoğlu, T. B. (2008). Ceza Kanunlarının Zaman Yönünden Uygulanması, Ankara, Seçkin, 1. Baskı.
39. Keiser, G., Kerner, H. J., Sack, F. & Schellhoss, H. (2022). Kleines Kriminologisches Wörterbuch, 3. Auflage.
40. Kızmaz, Z. (2007). ‘’Mükerrer Suçlulukla İlintili Değişkenler’’ Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Elazığ, Cilt 17, Sayı 2, s.227-249.
41. Koca, M. & Üzülmez, İ. (2025). Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, Ankara, 18. Baskı, Seçkin.
42. Kocasakal, Ü. (1994). ‘’Ceza Hukukunda ‘’İtiyad’’, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hukuku Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul, 1994.
43. Kumbasar, E. (2012). Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması, Ankara, Seçkin, 1. Baskı.
44. Levy, R. (1971). ‘’Title X – Dangerous Special Offender Sentencing’’, University of Michigan Journal of Law Reform, Vol.4, No:3, Spring, p.628-650.
45. Maden, M. (2012). Hapis Cezasına Seçenek Yaptırımlar, Adalet Yayınevi, Ankara.
46. Maden, M. (2020). ‘’Koşullu Salıverilmenin Hukuki Mahiyeti’’, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Cilt 26, Sayı 2, s.633-651.
47. Nuhoğlu, A. (1996). ‘’Mukayeseli Hukukta ve Türk Ceza Hukukunda Özgürlüğü Bağlayıcı Emniyet Tedbirleri’’, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, İstanbul.
48. Önder, A. (1992). Ceza Hukuku Genel Hükümler, İstanbul.
49. Özbek, V. Ö. (2025). İnfaz Hukuku, 21. Baskı, Seçkin Yayınları, Ankara.
50. Özbek, V. Ö., Doğan, K., Meraklı, S., Bacaksız, P. & Başıbüyük, İ. (2025). Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, Seçkin Yayınları, Ankara, 16. Baskı.
51. Özbey, Ö. (2010). ‘’Suçta Tekerrür ve Mükerrirlere Özgü Güvenlik Tedbirleri’’, TBB Dergisi, Sayı 88, s.55-105.
52. Özek, Ç. (1998). ‘’Organize Suç’’, Nurullah Kunter’e Armağan, İstanbul, ss.1-221.
53. Özgenç, İ. (2025). Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, Ankara, Seçkin yayınları, 21. Bası.
54. Özgenç, İ. (2023). Suç Örgütleri, Ankara, Seçkin, 15. Bası.
55. Öztürk, B. & Erdem, M. R. (2025). Uygulamalı Ceza Hukuku Ve Güvenlik Tedbirleri Hukuku, Ankara, Seçkin, 25. Baskı.
56. Pratt, J. (1998). Governing The Dangerous: Dangerousness, Law and Social Change, The Federation Press, 1998.
57. Retornaz, E. E. (2014). ‘’Beccaria’nın Hapis Cezasına Bakışı Üzerine Bir Değerlendirme’’, TBB Dergisi, Sayı 12, s.93-106.
58. Roxin, C. & Greco, L. (2020). Strafrecht Allgemeiner Teil Band I Grundlagen - Der Aufbau der Verbrechenslehre, 5. Auflage, München, C.H. Beck.
59. Sarıtaş, E. (2018). ‘’Suç İşlemek Amacıyla Örgütlenme Suçları (TCK m.220-221)’’, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kamu Hukuku ABD, Doktora Tezi.
60. Schwind, H. D. (2013). Kriminologie: Eine praxisorientierte Einführung mit Beispielen, 22. Auflage.
61. Şen, E. (2024). ‘’Mükerrirlere Özgü İnfazın Tatbiki Şartı Olarak Savunma Hakkı’’, https://sen.av.tr/tr/makale/mukerrirlere-ozgu-infazın-tatbiki-sarti-olarak-savunma-hakki#:~:text=TCK%20m.58%2F9'a%20göre%3B%20“Mükerrirlere,suçlu%20hakkında%20da%20uygulanmasına%20hükmedilir” , (erişim tarihi: 18.10.2024).
62. Şen, E. & Başer Berkün, B. (2025). 10. Yargı Paketi Teklifinde İnfaz Düzenlemeleri, https://sen.av.tr/tr/makale/10-yargi-paketi-teklifinde-infaz-duzenlemeleri, (erişim tarihi: 21.07.2025) . Ten, C. L. (1987). Crime, Guilt, and Punishment: A Philosophical Introduction, Oxford, Clarendon Press.
63. Thurner, N. (2017). ‘’Die Strafrechtliche Beurteilung Von Rückfallstätern’’, Graz Karl- Franzens Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi, Graz.
64. Turan, H. (2014). Ceza Yargısında Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Ve Uygulaması, 2. Baskı, Ankara, Adalet.
65. Turan, H. (2024). ‘’Terör Suçlarında Kabul Edilen Farklı İnfaz Düzenlemelerinin Ayrımcılık Yasağı İle Bağlantılı Olarak Kişi Özgürlüğü ve Güvenliği Hakkı Kapsamında Değerlendirilmesi’’, Karşılaştırmalı Hukukta ve Türk Hukukunda Terörizm, Terör Suçları ve İnfaz Hukuku, Ed.: Prof. Dr. İzzet Özgenç, III. Cilt, TÜBA Yayınları, Ankara, s.157- 192.
66. United States of America. (2025). North Dacota Century Code, https://ndlegis.gov/general-information/north-dakota-century-code/index.html , (erişim tarihi: 21.12.2025).
67. Üzülmez, İ. (2001). ‘’Ceza Sorumluluğunun Esası ve Cezalandırmanın Amacına Dair Düşünce Hareketleri (Ceza Hukukunda Okullar Mücadelesi)’’, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 5, Sayı 1-4, s.259-294.
68. Üzülmez, İ. (1997). ‘’Türk Hukukunda Tekerrür’’, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
69. Üzülmez, İ. (2002). ''Türk Hukukunda Tekerrür'', Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.10, S.1-2, s.165-186.
70. Üzülmez, İ. (2005). ''5237 Sayılı Yeni TCK'da Suçta Tekerrür Ve Özel Tehlikeli Suçlular (m.58)'', Hukuki Perspektifler Dergisi, S.4, İstanbul, s.4-59.
71. Walker, N. (1991). Why Punish?, Oxford Press.
72. Yeşil, E. (2024). Yargıtay Ceza Genel Kurulu Kararları 2020-2024, Ankara, Adalet, 1. Baskı.
73. Yıldız, A. K. (2007). 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu, Açıklamalar - Değerlendirmeler Öğretiden Görüşler ve Yargıtay Kararları, İstanbul Barosu Yayınları.
74. Yücel, M. T. (2001). ‘’Mükerrirliğin Görünümü (Bilimsel Bir Yaklaşıma Doğru)’’, Yargıtay Dergisi, Cilt 2, Sayı 2, Ajans Türk Matbaacılık Sanayi, Ankara, s. 55- 67.