LOGO TASARIMINDA YAPAY ZEKÂ, İDEOGRAM.Aİ ÜZERİNE BİR İNCELEME

Öz

Günümüzde yapay zekâ araçları birçok alanda olduğu gibi grafik tasarım süreçlerinde de yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Bu araçların sunduğu tasarımlar, özgünlük, işlevsellik ve tasarım kriterleri açsından değerlendirildiğinde ortaya çıkan sonuçlar tartışmalıdır. Bu çalışmanın amacı, yapay zekânın logo tasarım sürecine hem kavramsal hem de teknik düzeyde ne ölçüde katkı sağladığını ortaya koymaktır. Araştırma, nitel bir vaka çalışması olarak yürütülmüştür. Ziraat Bankası, Halkbank, Kuru Kahveci Mehmet Efendi, Citi Bank ve LG logoları, bu logoları kavramsal olarak tanımlayan promptlar verilerek yapay zekâ aracında üretilmiş; elde edilen çıktılar, özgünlük, sadelik, akılda kalıcılık, kullanılabilirlik ve mesaj iletimi olmak üzere beş temel ölçüt çerçevesinde özgün logolarla karşılaştırılmıştır. Araştırma, yapay zekâ araçlarının logo tasarımı sürecinde fikir üretme ve teknik uygulama bağlamındaki rolünü anlamaya yönelik olup, insan tasarım süreciyle kıyaslamalı bir değerlendirme sunması açısından önemlidir. Bulgular, yapay zekânın logo tasarım sürecinde görsel çeşitlilik ve tasarım alternatiflerini hızlı biçimde üretme açısından işlevsel bir araç olduğunu; ancak kavramsal derinlik, kültürel referanslar, estetik bütünlük ve kullanılabilirlik bakımından insan yaratıcılığı ve eleştirel değerlendirmenin zorunlu olduğunu göstermektedir. Bu sonuçlar, tasarım uygulamalarına yapay zekâyı stratejik bir destek olarak dâhil ederken, insan denetiminin ve estetik yönlendirmenin muhafaza edilmesinin gerekli olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Grafik Tasarım
• Logo Tasarımı
• Yapay Zeka.

ARTIFICIAL INTELLIGENCE IN LOGO DESIGN: A STUDY ON IDEOGRAM.AI

Öz

Artificial intelligence tools are widely used in graphic design processes, as in many other fields. When the designs produced by these tools are evaluated in terms of originality, functionality, and design criteria, the results are debatable. The aim of this study is to reveal the extent to which artificial intelligence contributes to the logo design process at both conceptual and technical levels. The research is conducted as a qualitative case study. The logos of Ziraat Bank, Halkbank, Kuru Kahveci Mehmet Efendi, Citi Bank and LG are generated using an artificial intelligence tool called Ideogram.ai by providing prompts that conceptually describe each logo. The results are compared with the original logos based on five key criteria: originality, simplicity, memorability, usability, and message delivery. The research is important in that it aims to understand the role of artificial intelligence tools in the logo design process in terms of idea generation and technical implementation and provides a comparative evaluation with the human design process. The findings show that artificial intelligence is a functional tool in the logo design process in terms of visual diversity and rapid production of design alternatives; however, human creativity and critical evaluation are essential in terms of conceptual depth, cultural references, aesthetic coherence, and usability. These results highlight the necessity of maintaining human oversight and aesthetic guidance when incorporating artificial intelligence as a strategic support in design applications.

Anahtar Kelimeler

• Graphic Design
• Logo Design
• Artificial Intelligence.

Kaynakça

1. Akdağ, D. (2006). Türkiye’deki GSM operatörlerinin görsel kimlik tasarımlarının karşılaştırmalı analizi [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi].
2. Ataş, T. (2018). Türk bankalarının logo tasarım süreçleri ve oluşum felsefesi [Yüksek lisans tezi, İstanbul Arel Üniversitesi].
3. Aydın, B., & Alakuş, A. O. (2020). Dijital çağda görsel kimlik tasarlama: Logo ve marka olgusu. International Journal of Fine Arts Education Research (UGSEAD), 3(2).
4. Baskın, Z., & Baskın, B. (2022). Görsel iletişim tasarımında uygulama sürecinde yapay zekânın yeri. Sanat Yazıları, 46, 219–238.
5. Becer, E. (2015). İletişim ve grafik tasarım (10. baskı). Dost Kitabevi.
6. Bottomley, P. A., & Doyle, J. R. (2006). The interactive effects of colors and products on perceptions of brand logo appropriateness. Marketing Theory, 6(1), 63–83. https://doi.org/10.1177/1470593106061263
7. Bulut, Ş., & Özdal, M. A. (2025). Yapay zekânın grafik tasarımda yenilik, özgünlük ve işlevsellik açısından logo tasarımı üzerindeki etkileri. Sanat ve Yorum, 45, 53–61.
8. Clair, K., & Busic-Snyder, C. (2005). A typographic workbook: A primer to history, techniques, and artistry. John Wiley & Sons.

9. Ceylan, İ. (2015). Amblem ve logo tasarımlarında renklerin dili. Art-e Sanat Dergisi, 8(16), 314–330. https://doi.org/10.21602/sgsfsd.27667
10. Cooper, J. (2016). Logo design: How to create logo that stands out. CreateSpace Independent Publishing Platform.
11. Çam, A. (Ed.). (2006). Türk grafik tasarımcıları logo (Turkish graphic designers). Alternatif Yayıncılık.
12. Çeken, B., Akengin, G., & Yıldız, E. (2016). Logo değişiminin kurumsal kimlikle bağlantısı: 2015 yılında kimlik tazeleyen marka yörsan örneği. İdil Dergisi, 5(25), 1401–1411.
13. Çeken, B., & Şen, O. (2023). Grafik tasarım sektöründe yapay zekanın kullanılması (midjourney). International Conference on Contemporary Academic Research, 1, 138–145. https://doi.org/10.59287/iccar.767
14. Demir, Ş. Ş., & Tür, E. (2019). Otel logosu ne söyler? Tüketiciler ne algılar? Journal of Tourism Theory and Research, 5(1), 51–64. https://doi.org/10.24288/jttr.510437
15. Ersan, M. (2021). Kavramsal tipografinin bir türü olarak tipogram ve Herb Lubalin. 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, 10(29), 543–559.
16. Erşanlı, B. (2023). Görsel iletişim tasarımında minimalleşme üzerine: Azalırken çoğalan logo tasarımları. Sanat ve Tasarım Dergisi, 32, 59–77.
17. Henderson, P. W., & Cote, J. A. (1998). Guidelines for selecting or modifying logos. Journal of Marketing, 62(2), 14–30. https://doi.org/10.2307/1252158
18. Ideogram. (n.d.). Yapay zekâ ile yaratıcı tasarım platformu. https://ideogram.ai
19. Karabulut, B. (2021). Yapay zekâ bağlamında yaratıcılık ve görsel tasarımın geleceği. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 20(79), 1516–1539. https://doi.org/10.17755/esosder.844536
20. Karamustafa, S. (2003). 21. yüzyıl Türkiye’sinde görsel iletişim tasarımı eğitimi [Doktora tezi, Mimar Sinan Üniversitesi].
21. Kaymak, K. N. S., & Çubukcu, G. (2020). Change process of Apple logo and practice and survey of an alternative logo design for Apple. IDA: International Design and Art Journal, 2(1), 49–66.
22. Kocaman, Ş. (2021). Grafik tasarım endüstrisinde yapay zekâ. International Journal of Social and Humanities Sciences Research, 8(77), 3000–3016. https://doi.org/10.26450/jshsr.2843
23. Kukuoğlu, O. C. D. (2024). Logo tasarımında güncel eğilimler ve stratejiler. Medeniyet Sanat Dergisi, 10(2), 153–174. https://doi.org/10.46641/medeniyetsanat.1565106
24. Melewar, T. C., & Jenkins, E. (2002). Defining the corporate identity construct. Corporate Reputation Review, 5(1), 76–90. https://doi.org/10.1057/palgrave.crr.1540166
25. Oğuz, N. (2024). AI ile logo tasarımı: Yaratıcı sürecinizi hızlandıran ipuçları. https://voldi.net/tr/blog/detay/ai-ile-logo-tasarimi-yaratici-surecinizi-hizlandiran-ipuclari
26. Özdemir, A. (2022). Yapay zekânın grafik tasarıma ve tasarımcıya etkisi. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi, 15(2), 628–637. https://doi.org/10.17218/hititsbd.1205445
27. Özderin, S. (2019). Grafik sanatlarda piktografik anlatımlar ve çağdaş tasarım kültürü. The Journal of Social Sciences, 6(39), 154–174. https://doi.org/10.16990/SOBIDER.5117
28. Özsoy, S. A., Tuncay, B., & Uğur, E. (2017). Yeni kurulan üniversitelerin amblem ve logolarının grafik tasarım yönünden analizi. Ulakbilge Sosyal Bilimler Dergisi, 5(16), 1643–1661.
29. Rand, P. (1993). Design, form, and chaos. Yale University Press.
30. Romo de Vivar, M. L. R. (2014). Conceptual design: Conceptual strategies in the applied arts [Master’s thesis, The University of Texas at Austin]. http://hdl.handle.net/2152/26208
31. Selamet, S. (1995). Grafik tasarım öğesi olarak tipografi [Yüksek lisans tezi, Anadolu Üniversitesi].
32. Tuncay, B., Özsoy, S. A., & Uğur, E. (2022). Ülkemizdeki kulüp logolarında yer alan tasarım elemanlarının özgünlük ve estetik değerler açısından değerlendirilmesi. In International Mediterranean Congress.
33. Türk Dil Kurumu. (2024). Güncel Türkçe sözlük. https://tdk.gov.tr/
34. Uçar, F. (2019). Görsel iletişim ve grafik tasarımı (10. baskı). İnkılap Kitabevi.
35. Unger, J. M. (1990). The very idea: The notion of ideogram in China and Japan. Monumenta Nipponica, 45(4), 391–411. https://doi.org/10.2307/2385377
36. Ustaoğlu, F. D., & Bayçu, S. U. (2015). Kurum kimliği: Logo ve rengin çağrışımları. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 34, 27–40.
37. Yılmaz, A. (2024). Yapay zekâ, toplum ve sanat. Banü Sanat Tasarım ve Mimarlık Dergisi, 2(1), 46–69.
38. Yılmaz, M., & Ersan, M. (2017). Logo tasarımında görsel retorik. SED Sanat Eğitimi Dergisi, 5(2), 199–212. https://doi.org/10.7816/sed-05-02-05
39. Visual References
40. Citibank. (n.d.). Citibank logosu [Görsel]. https://www.citibank.com
41. Halkbank. (n.d.). Halkbank logosu [Görsel]. https://www.halkbank.com.tr/
42. Kuru Kahveci Mehmet Efendi. (n.d.). Kuru Kahveci Mehmet Efendi logosu [Görsel]. https://www.mehmetefendi.com
43. LG. (n.d.). LG logosu [Görsel]. https://www.lg.com
44. Ziraat Bankası. (n.d.). Ziraat Bankası logosu [Görsel]. https://www.ziraatbank.com.tr/tr