KÜLTÜR, SAĞLIK VE FELSEFE: NİETZSCHE’NİN ERKEN DÖNEM ÇALIŞMALARINDA KÜLTÜREL SAĞLIK MESELESİ VE KÜLTÜR HEKİMİ OLARAK FİLOZOF

Öz

Kültür, Nietzsche’nin erken dönem çalışmalarındaki esas ilgi alanını oluşturur. Bu dönemde filozofu kültür hekimi olarak tanımlar. Bir kültür hekimi olarak filozofun öncelikli görevi çağın kültürünü teşhis etmek ve akabinde tedavi etmektir. Kültürel meseleleri tıbbi bir yaklaşımla ele alan ve çağın kültürel gelişmelerini birer semptom olarak okuyan Nietzsche’ye göre çağın kültürü hastalıklı bir kültürdür. Bu nedenle ilk dönem eserlerinde Alman kültür idealine sıkı eleştiriler yöneltir. Zamanın kültürel manzarasını “kültürel barbarlık” olarak değerlendirir. Ona göre egemen sahte kültürün üstesinden ancak sağlıklı gerçek bir kültürle gelinebilir. Sağlıklı bir kültürün yaratılması ise ancak seçkin insanın (dehanın) yaratılması ve eğitim hayatında antik Yunanların model alınmasıyla mümkün olacaktır. Bir çağın kültürü ancak dehanın eserinde görünürlük kazanır. Kültürün asli görevi ve gayesi yüksek insanların yaratılmasıdır. Bu amaçla bir kültürel yenilenmeye ihtiyaç vardır. Nietzsche'nin bu seçkinci kültür ideali ve insan ideali antidemokratik bir karaktere sahiptir. Onun sağlıklı kültür ideali başlangıçtan itibaren kitlelere ve onların eğitimine karşı derin bir antipati içerir. Nietzsche yaşamı boyunca yüksek/seçkin insanları özlemiş, onları beklemiş ve onlar için yazmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Kültür
• Sağlık
• Filozof
• Hekim
• Deha

CULTURE, HEALTH AND PHILOSOPHY: CULTURAL HEALTH IN THE EARLY WORKS OF NIETZSCHE AND THE PHILOSOPHER AS CULTURAL PHYSICIAN

Öz

Culture constitutes the main area of interest in Nietzsche’s early works. In this period, he defines the philosopher as a physician of culture. As a cultural physician, the philosopher's primary task is to diagnose culture of the age and subsequently to offer a form of treatment. According to Nietzsche, who treats cultural issues with a medical approach and reads the cultural developments of the age as symptoms, the culture of the age is a diseased culture. For this reason, in his early works, he strongly criticizes the German cultural ideal. He evaluates the cultural landscape of the time as “cultural barbarism”. For Nietzsche, the prevailing pseudo-culture can be overcome only through the creation of a healthy and genuine culture. The formation of such a healthy culture is possible solely through the cultivation of exceptional individuals (geniuses) and by adopting the educational model of ancient Greece. The culture of an age becomes visible only in the works of genius. Thus, the essential task and ultimate purpose of culture is the creation of higher human beings, which necessitates a process of cultural renewal. Nietzsche’s elitist ideal of culture and man has an anti-democratic character. From the very beginning, his ideal of a healthy culture includes a deep antipathy towards the masses and their education. Nietzsche longed for higher or exceptional individuals, awaited them, and wrote for their sake.

Anahtar Kelimeler

• Culture
• Health
• Philosopher
• Physician
• Genius

Kaynakça

1. Abbey, R. and Appel, F. (1998). Nietzsche and the will to politics. The Review of Politics. 60, no. 1,. 83-114. DOI: https://doi.org/10.1017/S0034670500043941
2. Ansell-Pearson, K. (2011). Kusursuz nihilist, politik bir düşünür olarak Nietzsche’ye giriş. (Çev. Soydemir, C.). Ayrıntı Yayınları.
3. Ahern, Daniel R. (1995). Nietzsche as cultural physician, The Pennsylvania State University Press.
4. Breazeale, D. (1992). Philosophy and truth: selections from Nietzsche’s notebooks of the early 1870’s. Humanities Press International.
5. Breazeale, D. (2012). Nietzsche: untimely meditations. introductions to Nietzsche. Cambridge University Press.
6. Brooks, S. (2018) Nietzsche’s culture war: the unity of the untimely meditations. Palgrave Macmillan.
7. Burckhardt, J. (2022). İtalya’da rönesans kültürü (Çev. Baykal, B.S.). Panama Yayıncılık.
8. Drochon, H. (2016). Nietzsche’s great politics, Princeton University Press.

9. Hartog, W. (2012). The philosopher as a physician of culture: Kierkegaard, Nietzsche and their diagnosis of modern culture, Kierkegaard Studies Yearbook, 2012(1):267-300. DOI:10.1515/kier.2012.267
10. Gori, P. (2019). Nietzsche, Europe, and the Renaissance, journal Paradosso, no.2, pp. 143-156.
11. Jackson, R. (2012). Nietzsche: kilit fikirler. (Çev. Yaraç, N.). Optimist Yayınları.
12. Nietzsche, F. (1994). Wagner olayı: bir müzisyen sorunu-Wagner’e karşı: bir ruhbilimcinin yazıları. (Çev. Toklu, M.O.). Gündoğan Yayınları.
13. Nietzsche, F. (1996). Ecce Homo: kişi nasıl kendisi olur. (Çev. Alkor, C.). Say Yayınları.
14. Nietzsche, F. (1999). Böyle buyurdu zerdüşt. (Çev. Oflazoğlu, A.T.). Asa Yayınları.
15. Nietzsche, F. (2002). Güç istenci. (Çev. Umran, S.). Birey Yayıncılık.
16. Nietzsche, F. (2003a). Eğitimci olarak schopenhauer-çağa aykırı düşünceler III. (Çev. Atila, C.). Say Yayınları.
17. Nietzsche, Friedrich. (2003b). İnsanca Pek İnsanca. (Çev. Atilla, C.). Say Yayınları.
18. Nietzsche, Friedrich. (2003c). Şen bilim. (Çev. Özşar, L). Asa Kitabevi.
19. Nietzsche, F. (2010a). Öğretim Kuramlarımızın Geleceği Üzerine. (Çev. Aytaç, G.). Say Yayınları.
20. Nietzsche, F. (2010b). David Straus: itirafçı ve yazar. (Çev. Çeviktay, O.). Say Yayınları.
21. Nietzsche, F. (2011). Yunan tragedyası üzerine iki konferans. (Çev. Kahraman, M). Say Yayınları.
22. Nietzsche, F. (2012). Seçilmiş mektuplar. (Çev. Yazgan, A.). Say Yayınları.
23. Nietzsche, F. (2015a). Tarihin yaşam için yararı ve sakıncası-zamana aykırı bakışlar 2. (Ç. Tüzel, M.). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
24. Nietzsche, F. (2015b). Yunanlıların trajik çağında felsefe. (Çev. Aytaç, G.). Say Yayınları.
25. Nietzsche, F. (2016). Filozofun kitabı. (Çev. Bozkurt, N.). Sentez Yayıncılık.
26. Nietzsche, F. (2017). Putların alacakaranlığı. (Ç. Tüzel, M.). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
27. Nietzsche, F. (2018). Tragedyanın doğuşu. (Ç. Tüzel, M.). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
28. Nietzsche, F. (2019). İyinin ve kötünün ötesinde. (Çev. İnam, A). Gündoğan Yayıncılık.
29. Nietzsche, F. (1911). We Philologists, Translated By J. M. Kenned- The complete works of Friedrich Nietzsche, The first complete and authorized English translation, edited by Dr. Oscar Levy v.8. The Macmillan Company.109-121.
30. Regent, N. (2008). A ‘wondrous echo’: Burckhardt, Renaissance and Nietzsche’s political thought, in Vasti Roodt & Herman W. Siemens, Nietzsche, Power and Politics: Rethinking Nietzsche’s Legacy for Political Thought. De Gruyter.
31. Reitter, P. and Wellmon, C. (2015). How the philologist became a physician of modernity: nietzsche’s lectures on german education, Representations, Vol. 131, No. 1, pp. 68-104. https://doi.org/10.1525/rep.2015.131.1.68
32. Savater, F. (2008). Nietzsche’nin ideası. (Çev. Nilüfer, S.). İletişim Yayınları.
33. Steinberg, J. (2024). Bismarck. (Çev. Abacı, H.). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
34. Young, J. (2017). Nietzsche: bir filozofun ve felsefesinin biyografisi. (Çev. Doğan, B. O.). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.