The Use of Humor by Mathematics Teachers in the Teaching Process: A Phenomenological Study in the Context of Social Proximity Theory

Öz

This study examines how mathematics teachers use humor during the teaching process and their views on how humor affects teacher-student relationships, classroom atmosphere, and the learning process. In this research, data were collected through semi-structured interview forms in accordance with qualitative research methods. The interviews included questions aimed at revealing how teachers use humor in the classroom, the role of this use in creating social closeness in teacher-student relationships, and its effects on students’ learning motivation. The data obtained in this process were analyzed and interpreted within the framework of Social Closeness Theory. In the study, semi-structured interview forms were coded and incorporated into the findings; the data obtained were organized, summarized, and interpreted. As a result of the phenomenological analysis, mathematics teachers' use of humor in the teaching process was structured under 6 main themes: affective/cognitive functions, building social proximity, anxiety management, pedagogical balances/the authority paradox, strategic integration timing, and contextual factors. The study revealed that teachers experience humor as a powerful tool that reduces psychological distance and triggers the affective transfer of 'liking the teacher → liking the subject.' However, while humor mitigates affective anxiety, it cannot compensate for cognitive learning deficits alone, and excessive use poses a risk of losing authority (frivolity).

Anahtar Kelimeler

• Mathematics teachers
• humor
• Social Closeness Theory

Matematik Öğretmenlerinin Ders Sürecinde Mizah Kullanımı: Sosyal Yakınlık Teorisi Bağlamında Fenomenolojik Bir İnceleme

Öz

Bu çalışmada matematik öğretmenlerinin ders sürecinde mizahı nasıl kullandıkları ve mizah kullanımının öğretmen-öğrenci ilişkilerini, sınıf atmosferini ve öğrenme sürecini nasıl etkilediğine ilişkin görüşleri incelenmiştir. Bu araştırmada veriler, nitel araştırma yöntemine uygun olarak yarı yapılandırılmış görüşme formları aracılığıyla toplanmıştır. Görüşmeler, öğretmenlerin ders sürecinde mizahı nasıl kullandıklarını, bu kullanımın öğretmen-öğrenci ilişkilerinde sosyal yakınlık oluşturmadaki rolünü ve öğrencilerin öğrenme motivasyonuna etkilerini ortaya çıkarmaya yönelik sorular içermektedir. Bu süreçte elde edilen veriler, Sosyal Yakınlık Teorisi çerçevesinde analiz edilip yorumlanmıştır. Araştırmada, yarı yapılandırılmış görüşme formları kodlanarak bulgulara dahil edilmiş; elde edilen veriler düzenlenip özetlenmiş ve yorumlanmıştır. Fenomenolojik analizler sonucunda; matematik öğretmenlerinin ders sürecindeki mizah kullanımları; duyuşsal/bilişsel işlevler, sosyal yakınlık inşası, kaygı yönetimi, pedagojik dengeler/otorite paradoksu, stratejik entegrasyon zamanlaması ve bağlamsal etmenler olmak üzere 6 ana tema altında yapılandırılmıştır. Araştırma sonucunda öğretmenlerin mizahı psikolojik mesafeyi azaltan ve 'öğretmeni sevme → dersi sevme' duyuşsal aktarımını tetikleyen güçlü bir araç olarak deneyimledikleri; ancak mizahın duyuşsal kaygıyı azaltsa da bilişsel öğrenme eksikliklerini tek başına kapatamadığı ve aşırı kullanımda otorite kaybı (laubalilik) riski barındırdığı ortaya çıkmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Matematik öğretmenleri
• mizah
• Sosyal Yakınlık Teorisi

Kaynakça

1. Amran, M. S., & Bakar, A. Y. A. (2022). The use of humour and its relation to motivation in teaching and learning mathematics. Creative Education, 13, 2577–2586. https://doi.org/10.4236/ce.2022.138164
2. Ashcraft, M. H., & Krause, J. A. (2007). Working memory, math performance, and math anxiety. Psychonomic Bulletin & Review, 14(2), 243–248. https://doi.org/10.3758/BF03194059
3. Banas, J. A., Dunbar, N., Rodriguez, D., & Liu, S. J. (2011). A review of humor in educational settings: Four decades of research. Communication Education, 60(1), 115–144. https://doi.org/10.1080/03634523.2010.496867
4. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
5. Creswell, J. W. (2013). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (3rd ed.). Sage Publications.
6. Isagan, K. R., Enecito, V. R., Ungsod, J. S., Nagal, C. R., & Biray, E. T. (2023). Humor as a teaching and learning strategy in a language classroom. The Research Probe, 3(2), 13–21. https://doi.org/10.53378/trp.12232
7. Katipoğlu, M., Eken, Z., & Körbay, M. (2017). Matematik öğretiminde eğlence ve mizah içeren karikatürlerin öğrencilerin matematik başarısına ve matematik kaygısına etkisi. International Journal of Education, Science and Technology, 3(1), 32–45. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/300246
8. Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage Publications.

9. Lu'mu, L., Cahyadi, A., Ramli, M., Ruslan, & Hendryadi. (2023). Perceived related humor in the classroom, student–teacher relationship quality, and engagement: Individual differences in sense of humor among students. Heliyon, 9(2), e13035. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2023.e13035
10. Luo, R., Zhan, Q., & Lyu, C. (2023). Influence of instructor humor on learning engagement in the online learning environment. Social Behavior and Personality: An International Journal, 51(2), e12145. https://doi.org/10.2224/sbp.12145
11. Merriam, S. B. (2009). Qualitative research: A guide to design and implementation. Jossey-Bass.
12. Moustakas, C. (1994). Phenomenological research methods. Sage Publications. https://doi.org/10.4135/9781412995658
13. St-Amand, J., Smith, J., & Goulet, M. (2024). Is teacher humor an asset in classroom management? Examining its association with students’ well-being, sense of school belonging, and engagement. Current Psychology, 43, 2499–2514. https://doi.org/10.1007/s12144-023-04481-9
14. Stokke, M. (2025). The impact of humor on teachers’ classroom management practice: Scoping review of qualitative and quantitative evidence. Cogent Education. Advance online publication. https://doi.org/10.1080/2331186X.2025.2588489
15. Wanzer, M. B., Frymier, A. B., & Irwin, J. (2010). An explanation of the relationship between instructor humor and student learning: Instructional humor processing theory. Communication Education, 59(1), 1–18. https://doi.org/10.1080/03634520903367232
16. Weichen Zhou, W., & Jun Choi Lee, J. C. (2025). Teaching and learning with instructional humor: A review of five-decades research and further direction. Frontiers in Psychology, 16, Article 1445362. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1445362
17. Wijaya, T. T., Feng, M., Cao, Y., Su, M., & Habibi, A. (2025). Should mathematics teachers be humorous? A study based on the instructional humor processing theory. Frontiers in Psychology, 16, Article 1668887. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1668887
18. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. baskı). Seçkin Yayıncılık.