Öğretmen ve Öğrenci Görüşlerine Göre Geleneksel Çocuk Oyunlarının Öğrenme Motivasyonuna Katkısı

Öz

Bu araştırmanın amacı, geleneksel çocuk oyunlarının öğrenme motivasyonuna katkısını öğretmen ve öğrenci görüşleri doğrultusunda ortaya koymaktır. Günümüzde öğrencilerin derse yönelik ilgilerinin azalması, odaklnmada güçlük yaşamaları ve öğrenme motivasyonlarının düşmesi, eğitim ortamlarında öğrenci merkezli ve etkileşim temelli öğretim yaklaşımlarına duyulan ihtiyacı artırmaktadır. Bu çerçevede, kültürel mirasın önemli unsurlarından biri olan geleneksel çocuk oyunlarının öğrenme motivasyonuna ve öğretim sürecine sağladığı katkılar ele alınmıştır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı kapsamında fenomenoloji (olgubilim) deseni ile yürütülmüştür. Çalışma grubunu, 2024–2025 eğitim-öğretim yılında Mardin il merkezindeki devlet ortaokullarında görev yapan 15 öğretmen ile öğrenim gören 15 öğrenci oluşturmuştur. Katılımcılar amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenmiş olup; araştırma verileri, öğretmenler ve öğrenciler için ayrı ayrı hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formları aracılığıyla toplanmış ve içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Analiz sonucunda bulgular; geleneksel çocuk oyunlarının öğrenme motivasyonuna etkisi, öğrenme sürecine pedagojik katkıları, eğitimde kullanımına ilişkin görüşler ve uygulamaya ilişkin sınırlılıklar ve engeller olmak üzere dört tema altında yapılandırılmıştır. Bulgular, geleneksel çocuk oyunlarının öğrencilerin derse olan ilgisini artırdığını, öğrenmeye yönelik olumlu tutum geliştirmelerini desteklediğini, öğrenme sürecini daha eğlenceli ve kalıcı hâle getirdiğini, aktif katılımı, sosyal etkileşimi ve problem çözme becerilerini geliştirdiğini göstermektedir. Bununla birlikte, öğretim programının yoğunluğu, ders sürelerinin sınırlı olması ve fiziksel ortamın yetersizliği uygulama sürecinde karşılaşılan temel güçlükler olarak belirlenmiştir. Sonuç olarak, geleneksel çocuk oyunlarının eğitim süreçlerine planlı ve amaçlı biçimde entegre edilmesinin öğrenme motivasyonunu artıran ve öğretim sürecini zenginleştiren etkili bir pedagojik yaklaşım olduğu sonucuna ulaşılmıştır

Anahtar Kelimeler

• Geleneksel çocuk oyunları
• öğrenme motivasyonu
• oyun temelli öğrenme

The Contribution of Traditional Children’s Games to Learning Motivation According to Teacher and Student Views

Öz

The purpose of this study is to examine the contribution of traditional children's games to learning motivation based on the views of teachers and students. The decline in students' interest in learning, difficulties in maintaining attention, and decreasing learning motivation have increased the need for student-centered and interactive instructional approaches in educational settings. Within this context, this study explores the contributions of traditional children's games, an important component of cultural heritage, to learning motivation and the teaching-learning process. The study was conducted using a phenomenological design within the qualitative research approach. The study group consisted of 15 teachers working in public middle schools and 15 students attending these schools in the city center of Mardin during the 2024–2025 academic year. Participants were selected through purposive sampling. Data were collected using semi-structured interview forms developed separately for teachers and students and were analyzed through content analysis. The findings were organized under four main themes: the effects of traditional children's games on learning motivation, their pedagogical contributions to the learning process, views on their use in education, and limitations and barriers to their implementation. The findings indicate that traditional children's games increase students' interest in lessons, foster positive attitudes toward learning, make the learning process more enjoyable and memorable, and support active participation, social interaction, and problem-solving skills. However, curriculum intensity, limited instructional time, and inadequate physical learning environments were identified as the primary barriers to implementing these games in educational settings. Overall, the findings suggest that the planned and purposeful integration of traditional children's games into educational practices constitutes an effective pedagogical approach that enhances students' learning motivation and enriches the teaching-learning process.

Anahtar Kelimeler

• Traditional children’s games
• learning motivation
• game-based learning

Kaynakça

1. Ağyar, Z. (2014). Oyun ve çocuk gelişimi üzerine bir değerlendirme. Nobel Yayıncılık.
2. Akandere, M. (2013). Eğitimde oyun ve oyunla öğrenme. Nobel Yayıncılık.
3. Aksoy, A. B., & Çiftçi, H. D. (2008). Oyun ve çocuk gelişimi. Anı Yayıncılık.
4. Aliyeva, F., & Esen, A. (2008). Geleneksel çocuk oyunlarının kültürel işlevleri. Turkish Studies, 3(7), 358–370.
5. And, M. (2012). Oyun ve kültür. Yapı Kredi Yayınları.
6. Anılan, H., Girmen, P., Öztürk, A., & Koçkar, H. (2004). Çocuk gelişiminde oyun. Pegem Akademi.
7. Başal, H. A. (2007). Geçmiş yıllarda Türkiye'de çocuklar tarafından oynanan çocuk oyunları. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(2), 243–266.
8. Bodrova, E., & Leong, D. J. (2015). Tools of the mind: The Vygotskian approach to early childhood education (3rd ed.). Pearson.

9. Cirhinlioğlu, F. G. (2001). Çocuk gelişimi ve oyun. Nobel Yayıncılık.
10. Creswell, J. W. (2016). Nitel araştırma yöntemleri: Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni (M. Bütün & S. B. Demir, Çev.). Siyasal Kitabevi.
11. Demiral, H. (1989). Eğitimde oyun yoluyla öğrenme. Eğitim ve Bilim, 13(72), 45–52.
12. Diken, İ. H. (2012). Çocukluk ve oyun kültürü. Pegem Akademi.
13. Huizinga, J. (1995). Homo ludens: Oyunun toplumsal işlevi üzerine bir deneme (M. A. Kılıçbay, Çev.). Ayrıntı Yayınları. (Orijinal eser 1938’de yayımlanmıştır)
14. İnal, K. (2009). Çocuk, oyun ve eğitim. Pegem Akademi.
15. Kadim, M. (2019). Oyun temelli öğrenme ve bilişsel gelişim. Eğitim Araştırmaları Dergisi, 34(2), 123–138.
16. Kaya, S. (2018). Geleneksel çocuk oyunlarının eğitim ortamlarında kullanılmasına ilişkin öğretmen görüşleri. Kastamonu Education Journal, 26(6), 1817–1828.
17. Koçyiğit, S., Tuğluk, M. N., & Kök, M. (2007). Çocuğun gelişim sürecinde eğitsel bir etkinlik olarak oyun. Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, (16), 324–342.
18. Küçükibiş, H. F., Özkurt, B., Sirkeci, H., & Öztürk, O. (2022). Geleneksel oyun ve geleneksel çocuk oyunlarının eğitim-öğretim programlarındaki yeri. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 21(83), 1421–1436. https://doi.org/10.17755/esosder.972845
19. Mergen, H. (2007). Oyun ve çocuk sağlığı. Morpa Yayınları.
20. Millî Eğitim Bakanlığı. (2013). Geleneksel çocuk oyunları öğretim programı. MEB Yayınları.
21. Özdoğan, B. (1997). Çocuk ve oyun. Anı Yayıncılık.
22. Özyürek, A., Begde, Z., & Yavuz, N. F. (2014). Okul öncesi çocukların sosyal becerileri ile yakın çevresindeki yetişkin etkileşimleri arasındaki ilişki. Sosyal Bilimler Dergisi, 16(2), 115-134. https://doi.org/10.5578/JSS.8243
23. Sargın, N. (2001). Çocuklarda duygusal gelişim ve eğitimi. Sistem Yayıncılık.
24. Sarı, H. (2011). Oyun temelli öğrenmenin eğitimdeki yeri ve önemi. Eğitim Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 1(1), 45–60.
25. Senemoğlu, N. (2013). Gelişim, öğrenme ve öğretim: Kuramdan uygulamaya. Yargı Yayınevi.
26. Seven, S., Seven, Z. D., Kaya, İ., Özer, M., Ekici, F. Y., Polatlar, D. Y., Orhan, N., İnan Demir, Ü. S., Türkoğlu, B., Bayram Tuncay, E., Öztabak, M. Ü., & İlhan Yıldız, G. (2020). Erken çocuklukta oyun gelişimi ve eğitimi. Pegem Akademi Yayıncılık.
27. Sevinç, M. (2004). Çocuk ve oyun. Morpa Kültür Yayınları.
28. Sezgin, S. (2016). Oyunların tarihsel gelişimi. Nobel Yayıncılık.
29. Sümbüllü, Y. Z., & Altınışık, S. (2016). Geleneksel çocuk oyunlarının kültürel ve eğitsel işlevleri. Turkish Studies, 11(19), 697–714.
30. Whitebread, D., Basilio, M., Kuvalja, M., & Verma, M. (2012). The importance of play. Brussels: Toy Industries of Europe.
31. Wood, E. (2014). Free choice and free play in early childhood education: Troubling the discourse. International Journal of Early Years Education, 22(1), 4–18. https://doi.org/10.1080/09669760.2013.830562
32. Zosh, J. M., Hopkins, E. J., Jensen, H., Liu, C., Neale, D., Hirsh-Pasek, K., Solis, S. L., & Whitebread, D. (2018). Learning through play: A review of the evidence. The LEGO Foundation.