Türkiye’de SSCI İndeksli Dergilerde Yayımlanan Fen Eğitimi Araştırmalarının Eğilimleri (2019–2024)

Öz

Bu çalışma, 2019–2024 yılları arasında Türkiye’de yayımlanan ve SSCI indeksli Eğitim ve Bilim dergisinde yer alan fen eğitimi alanındaki akademik çalışmaları inceleyerek alandaki eğilimleri belirlemeyi amaçlamaktadır. Sistematik alanyazın incelemesi yöntemiyle yürütülen araştırmada, fen eğitimiyle ilgili toplam 23 makale detaylı biçimde analiz edilmiştir. İnceleme sürecinde, çalışmalarda ele alınan konular, kullanılan yöntemler ve tercih edilen örneklem grupları dikkate alınarak değerlendirmeler yapılmıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda, fen eğitimi araştırmalarının büyük ölçüde fen öğretimi, STEM eğitimi ve bilimsel okuryazarlık konularına odaklandığı belirlenmiştir. Yıllara göre yapılan incelemede, yayın sayısında düzenli bir artış görülmemekle birlikte, en fazla çalışmanın 2020 yılında yayımlandığı; 2021 yılında ise pandemi sürecinin etkisiyle azalma yaşandığı dikkat çekmiştir. Makalelerin çoğunlukla iki yazarlı olduğu ve örneklem grubu olarak en sık ortaokul öğrencilerinin, özellikle yedinci sınıf düzeyindeki öğrencilerin tercih edildiği saptanmıştır. Araştırmalarda genellikle nicel yöntemlerin kullanıldığı; veri toplama aracı olarak anket, ölçek, başarı testi, algı ve kişilik testlerinin öne çıktığı; veri analizinde ise en yaygın olarak betimsel istatistikler ve parametrik testlerin tercih edildiği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• SSCI
• sistematik alanyazın incelemesi
• fen eğitimi
• Eğitim ve Bilim
• içerik analizi

Trends in Science Education Research Published in SSCI-Indexed Journals in Turkey (2019–2024)

Abstract

This study aims to identify the trends in science education research by analyzing academic studies published in the Eğitim ve Bilim journal, which is indexed in SSCI, between 2019 and 2024 in Turkey. Conducted using the systematic literature review method, the study includes a detailed analysis of 23 articles related to science education. During the review process, the research topics, methods employed, and preferred sample groups were examined. The findings indicate that the studies predominantly focus on science teaching, STEM education, and scientific literacy. Although the number of publications did not show a consistent increase over the years, the highest number of studies was published in 2020, with a noticeable decrease in 2021, likely due to the impact of the COVID-19 pandemic. It was observed that most of the articles had two authors and that middle school students—particularly seventh graders—were the most frequently selected sample group. Quantitative research methods were commonly used in the studies, with data collection tools such as questionnaires, scales, achievement tests, perception and personality tests being the most prevalent. In terms of data analysis, descriptive statistics and parametric tests were the most frequently employed techniques.

Keywords

• SSCI
• systematic literature review
• science education
• Eğitim ve Bilim
• content analysis

Kaynakça

1. Arık, S. (2017). Yapılandırmacı öğrenme yaklaşımı ve aktif öğrenmenin çevre eğitimi üzerindeki etkisinin sistematik incelenmesi ve meta-analizi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
2. Aslan, A. (2018). Sistematik derleme ve meta-analizi. Acta Medica Alanya, 2(2), 62–63. https://doi.org/10.30565/medalanya.439541
3. Balbağ, M. Z., Leblebicier, K., Karaer, G., Sarıkahya, E., & Erkan, Ö. (2016). Türkiye’de fen eğitimi ve öğretimi sorunları. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 5(3), 12–23.
4. Bayraktar, Ş., Bedir, D., Akyol, S., & Tunç, İ. (2021). İlkokul fen bilimleri eğitimi araştırmalarında genel eğilimler: 2014–2020 yılları arasında yayımlanan çalışmaların incelenmesi. Turkish Studies – Education, 16(5), 2171–2189.
5. Boz, S., & Özcan, H. (2023). Fen eğitimindeki meta-analiz çalışmalarının sistematik derlemesi. İstanbul Aydın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(1), 1–22.
6. Bostan Sarıoğlan, A., Dolu, G., & Yılmaz, İ. (2021). Fen eğitimi konu alanında yayınlanmış makalelerin içerik analizi: Fen Bilimleri Öğretimi Dergisi örneği. Karaelmas Eğitim Bilimleri Dergisi, 9(1), 101–119.
7. Büyüköztürk, Ş., Bökeoğlu, Ö. Ç., & Köklü, N. (2009). Sosyal bilimler için istatistik (5. baskı). Pegem Akademi.
8. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2020). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (28. baskı). Pegem Akademi.

9. Ceran, D., & Kordak, S. (2015). Beşinci sınıf öğrencilerinin somut ve soyut konularda yazma becerileri üzerine bir araştırma. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(29), 47–59.
10. Çakıcı, Y. (2013). Fen eğitiminde bir önkoşul: Bilimin doğasını anlama. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 29(29), 57–74.
11. Çepni, S., Bacanak, A., & Küçük, M. (2003). Fen eğitiminin amaçlarında değişen değerler: Fen-teknoloji-toplum. Değerler Eğitimi Dergisi, 1(4), 7–29.
12. Doğru, M., Gençosman, T., Ataalkın, A. N., & Şeker, F. (2012). Fen bilimleri eğitiminde çalışılan yüksek lisans ve doktora tezlerinin analizi. Türk Fen Eğitimi Dergisi, 9(1), 49–64.
13. Dönmez, İ., & Gülen, S. (2021). Türkiye’de fen eğitiminde güncel araştırma eğilimleri: 2020 yılındaki lisansüstü tezlerin incelenmesi. Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(3), 1884–1924.
14. Ecevit, T., Karagöz, F., & Kaptan, F. (2017). A review of the research studies in science education published in the proceedings of the ESERA Conferences (2009–2011–2013). Kastamonu Education Journal, 25(6), 2447–2464.
15. Hatipoğlu, H. (2021). Sistematik derleme ve meta analiz. Eskişehir Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Bilişim Dergisi, 2(1), 7–10.
16. Karamustafaoğlu, O., Boz, Ö., & Değirmenci, S. (2020). TR dizinli dergilerde yayınlanmış fen eğitimi makaleleri: 2015’ten günümüze yöntem analizi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 39(1), 185–201.
17. Kula Wassink, F., & Sadi, Ö. (2016). Türk fen bilimleri eğitiminde araştırma ve yönelimler: 2005–2014 yılları arası bir içerik analizi. İlköğretim Online, 15(2). https://doi.org/10.17051/io.2016.05687
18. Lederman, N. G., & Lederman, J. S. (2004). Project ICAN: A professional development project to promote teachers’ and students’ knowledge of nature of science and scientific enquiry. In Proceedings of the 11th Annual SAARMSTE Conference (pp. 524–530 ). Cape Town, South Africa.
19. Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2018). Fen bilimleri dersi öğretim programı (ilkokul ve ortaokul 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar). Devlet Kitapları Basım Evi.
20. Moher, D., Liberati, A., Tetzlaff, J., Altman, D. G., & The PRISMA Group. (2009). Preferred reporting items for systematic reviews and meta-analyses: The PRISMA statement. PLOS Medicine, 6(7), e1000097.
21. Petticrew, M., & Roberts, H. (2006). Systematic reviews in the social sciences: A practical guide. Blackwell Publishing.
22. Polat, M. (2013). Fen bilimleri eğitimi alanında tamamlanmış yüksek lisans tezleri üzerine bir araştırma: Celal Bayar Üniversitesi örneği. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi (35), 46–58.
23. Sözbilir, M., Göktaş, Y., Hasançebi, F., Varışoğlu, B., Akçay, A., Bayrak, N., & Baran, M. (2012). Türkiye’deki eğitim araştırmalarında eğilimler: Bir içerik analizi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 12(1), 443–460.
24. Yıldırım, B., & Selvi, M. (2017). STEM uygulamaları ve tam öğrenmenin etkileri üzerine deneysel bir çalışma. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 13(2), 183–210.