TOPLUMSAL CİNSİYET ALGISI, FLÖRT ŞİDDETİ TUTUMLARI, ÖZYETERLİK VE BENLİK SAYGISI ARASINDAKİ İLİŞKİLERİN İNCELENMESİ

Öz

Bu araştırmanın amacı üniversite öğrencilerinin flört şiddeti tutumları, toplumsal cinsiyet algısı, benlik saygısı ve özyeterlik düzeyleri arasındaki ilişkilerin araştırılmasıdır. Araştırmanın Etik Kurul Onayı İstanbul Nişantaşı Üniversitesi Rektörlüğü Etik Kurulu’ndan 07.03.2024 tarihinde 2024/03 karar numarası ile alınmıştır. Araştırma grubu kolayda örnekleme yöntemi ile ulaşılmış 230 üniversite öğrencisinden oluşmaktadır. Veriler kişisel bilgilerin sorulduğu form, Toplumsal Cinsiyet Algısı, Flört Şiddeti Tutum, Genel Özyeterlik ve Rosenberg Benlik Saygısı ölçekleri aracılığıyla edinilmiştir. Analizler Bağımsız Örneklem T Testi, Pearson Korelasyon Testi, Çoklu Regresyon Analizi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bulgular flört şiddetine yönelik tutumları anlamlı düzeyde etkileyen tek değişkenin toplumsal cinsiyet rolleri algısı olduğunu göstermektedir. Flört şiddetine yönelik tutumlar ile değişkenler arası ilişkiler incelendiğinde de toplumsal cinsiyet rollerine yönelik algının en yüksek ilişkiye sahip değişken olduğu, ardından benlik saygısının geldiği, özyeterlikle arasında ise anlamlı bir ilişki olmadığı anlaşılmaktadır. Araştırmanın bir diğer bulgusu flört şiddetine yönelik tutumların ve toplumsal cinsiyete yönelik algının cinsiyete göre farklılaştığını göstermektedir. Ayrıca toplumsal cinsiyet rollerine yönelik algının benlik saygısı ve özyeterlik ile anlamlı ilişkiye sahip olmadığı, buna karşılık benlik saygısı ile özyeterlik arasında anlamlı bir ilişki bulunduğu saptanmıştır. Yapılan araştırma ile farklı değişkenler arasındaki ilişkiler geniş bir bağlamda incelenmiş ve aralarındaki ilişkiler ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Toplumsal Cinsiyet Algısı
• Flört Şiddeti Tutumları
• Özyeterlik
• Benlik Saygısı

EXAMINING THE RELATIONSHIPS AMONG GENDER PERCEPTIONS, ATTITUDES TOWARD DATING VIOLENCE, SELF-EFFICACY, AND SELF-ESTEEM

Öz

The aim of this study is to examine the relationships among university students’ attitudes toward dating violence, perceptions of gender roles, self-esteem, and self-efficacy levels. Ethical approval for the study was obtained from the Ethics Committee of Istanbul Nişantaşı University Rectorate (Decision No. 2024/03, dated March 7, 2024). The study group consisted of 230 university students reached through convenience sampling. Data were collected using a personal information form, the Gender Perception Scale, the Dating Violence Attitudes Scale, the General Self-Efficacy Scale, and the Rosenberg Self-Esteem Scale. Analyses were conducted using Independent Samples t-tests, Pearson correlation analysis, and multiple regression analysis. The findings indicate that the only variable that significantly predicted attitudes toward dating violence was perception of gender roles. Examining the relationships between dating violence was perceptions of gender roles. When examining the relationships between dating violence attitudes and the study variables, perceptions of gender roles demonstrated the strongest association, followed by self-esteem, whereas no significant relationship was found with self-efficacy. Another finding revealed that both attitudes toward dating violence and perceptions of gender roles differed significantly by gender. Additionally, it was found that perception of gender roles had no significant relationship with self-esteem or self-efficacy, whereas self-esteem and self-efficacy were significantly correlated. Overall, the study provides a comprehensive examination of the relationships among these variables and contributes to a broader understanding of the factors associated with attitudes toward dating violence.

Anahtar Kelimeler

• Gender Perception
• Dating Violence Attitudes
• Self-Efficacy
• Self-Esteem.

Kaynakça

1. Akcan, G. (2020). Flört şiddeti: Psikopatolojik bir değerlendirme. Bartın Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 5(2), 72-87.
2. Akyol Güner, T., Açıkgöz, G. N., Palabaş, N., & Çoban, M. (2025). Üniversite öğrencilerinin flört şiddetine ilişkin tutumlarının benlik saygısı ve toplumsal cinsiyet algıları ile ilişkisi. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 15(1), 134–141.
3. Alptekin, D. (2014). Çelişik duygularda toplumsal cinsiyet ayrımcılığı sorgusu: üniversite gençliğinin cinsiyet algısına dair bir araştırma. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (32), 203-211. https://izlik.org/JA26KK26SP
4. Altındiş, S. ve Ergin, A. (2018). Araştırma evreni ve örneklemi. Ş. Aslan (Ed.). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri içinde (ss. 81-104). Eğitim Yayınevi.
5. Altınova, H. ve Duyan, V. (2013). Toplumsal cinsiyet algısı ölçeğinin geçerlik güvenirlik çalışması. Toplum ve Sosyal Hizmet, 24(2), 9-22. https://izlik.org/JA98YA87WD
6. Ay, G., Karacan, E. (2024). Toplumsal cinsiyet perspektifinden ergenlerin flört şiddetine yönelik görüş ve deneyimleri: Nitel bir araştırma. Sosyal Politika ve Sosyal Hizmet Çalışmaları Dergisi 5(1), 19-42. https://doi.org/10.61861/spshcd.1486216
7. Ayçiçek, V. (2020). Kadınlarda toplumsal cinsiyet algısı, psikolojik iyi oluş ve benlik saygısı arasındaki ilişkiler (Yayın No. 623951) [Yüksek lisans tezi, İstanbul Arel Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
8. Bahtiyar Saygan, B. ve Pekel Uludağlı, N. (2021). Yaşam boyu toplumsal cinsiyet rollerinin gelişimi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 13(2), 354-382. https://doi.org/10.18863/pgy.789615

9. Bandura, A. (1977a). Self-efficacy: Toward a unifying theory of behavioral change. Psychological Review, 84(2), 191-215.
10. Bandura, A. (1977b). Social learning theory. Prentice Hall.
11. Basile, K.C., Clayton, H.B., DeGue, S., Gilford, J.W., Vagi, K.J., Suargez, N.A.,… Lorwy, R. (2020). Interpersonal violence victimization among high school studens; youth risk behavior survey, United States. MMWR, 69(1), 28. http://dx.doi.org/10.15585/mmwr.su6901a4
12. Başerer Berber, Z., ve Karakuş Umar, E. (2022). Toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri ve özyeterlik ilişkisi üzerinden bir değerlendirme. AUSBD, 5(10), 147-156. https://izlik.org/JA33XY27EC
13. Bhasin, K. (2003). Toplumsal cinsiyet, bize yüklenen roller. Kadınlarla Dayanışma Vakfı Yayınları.
14. Bingöl, O. (2014). Toplumsal cinsiyet olgusu ve Türkiye'de kadınlık. Karamollaoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 2014(3), 108-114. https://doi.org/10.18493/kmusekad.36760
15. Bourdieu, P. (2019). Eril tahakkküm. Bağlam Yayıncılık.
16. Bolivar-Suarez, Y., Gomez, J.A., Yanez-Penunur, L.Y., Anacona, C.A. ve Gomez, A.G. (2022). Self-esteem, body image, and dating violence in Colombian adolescents and young adults. Journal of Interpersonal Violence, 37(13-14). https://doi.org/10.1177/0886260521994588
17. Bonsaksen, T., Fagermoen, M.S. ve Lerdal, A. (2015). Factors associated with self-esteem in persons with morbid obesity and in persons with chronic obstructive pulmonary disease: A cross-sectional study. Psychology, Health & Medicine, 20(4), 431-442. https://doi.org/10.1080/13548506.2014.959529
18. Buchanan, T., & Selmon, N. (2008). Race and gender differences in self-efficacy: Assessing the role of gender role attitudes and family background. Sex Roles, 58(11), 822-836. https://doi.org/10.1007/s11199-008-9389-3
19. Can, A. (2013). SPSS ile Bilimsel Araştırma Sürecinde Nicel Veri Analizi. Pegem Akademi.
20. Cohen, J. (1988). Statistical Power Analysis for the Behavioral Sciences (2nd ed.). Erlbaum.
21. Çaylak, M. (2023). Sosyal kimlik inşasında damgalanmanın rolü. Sosyal ve Kültürel Araştırmalar Dergisi (SKAD), 9(18), 1-22. https://doi.org/10.25306/skad.1232277
22. Çelik, Ö. (2008). Ataerkil sistem bağlamında toplumsal cinsiyet ve cinsiyet rollerinin benimsenmesi (Yayın No. 227048) [Yüksek lisans tezi, Ankara Gazi Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
23. Çoban A., Kızılca Çakaloz, D. Irmak, A. (2020). Aydın Adnan Menderes Üniversitesi öğrencilerinin flört şiddet kapsamındaki davranışlara ilişkin görüşleri. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 4(2), 100-106. https://doi.org/10.46237/amusbfd.621497
24. Çuhadaroğlu, F. (1986). Adolesanlarda benlik saygısı. [Yayınlanmamış Tıpta Uzmanlık Tezi]. Ankara Hacettepe Üniversitesi.
25. Demir, E. (2021). Halit Ziya'nın Aşk-ı Memnu romanında kadın temsillerinin toplumsal cinsiyet perspektifinden incelenmesi. Turkish Academic Research Review, 6(1), 293-397. https://doi.org/10.30622/tarr.872711
26. Dossil, M., Jaureguizar, J., Bernaras, E. ve Sbicigo, J.B. (2020). Teen dating violence, sexism, and resilience: A multivariate analysis. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(8), 2652. https://doi.org/10.3390/ijerph17082652
27. Dökmen, Z. Y. (2015). Toplumsal cinsiyet, sosyal psikolojik açıklamalar. Remzi Kitabevi.
28. Ecevit, Y. (2021). Toplumsal cinsiyet eşitliğinin temel kavramları, toplumsal cinsiyet eşitliğinin izlenmesi projesi. CEİD yayınları.
29. El-Etreby, R.R., Hamed, W.E., AbdElhay, E.S. ve Kamel, N.A. (2024). Nursing students’ attitudes toward intimate partner violence and its relationship with self-esteem and self-efficacy. BMC Nursing, 23(1), 210. https://doi.org/10.1186/s12912-024-01868-2
30. Ergeç, N.E., Zateri, İ. (2020). Toplumsal cinsiyet ve sosyal ağların şiddeti çoğaltan etkisi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 29(1),102-117. https://doi.org/10.35379/cusosbil.570035
31. Foshee, V.A., Bauman, K.E., Arriga, X.B., Helms, R.W., Koch, G.G. ve Linder, G.F. (1998). An evaluation of Safe Dates, an adolescent dating violence prevention program. American Journal of Public Health 88(1), 45-50. https://doi.org/10.2105/ajph.88.1.45
32. Geng, L., Jiang, T., & Han, D. (2011). Relationships among self-esteem, self-efficacy, and faith in people in Chinese heroin abusers. Social Behavior and Personality: an international journal, 39(6), 797-806.
33. Gyllén, J, Magnusson, G. ve Forsberg, A. (2019). Uncertainty and self‐efficacy in parents of a child with congenital cataract—New implications for clinical practice. Nursing Open, 6(3), 799-807. https://doi.org/10.1002/nop2.256
34. Kast, N.R., Eisenberg, M.E. ve Sieving, R.E. (2016). The role of parent communication and connectedness in dating violence victimization among Latino adolescents. Journal of Interpersonal Violence, 31(10), 1932-1955. https://doi.org/10.1177/0886260515570750
35. Kaya, S. (2019). Pazarlama alanındaki mesleklere ilişkin toplumsal cinsiyet algısı: Doğrudan ve dolaylı ölçüm tekniklerine ilişkin bir araştırma (Yayın No. 558960) [Yüksek lisans tezi, Trabzon Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
36. Kelly, P.J., Cheng, A.L., Peralez-Dieckmann, E. ve Martinez, E. (2009). Dating violence and girls in the juvenile justice system. Journal of Interpersonal Violence, 24(9), 1536-1551. https://doi.org/10.1177/0886260508323664
37. Kling, K.C., Hyde, J.S., Showers, C.J. ve Buswell, B.N. (1999). Gender differences in self-esteem: A meta-analysis. Psychological Bulletin, 125(4), 470–500. https://doi.org/10.1037/0033-2909.125.4.470
38. Kodden, B. (2020). The Impact of Self-efficacy. The impact of self-efficacy. The art of sustainable performance: A model for recruiting, selection, and professional development içinde (ss. 31-38). Springer. http://dx.doi.org/10.1007/978-3-030-46463-9_5
39. Lichter, E.L. ve McCloskey, L.A. (2004). The effects of childhood exposure to marital violence on adolescent gender-role beliefs and dating violence. Psychology of Women Quarterly, 28(4), 344-357. https://doi.org/10.1111/j.1471-6402.2004.00151.x
40. Lu, Y., Shin, Y., Le, V.D., Temple, J.R. ve Pettigrew, J. (2020). Prevalence of teen dating violence and the associations with substance use and externalizing behaviors in Nicaraguan early adolescents. Health Education, 120(2), 165-177. https://doi.org/10.1108/HE-01-2020-0006
41. Luszczynska, A., Scholz, U. ve Schwarzer, R. (2005). The general self-efficacy scale: multicultural validation studies. The Journal of Psychology, 139(5), 439-457. https://doi.org/10.3200/JRLP.139.5.439-457
42. Maddy, L., Cannon, J.G. ve Lichtenberger, E. (2015). The effects of social support on self-esteem, self-efficacy, and job search efficacy in the unemployed. Journal of Employment Counseling, 52(2), 87-95. https://doi.org/10.1002/joec.12007
43. Manganello, J.A. (2008). Teens, dating violence, and media use: a review of the literature and conceptual model for future research. Trauma Violence Abuse, 9(1), 3-18. https://doi.org/10.1177/1524838007309804
44. Mead, G.H. (2017). Zihin, benlik ve toplum. Heretik Yayınları.
45. Murray, S.L, Holmes, J.G. ve Griffin, D.W. (2000). Self-esteem and the quest for felt security: how perceived regard regulates attachment processes. Journal of Personality and Social Psychology, 78(3), 478. https://doi.org/10.1037/0022-3514.78.3.478
46. O’Brien, K.M., Sauber, E.W., Kearney, M.S., Venaglia, R.B. ve Lemay Jr, E.P. (2021). Evaluating the effectiveness of an online intervention to educate college students about dating violence and bystander responses. Journal of Interpersonal Violence, 36(13-14), NP7516-NP7546. https://doi.org/10.1177/0886260519829769
47. Özcan, A. (2012). Toplumsal cinsiyet eğitiminin üniversite öğrencilerinin toplumsal cinsiyet rol tutumlarına etkisi [Yayınlanmamış Doktora Tezi] Kayseri Erciyes Üniversitesi.
48. Öztürk Miroğlu F. S., Aydın Yeral, Ş. (2024). Toplumsal Cinsiyet Eğitiminin Toplumsal Cinsiyet Algısı ve Flört Şiddeti Tutumlarına Etkisi. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 24(3), 1117-1134. https://doi.org/10.11616/asbi.1516573
49. Schwartz, J.P. ve Tylka, T.L. (2008). Exploring entitlement as a moderator and mediator of the relationship between masculine gender role conflict and men's body esteem. Psychology of Men & Masculinity, 9(2), 67–81. https://doi.org/10.1037/1524-9220.9.2.67
50. Selçuk, S. (2021). Kadınların toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumları açısından bağlanma stili, kadına yönelik şiddet tutumu ve benlik saygısının incelenmesi (Yayın No. 683997) [Yüksek lisans tezi, Fatih Sultan Mehmet Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
51. Sevim, K. ve Artan, T. (2021). Yüksek ve düşük benlik saygısını etkileyen faktörler. Toplumsal Politika Dergisi, 2(2), 109-121. https://izlik.org/JA26SN99FL
52. Shorey, R.C., Cornelius, T.L. ve Bell, K.M. (2008). Behavioral theory and dating violence: A framework for prevention programming. The Journal of Behavior Analysis of Offender and Victim Treatment and Prevention, 1(4), 1. https://doi.org/10.1037/h0100452
53. Szpitalak, M. ve Polczyk, R. (2021). Mediators and moderators of reinforced self-affirmation as a method for reducing the memory misinformation effect. Frontiers in Psychology, 12(666707), 1-14. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.666707
54. Tabachnick, B. G., Fidell, L. S. (2013). Using Multivariate Statistics. Boston: Pearson.
55. Teixeira, P., Carraça, E.V., Marques, M.M., Rutter, H., Oppert, J.M., De Bourdeaudhuij, I. ve Brug, J. (2015). Successful behavior change in obesity interventions in adults: a systematic review of self-regulation mediators. BMC Medicine, 13, 1-16. https://doi.org/10.1186/s12916-015-0323-6
56. Temple, J.R. ve Freeman Jr, D.H. (2011). Dating violence and substance use among ethnically diverse adolescents. Journal of Interpersonal Violence, 26(4), 701-718. https://doi.org/10.1177/0886260510365858
57. Terzioğlu, F., Gönenç, İ.M., Özdemir, F., Güvenç, G., Kök, G., Sezer, N.Y. ve Hiçyılmaz, B.D. (2016). Flört şiddeti tutum ölçeği geçerlik ve güvenirlik çalışması. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 19(4), 225-232. https://izlik.org/JA85PK58DT
58. Van Ouytsel, J., Ponnet, K. ve Walrave, M. (2017). The associations of adolescents' dating violence victimization, well-being and engagement in risk behaviors. Journal of Adolescence, 55, 66-71. https://doi.org/10.1016/j.adolescence.2016.12.005
59. Vatandaş, C. (2007). Toplumsal cinsiyet ve cinsiyet rollerinin algılanışı. Sosyoloji Konferansları Dergisi (35), 29-56. https://izlik.org/JA54DC74LS
60. WHO. (2002). World Report on Violence and Health: Summary. The World Health Organization.
61. Wincentak, K., Connolly, J. ve Card, N. (2017). Teen dating violence: A meta-analytic review of prevalence rates. Psychology of Violence, 7(2), 224-241. https://doi.org/10.1037/a0040194
62. Wolitzky-Taylor, K.B., Ruggiero, K.J., Danielson, C.K., Resnick, H.S., Hanson, R.F., Smith, D.W. ve Kilpatrick, D.G. (2008). Prevalence and correlates of dating violence in a national sample of adolescents. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 47(7), 755-762. https://doi.org/10.1097/CHI.0b013e318172ef5f
63. Yağan Güder, S. ve Güler Yıldız, T. (2016). Okul öncesi dönemdeki çocukların toplumsal cinsiyet algılarında ailenin rolü. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1300-5340. https://doi.org/ 10.16986/HUJE.2016016429
64. Yaycı, L., & Düşmez, İ. (2016). Examining of assertiveness level and gender roles attitude of university students according to some demographic characteristics. Journal of Education Faculty, 18(1), 34-62. https://doi.org/10.17556/jef.32482
65. Yıldırım, F. ve İlhan, İ.Ö. (2010). Genel özyeterlilik ölçeği Türkçe formunun geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Türk Psikiyatri Dergisi, 21(4), 301-308.
66. Yöyen, E. (2017). Üniversite öğrencilerinin benlik saygısı ve yalnızlık düzeylerinin incelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi 25(6), 2185-2198.