SILENT WITNESSES IN GÜN AKŞAMSIZDIR: AN OBJECT-CENTERED NARRATIVE ANALYSIS

Öz

This study investigates the narrative functions of objects within Fatma Barbarosoğlu’s short story collection, Gün Akşamsızdır. The employment of object-centered descriptions and metaphors, which narratives increasingly depend upon to reflect the individuals’ inner world, conflicts, and social relations in modern Turkish short stories, emerges as a distinctive strategy in this work. In "Gün Akşamsızdır," characterized by a layered narrative structure, objects and commonplace items function as invisible carriers and silent witnesses of the story. In this collection, objects are not solely employed as physical entities but also symbolize thematic axes such as memory, identity, gender, and modernization, thereby enriching the narrative's significance. This article conducts an analysis of the book Gün Akşamsızdır utilizing the document analysis method, categorizing the semantic roles of objects in the stories under five thematic headings: memory and identity, gender, modernization and alienation, value judgments, and the minor narrators of daily life, positioned in the context of their semantic functions, with each heading bolstered by in-text examples. The findings reveal the richness and diversity of meanings that objects can convey in a literary narrative. Barbarosoğlu crafts an effective narrative language in her stories through the silent observation of objects; in doing so, she offers her readers a comprehensive perspective to grasp themselves, society, and the dynamics of modern life.

Anahtar Kelimeler

• Fatma Barbarosoğlu
• Gün Akşamsızdır
• object
• memory
• modernization

GÜN AKŞAMSIZDIR’DAKİ SESSİZ TANIKLAR: EŞYA MERKEZLİ BİR ANLATI ÇÖZÜMLEMESİ

Öz

Bu çalışma, Fatma Barbarosoğlu’nun Gün Akşamsızdır adlı öykü kitabında yer alan eşyaların anlatısal işlevlerini incelemektedir. Modern Türk öyküsünde bireyin iç dünyasını, çatışmalarını, toplumsal ilişkileri yasnıtmak için anlatıların giderek daha fazla başvurduğu eşya merkezli betimleme ve metafor kullanımı, bu eserde de belirgin bir strateji olarak öne çıkmaktadır. Katmanlı bir anlatıya sahip olan Gün Akşamsızdır’da, anlatının görünmeyen taşıyıcılarından ve sessiz tanıklarından biri eşyalar ve gündelik nesnelerdir. Söz konusu eserde, eşyalar yalnızca fiziksel varlıklar olarak değil aynı zamanda bellek, kimlik, toplumsal cinsiyet, modernleşme gibi tematik eksenlerde kullanılarak anlatıya anlam derinliği katmaktadır. Bu makalede, Gün Akşamsızdır kitabı doküman analizi yöntemiyle incelenmiş ve öykülerde yer alan eşyalar anlamsal işlevleri bağlamında, bellek ve kimlik, toplumsal cinsiyet, modernleşme ve yabancılaşma, değer yargıları ve gündelik hayatın küçük anlatıcıları şeklinde beş tematik başlık altında incelenip her başlık metin içi örneklerle desteklenmiştir. Bu çalışmada elde edilen veriler, eşyaların bir edebî metin içerisinde taşıdığı anlamsal yüklerin çeşitliliğini ortaya koymaktadır. Barbarosoğlu, öykülerinde eşya ve nesnelerin sessiz tanıklığıyla etkili bir anlatı dili kurar; bu yolla okuruna kendisini, toplumu, modern hayatın dinamiklerini anlamlandıracak geniş bir perspektif sunar.

Anahtar Kelimeler

• eşya
• bellek
• modernleşme
• Fatma Barbarosoğlu
• Gün Akşamsızdır

Kaynakça

1. Adorno, T. W. (2000). Minima moralia. (Çev. Koçak, O. ve Doğukan, A.). Metis Yayınları.
2. Alnıaçık, E.T. (2020). Kumların Kadını’nda nesneler dünyası. Monograf Edebiyat Eleştirisi Dergisi, S. 14, 99-123.
3. Arslan, N. (2007). Türk romanının oluşumu: dış gerçeklik açısından bir inceleme. Phoenix Yayınevi.
4. Arslan, F. (2012). Boş zaman figürleri erken dönem Türk romanında nesne-tüketim ilişkileri. Sinemis Yayınları.
5. Arslan, F. (2013). Cahit Sıtkı Tarancı şiirinde nesnenin çağrısı. K. Timur ve M. E. Uludağ (Ed.), Doğumunun yüzüncü yılında Cahit Sıtkı Tarancı uluslararası sempozyumu (s. 447-456). Atatürk Kültür Merkezi Yayını.
6. Bachelard, G. (2008). Uzamın poetikası. (Çev. Tümertekin, A.). İthaki Yayınları.
7. Barbarosoğlu, F. (2012). Sözüm söz. Profil Yayıncılık
8. Barbarosoğlu, F. (2013). Şov ve mahrem. Profil Kitap.

9. Barbarosoğlu, F. (2020). Gün akşamsızdır. Profil Kitap.
10. Barthes, R. (1993). Göstergebilimsel serüven. (Çev. Rifat, M.ve Rifat, S.). Yapı Kredi Yayınları.
11. Baudrillard, J. (2011). Nesneler sistemi. (Çev. Adanır, O. ve Karamollaoğlu, A.). Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi.
12. Bauman, Z. (1999). Çalışma, tüketicilik ve yeni yoksullar. (Çev. Öktem, Ü.). Sarmal Yayınevi.
13. Benjamin, W. (2015). Teknik olarak yeniden-üretilebilirlik çağında sanat yapıtı. (Çev. Sarı, G.). Zeplin Kitap.
14. Berger, J. (2011). Görme biçimleri. (Çev. Salman, Y.). Metis Yayınları.
15. Bilgin, N. (2011). Eşya ve insan. Gündoğan Yayınları.
16. Bottomore, T. (1994). Frankfurt okulu. (Çev. Çiğdem, A.). Vadi Yayınları.
17. Eco, U. (2017). Anlatı ormanlarında altı gezinti. (Çev. Atakay, K.). Can Yayınları.
18. Eliot, T. S. (1987). Denemeler. (Çev. Akşit, G.). Afa Yayınları.
19. Eroğlu Koşan, Z. (2018). Halid Ziya romanlarında kimlik ve ayna. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, C.19, S.34, 41-72. https://doi.org/10.21550/sosbilder.337020
20. Evat, Y. (2015). Fatma Karabıyık Barbarosoğlu’nun hayatı ve edebî eserleri üzerine bir inceleme [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi.
21. Freud, S. (2011). Uygarlığın huzursuzluğu. (Çev. Tura, S. M.). Metis Yayınları.
22. Halbwachs, M. (2017). Kolektif hafıza. (Çev. Barış, B.). Heretik Yayınları.
23. Hüküm, M. (2021). Nesneye sinmiş şiir: Edip Cansever şiirinde yalnızlık, karamsarlık ve modernizm. Tezkire, C. 30, S. 78, 157-179. https://www.researchgate.net/publication/366958128_Nesneye_Sinmis_SiirEdip_Cansever_Siirinde_YalnizlikKaramsarlik_ve_Modernizm
24. Issı, C. ve Bolat, T. (2018). Öykü kuran nesneler. Hece Yayınları.
25. Jakobson, E. (2015). Kendilik ve nesne dünyası. (Çev. Yazgan, S.). Metis Yayınları.
26. Kateroğlu Şimşek, B. (2015). Fatma Barbarosoğlu’nun hikâyelerinde kadın kimliği [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Bozok Üniversitesi.
27. Kısakürek, N. F. (1970). Hikâyelerim. Büyük Doğu Yayınları.
28. Kudret, C. (1980). Örneklerle edebiyat bilgisi. İnkılap ve Aka Kitabevleri.
29. Kutluer, İ. (2010). Şey. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm ansiklopedisinde (s. 34-36).
30. Lefebvre, H. (2014). Mekânın üretimi. (Çev. Ergüden, I.). Sel Yayıncılık.
31. Lekesiz, Ö. (2003). Öyküce konuşmalar. Meneviş Yayınları.
32. Lukacs, G. (1971). Writer and critic and other essays. (Çev. ve Der. Kahn, A. D.). New York: Grosset & Dunlap. https://www.scribd.com/doc/81370189/1-watt-Narrate-or-Describe
33. Marx, K. (2011). Das kapital 1. Cilt. (Çev. Çelik, M.). https://www.scribd.com/document/94726172/Marx-Karl-Yordam-Kitap-Das-Kapital-1-Cilt-Turkce-2011-Bask%C4%B1s%C4%B1-Yordam
34. Moran, B. (2004). Edebiyat üzerine makaleler/ röportajlar. İletişim Yayınları.
35. Okumuş, Y. (2013), Fatma Barbarosoğlu hayatı sanatı ve eserleri. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Ahi Evran Üniversitesi.
36. Perrot, M. (2013). Odaların tarihi. (Çev. Evirgen, S.). Yapı Kredi Yayınları.
37. Şklovski, V. (1995). Teknik olarak sanat. (Çev. Rifat, M ve Rifat, S.). Yazın kuramı (s. 66-84). Yapı Kredi Yayınları.
38. Tanpınar, A. H. (2012). On dokuzuncu asır Türk edebiyatı tarihi. Dergâh Yayınları.
39. Uçar, A. (2012). Teselliyi eşyada aramak: Türkçe romanda nesneler [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi.
40. Uğurlu, S. B. (2009). Otomobil ve benlik: Türk edebiyatında araba olgusu. Turkish Studies, 4.1-II, 1427-1462. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.588
41. Veblen, T. (2020). Aylak sınıfın kuramı. (Çev. Gültekin, G.). Urzeni Yayınevi.
42. Watt, I. ve Barthes, R. (2006). Gerçekçilik ve romansal biçim. (Çev. Sert, M.). Yirmidört Yayınevi.
43. Watt, I. (2018). Romanın yükselişi. (Çev. Aydar, F. B.). Metis Yayınları.
44. Yalçınkaya, K. (2014), Fatma Barbarosoğlu’nun hayatı, sanatı ve eserleri [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Harran Üniversitesi.
45. Yavuz, H. (1999). Yazın, dil ve sanat. Boyut Kitapları.
46. Zambak, F. (2007). Türk romanında mekân [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Muğla Üniversitesi.