ULUSLARARASI ÖĞRENCİ HAREKETLİLİĞİ VE GÖÇ YÖNETİŞİMİ: TÜRKİYE ÜZERİNE ANALİTİK BİR DEĞERLENDİRME

Öz

Arka Plan: Uluslararası öğrenci hareketliliği son yıllarda küresel ölçekte hızla artmış ve 2023 itibarıyla dünya genelinde yaklaşık 6,4 milyon öğrenci eğitim amacıyla ülke değiştirmiştir. Bu hareketlilik yalnızca yükseköğretim rekabetini değil, aynı zamanda göç politikalarını ve kurumsal süreçleri de etkilemektedir. Bununla birlikte, literatür büyük ölçüde öğrenci çekme stratejilerine odaklanmakta; öğrencilerin eğitim sürecindeki deneyimleri ve mezuniyet sonrası yönelimleri ise daha sınırlı biçimde ele alınmaktadır. Amaç: Bu çalışma, uluslararası öğrenci hareketliliğini eğitim–göç kesişiminde çok aktörlü bir yönetişim süreci olarak ele almayı amaçlamaktadır. Yöntem: Çalışmada tematik analitik derleme yaklaşımı benimsenmiştir; akademik literatür ve kamuya açık politika belgeleri birlikte incelenmiştir. Bulgular: Uluslararası öğrenci hareketliliği, başvuru, kabul, kayıt, ikamet, akademik ilerleme ve mezuniyet sonrası geçiş aşamalarını içeren çok aşamalı bir süreçtir. Türkiye bağlamında uluslararası öğrenci sayısındaki belirgin artışa rağmen, öğrenci hareketliliğinin yalnızca çekim boyutunu değil, süreç içindeki deneyimleri ve geçişleri de birlikte izleyebilen bütünleşik veri yapılarının sınırlı olduğu görülmektedir. Bulgular, öğrenci hareketliliğinin yükseköğretim uluslararasılaşmasının ötesinde, çok aktörlü ve çok düzeyli bir göç yönetişimi alanı olarak değerlendirilmesi gerektiğine işaret etmektedir. Sonuç: Elde edilen bulgular, uluslararası öğrenci politikalarının yalnızca öğrenci sayısındaki artış üzerinden değil, süreç sürekliliği, kurumsal koordinasyon ve veri temelli izleme kapasitesi üzerinden de değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir. Bu çerçevede, öğrenci deneyiminin daha sistematik biçimde izlenmesi ve farklı kurumsal veri alanlarının bütünleştirilmesi önem taşımaktadır. Analitik araçların ise otomatik karar verme mekanizmaları yerine, insan denetimli karar destek ve erken uyarı sistemleri olarak kullanılması daha uygun görünmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Uluslararası öğrenci hareketliliği
• Göç yönetişimi
• Dijital devlet kapasitesi
• Karar destek sistemleri
• Türkiye yükseköğretimi.

INTERNATIONAL STUDENT MOBILITY AND MIGRATION GOVERNANCE: AN ANALYTICAL PERSPECTIVE ON TÜRKIYE

Öz

Background: International student mobility has increased rapidly worldwide in recent years, reaching approximately 6.4 million students globally by 2023. This mobility influences not only competition in higher education but also migration policies and institutional processes. However, the existing literature largely focuses on student recruitment strategies, while students’ experiences during their educational journey and their post-graduation trajectories receive comparatively limited attention. Aim: This study aims to examine international student mobility as a multi-actor governance process situated at the intersection of education and migration. Method: The study adopts a thematic analytical review approach, combining academic literature with publicly available policy documents. Findings: International student mobility is a multi-stage process encompassing application, admission, enrollment, residence procedures, academic progression, and post-graduation transitions. In the Turkish context, despite the significant increase in the number of international students, integrated data structures capable of monitoring not only recruitment outcomes but also students’ experiences and transitions throughout the mobility process remain limited. The findings suggest that international student mobility should be understood not merely as a component of higher education internationalization but as a multi-actor and multi-level field of migration governance. Conclusion: The findings indicate that international student policies should be evaluated not only through increases in student numbers but also through process continuity, institutional coordination, and data-driven monitoring capacity. In this regard, the systematic monitoring of student experiences and the integration of data produced by different institutions are of critical importance. Analytical tools appear to be more appropriate as human-supervised decision-support and early-warning systems rather than as mechanisms for automated decision-making.

Anahtar Kelimeler

• : International student mobility
• Migration governance
• Digital state capacity
• Decision-support systems
• Turkish higher education.

Kaynakça

1. Amoore, L. (2013). The politics of possibility: Risk and security beyond probability. Duke University Press.
2. Betts, A. (2011). Global migration governance. In A. Betts (Ed.), Global migration governance (pp. 1–33). Oxford University Press.
3. Brooks, R., & Waters, J. (2011). Student mobilities, migration and the internationalization of higher education. Palgrave Macmillan.
4. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
5. Castles, S., de Haas, H., & Miller, M. J. (2014). The age of migration: International population movements in the modern world (5th ed.). Palgrave Macmillan.
6. Cath, C., Wachter, S., Mittelstadt, B., & Taddeo, M. (2018). Artificial intelligence and the ‘good society’: The US, EU, and UK approach. Science and Engineering Ethics, 24(2), 505–528. https://doi.org/10.1007/s11948-017-9901-7
7. de Haas, H. (2010). Migration and development: A theoretical perspective. International Migration Review, 44(1), 227–264. https://doi.org/10.1111/j.1747-7379.2009.00804.x
8. European Commission. (2020). Digital education action plan (2021–2027): Resetting education and training for the digital age. European Commission.

9. Eurostat. (2024). Learning mobility statistics. Eurostat. https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php/Learning_mobility_statistics
10. Evans, P. (1995). Embedded autonomy: States and industrial transformation. Princeton University Press.
11. Findlay, A. M. (2011). An assessment of supply and demand-side theorizations of international student mobility. International Migration, 49(2), 162–190. https://doi.org/10.1111/j.1468-2435.2010.00643.x
12. Floridi, L., Cowls, J., Beltrametti, M., Chatila, R., Chazerand, P., Dignum, V., Luetge, C., Madelin, R., Pagallo, U., Rossi, F., Schafer, B., Valcke, P., & Vayena, E. (2018). AI4People—An ethical framework for a good AI society: Opportunities, risks, principles, and recommendations. Minds and Machines, 28, 689–707. https://doi.org/10.1007/s11023-018-9482-5
13. Fukuyama, F. (2013). What is governance? Governance, 26(3), 347–368. https://doi.org/10.1111/gove.12035
14. Geddes, A. (2003). The politics of migration and immigration in Europe. SAGE Publications.
15. Göç İdaresi Başkanlığı. (2024). İkamet izinleri istatistikleri. https://www.goc.gov.tr/
16. Hooghe, L., & Marks, G. (2003). Unraveling the central state, but how? Types of multi-level governance. American Political Science Review, 97(2), 233–243. https://doi.org/10.1017/S0003055403000649
17. İçduygu, A. (2015). Syrian refugees in Turkey: The long road ahead. Migration Policy Institute.
18. King, R., & Raghuram, P. (2013). International student migration: Mapping the field and new research agendas. Population, Space and Place, 19(2), 127–137. https://doi.org/10.1002/psp.1746
19. Kitchin, R. (2016). Thinking critically about and researching algorithms. Information, Communication & Society, 20(1), 14–29. https://doi.org/10.1080/1369118X.2016.1154087
20. Marginson, S. (2016). The worldwide trend to high participation higher education. Higher Education, 72(4), 413–434. https://doi.org/10.1007/s10734-016-0016-x
21. OECD. (2019). Artificial intelligence in society. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/eedfee77-en
22. OECD. (2022). Education at a glance 2022: OECD indicators. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/3197152b-en
23. OECD. (2023). Framework for the governance of digital government and artificial intelligence. OECD Publishing.
24. Robertson, S. (2013). Transnational student-migrants and the state: The education–migration nexus. Population, Space and Place, 19(2), 191–202. https://doi.org/10.1002/psp.1749
25. Türkiye Bursları. (t.y). Türkiye Scholarships. Presidency for Turks Abroad and Related Communities. https://www.turkiyeburslari.gov.tr/
26. United Nations, Department of Economic and Social Affairs. (2024). International migrant stock 2024. United Nations.
27. UNESCO Institute for Statistics. (2023). Global flow of tertiary-level students. https://uis.unesco.org
28. Williamson, B. (2018). Big data in education: The digital future of learning, policy and practice. Sage.
29. World Bank. (2021). World development report 2021: Data for better lives. World Bank. https://doi.org/10.1596/978-1-4648-1600-0
30. Yükseköğretim Kurulu. (2024a). Yükseköğretimde uluslararasılaşma strateji belgesi (2024–2028).
31. Yükseköğretim Bilgi Yönetim Sistemi. (2024). Yükseköğretim istatistikleri. Yükseköğretim Kurulu. https://istatistik.yok.gov.tr/
32. Yükseköğretim Kurulu. (2024b). Study in Türkiye. https://www.studyinturkiye.gov.tr/