Bilimsel Makale Yazımında Yapay Zekâ Kullanım Politikası
Dergimizde yayımlanmak üzere gönderilen bilimsel makalelerde yapay zekâ ve yapay zekâ destekli teknolojilerin etik sınırlar içinde kullanılması, temel bir ilke olarak benimsenmiştir. Gelişen teknolojiyle birlikte insan hayatını kolaylaştıran ve bilimsel çalışmalara katkı sağlayan bu araçlar, belirli çerçeveler içinde memnuniyetle karşılanmaktadır. Ancak yapay zekâ araçlarının bilimsel etik kurallarını ihlal etme potansiyeli, bilginin doğruluğu, özgünlüğü ve tarafsızlığı konusunda önemli endişeleri de beraberinde getirmektedir. Bu politika, yazarlar, hakemler ve editörler için yapay zekâ teknolojilerinin sorumlu ve şeffaf kullanımına yönelik kapsamlı bir rehberlik sunmayı amaçlamaktadır.
1. Temel İlkeler ve Sorumluluk
• Makale Yazımında İnsan Sorumluluğu Esastır: Makalelerin içeriğinden, doğruluğundan, özgünlüğünden, bütünlüğünden ve etik uygunluğundan tamamen ve münhasıran insan yazar(lar) sorumludur. Yapay zekâ araçları, yazarlık için gerekli olan entelektüel katkı, sorumluluk alma ve bilginin doğruluğunu onaylama yeteneğini sağlayamadığından, yazarları bilimsel, etik ve entelektüel sorumluluklarından muaf tutmaz. Yapay zekâ araçları, ancak yazarın bilgi üretme aşamasında kolaylaştırıcı bir yardımcı olarak kullanılabilir.
• Yapay Zekâ, Yazar Olamaz: Üretken yapay zekâ araçları hiçbir koşulda bir akademik makalenin yazarı veya ortak yazarı olarak listelenemez. Dergimiz, sahte yazarlık oluşturmayı amaçlayan yapay zekâ kullanımını kesinlikle yasaklamaktadır.
• Yapay Zeka Kullanımında Tam Şeffaflık Gerekir: Makale oluşturma sürecinin herhangi bir aşamasında yapay zekâ araçlarının kullanılması durumunda, bu kullanım açıkça, şeffaf ve detaylı bir şekilde beyan edilmelidir.
• Gizlilik Önceliği: Editörler ve hakemler, değerlendirme süreçlerindeki gizliliği ve fikri mülkiyet haklarını korumak adına, kendilerine gönderilen yayımlanmamış makaleleri veya ilgili materyalleri yapay zekâ araçlarına kesinlikle yüklememelidir.
2. Yapay Zekâ Kullanımının Sınıflandırılması ve Yazar Yükümlülükleri
Yazarlar, yapay zekâ araçlarını kullanırken aşağıdaki prensiplere uymalıdır:
2.1. Destekleyici yapay zekâ Kullanımı (Makale Metninde Beyan Zorunlu Değildir):
o Sadece dilbilgisi, yazım, noktalama, dilin genel akıcılığının artırılması veya metinsel iyileştirmeler gibi konularda yardımcı olan araçlar (örneğin, dil kontrol yazılımları) destekleyici yapay zekâ araçları olarak kabul edilir. Bu tür kullanımların makalede açıkça beyan edilmesi zorunlu değildir. Ancak makale yükleme aşamasında yazarlar, editörlüğe beyanda bulunmakla yükümlüdür. Yazarlar, çalışmalarının doğruluğundan ve akademik bütünlüğünden tamamen sorumludur.
2.2. Üretken yapay zekâ Kullanımı (Beyan Zorunludur):
o Yapay zekâ araçları metin, görsel, özet, kaynakça veya başka bir akademik içeriğin doğrudan oluşturulmasında, sentezlenmesinde, dönüştürülmesinde veya anlamlı bir katkı sağlamasında kullanıldıysa bu, üretken yapay zekâ kullanımı olarak değerlendirilir ve metinde detaylı olarak beyan edilmelidir.
o Beyan Detayları: Yazar(lar), üretken yapay zekâdan yararlanmışlarsa, kullanılan aracın adı (ve varsa sürümü), kullanım amacı, kullanım şekli ve makalenin hangi bölümlerinde kullanıldığı (özet taslağı oluşturma, literatür taraması özetleme, görselin oluşturulması vb.) makalenin ilgili bölümünde (genellikle Yöntem veya Teşekkürler bölümünde) açıkça belirtilmelidir.
o İnsan Denetimi ve Doğrulama: Üretken yapay zekâ araçlarıyla oluşturulan içeriklerin insan denetimi olmadan yayına dönüştürülmesi, etik ihlallere yol açabilir. Yapay zekâ tarafından üretilen bilgiler hatalı, taraflı veya var olmayan bilgiler (halüsinasyonlar) içerebilir. Bu nedenle, yapay zekânın ürettiği tüm bilgiler titizlikle incelenmeli; doğruluk, tutarlılık ve bilimsel bütünlük açısından gözden geçirilmeli, revize edilmeli ve iyileştirilmelidir.
o Referans ve Atıf Doğruluğu: Yapay zekâ araçları tarafından uydurma, doğrulanamayan veya var olmayan referanslar oluşturulması kesinlikle yasaktır. Atıf yapılan tüm kaynaklar, akademik standartlara uygun olarak doğrulanabilir, doğru bir şekilde referanslandırılmış ve yazar(lar) tarafından onaylanmış olmalıdır. Orijinal akademik kaynaklar yerine doğrudan yapay zekâ araçlarına kaynak gösterilmemelidir.
o Görsel ve Şekil Kullanımı: Yapay zekâ ile oluşturulan veya değiştirilen görüntüler, şekiller ve sanat eserleri, araştırmanın tasarımının veya yönteminin bir parçası olmadıkça (örneğin, yapay zekâ destekli görüntüleme araştırması) veya araştırma yöntemi içinde açıkça açıklanmadığı ve gerekçelendirilmediği sürece yasaktır. Yapay zekâ tarafından oluşturulan kavramsal diyagramlar, veri görselleştirmeleri, illüstrasyonlar veya temsili görseller, yazarın kendi anlayışını doğru bir şekilde yansıtmalı ve karmaşık fikirleri çarpıtmamalı veya yanlış temsil etmemelidir. Kullanılan yapay zekâ aracının adı, varsa sürümü ve üreticisi belirtilmelidir.
3. Yasaklanmış Kullanım Alanları
Aşağıdaki kullanımlar, yapay zekâ politikamız kapsamında uygunsuz veya yasaklanmış kabul edilir:
• Temel İçerik Oluşturma: Özet, giriş, literatür taraması, tartışma veya sonuç gibi akademik bir makalenin önemli ve temel bölümlerinin doğrudan yapay zekâ ile oluşturulması. Yapay zekâ tarafından oluşturulan içerik, yalnızca bir ön taslak veya öneri olarak değerlendirilmeli ve akademik titizlik ile özgünlüğü sağlamak için yazar(lar) tarafından kapsamlı bir şekilde incelenmeli, revize edilmeli ve iyileştirilmelidir.
• Araştırma Sonuçlarının Üretimi ve Yorumlanması: Yapay zekâ araçlarının araştırma bulgularını üretmek, raporlamak veya yorumlamak için kullanılması. Veri analizi ve yorumunun doğruluğu, kapsamı ve geçerliliği için tüm sorumluluk yazar(lar)a aittir.
• Akademik Yazım ve Argümantasyon: Makalenin temel argümanlarının, teorik katkılarının ve ana tezlerinin geliştirilmesi. Yapay zekâ, yazma sürecinde sadece tamamlayıcı bir yardımcı olarak hizmet edebilir, yazarın eleştirel muhakemesinin veya orijinal akademik katkısının yerini alamaz.
4. Editörler ve Hakemler İçin yapay zekâ Kullanım Politikaları
• Gizlilik ve Fikri Mülkiyet Sorumluluğu: Editörler ve hakemler, yayımlanmamış makaleleri, ilgili dosyaları, görüntüleri veya ilgili bilgileri, gizliliği ve fikri mülkiyeti tehlikeye atabileceğinden yapay zekâ araçlarına kesinlikle yüklememelidir. Hakem değerlendirme raporlarının oluşturulmasında da yapay zekâ kullanımı, gizliliği ihlal edebileceğinden yasaktır.
• Editoryal ve Hakemlik Sürecinde Yapay Zekâ Kullanımı: Editörler, yapay zekâ araçlarını yalnızca dergi yönetiminin açık onayıyla, editoryal iş akışının belirli yönlerinde (örneğin, ilk uygunluk taraması veya hakem seçimi) kullanabilirler. Yapay zekânın bu tür herhangi bir kullanımı yazarlara şeffaf bir şekilde bildirilmelidir. Hakemler, değerlendirme süreçlerini kendi uzmanlık ve bilgileriyle yürütmeli, eleştirel düşünme ve orijinal değerlendirme sağlamalıdır.
• Şüpheli Kötüye Kullanımın Yönetimi: Editörler ve hakemler, yapay zekâ kullanımına ilişkin belirsizlik veya endişe durumlarında, yazarlarla şeffaf bir iletişim kurmalı ve uygun durumlarda destekleyici kanıt talep etmelidir. Yapay zekânın açıklanmamış veya uygunsuz kullanımından şüpheleniliyorsa, bu durum resmi inceleme için dergi yönetimine iletilmelidir.
5. Politika İhlali Durumunda Prosedürler
Bu politikaya uyulmaması, açıklanmamış veya uygunsuz yapay zekâ kullanımı da dahil olmak üzere, aşağıdaki sonuçlara yol açabilir:
• İnceleme süreci sırasında makalenin reddedilmesi.
• Yayımlandıktan sonra bir politika ihlali tespit edilirse, düzeltici eylemlerle makalenin geri çekilmesi veya resmi bir düzeltmenin yayımlanması.
• Bu politikanın tekrarlanan veya ciddi ihlalleri durumunda, yazar(lar)ın dergiye gelecekteki gönderilerinin reddedilmesi.
Yazarlar, dergiye makale göndermekle bu koşulları kabul etmiş sayılır ve istenildiğinde gerekli açıklamaları yapma ve kanıt sunma sorumluluğunu üstlenir. Derginin teknik ekibi, gelen makalelerin benzerlik kontrolünü yapmakta ve yapay zekâ kullanım düzeylerini incelemektedir. Bu incelemeler sonucunda, kullanım düzeyine ve biçimine bağlı olarak yayın kurulu makaleyi reddedebilir veya düzeltme isteyebilir.

Yapay Zekâ Kullanımı Beyan Formu
Makale Başlığı:……………………………………………………………………..
Yazar(lar):………………………………………………………………………………
1. Makale Sürecinde Yapay Zekâ Kullanımı
☐ Hiçbir yapay zekâ aracı kullanılmamıştır.
☐ Sadece destekleyici amaçlarla (dil kontrolü, yazım denetimi vb.) kullanılmıştır. (Lütfen aşağıdaki tabloyu doldurunuz).
☐ Üretken yapay zekâ araçları kullanılmıştır. (Lütfen aşağıdaki tabloyu doldurunuz)
Destekleyici Araçlar Üretken Araçlar
Kullanılan Yapay Zekâ Aracı:
Makalede Kullanıldığı Bölüm:
Kullanım Amacı:

2. Beyan ve Sorumluluk
Aşağıda imzası bulunan yazar(lar), bu çalışmada yapay zekâ araçlarının yalnızca belirlenen etik çerçevede ve Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi’nin “Bilimsel Makale Yazımında Yapay Zekâ Kullanım Politikası”na tam uyum içinde kullanıldığını beyan eder. Yapay zekâdan alınan her türlü destek, insan denetimi altında değerlendirilmiş; içerikteki bilgilerin doğruluğu, özgünlüğü ve bilimsel bütünlüğü yazar(lar) tarafından titizlikle sağlanmıştır. Yapay zekâ katkısı içeren bölümler dâhil olmak üzere makalenin tamamından bilimsel, etik ve entelektüel sorumluluğun tamamen yazar(lar)a ait olduğu kabul edilmektedir.
Yazar İmzası (Tüm yazarlar tarafından doldurulacaktır.)