Türkiye Düzey 2 bölgelerinde yoksulluk, gelir eşitsizliği ve ekonomik büyüme ilişkisi

Yıl 2026, Cilt: 9 Sayı: 1, 27 - 40, 15.03.2026

Habibe Yaman

https://doi.org/10.58308/bemarej.1833129

https://izlik.org/JA83TU47ZC

Öz

Bu çalışma, Türkiye’de bölgesel düzeyde yoksulluk, gelir eşitsizliği ve ekonomik büyüme ilişkisini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmada 2014-2023 dönemi ve düzey 2 bölgeleri temel alınmış ve yöntem olarak panel veri analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu süreçte panel nedensellik analizi yapılmış ve değişkenler arasındaki uzun dönemli ilişki Ortalama Grup Dinamik En Küçük Kareler (DOLSMG) tahmincisi ile tahmin edilmiştir. DOLSMG tahmin sonuçlarında, Gini katsayısındaki 0,1 birim artışın yoksulluk riskini %6,8 artırdığı, yoksulluk riskindeki %1’lik artışın kişi başı GSYH’i %0,029 azalttığı ve kişi başı GSYH’deki %1’lik artışın Gini katsayısında ortalama 0,0009 puanlık bir azalışa sebep olduğu tespit edilmiştir. Bu araştırmanın bulguları, büyümeyi teşvik eden politikalardan ziyade gelirin yeniden dağıtım önlemlerine odaklanan politikaların yoksullukla mücadelede daha etkili bir araç olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Gelir Eşitsizliği , Yoksulluk , Büyüme , Bölgesel Gelişim

Etik Beyan

Bu çalışma bilimsel araştırma ve yayın etiği kurallarına uygun olarak hazırlanmıştır. Bu çalışma için etik kurul onayı gerekmemektedir.

Destekleyen Kurum

-

Proje Numarası

-

Teşekkür

-

The relationship between poverty, income inequality, and economic growth in NUTS-2 regions of Türkiye

https://izlik.org/JA83TU47ZC

Öz

This study aims to reveal the relationship between poverty, income inequality, and economic growth at the regional level in Türkiye. The study is based on the 2014-2023 period and Level 2 regions, and panel data analysis techniques are used as the method. In this process, panel causality analysis is performed, and the long-term relationship between the variables is estimated using the Group-mean Dynamic Ordinary Least Squares (DOLSMG) estimator. In the DOLSMG estimation results, it is found that a 0.1 unit increase in the Gini coefficient raises the poverty risk by 6.8%, a 1% increase in the poverty risk reduces per capita GDP by 0.029%, and a 1% increase in per capita GDP leads to an average decrease of 0.0009 points in the Gini coefficient. The findings of this study highlight that policies focusing more on income redistribution measures than on growth-promoting policies are a more effective tool in combating poverty.

Anahtar Kelimeler

Income Inequality , Poverty , Growth , Regional Development

Etik Beyan

This study has been prepared in accordance with the rules of scientific research and publication ethics. Ethical committee approval is not required for this study.

Destekleyen Kurum

-

Proje Numarası

-

Teşekkür

-

Kaynakça

• Abay, M. Ç., & Sezgin, S. (2018). Türkiye ve bazı AB ülkelerinde yoksulluk ve gelir dağılımı. Journal of Life Economics, 5(4), 97-110.
• Adams Jr, R.H. (2004). Economic growth, inequality and poverty: Estimating the growth elasticity of poverty. World development, 32(12), 1989-2014.
• Akbaş, Y. E., & Sancar, C. (2024). Ekonomik büyüme ve yoksulluk ilişkisinin Türkiye’nin Düzey 2 Bölgeleri ölçeğinde analizi. In M. Ulukan ve F. Dilber (Eds.), Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Alanında Gelişmeler (ss. 279-288).
• Alpdoğan, H. (2023). Türkiye’de ekonomik büyüme, gelir dağılımı ve yoksulluk ilişkisi. Sayıştay Dergisi, 34(129), 259-290. https://doi.org/10.52836/sayistay.1280487
• Amar, S., Idris, Pratama, I., & Anis, A. (2020). Exploring the link between income inequality, poverty reduction and economic growth: An ASEAN perspective. International Journal of Innovation, Creativity and Change, 11(2), 24-41.
• Amponsah, M., Agbola, F. W., & Mahmood, A. (2023). The relationship between poverty, income inequality and inclusive growth in Sub-Saharan Africa. Economic Modelling, 126, 106415.
• Asandaş, N., & Işık, N. (2021). Ekonomik kalkınma ve gelir dağılımının yoksulluk üzerindeki etkisi: ekonometrik bir analiz. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(3), 101-116. https://doi.org/10.52791/aksarayiibd.876865
• Bal, H. Ç., Tutar, F., & Balkaya, D. (2023). Gelişmekte olan ülkelerde yoksulluğun belirleyicileri: Panel zaman serisi analizi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (43), 509-534.
• Barrett, C. B., & Carter, M. R. (2013). The economics of poverty traps and persistent poverty: Empirical and policy implications. The Journal of Development Studies, 49(7), 976-990.
• Bonito, J. D. M., Daantos, F. J. A., Mateo, J. C. A., & Rosete, M. A. L. (2017). Do entrepreneurship and economic growth affect poverty, income inequality and economic development? Review of Integrative Business and Economics Research, 6(1), 33-43.
• Cafrı, R. (2018). Gelişmiş ve Gelişmekte olan ülkelerde bilgi ekonomisinin büyüme, yoksulluk ve gelir dağılımına etkisi. BEYDER, 13(1), 21-35.
• Can, E., Akbaş, Y.E., & Dönmez, Z. (2021). Türkiye’de gelir eşitsizliği ve yoksulluk arasındaki ilişkinin analizi: Düzey 1 bölgeleri açısından değerlendirme. Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, 11(2), 229-243.
• Can, Y. (2017). Yoksulluk, yerel ve küresel eşitsizlikler. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 16(63), 1111-1126.
• Cerra, V., Lama, R., & Loayza, N. V. (2022). Links between growth, inequality, and poverty. In V. Cerra, B. Eichengreen, A. El-Ganainy & M. Schindler (Eds.), How to Achieve Inclusive Growth (pp.32-73). Oxford University Press.
• Cheema, A. R., & Sial, M. H. (2012). Poverty, income inequality, and growth in Pakistan: A pooled regression analysis. Lahore Journal of Economics, 17(2), 137-157.
• Çağdaş, Y. (2025). Ekonomik büyüme ve kalkınmanın önündeki engel: Gelir eşitsizliği ve orta gelir tuzağı ilişkisi. Maliye ve Finans Yazıları, 124, 291-315. https://doi.org/10.33203/mfy.1655958
• Doğan, F. C. (2025). Gelir eşitsizliği, suç, demokrasi ve ekonomik büyüme ilişkisi: Güney ve Latin Amerika ülkeleri örneği. Uluslararası Ekonomi ve Yenilik Dergisi, 11(1), 67-81.
• Dumitrescu, E-I., & Hurlin, C. (2012). Testing for Granger non-causality in heterogeneous panels. Economic Modelling, 29, 1450-1460.
• Dünya Bankası (2025). World Development Indicators. https://databank.worldbank.org/source/world-development-indicators# (26.11.2025).
• Efeer, L., & Topcu, E. (2024). Yoksulluk, gelir eşitsizliği ve ekonomik büyüme: OECD ülkeleri üzerine bir inceleme. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 20(3), 654-674.
• Efeoğlu, R., & Azgün, S. (2023). Üst orta gelirli ülkelerde makroekonomik performans göstergelerinin yoksulluk üzerine etkisi. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 23(1), 385-393. https://doi.org/10.11616/asbi.1216151
• Evcim, N., Güneş, S., & Karaalp Orhan, H. S. (2019a). Yoksulluk, eşitsizlik ve büyüme arasındaki ilişki: Türkiye Düzey-1 örneği. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 17(4), 145-164. https://doi.org/10.11611/yead.570805
• Evcim, N., Güneş, S., & Karaalp Orhan, H. S. (2019b). Yoksulluk ve ekonomik göstergeler arasındaki ilişki: Mena bölgesi analizi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (36), 291-310. https://doi.org/10.30794/pausbed.518745
• Fosu, A. K. (2017). Growth, inequality, and poverty reduction in developing countries: Recent global evidence. Research in Economics, 71, 306-336.
• Gengenbach, C., Urbain, J.-P., & Westerlund, J. (2016). Error correction testing in panels with common stochastic trends. Journal of Applied Econometrics, 31, 982-1004.
• Göcen, S. (2021). Ekonomik büyüme ve gelir eşitsizliği ilişkisi: Türkiye için bölgesel bazda bir inceleme. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 6(IERFM Özel Sayısı), 247-265. https://doi.org/10.30784/epfad.1020478
• Güriş, S. (Ed.). (2018). Uygulamalı Panel Veri Ekonometrisi. Der Yayınları.
• Güzel, S., & Çetin, İ. (2018). Orta Doğu ve Kuzey Afrika ülkelerinde ekonomik büyümenin ve gelir eşitsizliğinin yoksulluğa olan etkisi. Sosyal Güvenlik Dergisi, 8(2), 91-107.
• Halisçelik, E. (2017). Yükselen ekonomilerde büyümeden yoksullar da faydalanıyor mu? KARATAHTA İş Yazıları Dergisi, (7), 1-42.
• İzgi, B. B., & Alyu, E. (2018). Yoksulluk ve gelir dağılımı eşitsizliği: OECD ve AB ülkeleri panel veri analizi. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 17(3), 988-996.
• Kakwani, N., & Son, H. (2003). Pro-poor growth: Concepts and measurement with country case studies. The Pakistan Development Review, 42(4), 417-444.
• Kakwani, N., Prakash, B., & Son, H. (2000). Growth, inequality, and poverty: An introduction. Asian Development Review, 18(2), 1-21.
• Kılıç, J., & Tunçsiper, B. (2021). Çok boyutlu yoksulluk ile ekonomik büyüme ilişkisi: Türkiye ve bazı ülkeler için sistem GMM analizi (2010-2018). Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(4), 101-114.
• Kuznets, S. (1955). Economic growth and income inequality. The American Economic Review, 45, 1-28.
• Magaji, S., Musa, I., & Ismail, Y. (2025). Assessing the impact of income inequality on poverty level in Nigeria using auto regressive distributed lag model. New Advances in Business, Management and Economics, 3, 147-166. https://doi.org/10.9734/bpi/nabme/v3/1480
• Majumdar, S., & Partridge, M. D. (2009). Impact of economic growth on income inequality: A regional perspective. Selected paper prepared for presentation at the Agricultural and Applied Economics Association AAEA and ACCI Joint Annual Meeting, Milwaukee, Wisconsin. https://doi.org/10.22004/AG.ECON.49270
• Manga, M. (2020). MENA ülkelerinde finansal gelişme ve yoksulluk ilişkisi. The Journal of International Scientific Researches, 5(AI), 66-77.
• Marrero, G. A., & Servén, L. (2022). Growth, inequality and poverty: a robust relationship? Empirical Economics, 63, 725-791.
• Mavluda, A. (2025). Statistical analysis of income inequality and poverty indicators. Asia Pacific Journal of Marketing & Management Review, 14(06), 62-68.
• Michálek, A., & Výbošťok, J. (2019). Economic growth, inequality and poverty in the EU. Social Indicators Research, 141, 611-630.
• Naufal, A., & Fikriah, F. (2023). The regional nexus of economic growth, income inequality and poverty. Ekonomikalia Journal of Economics, 1(2), 61-68.
• Ncube, M., Anyanwu, J. C., & Hausken, K. (2014). Inequality, economic growth and poverty in the Middle East and North Africa (MENA). African Development Review, 26(3), 435-453.
• Niyimbanira, F. (2017). Analysis of the impact of economic growth on income inequality and poverty in South Africa: The case of Mpumalanga Province. International Journal of Economics and Financial Issues, 7(4), 254-261.
• OECD (2025). OECD Economic Surveys: Türkiye 2025. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/d01c660f-en.
• Onwuka, C. E. (2022). Poverty, income inequality and economic growth in Nigeria (1981-2019). Journal of Economic Research & Reviews, 2(2), 92-100.
• Özturgut, R., Beceren, E., & Belke, M. (2024). Finansal gelişmenin gelir eşitsizliği ve yoksulluk üzerindeki rolü: Yazın taraması. Türkiye Mesleki ve Sosyal Bilimler Dergisi, 6(16), 71-83. https://doi.org/10.46236/jovosst.1591740
• Peçe, M. A., Ceyhan, M. S., & Akpolat, A. (2016). Türkiye’de gelir dağılımının ekonomik büyümeye etkisi üzerine ekonometrik bir analiz. International Journal of Cultural and Social Studies (IntJCSS), 2(SI 1), 135-148.
• Pedroni, P. (2001). Purchasing power parity tests in cointegrated panels. The Review of Economics and Statistics, 83(4), 727-731.
• Permadi, Y. A. (2018). Growth, inequality, and poverty: An analysis of pro-poor growth in Indonesia. Jurnal Ekonomi Kuantitatif Terapan, 11(2), 216-233.
• Sancar, C., & Atay Polat, M. (2021). Yoksulluk, ișsizlik ve ekonomik büyüme ilișkisi: Türkiye ve Düzey 1 bölgeleri ölçeğinde bir uygulama. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 51, 211-242.
• SBB [T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı] (2023). On İkinci Kalkınma Planı (2024-2028). https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2023/12/On-Ikinci-Kalkinma-Plani_2024-2028_11122023.pdf
• Seers, D. (1969). The meaning of development. Institute of Development Studies, (44). https://www.ids.ac.uk/download.php?file=files/dmfile/themeaningofdevelopment.pdf
• Solmaz, E. (2015). Türkiye’de yoksulluğun büyüme elastikiyeti. Uluslararası Alanya İşletme Fakültesi Dergisi, 7(1), 165-180.
• Subaşı Ertekin, M. (2017). Çin’de ekonomik büyüme, yoksulluk ve gelir eşitsizliği: Dünya ekonomisinde konumu. Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi, 12(1), 13-37.
• Şahin, S. (2022). Ekonomik büyüme, iktisadi değişkenler ve eşitsizlik: Seçilmiş ülkelere yönelik bir inceleme (1983-2019). Kapanaltı Muhasebe Finans Ekonomi Dergisi, (1), 19-30.
• Thorbecke, E. (2013). The interrelationship linking growth, inequality and poverty in Sub-Saharan Africa. Journal of African Economies, 22(1), i15–i48. https://doi.org/10.1093/jae/ejs028
• Topuz, S. G., & Yıldırım, K. (2017). Gelir eşitsizliğinin ekonomik büyüme üzerindeki etkisi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(3), 57-72.
• Tridico, P. (2010). Growth, inequality and poverty in emerging and transition economies. Transition Studies Review, 16, 979-1001.
• TÜİK (2025a). Yoksulluk İstatistikleri. https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?locale=tr (11.11.2025)
• TÜİK (2025b). Gelir Dağılımı ve Yaşam Koşulları İstatistikleri. https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?locale=tr (11.11.2025).
• TÜİK (2025c). Bölgesel Hesaplar. https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?locale=tr (11.11.2025).
• WID [World Inequality Database] (2025). https://wid.world/data/ (26.11.2025).
• Yanar, R., & Şahbaz, A. (2013). Gelişmekte olan ülkelerde küreselleşmenin yoksulluk ve gelir eşitsizliği üzerindeki etkileri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 8(3), 55-74.
• Yerdelen Tatoğlu, F. (2018). Panel Zaman Serileri Analizi: Stata Uygulamalı. Beta Yayıncılık.
• Yulia, R. A., & Dewi, D. D. (2025). The effect of unemployment, poverty and income inequality on economic growth in Indonesia. Journal of Tourism Economics and Policy, 5(4), 816-834.
• Yüce Akıncı, G., & Akıncı, M. (2016). Ters-U hipotezi bağlamında ekonomik büyüme, finansal kalkınma ve gelir eşitsizliği mekanizmaları üzerine. Finans Politik ve Ekonomik Yorumlar, 53(622), 61-77.
• Yüce Akıncı, G., Akıncı, M., & Yılmaz, Ö. (2025). TR33 bölgesinin gelir, yoksulluk ve gelir eşitsizliği mutlak yakınsaması üzerine Fourier durağanlık testleri ile bir inceleme. KOCATEPEİİBFD, 27(Özel Sayı), 120-139.