KOZMOS MODELİ TASARIMI ANLATISINDA SES UNSURUNUN KULLANILMASINA BİR ÖRNEK: 2001: A SPACE ODYSSEY

Öz

Bu çalışmada, sesin kozmos modeli tasarımında anlatı olanağı olarak kullanılması, iki temel bağlamda ele alındı. Birincisi, 2001: A Space Odyssey filminin kozmos kurgusunda, sesin sembolik unsur olarak işlenmesi, ikincisi ise sesin doğasının kültür tarihi içinde kozmos modeli tasarımlarına olan kökensel etkisinin incelenmesi şeklindedir. Çalışma, sesin, bağımsız tikel bir varlığının olmadığı ve kimi çoklu olayların nedensel bağıntılı yapısı kaynaklı bir nöral tasarım olduğu, işiten bir zekadan ayrı dış koşul ilişkilerine indirgenemeyeceği fikirlerinden kalkınarak oluşturuldu. Bu bağlamda sesin bazı anlatı kurgularındaki yerinin ne olduğu tartışılmaya çalışıldı. Ses deneyiminin doğasının düzenliliği ile evrenin kozmik düzenliliğinin ilişkiselliğini öneren kimi kültürel yaklaşımların, 2001: A Space Odyssey anlatısıyla olası ilişkililiği sorgulandı. Bu ilişkililiği açıklayabilmek için içeriğe uygun inançsal, felsefi ve bilimsel kimi örneklere yönelik literatür taraması gerçekleştirildi. Çalışmada, duyulur tüm seslerin, duyulmayan nöral aktivitelerin düzen getirici doğası nedeniyle, dış dünyanın doğal düzenine eşlenebilir olduğu gösterilmeye çalışıldı ve sesin kozmogonik bir bütünlük fikrine anlatı modeli olabilme nedeninin, bu eşlenebilirlikten kaynaklandığı ifade edildi.

Anahtar Kelimeler

• 2001: Space Odyssey
• Kozmos Tasarımı
• Ses Tasarımı
• Müzik Felsefesi

AN EXAMPLE OF THE USE OF SOUND IN THE NARRATIVE DESIGN OF A COSMOS MODEL: 2001: A SPACE ODYSSEY

Öz

This study examines the utilization of sound as a narrative mechanism in the design of cosmos model within two fundamental contexts. The first analyzes the symbolic use of sound in the cosmological framework of the film 2001: A Space Odyssey. The second investigates the foundational impact of the nature of sound on the design of cosmos models throughout cultural history. The research is based on the premise that sound is not an independent entity but a neural construct arising from the causally interrelated structure of multiple events, and it cannot be reduced to external conditions separate from perceiving intelligence. Within this framework, the study explores sound’s role in specific narrative structures and scrutinizes the potential relationship between cultural approaches that link auditory regularity with cosmic order and the narrative of 2001: A Space Odyssey. To clarify this relationship, a literatüre review was conducted, focusing on relevant religius, philosophical, and scientific examples. Ultimately, the study demonstrates that all perceivable sounds reflect the natural order due to their regulative nature inherent in neural activities, thereby enabling sound to function as a narrative model for cosmogonic conception of unity.

Anahtar Kelimeler

• 2001: Space Odyssey
• Cosmos Design
• Sound Design
• Philosophy of Music

Kaynakça

1. Augustinus. (1997). İtiraflar. (D. Pamir, çev.) Temuçin Yayınları.
2. Castelli, P. (2013). Rönesans estetiği. (D. Kundakçı, çev.) Dost Kitabevi Yayınları.
3. Churchland, P. M. (2012). Madde ve bilinç. (B. Ersöz, çev.) Alfa.
4. Denkel, A. (2003). Nesne ve doğası. Doruk.
5. Eco, U. (1999). Sanat ve güzellik. (K. Atakay, çev.) Can Yayınları.
6. Fubini, E. (2014). Müzikte estetik. (F. Genç, çev.) Dost Kitabevi Yayınları.
7. Greene, B. (2011). Evrenin zarafeti. (E. Kılıç, çev.) Tubitak Popüler Bilim Kitapları.
8. Hofstadter, D. R. (2011). Gödel, Escher, Bach bir ebedi gökçe belik. (E. Akça, & H. Koyukan, çev.) Pinhan Yayıncılık.

9. Köksal, A., & Gözkan, B. (2024). "Gödel, Escher, Bach" üzerine. Arketon Yayınlar.
10. Lehrer, J. (2011). Proust bir sinirbilimciydi. (F. B. Aydar, çev.) Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi.
11. Masiero, R. (2006). Mimaride estetik. (F. Genç, çev.) Dost Kitabevi.
12. Patterson, D. W. (2004). Music, structure and metaphor in Stanley Kubrick's "2001: A Space Odysses". University of İllinois Press.
13. Polat, N. (2019). Güzel ve yüce- Pisagor'dan Hegel'e estetik kültürü. Belge Yayınları.
14. Russell, B. (2015). Mantıksal atomculuk felsefesi. (D. A. Çil, K. Gülenç, Ö. Kulak, & C. Özdağ, çev.) Alfa Bilim.
15. Shiner, L. (2010). Sanatın icadı. (İ. Türkmen, çev.) Ayrıntı Yayınları.
16. Vitruvius. (2017). Mimarlık üzerine. (Ç. Dürüşekn, çev.) Alfa.
17. Wittgenstein, L. (2006). Tractatus logico-philosophicus. (O. Aruoba, çev.) Metis Yayınları.