3-5 YAŞ ÇOCUĞU OLAN EBEVEYNLERİN EBEVEYNLİK STİLLERİ İLE EBEVEYNLİK ÖZ DÜZENLEME BECERİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ

Öz

Ebeveynlik stilleri, çocuğun duygusal, sosyal, bilişsel ve davranışsal gelişimini şekillendiren en önemli faktörlerden biridir. Ebeveynlerin çocuklarına karşı sergilediği disiplin anlayışı, ilgi, sıcaklık ile yönlendirme biçimi, çocuğun öz düzenleme, özgüven, akademik başarı ve sosyal ilişkiler gibi temel becerilerini doğrudan etkilemektedir. Çocukların sağlıklı gelişimini etkileyen diğer bir kritik faktör ise ebeveynlerin öz düzenleme becerileridir. Öz düzenleme becerileri yüksek olan ebeveynler, daha olumlu ebeveynlik uygulamaları sergileyerek çocuklarının sağlıklı gelişimine ve aile dinamiklerinin güçlenmesine katkıda bulunmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, 3-5 yaş çocuğu olan ebeveynlerin öz düzenleme becerileri ile ebeveynlik stilleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırmada nicel araştırma deseninden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışma, 314 ebeveynin katılımıyla gerçekleştirilmiş olup, veri toplama araçları olarak “Çok Boyutlu Ebeveynlik Stillerini Değerlendirme Ölçeği” ve “Ebeveyn Olarak Ben: Ebeveynlik Öz Düzenleme Ölçeği” kullanılmıştır. Bulgular, ebeveyn öz düzenleme becerilerinin olumlu ebeveynlik stilleri ile pozitif yönde anlamlı, olumsuz ebeveynlik stilleri ile ise negatif yönde anlamlı bir ilişkiye sahip olduğunu ortaya koymuştur. Demografik değişkenlerden, ebeveyn yaşı ve çocuğun okul öncesi eğitim kurumuna gitme durumunun ebeveynlik stilleri ve ebeveynlik öz düzenleme becerileri üzerinde etkili olduğu, bunun yanında ebeveynlerin eğitim düzeyi, sahip oldukları çocuk sayısı ve ekonomik durumlarının da ebeveynlik stilleri üzerinde anlamlı bir etkisi olduğu bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Ebeveynlik Stilleri
• Ebeveynlik Öz Düzenlemesi
• Ebeveyn
• Anne Baba
• Okul Öncesi Dönem

THE RELATIONSHIP BETWEEN PARENTING STYLES AND PARENTAL SELF-REGULATION SKILLS AMONG PARENTS OF CHILDREN AGED 3-5

Öz

Parenting styles are among the most significant factors shaping children's emotional, social, cognitive, and behavioral development. The way parents exercise discipline, show affection and warmth, and guide their children directly influences their self-regulation skills, self-confidence, academic success, and social relationships. Another critical factor affecting children's healthy development is parents' self-regulation skills. Parents with higher self-regulation abilities tend to adopt more positive parenting practices, contributing to their children's well-being and strengthening family dynamics. This study examines the relationship between self-regulation skills and parenting styles among parents of children aged 3-5. The study employed a quantitative research design using the relational survey model. Data were collected from 314 parents through two instruments:"Multidimensional Assessment of Parenting Scale" and the "Me as a Parent: Parenting Self-Regulation Scale." Findings revealed a significant positive relationship between parental self-regulation and positive parenting styles, while a negative relationship was observed with negative parenting styles. Additionally, parental age and children's preschool attendance influenced both parenting styles and parental self-regulation skills. Parents' education level, number of children, and economic status also had significant effects on parenting styles. These findings highlight the importance of self-regulation in shaping parenting behaviors and suggest that demographic factors contribute to variations in parenting approaches.

Anahtar Kelimeler

• Parenting styles
• Parental self-regulation
• Parent
• Mother and father
• Preschool period

Kaynakça

1. Alidosti, M., Dehghani, S. L., Babaei-Heydarabadi, A., & Tavassoli, E. (2016). Comparison of parenting style in single child and multiple children families. Iranian Journal of Health Sciences, 4(2), 49–54.
2. Altay, F. B., & Güre, A. (2012). Okulöncesi kuruma (devlet-özel) devam eden çocukların sosyal yeterlik ve olumlu sosyal davranışları ile annelerinin ebeveynlik stilleri arasındaki ilişkiler. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 12(4), 2699–2718.
3. Arslan, H., & Öğretir-Özçelik, A. D. (2020). 3-5 yaş arası çocukların anne tutumlarının incelenmesi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(38), 18–30.
4. Azkeskin, K., Güven, G., Güral, M., & Sezer, T. (2013). Parenting styles parents with 5–6 year old children. Journal of Educational and Instructional Studies in the World, 3, 74–82.
5. Bariola, E., Gullone, E., & Hughes, E. K. (2011). Child and adolescent emotion regulation: The role of parental emotion regulation and expression. Clinical Child and Family Psychology Review, 14, 198–212.
6. Baumrind, D. (1966). Effects of authoritative parental control on child behavior. Child Development, 37(4), 887–907.
7. Baumrind, D. (1967). Child care practices anteceding three patterns of preschool behavior. Genetic Psychology Monographs, 75(1), 43–88.
8. Bettschart, M., Wolf, B. M., Herrmann, M., & Brandstätter, V. (2021). Age-related development of self-regulation: Evidence on stability and change in action orientation. Journal of Research in Personality, 91, 104063.

9. Bubic, A., Tošic, A., & Mišetic, I. (2021). The role of parental self-efficacy in explaining children's academic outcomes. Center for Educational Policy Studies Journal, 11(4), 189–212.
10. Bülbül, N., & Akkaynak, M. (2021). Okul öncesi eğitimine devam eden 48–72 aylık çocukların rekabet stilleri ile çocuklara yönelik ebeveyn tutumları arasındaki ilişki düzeyi. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 8(1), 32–66.
11. Büyüköztürk, Ş., Akgün, Ö. E., Demirel, F., Karadeniz, Ş., & Çakmak, E. K. (2016). Bilimsel araştırma yöntemleri (22. baskı). Pegem Akademi.
12. Callejas, E., Byrne, S., & Rodrigo, M. J. (2021). Parental self-regulation and the promotion of healthy routines in early childhood. Journal of Child and Family Studies, 30(7), 1791–1802.
13. Canter, K. A. (2000). Determining the effects on parental attitudes and parenting styles towards child rearing after participation in a rural parenting program (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). West Virginia University, Morgantown, WV.
14. Fang, Y., Boelens, M., Windhorst, D. A., Raat, H., & van Grieken, A. (2021). Factors associated with parenting self‐efficacy: A systematic review. Journal of Advanced Nursing, 77(6), 2641–2661.
15. Frosch, C. A., Schoppe-Sullivan, S. J., & O’Banion, D. D. (2021). Parenting and child development: A relational health perspective. American Journal of Lifestyle Medicine, 15(1), 45–59.
16. Glatz, T., & Trifan, T. A. (2019). Examination of parental self-efficacy and their beliefs about the outcomes of their parenting practices. Journal of Family Issues, 40(10), 1321–1345.
17. Hagler, M., Grych, J., Banyard, V., & Hamby, S. (2016). The ups and downs of self-regulation: Tracing the patterns of regulatory abilities from adolescence to middle adulthood in a rural sample. Journal of Rural Mental Health, 40(3–4), 164–177.
18. Hamilton, V. E., Matthews, J. M., & Crawford, S. B. (2014). Development and preliminary validation of a parenting self-regulation scale: "Me as a Parent". Journal of Child and Family Studies, 23(3), 413–424. https://doi.org/10.1007/s10826-014-0089-z
19. Ho, L. L. K., Li, W. H. C., Cheung, A. T., Luo, Y., Xia, W., & Chung, J. O. K. (2022). Impact of poverty on parent–child relationships, parental stress, and parenting practices. Frontiers in Public Health, 10, 849408.
20. Hong, X., & Liu, Q. (2019). Parenting stress, social support and parenting self-efficacy in Chinese families: Does the number of children matter? Early Child Development and Care, 191(14), 2269–2280. https://doi.org/10.1080/03004430.2019.1702036
21. Hogan, C. M., Beckmann, E., Maron, M., Sutton, K., Highlander, A., Pielech, M., ... & Parent, J. (2024). The multidimensional assessment of parenting scale: Youth report form in inpatient and partial hospital settings. medRxiv, 2024–10.
22. Joseph, M. V., & John, J. (2008). Impact of parenting styles on child development. Global Academic Society Journal: Social Science Insight, 1(5), 16–25. ISSN 2029-0365.
23. Karababa, A. (2019). Çok Boyutlu Ebeveynlik Stillerini Değerlendirme Ölçeği’nin (ÇESDÖ) (Ebeveyn Formu) Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 46, 108–131. https://doi.org/10.9779/pauefd.439949
24. Karasar, N. (2012). Bilimsel araştırma yöntemleri (23. baskı). Nobel Yayıncılık.
25. Karreman, A., Van Tuijl, C., Van Aken, M. A., & Deković, M. (2008). Parenting, coparenting, and effortful control in preschoolers. Journal of Family Psychology, 22(1), 30–40.
26. Kim, T. H., Connolly, J. A., Rotondi, M., & Tamim, H. (2018). Characteristics of positive-interaction parenting style among primiparous teenage, optimal age, and advanced age mothers in Canada. BMC Pediatrics, 18, Article 1.
27. Landry, S. H., Smith, K. E., & Swank, P. R. (2003). The importance of parenting during early childhood for school-age development. Developmental Neuropsychology, 24(2–3), 559–591.
28. Lunkenheimer, E., Sturge-Apple, M. L., & Kelm, M. R. (2023). The importance of parent self-regulation and parent–child coregulation in research on parental discipline. Child Development Perspectives, 17(1), 25–31. https://doi.org/10.1111/cdep.12470
29. Maccoby, E. E., & Martin, J. A. (1983). Socialization in the context of the family: Parent–child interaction. In P. H. Mussen (Series Ed.) & E. M. Hetherington (Vol. Ed.), Handbook of child psychology: Vol. 4. Socialization, personality, and social development (pp. xx–xx). Wiley.
30. Mak, M. C. K., Yin, L., Li, M., Cheung, R. Y. H., & Oon, P. T. (2020). The relation between parenting stress and child behavior problems: Negative parenting styles as mediator. Journal of Child and Family Studies, 29, 2993–3003.
31. Mata, C., & Pauen, S. (2023). The role of socio-cultural background and child age for parental regulation strategies and children's self-regulation: A comparison between Germany, Chile, and El Salvador. Acta Psychologica, 234, 103871.
32. Mikkelsen, M. B., O'Toole, M. S., Elkjær, E., & Mehlsen, M. (2023). The effect of age on emotion regulation patterns in daily life: Findings from an experience sampling study. Scandinavian Journal of Psychology, 65(2), 231–239.
33. Orgeta, V. (2009). Specificity of age differences in emotion regulation. Aging and Mental Health, 13(6), 818–826.
34. Önder, A., Dağal, A. B., & Bayındır, D. (2018). Okul öncesi dönem çocukların mizaç özellikleri ve annelerinin ebeveynlik stillerinin çocukların ego sağlamlık düzeyleri üzerindeki yordayıcı etkisi. Eğitim ve Bilim, 43(193), 243–258.
35. Özyürek, A., & Tezel-Şahin, F. (2005). 5 ve 6 yaş grubunda çocuğu olan ebeveynlerin tutumlarının incelenmesi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(2), 19–34.
36. Parent, J., & Forehand, R. (2017). The multidimensional assessment of parenting scale (MAPS): Development and psychometric properties. Journal of Child and Family Studies, 26, 2136–2151.
37. Ragozin, A. S., Basham, R. B., Crnic, K. A., Greenberg, M. T., & Robinson, N. M. (1982). Effects of maternal age on parenting role. Developmental Psychology, 18(4), 627–634.
38. Sanders, M. R., & Mazzucchelli, T. G. (2013). The promotion of self-regulation through parenting interventions. Clinical Child and Family Psychology Review, 16, 1–17.
39. Sanders, M. R., & Morawska, A. (Eds.). (2018). Handbook of parenting and child development across the lifespan. Springer.
40. Sanders, M. R., Turner, K. M., & Metzler, C. W. (2019). Applying self-regulation principles in the delivery of parenting interventions. Clinical Child and Family Psychology Review, 22, 24–42.
41. Schaefer, E. S. (1959). A circumplex model for maternal behavior. The Journal of Abnormal and Social Psychology, 59(2), 226–235. https://doi.org/10.1037/h0041114
42. Schaefer, E. S. (1965). A configurational analysis of children's reports of parent behavior. Journal of Consulting Psychology, 29(6), 552–557. https://doi.org/10.1037/h0022702
43. September, S. J., Rich, E. G., & Roman, N. V. (2016). The role of parenting styles and socio-economic status in parents’ knowledge of child development. Early Child Development and Care, 186(7), 1060–1078.
44. Smith, M. (2010). Good parenting: Making a difference. Early Human Development, 86(11), 689–693.
45. Sommer, K. L. (2010). The relationship between parenting styles, parental reading involvement, child behavior outcomes, child classroom competence, and early childhood literacy [Master’s thesis, Oklahoma State University].
46. Spera, C. (2005). A review of the relationship among parenting practices, parenting styles, and adolescent school achievement. Educational Psychology Review, 17(2), 125–146.
47. Talib, J., Mohamad, Z., & Mamat, M. (2011). Effects of parenting style on children development. World Journal of Social Sciences, 1(2), 14–35.
48. Tekin, S. S. (2022). Ebeveynlik stilleri ile 48–72 aylık çocukların duygu düzenleme becerileri ve öz düzenleme becerileri arasındaki ilişki [Yüksek lisans tezi, Maltepe Üniversitesi].
49. Tellegen, C. L., Ma, T., Day, J. J., Hodges, J., Panahi, B., & Sanders, M. R. (2022). Measurement properties for a scale assessing self-regulation in parents and parenting practitioners. Journal of Child and Family Studies, 31(7), 1736–1748. https://doi.org/10.1007/s10826-022-02307-z
50. Vafaeenejad, Z., Elyasi, F., Moosazadeh, M., & Shahhosseini, Z. (2019). Psychological factors contributing to parenting styles: A systematic review. F1000Research, 7, 906. https://doi.org/10.12688/f1000research.14978.2
51. Van Holland De Graaf, J., Hoogenboom, M., De Roos, S., & Bucx, F. (2018). Socio-demographic correlates of fathers' and mothers' parenting behaviors. Journal of Child and Family Studies, 27(7), 2315–2327. https://doi.org/10.1007/s10826-018-1059-7
52. Vreeland, A., Gruhn, M. A., Watson, K. H., Bettis, A. H., Compas, B. E., Forehand, R., & Sullivan, A. D. (2019). Parenting in context: Associations of parental depression and socioeconomic factors with parenting behaviors. Journal of Child and Family Studies, 28, 1124–1133.
53. Yılmaz, Y. (2020). 5-6 yaş grubu çocuklarının sahip oldukları öz düzenleme becerileri ile anne-baba tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Bursa Uludağ Üniversitesi].
54. Yılmaz-Bursa, G. (2022). Duyu temelli eğitim programının annelerin öz düzenlemeleri ve bebek bakım öz yeterlilikleri ile bebeklerinin gelişimine etkisi [Yayımlanmamış doktora tezi, Gazi Üniversitesi].
55. Yılmaz-Bursa, G., & Aksoy, A. B. (2023). 0–1 yaş bebeği olan annelerin ebeveyn öz düzenleme yeterliliklerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi. Kalem Eğitim ve İnsan Bilimleri Dergisi, 13(1), 257–275. https://doi.org/10.23863/kalem.2023.258
56. Yılmaz-Bursa, G., & Kunt-Bayramoğlu, A. (2024). Reading beliefs and parental self-regulation skills of parents with preschool children. Inonu University Journal of the Faculty of Education, 25(3), 1367–1388. https://doi.org/10.17679/inuefd.1489348