Üniversite Öğrencilerinin Duygusal Zekâ, Kişisel Sosyal Sorumluluk ve Etik Karar Önyargıları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Hüseyin Çevik; Seyithan Demirdağ

doi:10.17152/gefad.1761866

TR EN

Üniversite Öğrencilerinin Duygusal Zekâ, Kişisel Sosyal Sorumluluk ve Etik Karar Önyargıları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinin duygusal zekâ, kişisel sosyal sorumluluk ve etik karar önyargıları düzeylerini belirlemek, bu değişkenler arasındaki ilişkileri incelemek ve duygusal zekâ ile kişisel sosyal sorumluluğun etik karar önyargılarını yordama gücünü ortaya koymaktır. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli ile yürütülmüştür. Çalışma grubunu, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında farklı fakültelerde öğrenim gören 353 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Veri toplama sürecinde Duygusal Zekâ Ölçeği, Kişisel Sosyal Sorumluluk Ölçeği ve Etik Karar Önyargıları Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, öğrencilerin duygusal zekâ ve kişisel sosyal sorumluluk düzeylerinin orta-yüksek, etik karar önyargılarının ise orta düzeyde olduğunu göstermektedir. Korelasyon analizleri, duygusal zekâ ve kişisel sosyal sorumluluk ile etik karar önyargıları arasında anlamlı ve negatif yönlü ilişkiler olduğunu ortaya koymuştur. Regresyon analizleri ise duygusal zekâ ve kişisel sosyal sorumluluğun birlikte, etik karar önyargılarını anlamlı düzeyde yordadığını göstermiştir. Bu sonuçlar, duygusal ve sosyal yetkinliklerin geliştirilmesinin, bireylerin etik muhakeme süreçlerinde daha objektif ve önyargısız kararlar almalarına katkı sağlayabileceğini ortaya koymaktadır. Araştırma bulguları, yükseköğretimde etik farkındalık, duygusal zekâ ve sosyal sorumluluk eğitimlerinin bütüncül biçimde ele alınması gerektiğini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Duygusal zekâ, kişisel sosyal sorumluluk, etik karar önyargılarğ, üniversite öğrencileri.

Destekleyen Kurum

Bu araştırmada herhangi bir kurum, kuruluş ya da kişiden destek alınmamıştır.

Etik Beyan

Bu araştırma için Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nün 2014/08-13 sayılı 27 numaralı kararı ile etik izin alınmıştır. Kurul Adı: ZBEUN İnsan Araştırmaları Etik Kurulu Karar Tarihi: 07.01.2025 Belge Numarası: 544345

An Examination of the Relationship Between University Students’ Emotional Intelligence, Personal Social Responsibility, and Ethical Decision-Making Biases

Öz

The aim of this study is to determine the levels of emotional intelligence, personal social responsibility, and ethical decision-making biases among university students, to examine the relationships between these variables, and to reveal the predictive power of emotional intelligence and personal social responsibility on ethical decision-making biases. The research was conducted using the relational survey model, one of the quantitative research methods. The study group consisted of 353 university students enrolled in various faculties during the 2024–2025 academic year. Data were collected using the Emotional Intelligence Scale, Personal Social Responsibility Scale, and Ethical Decision-Making Biases Scale. The findings indicated that students’ emotional intelligence and personal social responsibility were at moderate-to-high levels, while their ethical decision-making biases were at a moderate level. Correlation analyses revealed significant negative relationships between emotional intelligence, personal social responsibility, and ethical decision-making biases. Regression analyses showed that emotional intelligence and personal social responsibility together significantly predicted ethical decision-making biases. These results suggest that enhancing emotional and social competencies can improve individuals’ ability to make more objective, unbiased decisions in ethical reasoning. The findings highlight the need for higher education to address ethical awareness, emotional intelligence, and social responsibility training in an integrated manner.

Anahtar Kelimeler

Emotional intelligence, personal social responsibility, ethical decision-making biases, university students.

Kaynakça

Ahsan, M. J. (2023). The role of emotional intelligence in effective corporate social responsibility leadership. International Journal of Organizational Analysis, 31(8), 75-91. https://doi.org/10.1108/IJOA-02-2023-3615
Alhumoudi, H., & Alfarhan, K. (2024). The role of corporate social responsibility and emotional intelligence towards effective management: Empirical evidence from Saudi Arabia. Journal of Management and Sustainability, 14(1), 47-62. https://doi.org/10.5539/jms.v14n1p47
Alkozei, A., Schwab, Z.J. & Killgore, W.D.S. (2016). The Role of Emotional Intelligence During an Emotionally Difficult Decision-Making Task. J Nonverbal Behav, 40, 39-54. https://doi.org/10.1007/s10919-015-0218-4
Aquino, K., & Reed, A., II. (2002). The self-importance of moral identity. Journal of Personality and Social Psychology, 83(6), 1423–1440. https://doi.org/10.1037/0022-3514.83.6.1423
Bandura, A. (2002). Social cognitive theory: An agentic perspective. Asian journal of social psychology, 2(1), 21-41. https://doi.org/10.1111/1467-839X.00024
Barth, M., Godemann, J., Rieckmann, M., & Stoltenberg, U. (2007). Developing key competencies for sustainable development in higher education. International Journal of Sustainability in Higher Education, 8(4), 416–430. https://doi.org/10.1108/14676370710823582
Besta, T., Pastwa-Wojciechowska, B., Jaśkiewicz, M., Piotrowski, A., & Szulc, M. (2021). Radicalisation and individual differences: Disinhibition, boldness and meanness as predictors of support for radical collective action. Personality and Individual Differences, 168, 110354. https://doi.org/10.1016/j.paid.2020.110354
Büyüköztürk, Ş. (Ed.). Kılıç-Çakmak, E., Akgün, E. Ö., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2019) Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi Yayınları.
Carroll, A. B. (1991). The pyramid of corporate social responsibility: Toward the moral management of organizational stakeholders. Business Horizons, 34(4), 39–48. https://doi.org/10.1016/0007-6813(91)90005-G
Chukwuani, V. N. (2024). Emotional intelligence and its impact on ethical decision-making in accounting. Contemporary Journal of Psychology and Behavioral Science, 5(1), 15-30. https://doi.org/10.5281/zenodo.13353901

Davis, S. L., Rives, L. M., & Ruiz-de-Maya, S. (2020). Personal social responsibility: Scale development and validation. Corporate Social Responsibility and Environmental Management, 28(2), 1-13. https://doi.org/10.1002/csr.2086
Drigas, A. S., & Papoutsi, C. (2018). A new layered model on emotional intelligence. Behavioral Sciences, 8(5), 45. https://doi.org/10.3390/bs8050045
Durnali, M., Orakci, Ş., & Khalili, T. (2023). Fostering creative thinking skills to burst the effect of emotional intelligence on entrepreneurial skills. Thinking Skills and Creativity, 47, 101200. https://doi.org/10.1016/j.tsc.2022.101200
George, D., & Mallery, P. (2024). IBM SPSS statistics 29 step by step: A simple guide and reference. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781032622156
Gino, F., Schweitzer, M. E., Mead, N. L., & Ariely, D. (2011). Unable to resist temptation: How self-control depletion promotes unethical behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 115(2), 191–203. https://doi.org/10.1016/j.obhdp.2011.03.001
Goleman, D. (1995). Emotional intelligence. Bantam Books.
Goleman, D., & Davidson, R. J. (2017 ). Altered traits: Science reveals how meditation changes your mind, brain, and body. Avery.
Göde, A., & Öztürk, Y.E. (2022). Etik Karar Önyargıları Ölçeği (EKÖÖ): Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Journal of Academic Value Studies, 8(2), 151-160. http://dx.doi.org/10.29228/javs.63076
Graham, J., Nosek, B. A., Haidt, J., Iyer, R., Koleva, S., & Ditto, P. H. (2011). Mapping the moral domain. Journal of Personality and Social Psychology, 101(2), 366–385. https://doi.org/10.1037/a0021847
Hersing, W. S. (2017). Managing cognitive bias in safety decision making: Application of emotional intelligence competencies. Journal of Space Safety Engineering, 4(4), 124–128. https://doi.org/10.1016/j.jsse.2017.10.001
Jones, T. M. (1991). Ethical decision making by individuals in organizations: An issue-contingent model. The Academy of Management Review, 16(2), 366–395. https://doi.org/10.2307/258867
Kahneman, D. (2011). Thinking, fast and slow. Farrar, Straus and Giroux.
Karasar, N. (2016). Bilimsel araştırma yöntemi. (30. Baskı). Nobel Akademik Yayıncılık.
Keiper, M. C., & Wilner, E. (2025). Emotional intelligence & ethical decision making in hunting tourism: A virtue based approach. Tourism Recreation Research, 50(1), 126-137. https://doi.org/10.1080/02508281.2023.2235781
Kocar, M. S., & Seki, T. (2023). Turkish adaptation of personal social responsibility scale: Validity and reliability study. Research on Education and Psychology, 7(3), 489-501. https://doi.org/10.54535/rep.1383459 Lickona, T. (1992). Educating for character: How our schools can teach respect and responsibility. Bantam Books.
Liu, A. Z., Liu, A. X., Moon, S., & Siegel, D. (2024). Does corporate social responsibility always result in more ethical decision-making? Evidence from product recall remediation. Journal of Business Ethics, 191, 443–463. https://doi.org/10.1007/s10551-023-05467-0
Lopes, P. N., Salovey, P., & Straus, R. (2003). Emotional intelligence, personality, and the perceived quality of social relationships. Personality and Individual Differences, 35(3), 641–658. https://doi.org/10.1016/S0191-8869(02)00242-8
Mayer, J. D., Salovey, P., & Caruso, D. R. (2008). Emotional intelligence: New ability or eclectic traits? American Psychologist, 63(6), 503–517. https://doi.org/10.1037/0003-066X.63.6.503
Medeiros, K. E., Mecca, J. T., Gibson, C., Giorgini, V. D., Mumford, M. D., Devenport, L., & Connelly, S. (2014). Biases in ethical decision making among university faculty. Accountability in Research, 21(4), 218–240. https://doi.org/10.1080/08989621.2014.847670
Miao, C., Humphrey, R. H., & Qian, S. (2017). A meta-analysis of emotional intelligence and work attitudes. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 90(2), 177–202. https://doi.org/10.1111/joop.12167
Pekaar, K. A., Bakker, A. B., van der Linden, D., & Born, M. P. (2018). Self-and other-focused emotional intelligence: Development and validation of the Rotterdam Emotional Intelligence Scale (REIS). Personality and Individual Differences, 120, 222-233. https://doi.org/10.1016/j.paid.2017.08.045
Penner, L. A., Craiger, J. P., Fritzsche, B. A., & Freifeld, T. S. (1995). Measuring the prosocial personality. In J. N. Butcher & C. D. Spielberger (Eds.), Advances in Personality Assessment (Vol. 10, pp. 147–163). Lawrence Erlbaum Associates.
Rest, J. R. (1986). Moral development: Advances in research and theory. Praeger.
Rest, J. R., Thoma, S. J., & Bebeau, M. J. (1999). Postconventional moral thinking: A neo-Kohlbergian approach. Psychology Press. https://doi.org/10.4324/9781410603913
Schwartz, M.S. (2016). Ethical Decision-Making Theory: An Integrated Approach. J Bus Ethics, 139, 755–776. https://doi.org/10.1007/s10551-015-2886-8
Tanrıöğen, A., & Türker, Y. (2019). Rotterdam Duygusal Zekâ Ölçeği'nin Türkçeye uyarlanması. PAU Journal of Education, 47, 348-369. https://doi.org/10.9779/pauefd.514377
Tenbrunsel, A., & Smith‐Crowe, K. (2008). Ethical decision making: Where we’ve been and where we’re going. The Academy of Management Annals, 2(1), 545–607. https://doi.org/10.5465/19416520802211677
Vitell, S. J., Ramos, E., & Nishihara, C. M. (2010). The role of ethics and social responsibility in organizational success: A Spanish perspective. Journal of Business Ethics, 91, 467–483. https://doi.org/10.1007/s10551-009-0134-9
Watts, L. L., Medeiros, K. E., McIntosh, T. J., & Mulhearn, T. J. (2020). Decision biases in the context of ethics: Initial scale development and validation. Personality and Individual Differences, 153, 109609. https://doi.org/10.1016/j.paid.2019.109609
Yücel, D. (2022). Etik ve kurumsal sosyal sorumluluk algısının işe katılım, benlik saygısı ve iş performansına etkileri. Pearson Journal of Social Sciences & Humanities, 7(19), 214-227. http://dx.doi.org/10.46872/pj.552
Zhang, H., Liu, X. L., Cai, Y., & Sun, X. (2023). Paved with good intentions: Self-regulation breakdown after altruistic ethical transgression. Journal of Business Ethics, 186, 385–405. https://doi.org/10.1007/s10551-022-05185-z
Zhang, W., & Adegbola, O. (2022). Emotional intelligence and public relations: An empirical review. Public Relations Review, 48(3), 102199. https://doi.org/10.1016/j.pubrev.2022.102199

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Öğrenme Kuramları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Hüseyin Çevik ^*
0000-0001-8420-5481
Türkiye

Seyithan Demirdağ
0000-0002-4083-2704
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

7 Ağustos 2026

Gönderilme Tarihi

10 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

22 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 46 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.17152/gefad.1761866

IZ

https://izlik.org/JA39DY62TG

APA

Çevik, H., & Demirdağ, S. (2026). Üniversite Öğrencilerinin Duygusal Zekâ, Kişisel Sosyal Sorumluluk ve Etik Karar Önyargıları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 46(2), 275-289. https://doi.org/10.17152/gefad.1761866

AMA

1.Çevik H, Demirdağ S. Üniversite Öğrencilerinin Duygusal Zekâ, Kişisel Sosyal Sorumluluk ve Etik Karar Önyargıları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. GEFAD. 2026;46(2):275-289. doi:10.17152/gefad.1761866

Chicago

Çevik, Hüseyin, ve Seyithan Demirdağ. 2026. “Üniversite Öğrencilerinin Duygusal Zekâ, Kişisel Sosyal Sorumluluk ve Etik Karar Önyargıları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi 46 (2): 275-89. https://doi.org/10.17152/gefad.1761866.

EndNote

Çevik H, Demirdağ S (01 Ağustos 2026) Üniversite Öğrencilerinin Duygusal Zekâ, Kişisel Sosyal Sorumluluk ve Etik Karar Önyargıları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi 46 2 275–289.

IEEE

[1]H. Çevik ve S. Demirdağ, “Üniversite Öğrencilerinin Duygusal Zekâ, Kişisel Sosyal Sorumluluk ve Etik Karar Önyargıları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”, GEFAD, c. 46, sy 2, ss. 275–289, Ağu. 2026, doi: 10.17152/gefad.1761866.

ISNAD

Çevik, Hüseyin - Demirdağ, Seyithan. “Üniversite Öğrencilerinin Duygusal Zekâ, Kişisel Sosyal Sorumluluk ve Etik Karar Önyargıları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi 46/2 (01 Ağustos 2026): 275-289. https://doi.org/10.17152/gefad.1761866.

JAMA

1.Çevik H, Demirdağ S. Üniversite Öğrencilerinin Duygusal Zekâ, Kişisel Sosyal Sorumluluk ve Etik Karar Önyargıları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. GEFAD. 2026;46:275–289.

MLA

Çevik, Hüseyin, ve Seyithan Demirdağ. “Üniversite Öğrencilerinin Duygusal Zekâ, Kişisel Sosyal Sorumluluk ve Etik Karar Önyargıları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, c. 46, sy 2, Ağustos 2026, ss. 275-89, doi:10.17152/gefad.1761866.

Vancouver

1.Hüseyin Çevik, Seyithan Demirdağ. Üniversite Öğrencilerinin Duygusal Zekâ, Kişisel Sosyal Sorumluluk ve Etik Karar Önyargıları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. GEFAD. 01 Ağustos 2026;46(2):275-89. doi:10.17152/gefad.1761866

Üniversite Öğrencilerinin Duygusal Zekâ, Kişisel Sosyal Sorumluluk ve Etik Karar Önyargıları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Etik Beyan

An Examination of the Relationship Between University Students’ Emotional Intelligence, Personal Social Responsibility, and Ethical Decision-Making Biases

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster