Black Sea Journal of Engineering and Science (BSJ Eng Sci), üretken Yapay Zekâ (AI) kullanımı konusunda COPE, WAME (Dünya Tıp Editörleri Derneği) ve YÖK (Üretken AI Kullanımına Dair Etik Rehber) tarafından yayımlanan ilkeleri benimsemektedir.

Bu politika, üretken AI teknolojilerinin etik ve bilimsel kullanımıyla ilgili ilkeleri belirlemeyi amaçlamaktadır. Üretken AI destekli araçların akademik yazım ve analiz süreçlerinde bilinçli, sorumlu ve şeffaf bir şekilde kullanılmasını temin etmek; aynı zamanda veri gizliliği, akademik dürüstlük ve bilimsel güvenilirlik ilkelerini korumak bu politikanın temel hedefidir.

Bu politika, derginin etik ilkeleri ve yayın politikalarına bağlıdır. Üretken AI teknolojilerinin sürekli gelişen doğası göz önünde bulundurularak gerektiğinde güncellenecektir.

1. Yazar(lar) için Üretken AI Kullanım Politikası

1.1. Yazarlık ve Sorumluluk

Hiçbir koşulda üretken AI araçları, akademik bir makalenin yazar(lar)ı veya ortak yazar(lar)ı olarak gösterilmemelidir. Makale yazar(lar)ı, gönderilen makalenin içeriği, doğruluğu ve özgünlüğü konusunda tam sorumluluk taşır. AI araçlarının kullanımı, yazar(lar)ın bilimsel, etik ve entelektüel sorumluluklarını ortadan kaldırmaz. Dergi, sahte yazar üretmek veya kimliği çarpıtmak amacıyla AI kullanımını kesin olarak yasaklamaktadır. Bu konudaki tüm sorumluluk yazar(lar)a aittir. Yazar(lar), AI çıktılarından türetilen tüm içerik, atıf ve kaynakları tek tek doğrulamakla yükümlüdür; uydurma veya doğrulanamayan referanslardan yalnızca yazar(lar) sorumludur. AI araçları aracılığıyla yapılan dil düzenleme veya görselleştirme gibi katkılar mutlaka insan denetiminden geçirilmelidir.

1.2. Şeffaflık ve Beyan

Araştırma, yazım veya süreçler sırasında herhangi bir AI aracının kullanımı, makale içinde açık ve şeffaf bir şekilde beyan edilmelidir. Bu beyan, uygun olduğu durumlarda “Materyal ve Yöntem” veya “Destek ve Teşekkür Beyanı” bölümünde yer almalıdır. Dergiye gönderilen tüm makaleler, “Telif Hakkı”, “Çıkar Çatışması Beyanı”, “Yazar Katkı Oranı Beyanı” ve “Üretken Yapay Zekâ (AI) Kullanım Beyanı” formları ile birlikte sunulmalıdır. Açıklamada kullanılan AI araçlarının tam adları ve sürüm numaralarıyla birlikte, bu araçların nasıl ve ne amaçla kullanıldığını ayrıntılı bir şekilde belirtmek gerekmektedir. Makale yazım sürecinin farklı aşamalarında (Yöntem ve Tasarım, Literatür araştırması, Veri Toplama ve Analizi, Metnin Oluşumu, İngilizceye Çeviri veya Yabancı Dillerden Çeviri, Makale Yazımında Kullanılan Yazılı Kaynaklardan Özet Çıkarma, vb.) üretken AI kullanımı % 30’u geçmemelidir.

2. Editörler için Üretken AI Kullanım Politikası

2.1. Gizlilik ve Fikri Mülkiyet Sorumluluğu

Editörler, yayımlanmamış makaleleri, bunlara ait dosyaları, görselleri ya da ilgili herhangi bir bilgiyi AI araçlarına yüklememelidir. Gönderilen içeriklerin gizliliğini korumak ve yazar(lar)ın fikri mülkiyet haklarını güvence altına almak editörlerin temel sorumlulukları arasındadır. Bu konudaki tüm sorumluluk editör(ler)e aittir.

2.2. Değerlendirme Sürecinde AI Kullanımı

Editörler, yalnızca dergi yönetiminin açık onayı ile editöryal iş akışının belirli aşamalarında, örneğin ilk uygunluk taraması veya hakem seçimi gibi, AI araçlarını kullanabilir. Bu tür bir AI kullanımı, yazar(lar)a şeffaf bir şekilde bildirilmelidir.

2.3. Şüpheli Kötüye Kullanımın Yönetimi

AI kullanımına dair bir belirsizlik veya endişe söz konusu olduğunda, editörler yazar(lar)la açık ve şeffaf bir iletişim kurmalı, gerektiğinde destekleyici kanıtlar talep etmelidir. Daha ayrıntılı inceleme gerektiren durumlar, resmi değerlendirme için dergi yönetimine iletilmelidir. Şüpheli durumlarda yalnızca otomatik “AI tespit araçları”na dayanılarak karar verilmez; dil tutarlılığı, veri/atıf doğrulama ve yazar açıklamaları gibi çoklu kanıtlar dikkate alınır.

2.4. Yazar(lar)ın Üretken AI Kullanımına İlişkin Beyanlarının Değerlendirilmesi

Editörlerin, yazar(lar)ın AI araçlarının kullanımıyla ilgili beyanlarını dikkatle incelemesi ve gerekli durumlarda açıklama ya da ek bilgi talep etmesi beklenir. Beyan edilen AI kullanımının, derginin belirlenmiş politikalarına uygun olup olmadığını değerlendirmek editörlerin sorumluluğundadır.

2.5. Politika Gelişmelerini Takip Etme

Editörler, AI teknolojilerindeki gelişmeleri yakından takip etmeli ve derginin bu alandaki güncellenen politikaları konusunda bilgi sahibi olmalıdır.

3. Hakemler için Üretken AI Kullanım Politikası

3.1. AI Kullanımının Tespiti

Hakemlerin, değerlendirdikleri makalelerde bildirilmeyen olası AI kullanımını tespit etmeye çalışmaları ve böyle bir durumdan şüphelenmeleri hâlinde editörleri bilgilendirmeleri teşvik edilir. Ancak bu tür değerlendirmeler, açık ve nesnel değerlendirme ölçütlerine dayanmalıdır.

3.2. Gizlilik ve Etik Sorumluluk

Hakemler, hakem değerlendirmesi amacıyla gönderilen yayımlanmamış makaleleri veya ilgili herhangi bir belgeyi, hiçbir koşulda AI platformlarına yüklememelidir. Bu tür bir eylem gizliliği ihlal edebilir ve fikri mülkiyet haklarını çiğneyebilir. Değerlendirme süreci, hakemin kendi uzmanlık düzeyi ve bilgi birikimi ile yürütülmelidir. Bu konudaki tüm sorumluluk hakem(ler)e aittir. Hakem raporlarının AI tarafından üretilmesi yasaktır; yalnızca dil düzenleme amacıyla AI kullanılmışsa bu durum açıkça beyan edilmelidir.

3.3. Değerlendirme Etiği

Hakemler, yazar(lar)ın AI kullanımını tarafsız bir şekilde değerlendirmeli; kişisel görüşlerin veya önyargıların derginin belirlenmiş politikalarına müdahale etmesine izin vermemelidir. AI kullanımına ilişkin yapılacak her türlü geri bildirim veya eleştiri, yapıcı nitelikte olmalı ve derginin resmî yönergeleriyle uyumlu olmalıdır.

4. Üretken AI Kullanımına İzin Verilen Alanlar

4.1. Kavramsal Diyagramlar ve Açıklayıcı Görseller

AI, kuramsal fikirlerin, kavramsal çerçevelerin veya süreçlerin görsel olarak ifade edilmesinde kullanılabilir.

4.2. Veri Görselleştirme

Yazar(lar), araştırma verilerinin görsel sunumunu geliştirmek amacıyla AI araçlarını kullanabilir.

4.3. Grafiksel Betimlemeler ve Temsili Görseller

AI ile oluşturulan görseller, karmaşık fikirleri sadeleştirmek ve açıklığa kavuşturmak amacıyla sembolik ya da açıklayıcı temsiller olarak kullanılabilir.

4.4. Dil düzenleme

Yazar(lar), metindeki imlâ ve yazım hatalarını düzeltmek gibi sınırlı amaçlarla AI kullanabilir.

5. Üretken AI Kullanımında Kısıtlanan veya Yasaklanan Alanlar

5.1. İçerik Üretimi

Makalenin önemli bölümlerinin (özet, giriş, literatür taraması veya tartışma gibi) tamamen AI tarafından oluşturulması uygun değildir.

5.2. Araştırma Bulgularının Üretilmesi ve Yorumlanması

AI araçları, araştırma sonuçlarının üretilmesi, raporlanması veya yorumlanması amacıyla kullanılmamalıdır.

5.3. Referans Üretimi ve Atıf

AI araçlarıyla uydurma, doğrulanamayan veya var olmayan kaynaklar üretmek kesinlikle yasaktır.

5.4. Akademik Yazım ve Gerekçelendirme

Makalenin temel argümanlarının, kuramsal katkılarının ve ana tezinin geliştirilmesi yalnızca yazar(lar)ın sorumluluğundadır.

6. Politika İhlali Durumunda İzlenecek Süreç

AI araçlarının kullanımı açık bir şekilde beyan edilmezse ya da bu yönergelere aykırı bir şekilde kullanılırsa, makale değerlendirme sürecinde reddedilebilir. Yayın sonrasında bir ihlal tespit edilirse, düzeltme yayımlanması veya makalenin geri çekilmesi gibi düzeltici işlemler uygulanabilir. Bu politikanın tekrar eden veya ciddi ihlalleri, yazar(lar)ın gelecekteki başvurularının dergi tarafından reddedilmesine yol açabilir.

7. Gelecekteki Yapılabilecek Değişiklik ve Güncellemeler

Dergi, bilimsel standartları ve etik ilkeleri korurken akademik araştırmada yenilikçi yaklaşımları desteklemektedir. Bu denge korunarak hem yayın kalitesi hem de bilimsel katkının artırılması hedeflenmektedir. Bu politika, teknolojik gelişmeler ve akademik standartlardaki değişiklikler doğrultusunda düzenli olarak gözden geçirilecek ve güncellenecektir.