Etik İlkeler ve Yayın Politikası

Iğdır Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (Iğdır İİBF Dergisi), bilimsel yayıncılık sürecinde akademik dürüstlük, tarafsızlık, şeffaflık, hesap verebilirlik ve yayın etiği ilkelerini esas alan hakemli, açık erişimli ve süreli bir akademik dergidir. Dergi, iktisadi ve idari bilimler alanında nitelikli akademik üretimi desteklemeyi; özgün, bilimsel ve etik ilkelere uygun çalışmaları akademik kamuoyuna sunmayı amaçlamaktadır.

Derginin etik ilkeleri ve yayın politikası; yazarların, hakemlerin, editörlerin, yayın kurulunun ve yayıncının sorumluluklarını açık biçimde tanımlamayı hedefler. Yayın sürecinde bilimsel yayın etiğine aykırı davranışların önlenmesi, değerlendirme süreçlerinin tarafsız biçimde yürütülmesi ve yayımlanan çalışmaların akademik niteliğinin korunması temel ilke olarak kabul edilir.

Dergi, yayın süreçlerinde ulusal ve uluslararası bilimsel yayıncılık standartlarını dikkate alır. Bu kapsamda yayın etiği, hakemlik süreci, yazar sorumlulukları, editöryal kararlar, çıkar çatışmaları, intihal ve etik dışı davranışlara ilişkin uygulamalar güncel akademik yayıncılık ilkeleri doğrultusunda yürütülür.

Dergi, yayın etiği ve editöryal süreçlerde uluslararası bilimsel yayıncılıkta kabul gören etik ilkelerle uyumlu hareket etmeyi amaçlar. Bu doğrultuda akademik dürüstlük, tarafsızlık, şeffaflık, hesap verebilirlik, yazar sorumluluğu, hakemlik etiği ve intihalden kaçınma ilkeleri yayın politikasının temel unsurlarıdır.

Genel Yayın Politikası

Iğdır İİBF Dergisi, Türkçe ve İngilizce hazırlanmış özgün araştırma makaleleri ile derleme makaleleri kabul eder. Derginin yayın kapsamı ile uyumlu olmak koşuluyla kitap incelemeleri, çeviri makaleler ve akademik değerlendirme yazıları da editör kurulunun uygun görmesi hâlinde değerlendirmeye alınabilir.

Dergiye gönderilen çalışmaların daha önce herhangi bir yerde yayımlanmamış olması ve eş zamanlı olarak başka bir derginin değerlendirme sürecinde bulunmaması gerekir. Daha önce yalnızca özeti yayımlanmış ve bilimsel toplantılarda sunulmuş çalışmalar, bu durum açıkça belirtilmek ve makale formatında geliştirilmiş olmak şartıyla dergiye gönderilebilir.

Dergi, kabul edilen çalışmaları sürekli yayın anlayışı doğrultusunda çevrim içi olarak yayımlar. Yayımlanan makalelere elektronik ortamda ücretsiz erişim sağlanır.

Dergide yayımlanan yazıların bilimsel, etik, hukuki ve akademik sorumluluğu tümüyle yazarlarına aittir. Makalelerde ileri sürülen görüşler, değerlendirmeler, yorumlar, veriler, bulgular ve sonuçlar yazarların sorumluluğundadır; bunlar derginin, editörlerin, yayın kurulunun, hakemlerin veya yayıncının kurumsal görüşünü yansıtmak zorunda değildir.

Hakemlik Süreci

Dergiye gönderilen çalışmalar, öncelikle editöryal ön inceleme sürecinden geçirilir. Bu aşamada çalışmanın derginin amaç ve kapsamına, yazım kurallarına, etik ilkelerine ve akademik yayın standartlarına uygunluğu değerlendirilir. Ön inceleme sonucunda uygun bulunan çalışmalar hakem değerlendirme sürecine alınır.

Iğdır İİBF Dergisi’nde değerlendirme süreci çift taraflı kör hakemlik ilkesiyle yürütülür. Bu süreçte yazar ve hakem kimlikleri karşılıklı olarak gizli tutulur. Hakem raporları, editöryal karar sürecinin temel dayanaklarından biridir. Nihai yayın kararı, hakem görüşleri, editöryal değerlendirme ve derginin yayın politikası dikkate alınarak verilir.

Hakemlerden, değerlendirdikleri çalışmaları bilimsel ölçütlere uygun, tarafsız, yapıcı ve gerekçeli biçimde incelemeleri beklenir. Hakemler, çıkar çatışması bulunduğunu düşündükleri çalışmaları değerlendirmeyi kabul etmemeli ve bu durumu editörlere bildirmelidir.

Yayın Etiği

Dergiye gönderilen çalışmaların intihal, uydurma, çarpıtma, mükerrer yayın, dilimleme, haksız yazarlık, yazar saklama ve kaynak göstermeme gibi bilimsel yayın etiği ihlallerinden uzak olması gerekir. Bu tür ihlallerin tespit edilmesi hâlinde çalışma değerlendirme sürecinden çıkarılır veya reddedilir. Gerekli görülen durumlarda ilgili kurumlara bilgi verilebilir.

Yazarlar, makale başvurusu sırasında çalışmaya ait güncel intihal/benzerlik raporunu sisteme yüklemelidir. Benzerlik oranı, kaynakça hariç olmak üzere derginin belirlediği sınırı aşmamalıdır. Benzerlik raporu bulunmayan veya benzerlik oranı dergi kurallarıyla uyumlu olmayan başvurular ön inceleme aşamasında yazarlara iade edilebilir.

Editör kurulu, gerekli gördüğü durumlarda yazarlardan araştırmaya ilişkin veri dosyalarını, etik kurul belgelerini, izin belgelerini veya ek açıklamaları talep edebilir. Yazarlar, yayımlanan çalışmalarına ilişkin verileri makul bir süre boyunca saklamak ve gerektiğinde editör kurulu ile paylaşmakla sorumludur.

Yazarların Sorumlulukları

Yazarlar, dergiye gönderdikleri çalışmanın özgün olduğunu, daha önce yayımlanmadığını ve başka bir dergide değerlendirme sürecinde bulunmadığını beyan etmekle yükümlüdür.

Yazarlar, çalışmalarında yararlandıkları tüm kaynakları akademik atıf kurallarına uygun biçimde göstermelidir. Doğrudan alıntılarda sayfa numarası verilmelidir. Kaynak göstermeden yapılan alıntılar, veri kullanımları veya fikir aktarımları etik ihlal olarak değerlendirilir.

Çalışmaya anlamlı düzeyde akademik katkı sunmayan kişiler yazar olarak gösterilmemelidir. Birden fazla yazarlı çalışmalarda yazar katkı oranları açık biçimde belirtilmelidir. Yazar sıralaması, tüm yazarların bilgisi ve onayı doğrultusunda belirlenmelidir.

Yazarlar, varsa çıkar çatışmalarını, finansman kaynaklarını, proje desteklerini, teşekkür beyanlarını ve etik kurul bilgilerini açık biçimde bildirmelidir. Yazarlar, çalışmalarında bir hata veya eksiklik tespit etmeleri hâlinde editörlerle iletişime geçmeli ve düzeltme ya da geri çekme süreçlerinde iş birliği yapmalıdır.

Yazarlar, makalelerinde yer alan tüm metinlerden, verilerden, analizlerden, atıflardan, kaynaklardan, görsellerden, tablolardan, bulgulardan ve sonuçlardan sorumludur. Dergiye sunulan çalışmanın bilimsel niteliği, etik uygunluğu ve akademik güvenilirliği yazarların sorumluluğundadır.

Yapay Zekâ Üretimi Metinler ve Yazar Sorumluluğu

Iğdır İİBF Dergisi’ne gönderilen çalışmalarda yapay zekâ tarafından üretilen metinler, yazarın bilimsel katkısının yerine geçemez. Yapay zekâ araçları yazar olarak gösterilemez; yazarlık, yalnızca çalışmanın tasarımına, yürütülmesine, analizine, yorumlanmasına ve yazımına bilimsel ve entelektüel katkı sunan gerçek kişilere aittir.

Yapay zekâ tarafından üretilen veya yeniden düzenlenen metinlerin doğruluğu, özgünlüğü, kaynak uygunluğu, atıf güvenilirliği, etik niteliği ve akademik sorumluluğu tamamen yazara/yazarlara aittir. Yapay zekâ araçları kullanılarak oluşturulan uydurma kaynaklar, doğrulanmamış bilgiler, hatalı atıflar, veri manipülasyonu, gerçeğe aykırı beyanlar veya özgün olmayan içerikler bilimsel yayın etiği ihlali kapsamında değerlendirilir.

Yazarlar, yapay zekâ araçları tarafından üretilen hiçbir içeriği bilimsel denetimden geçirmeden, doğruluğunu kontrol etmeden ve kaynaklarını teyit etmeden makaleye dâhil etmemelidir. Makalenin kuramsal çerçevesi, yöntemi, analizi, bulguları, tartışması ve sonuçları yazarın/yazarların akademik sorumluluğu altında olmalıdır.

Yapay zekâ üretimi metinlerin yazar denetimi olmaksızın akademik çalışma olarak sunulması, çalışmanın özgün katkısını belirsizleştirmesi veya bilimsel sorumluluğun izlenebilirliğini ortadan kaldırması kabul edilemez. Editör kurulu, gerekli gördüğü durumlarda yazarlardan yapay zekâ kullanımına ilişkin açıklama talep edebilir.

Etik Kurul İzni Gerektiren Çalışmalar

Anket, mülakat, odak grup görüşmesi, gözlem, deney, ölçek uygulaması ve benzeri yollarla insanlardan veri toplanmasını gerektiren nitel veya nicel araştırmalarda etik kurul onayı alınmalıdır. İnsan ve hayvan denekler üzerinde yürütülen araştırmalar, klinik araştırmalar, kişisel verilerin kullanımını içeren çalışmalar ve ilgili mevzuat gereğince etik kurul izni gerektiren tüm araştırmalar için etik kurul bilgisi açıkça belirtilmelidir.

Etik kurul onayı gerektiren çalışmalarda kurul adı, karar tarihi ve karar sayısı makalede yer almalıdır. Etik kurul belgesi başvuru sırasında sisteme yüklenmelidir. Etik kurul onayı gerektirmeyen çalışmalarda ise bu durum makalenin ilgili bölümünde açıkça ifade edilmelidir.

Yazarlar, araştırma sürecinde katılımcı haklarına, gönüllü katılım ilkesine, aydınlatılmış onama, kişisel verilerin korunmasına ve gizlilik ilkelerine uygun hareket etmekle yükümlüdür. Başkalarına ait ölçek, anket, fotoğraf, görsel, veri seti veya benzeri materyallerin kullanılması hâlinde gerekli izinler alınmalı ve bu durum makalede belirtilmelidir.

Hakemlerin Sorumlulukları

Hakemler, yalnızca uzmanlık alanlarıyla ilgili çalışmaları değerlendirmeyi kabul etmelidir. Değerlendirme sürecinde tarafsızlık, gizlilik ve bilimsel titizlik ilkelerine uygun hareket etmelidir.

Hakemler, değerlendirdikleri çalışmaları kişisel kanaatlere değil, bilimsel ölçütlere dayalı olarak incelemelidir. Hakem raporları açık, gerekçeli, yapıcı ve akademik üsluba uygun biçimde hazırlanmalıdır. Kişisel, kırıcı, aşağılayıcı veya bilimsel olmayan ifadelerden kaçınılmalıdır.

Hakemler, değerlendirme sürecinde öğrendikleri bilgileri gizli tutmalı ve bu bilgileri kişisel ya da akademik çıkarları için kullanmamalıdır. Çıkar çatışması, yakınlık, rekabet veya tarafsız değerlendirmeyi engelleyebilecek herhangi bir durum söz konusu olduğunda hakemlik davetini reddetmeli veya editörü bilgilendirmelidir.

Editörlerin Sorumlulukları

Editörler, dergiye gönderilen çalışmaların değerlendirme sürecini tarafsız, şeffaf, tutarlı ve bilimsel ölçütlere uygun biçimde yürütmekle sorumludur. Editöryal kararlar; yazarın kimliği, kurumu, unvanı, cinsiyeti, milliyeti, görüşü veya benzeri kişisel niteliklerinden bağımsız olarak yalnızca çalışmanın akademik niteliği, özgünlüğü, yöntemi, etik uygunluğu ve derginin yayın kapsamıyla ilişkisi dikkate alınarak verilmelidir.

Editörler, hakem atamalarında uzmanlık alanı uygunluğunu gözetmeli; çıkar çatışması doğurabilecek durumları önlemeye çalışmalıdır. Hakem değerlendirme sürecinin çift taraflı kör hakemlik ilkesine uygun yürütülmesini sağlamalıdır.

Editörler, yazarlar, hakemler ve okuyucularla ilişkilerinde açıklık, nezaket ve akademik sorumluluk ilkelerine uygun hareket etmelidir. Yayın etiğine ilişkin şikâyet, itiraz, düzeltme veya geri çekme taleplerini dikkatle incelemeli ve gerekli durumlarda ilgili süreçleri başlatmalıdır.

Yayıncının Sorumlulukları

Iğdır İİBF Dergisi, Iğdır Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi bünyesinde yayımlanır. Yayıncı, derginin akademik bağımsızlığını ve editöryal karar süreçlerinin tarafsızlığını gözetir.

Yayıncı, derginin elektronik ortamda erişilebilirliğini, arşivlenmesini ve sürdürülebilirliğini destekler. Yayıncı, makalelerin kabul veya reddine ilişkin akademik kararların editöryal süreçler ve hakem değerlendirmeleri doğrultusunda verilmesini esas alır.

İntihal ve Etik Dışı Davranışlar

Dergiye gönderilen tüm çalışmalar intihal/benzerlik açısından kontrol edilir. İntihal, uydurma veri kullanımı, verileri çarpıtma, kaynak göstermeme, aynı çalışmayı birden fazla yerde yayımlama, bir çalışmayı yapay biçimde bölerek yayımlama, haksız yazarlık, yazar saklama, çıkar çatışmasını gizleme ve yapay zekâ tarafından üretilmiş içeriği denetimsiz biçimde akademik çalışma olarak sunma gibi davranışlar etik dışı kabul edilir.

Etik dışı davranış şüphesi oluştuğunda editör kurulu gerekli incelemeyi yapar. İhlalin niteliğine göre çalışma reddedilebilir, yayımlanmışsa düzeltme veya geri çekme süreci başlatılabilir. Gerekli hâllerde yazarın bağlı bulunduğu kuruma bilgi verilebilir.

Düzeltme ve Geri Çekme Politikası

Yayımlanan bir çalışmada hata, eksiklik veya etik sorun tespit edilmesi hâlinde yazarlar editör kurulu ile iletişime geçmelidir. Editör kurulu, hatanın niteliğine göre düzeltme, açıklama veya geri çekme süreçlerinden birini işletebilir.

Bilimsel içeriği etkilemeyen küçük yazım ve biçim hataları düzeltme yoluyla giderilebilir. Çalışmanın bilimsel güvenilirliğini zedeleyen ciddi hatalar veya etik ihlaller tespit edilirse geri çekme süreci başlatılabilir.

Çıkar Çatışması ve Finansman Beyanı

Yazarlar, çalışmalarını etkileyebilecek maddi, kurumsal, kişisel veya akademik çıkar çatışmalarını açıkça beyan etmelidir. Herhangi bir çıkar çatışması bulunmuyorsa bu durum makalede belirtilmelidir.

Çalışma herhangi bir kurum, kuruluş, proje veya fon tarafından desteklenmişse finansman bilgisi açık biçimde yazılmalıdır. Finansman desteği bulunmayan çalışmalarda da bu durum ayrıca beyan edilmelidir.

Telif Hakkı ve Kaynak Gösterme

Dergiye gönderilen çalışmalar için yazarlar tarafından telif hakkı formu doldurulmalı ve başvuru sırasında sisteme yüklenmelidir. Dergide yayımlanan yazılar kaynak gösterilmeksizin tamamen veya kısmen alıntılanamaz.

Dergide yayımlanan çalışmaların içeriğinden, kullanılan verilerden, yapılan atıflardan, etik beyanlardan, görüşlerden, değerlendirmelerden ve sonuçlardan yazarlar sorumludur. Dergi, editörler, yayın kurulu, hakemler veya yayıncı, yayımlanan metinlerde yer alan görüş ve değerlendirmelerden sorumlu tutulamaz.

Gizlilik İlkesi

Dergiye gönderilen çalışmalar, hakem raporları, yazar bilgileri ve editöryal yazışmalar gizlilik ilkesi çerçevesinde değerlendirilir. Hakemlik sürecinde elde edilen bilgiler üçüncü kişilerle paylaşılmaz ve değerlendirme amacı dışında kullanılmaz.

Son Hüküm

Iğdır İİBF Dergisi, bilimsel yayıncılık süreçlerini etik ilkelere, akademik standartlara ve sürekli iyileştirme anlayışına uygun biçimde yürütmeyi amaçlar. Dergi, yayın politikalarını ve etik ilkelerini güncel bilimsel yayıncılık standartları doğrultusunda geliştirmeyi sürdürür.