İÇ MİMARLIK VE ÇEVRE TASARIMI ÖĞRENCİLERİNİN YAPAY ZEKÂ DESTEKLİ ARAÇLARA YÖNELİK TUTUM VE FARKINDALIKLARI

Öz

Yapay zekâ ve derin öğrenme teknolojilerindeki hızlı gelişmeler, tasarım ve üretim süreçlerini köklü bir değişime uğratmıştır. Üretken yapay zekâ algoritmaları, tasarımın kavramsallaştırılmasından üretim aşamasına kadar birçok süreçte önemli rol oynamaktadır. Bu araştırmada, İstanbul Gedik Üniversitesi İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Bölümü öğrencilerinin yapay zekâ destekli araçlara yönelik farkındalık ve tutumları incelenmiştir. Nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmış, 2024–2025 Eğitim-Öğretim Yılı Güz Yarıyılında lisans programında eğitim gören 158 öğrenci tesadüfi yöntemle seçilmiştir. Katılımcılar gönüllülük esasına dayalı olarak çalışmaya dahil edilmiş ve veriler Google Formlar aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen bulgular, yaş ve cinsiyet değişkenlerinin öğrencilerin tutumları üzerinde anlamlı bir farklılık yaratmadığını; ancak eğitim düzeyi açısından bazı alt boyutlarda anlamlı farklılıklar bulunduğunu ortaya koymuştur. Katılımcıların çoğunluğu, yapay zekâ destekli araçların tasarım süreçlerini desteklediğini ve verimliliği artırdığını belirtmiştir. Bununla birlikte, etik ve yasal boyutlara ilişkin bilgi düzeylerinin düşük olduğu gözlemlenmiştir. Eğitimde yapay zekâ teknolojilerine daha fazla yer verilmesi gerektiğine yönelik güçlü bir eğilim tespit edilmiştir. Araştırma, eğitim müfredatına farkındalığı artırıcı çalışmaların entegre edilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı
• Yapay Zekâ
• Eğitim
• Yaratıcı Tasarım Süreçleri
• Tutum ve Farkındalık.

INTERIOR ARCHITECTURE AND ENVIRONMENTAL DESIGN STUDENTS’ ATTITUDES AND AWARENESS REGARDING AI-SUPPORTED TOOLS

Öz

The rapid advancements in Artificial Intelligence (AI) and deep learning technologies have profoundly transformed design and production processes. Generative AI algorithms play a significant role in various stages, from conceptualizing designs to production. This study examines the awareness and attitudes of students in the Interior Architecture and Environmental Design Department at Istanbul Gedik University toward AI-supported tools. Utilizing a correlational survey model, which is one of the quantitative research methods, was employed. 158 undergraduate students enrolled in the program during the Fall Semester of the 2024–2025 academic year, were selected through random sampling. Participants were included in the study on a voluntary basis, and data were collected via Google Forms. The findings showed that age and gender variables did not lead to a significant difference in students’ attitudes; however, some sub-dimensions showed significant differences in relation to the level of education. The majority of participants indicated that AI-supported tools enhance design processes and increase efficiency. However, it was observed that their knowledge of ethical and legal dimensions was limited. A strong tendency to include more AI technologies in education was identified. The study emphasizes the need for integrating awareness-raising initiatives into the educational curriculum to better prepare students for the evolving technological landscape.

Anahtar Kelimeler

• Interior Architecture and Environmental Design
• Artificial Intelligence
• Education
• Creative Design Processes
• Attitude and Awarenes.

Kaynakça

1. Akcay Kavakoglu, A., Almaç, B., Eser, B., & Alaçam, S. (2022). AI Driven creativity in early design education: A pedagogical approach in the age of Industry 5.0. In: Proceedings of the International Conference on Education and Research in Computer Aided Architectural Design in Europe, 2022, pp. 133–142. https://doi.org/10.52842/conf.ecaade.2022.1.133
2. Amira Fawzy Almaz, A., Elsayed Abd El-azim El-Agouz, Mohab Taher Abdelfatah, & Islam Rafaat Mohamed (2024). The future role of Artificial Intelligence (AI) design's integration into architectural and interior design education is to improve efficiency, sustainability, and creativity. Civil Engineering and Architecture, 12(3), 1749-1772. https://doi.org/10.13189/cea.2024.120336
3. Avcı, E., & Kavut, İ. E. (2024). Creation of the sketching phase in architectural design with artificial intelligence. Journal of Interior Design and Academy, 4(1), 43–61. https://doi.org/10.53463/inda.20240258
4. Ayvaz Tunç, Ö., & Yavuz, H. (2023). Yaratıcı süreçlerin dijital evrimi: Animasyon ve yapay zekâ. Marmara Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 14(2), 114-132. http://dx.doi.org/10.29228/sanat.31
5. Behailu, Y. (2023). The impact of artificial intelligence on society. International Research Journal of Modernization in Engineering Technology and Science, 5(10), 3120-3125. https://www.doi.org/10.56726/IRJMETS45708
6. Bingöl, K., Er Akan, A., Örmecioğlu, H. T., & Er, A. (2020). Depreme dayanıklı mimari tasarımda yapay zekâ uygulamaları: Derin öğrenme ve görüntü işleme yöntemi ile düzensiz taşıyıcı sistem tespiti. Journal of the Faculty of Engineering and Architecture of Gazi University, 35(4), 2197-2210. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.647981
7. Buldaç, M. (2024). Deneysel tasarım sürecinde yapay zekâ araçlarının kullanımı: İç mimarlık eğitiminde bir ders modeli çıktıları. Sanat ve Tasarım Dergisi, 14(2), 69-91. https://doi.org/10.20488/sanattasarim.1602366
8. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2019). Bilimsel araştırma yöntemleri (25th ed.). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.

9. Cao, Y., Aziz, A.A. & Mohd Arshard, W.N.R (2023). University students’ perspectives on Artificial Intelligence: A survey of attitudes and awareness among Interior Architecture students. International Journal of Educational Research and Inovation, 20, 1-21. https://doi.org/10.46661/ijeri.8429
10. Chan, C. K. Y., & Hu, W. (2023). Students’ voices on generative AI: Perceptions, benefits, and challenges in higher education. International Journal of Educational Technology in Higher Education, 20, 43. https://doi.org/10.1186/s41239-023-00411-8
11. Choi, H. S., Bruyns, G., Zhang, W., Cheng, T., & Sharma, S. (2023). Spatial cognition and three-dimensional vertical urban design guidelines-Cognitive measurement and modelling for human centre design. Urban Science, 7(4), 125. https://doi.org/10.3390/urbansci7040125
12. Coşkun, C. (2024) Sanat ve tasarım alanında üretken yapay zekâ sistemleri. SDÜ Art-E Güzel Sanatlar Fakültesi Sanat Dergisi, 17(33), 470-486. https://doi.org/10.21602/sduarte.1480840
13. Cronbach, L. J. (1990). Essentials of Psychological Testing (5th ed.). Harper Collins.
14. Delello, J. A.., Sung, W.., Mokhtari, K.., & De Giuseppe, T. (2024). Exploring College Students’ Awareness of AI and ChatGPT: Unveiling Perceived Benefits and Risks. Journal of Inclusive Methodology and Technology in Learning and Teaching, 3(4).
15. Deveci, M. (2022). Yapay zekâ uygulamalarının sanat ve tasarım alanlarına yansıması. Vankulu Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9, 118-140. https://doi.org/10.55089/yyuvasad.1115961
16. Durukan, A., & Türk, R. D. (2023). Sözel aktarım yoluyla iletilen verilerin yapay zekâ algısında görselleştirme potansiyeline etkisi: Geleneksel Türk Evi örneği. Uluslararası Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırma Dergisi, 10(102), 3569-3580. https://doi.org/10.5281/zenodo.10452230
17. Eryılmaz, N.R., & Elibol, G.C. (2024). İç mimarlık mesleği, rolü ve araçları üzerine kuşaklar arası bir değerlendirme. Mekânsal Araştırmalar Dergisi, 2(2), 139-148.
18. Gülpınar, Ş., & Boyraz, B. (2024). Sanatın dijital çağda yeniden tanımlanması: Yapay zekâ perspektifinden bir inceleme. Yıldız Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(1), 1-14. https://doi.org/10.14744/ysbed.2024.00039
19. Hair Jr., J. F., William, C. B., Barry, J. B., & Rolph, E. A. (2010). Multivariate data analysis. Prentice Hall.
20. Kahraman, M. U., Şekerci, Y., Develier, M., & Koyuncu, F. (2024). Integrating Artificial Intelligence in interior design education: Concept development. JCoDe: Journal of Computational Design, 5(1), 31-60. https://doi.org/10.53710/jcode.1418783
21. Karabulut, B. (2021). Yapay zekâ bağlamında yaratıcılık ve görsel tasarımın geleceği. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 20(79), 1516-1539. https://doi.org/10.17755/esosder.844536
22. Karasar, N. (2012). Bilimsel araştırma yöntemi (24th ed.). Nobel Akademik Yayıncılık.
23. Karasar, N. (2023). Bilimsel Araştırma Yöntemi: Kavramlar, İlkeler, Teknikler. Nobel Akademik Yayıncılık.
24. Laupichler, M. C., Aster, A., Schirch, J., & Raupach, T. (2022). Artificial intelligence literacy in higher and adult education: A scoping literature review. Computers and Education: Artificial Intelligence, 3, 100101. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2022.100101
25. Messer, U. (2024). Co-creating art with generative artificial intelligence: Implications for artworks and artists. Computers in Human Behavior: Artificial Humans, 2(1), 1-19. https://doi.org/10.1016/j.chbah.2024.100056
26. Nunnally, J. C., & Bernstein, I. (1994). Psychometric theory. McGraw-Hill.
27. Owoc, M. L., Sawicka, A., & Weichbroth, P. (2021). Artificial intelligence technologies in education: Benefits, challenges and strategies of implementation. In M. L. Owoc & M. Pondel (Eds.), Artificial intelligence for knowledge management (pp. 41–52). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-85001-2_4
28. Ozar, B., & Koca, D. (2024). Bir diyalog ortamı olarak üretken yapay zekâ: Tasarımda anlamsal arayış sürecinin temsili. SDÜ Art-E Güzel Sanatlar Fakültesi Sanat Dergisi, 17(33), 111-138. https://doi.org/10.21602/sduarte.1462578
29. Özdamar, K. (2013). Paket programlar ile istatistiksel veri analizi. Nisan Kitabevi.
30. Sarıboğa Mecek, Y., & Karataş, A. (2024). İç mimarlık eğitiminde dijital üretim. Mekânsal Çalışmalar Dergisi, 1(1), 1-12.
31. Song, X., Zhang, J., Yan, P., Hahn, J., Kruger, U., Mohamed, H., & Wang, G. (2024). Integrating AI in college education: Positive yet mixed experiences with ChatGPT. Meta-Radiology, 2(4), 100113. https://doi.org/10.1016/j.metrad.2024.100113
32. Sucu, İ., & Ataman, E. (2020). Dijital evrenin yeni dünyası olarak yapay zekâ ve Her filmi üzerine bir çalışma. Yeni Medya Elektronik Dergisi, 4(1), 40-52.
33. Ural, A. G., Kariptaş, F.S., Güney Yüksel, F.C., Yılmaz, S., Çağal Taşdelen, D., Bayır Aydın, S., & Uzun, M. (2024). İç mimarlık eğitiminde yapay zekânın proje derslerine entegrasyonu. Journal of Interior Design and Academy, 4(2), 192-211.
34. Yakut, İ. (2024). Yapay zekâya yönelik tutum ve dindarlık ilişkisi. Kocatepe İslami İlimler Dergisi, 7(1), 37-59. https://doi.org/10.52637/kiid.1426977
35. Yıldırım, B., & Demirarslan, D. (2020). İç mimarlıkta yapay zekâ uygulamalarının tasarım sürecine faydalarının değerlendirilmesi. Humanitie Sciences (NWSAHS), 15(2), 62–80.
36. Zhang, C., Wang, W., Pangaro, P., Martelaro, N., & Byrne, D. (2023). Generative image AI using design sketches as input: Opportunities and challenges. Proceedings of the 15th Conference on Creativity and Cognition (C&C '23). Association for Computing Machinery, New York, NY, USA, 254–261. https://doi.org/10.1145/3591196.3596820