Râfiî’nin Fethu’l-Azîz’inde Küllî Kaidelerin Fıkhî Meselelere Tatbiki

Abdulğalip Aslan; Mustafa Harun Kıylık

doi:10.59777/ihad.1933967

TR EN

Öz

Râfiî’nin Fethu’l-Azîz’inde Küllî Kaidelerin Fıkhî Meselelere Tatbiki

Öz

Bu makalede, Şâfiî mezhebinin müteahhir âlimlerinden Râfiî’nin (ö. 623/1226) Fethu’l-ʿAzîz adlı eseri incelenmektedir. Söz konusu eser, Şâfiî mezhebi literatüründe yer alan farklı rivayet ve tarikleri bir araya getirmesi, dağınık bilgileri sistematik biçimde tasnif etmesi ve mezhep birikimini veciz bir üslupla sunması bakımından önemli bir konuma sahiptir. Çalışmanın temel amacı, Râfiî’nin bu eserinde başvurduğu fıkhın küllî kaidelerini tespit etmek ve bu kaidelerin fıkhî meselelere nasıl tatbik edildiğini ortaya koymaktır. Ayrıca çalışma, Râfiî’nin mezhep içi tercihleri ve değerlendirmeleri bağlamında küllî kaidelerin üstlendiği metodolojik işlevi analiz etmeyi hedeflemektedir. Araştırma nitel yöntem çerçevesinde yürütülmüştür. Bu kapsamda Fethu’l-ʿAzîz’de yer alan küllî kaideler sistematik olarak taranmış, ilgili metinler bağlamlarıyla birlikte tespit edilmiş ve içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Seçilen örnekler üzerinden, Râfiî’nin fıkhî meseleleri ele alırken karşılaştığı problemlere çözüm üretmek amacıyla bu meseleleri hangi küllî kaidelere dayandırdığı analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, Râfiî’nin küllî kaideleri fıkhî meselelerin çözümünde sistematik biçimde kullandığını ve bu kaideleri tikel (fürûʿ) meselelere etkin şekilde uyguladığını göstermektedir. Ayrıca onun, küllî kaideleri teorik düzeyde aktarmanın ötesine geçerek mezhep görüşlerinin tahkiki, farklı rivayetlerin telifi ve tercihlerin gerekçelendirilmesinde işlevsel bir metodolojik araç olarak değerlendirdiği tespit edilmiştir. Bu yaklaşım, küllî kaidelerin Şâfiî fıkhında sadece teorik bir çerçeve sunmadığını, aynı zamanda mezhep içi fıkhî sistematiğin şekillenmesinde belirleyici bir işleve sahip olduğunu göstermektedir. Bu yönüyle Fethu’l-ʿAzîz, küllî kaidelerin uygulama alanlarını ortaya koyan temel eserlerden biri olarak öne çıkmaktadır. Sonuç olarak bu çalışma, küllî kaidelerin söz konusu eserdeki işlevsel kullanımını ortaya koymak suretiyle usul ile fürû arasındaki ilişkinin nasıl kurulduğunu göstermekte ve literatüre bu yönde katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

İslam Hukuku, Küllî Kaideler, Şâfiî Mezhebi, Râfiî, Fethu’l-Azîz

The Application of Universal Legal Maxims to Juristic Issues in al-Rāfiʿī’s al-Fath al-ʿAzīz

Öz

This article examines Feth al-ʿAzīz, authored by al-Rāfiʿī (d. 623/1226), one of the prominent later (mutaʾakhkhirūn) scholars of the Shāfiʿī school. This work occupies a significant place in the Shāfiʿī legal tradition due to its compilation of diverse narrations and transmission lines, its systematic organization of dispersed material, and its concise yet structured presentation of the madhhab’s accumulated knowledge. The primary aim of this study is to identify the universal (kullī) legal maxims employed by al-Rāfiʿī in this work and to demonstrate how these maxims are applied to specific juristic issues. In addition, the study analyzes the functional methodological role of these maxims within the context of al-Rāfiʿī’s intra-madhhab preferences and evaluative considerations. The research adopts a qualitative methodology. Within this framework, the universal legal maxims in Feth al-ʿAzīz are systematically surveyed, relevant passages are identified within their textual contexts, and the data are examined through content analysis. Based on selected examples, the study analyzes how al-Rāfiʿī grounds juristic issues in universal maxims in order to address juristic issues. The findings indicate that al-Rāfiʿī systematically employs universal legal maxims in resolving juristic issues and effectively applies them to subsidiary (furūʿ) cases. Moreover, he does not merely present these maxims as abstract theoretical principles; rather, he utilizes them as functional methodological tools in verifying madhhab positions, reconciling divergent narrations, and justifying legal preferences. In this respect, Feth al-ʿAzīz emerges as a foundational work demonstrating that universal legal maxims in Shāfiʿī jurisprudence are not limited to a theoretical framework but also play a decisive role in the formation of intra-madhhab legal systematics. In conclusion, this study contributes to the literature by revealing the functional use of universal legal maxims in Feth al-ʿAzīz and by demonstrating how the relationship between legal theory (uṣūl al-fiqh) and substantive law (furūʿ al-fiqh) is established through these maxims.

Anahtar Kelimeler

Islamic Law, Universal Legal Maxims, Shāfiʿī School, Rāfiʿī, Fath al-ʿAzīz

Kaynakça

Abdurrahman b. Salih. el-Kavâʿid ve’d-devâbitü’l-fıkhiyye’l-mütedemmine li’t-teysîr. 2 Cilt. Medine: İmâdetü’l-bahsi’l-ilmî bi’l-Câmi’ati’l-İslâmiyye, 1423.
Ahmed Muhtâr Abdülhamîd Ömer. Muʿcemü’l-lugati’l-ʿArabiyye’l-muʿâsıra. 4 Cilt. Beyrut: Âlemü’l-kütüb, 1429.
Ali el-Kârî, Ebü’l-Hasen Nûrüddîn Alî b. Sultân Muhammed el-Kârî. Fethu bâbi’l-ʿinâye. thk. Muhammed Nezâr Temîm - Heysem Nezâr Temîm. 3 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Erkam, 1418.
Aslan, Mahsum. Mecelle’nin Külli Kaideleri ve Fıkıhtaki Örnekleri. ed. Mehmet Bahattin Alphan. İstanbul: İlahiyat Yayınları, 1., 2023.
Bâhüseyn, Yakup b. Abdulvahhap. el-Mufassal fi’l-kavâidi’l-fıkhiyye. Riyad: Dârü’t-Teedmüriyye, 1432.
Baktır, Mustafa. “Kaide”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. C. 24. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2001. https://islamansiklopedisi.org.tr/kaide
Burnû, Ebü’l-Hâris Muhammed Sıdkî b. Ahmed. el-Vecîz fî Îzâhi kavâidi’l-fıkhi’l-küllîyye. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 2003.
Burnû, Ebü’l-Hâris Muhammed Sıdkî b. Ahmed. Mevsuatü’l-kavâidi’l-fıkhiyye. 12 Cilt. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 1424.
Cengiz, Mehmet. “Değişen Şartlar Karşısında Fıkhın/İslâm Hukukunun Kültürel Kodlara Yaklaşımı”. Teoloji ve Antropoloji Perspektifinden Din ve Kültür İlişkisi -II-. Eskiyeni Yayınları, 2022.
Cessâs, Ebû Bekr Ahmed b. Alî er-Râzî. Ahkâmü’l-Kur‘ân. thk. Abdüsselâm Muhammed Ali Şahîn. 3 Cilt. Beyrut: Dârü’l-kütübi’l-ilmiyye, 1994.

Cürcânî, Ebü’l-Hasen Alî b Muhammed b Alî Seyyid Şerîf Hanefî. et-Ta’rîfât. Beyrut: Dârü’l-kütübi’l-ilmiyye, 1988.
Cüveynî, Abdülmelik b. Abdillah b. Yûsuf. el-Burhân fî Usûli’l Fıkh. 2 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye, 1997.
Cüveynî, Ebû’l-Meʿâlî ʿAbdulmelik b. ʿAbdullâh. Nihâyetu’l-matlab fî dirâyeti’l-mezheb. thk. Abdulʿazîm Mahmûd ed-Dîb. b.y.: Dâru’l-Minhâc, 1428.
Cüveynî, Ebû Muhammed Abdullâh b. Yûsuf. el-Cemʿ ve’l-fark veya Kitâbu’l-furûk. thk. Abdurrahmân b. Selâme b. Abdullâh el-Muzeynî. 3 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Cîl, 1424/2004.
Demîrî, Ebû’l-Bekâ Muhammed b. Mûsâ. en-Necmü’l-vehhâc. thk. Heyet. 10 Cilt. Cidde: Dâru’l-Minhâc, 1425/2004.
Demîrî, Ebû’l-Bekâʾ Behrâm b. ʿAbdullâh. eş-Şâmil fî fıkhi’l-İmâm Mâlik. thk. Ahmed b. ʿAbdulkerîm Necîb. 2 Cilt. b.y.: Merkez Necibveyh li’l-mahtûtât, 1429/2008.
Desûkî, Şemsüddîn Ebû Abdillâh Muhammed b. Ahmed b. Arafe. Hâşiyetü’d-desûkî ʿale’ş-Şerhi’l-kebîr. 4 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Fikr, ts.
Dimyâtî, Muhammed Şettat. İ‘natü’t-tâlibîn alâ halli elfâzi fethi’l-mu’în. Beyrut: Dârü’l-Fikr, 1997.
Ebû Dâvûd, Süleyman b. Eş’as es-Sicistânî. es-Sünen. thk. Şuayb el-Arnaût - Muhammed Kâmil Kara Belleli. 7 Cilt. Beyrut: Dâru’r-Risâleti’l-Âlemiyye, 1430.
Ezherî, Ebû Mansur Muhammed b. Ahmet. Tehzîbü’l-luga 1. thk. Muhammed ‘Avd Mur‘ib. 8 Cilt. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-Arabî, 2001.
Fîruzâbâdî, Ebü’t-Tahir Mecdüddin Muhammed b Yakub b Muhammed. el-Kâmûsü’l-muhît 8. thk. Mektebu’t-Tahkîki’t-Turâsi fî Müesseseti’r-Risâle. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 8. Basım, 2005.
Gazzâlî, Ebû Hâmid Muhammed b. Muhammed. el-Müstasfa. thk. Muhammed Abdusselam b. Abdüşşâfî. Beyrut: Dârü’l-kütübi’l-ilmiyye, 1413.
Heyet. el-Mevsûatü’l-fıkhiyye’l-Kuveytiyye. 45 Cilt. Kuveyt: Vizâretü’l-evkâfü’l-Kuveytiyye, 2006.
Heyet. Mecelletü’l-ahkâmi’l-adliyye. thk. Necib Hevavini. Karaçi: Nûr Muhammed Kârhane Ticareti Kütüb Aram Bağ, ts.
İbn Abdüsselâm, İzzüddîn Abdülazîz b. Abdisselâm b. Ebi’l-Kâsım Ebû Muhammed es-Sülemî. Kavâ‘idü’l-ahkâm fî mesâlihi’l-enâm. thk. Taha Abdurrauf Sa’d. 2 Cilt. Kahire: Mektebetü’l-Külliyâtü’l-Ezheriyye, 1991.
İbn Âbidîn, Muhammed Emîn b. Ömer el-Hüseynî ed-Dımaşkî. Reddü’l-muhtâr ‘ale’d-Dürri’l-muhtâr. Beyrut: Dâru’l-fikr, 1992.
İbn Hacer el-Heytemî, Ebü’l-Abbâs Şihâbüddîn Ahmed. Tuhfetu’l-muhtâc fî Şerhi’l-Minhâc. 10 Cilt. Kâhire: el-Mektebetu’t-Ticâriyye, 1357.
İbn Hazm, Ebû Muhammed b. Ali b. Ahmed b. Sâid. el-Muhallâ. 12 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Fikr, ts.
İbn Kesîr, Ebü’l-Fidâ’ İmâdüddîn İsmâîl b. Şihâbiddîn Ömer b. Kesîr b. Dav’ b. Kesîr el-Kaysî eş-Şâfiî. Tabakâtü fukahâ‘i’ş-Şâfi’iyye. thk. Ahmed Ömer Haşim. b.y.: Mektebetu Sekâfeti’d-Dîniyye, 1993.
İbn Kudâme, Ebû Muhammed Muvaffakuddîn Abdullah b. Ahmed el-Cemmâîlî el-Makdisî. el-Muğnî. thk. Abduulkadir Atâ vd. 10 Cilt. Kahire: Mektebetü’l-Kâhire, 1968.
İbn Mâce, Ebû ʿAbdullâh Muhammed b. Yezîd el-Kazvînî. es-Sünen. thk. Şuʿayb el-ʾArnaʾûṭ. 5 Cilt. b.y.: Dâru’-r-Risâleti’l-ʿÂlemiyye, 2009.
İbn Manzûr, Ebü’l-Fadl Muhammed b Mükerrem b Ali el-Ensârî. Lisânü’l-Arab. 15 Cilt. Beyrut: Dâru Sadr, 1994.
İbn Nuceym, Zeynuddîn b. İbrahîm b. Muhammed el-Mısrî. el-Eşbâh ve’n-nezâîr alâ mezhebi Ebî Hanîfe en-Nuʿmân. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1419/1999.
İbn Teymiyye, Ebü’l-Abbâs Takiyyüddîn Ahmed b. Abdilhalîm b. Mecdiddîn Abdisselâm el-Harrânî. Mecmûʿu’l-fetâvâ İbn Teymiyye. thk. Abdurrahman b. Muhammed b. Kâsım. Medine: Mecmaʿu’l-Melik Fehd, 1416/1995.
İbn ʿAbdülber en-Nemerî, Ebû Ömer Cemâlüddîn Yûsuf b. ʿAbdillâh b. Muhammed. el-İstizkârü’l-câmi‘ li-mezâhibi fukahâʾi’l-emsâr ve ‘ulemâ’i’l-aktâr fîmâ tezammenehü’l-Muvatta‘ min me‘âni’r-re‘y ve’l-âsâr. thk. Sâlim Muhammed ʿAtâ, Muhammed ʿAlî Muʿavvıd. 9 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-ʿİlmiyye, 2000.
İbnu’r-Rifʿa, Ebû’l-ʿAbbâs Necmuddîn Ahmed b. Muhammed b. ʿAlî el-Ensârî. Kifâyetu’n-Nebîh fî Şerhi’t-Tenbîh. thk. Mecdî Muhammed Surûr Bâsallûm. 21 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2009.
İbnü’l-İmâd, Ebü’l-Felâh ‘Abdulhay el-Hanbelî. Şezerâtü’z-zeheb fȋ ahbâri men zeheb. thk. Mahmud Arnâût. 11 Cilt. Beyrut: Dâru İbn Kesir, 1991.
İbrahim Mustafa vd. el-Mu‘cemü’l-vasît. 2 Cilt. Kahire: Dâru’d-Dâvâ, ts.
Kalyûbî, Ebu’l-Abbâs Şihâbuddîn Ahmed b. Ahmed - Burullusî, Şehâbeddin Ahmed Umeyre. Hâşiyetâ Kalyûbî ve Ümeyre. 4 Cilt. Beyrut: Darü’l-Fikr, 1415.
Mâverdî, Ebü’l-Hasen Alî b. Muhammed el-Basrî. el-Hâvî’l-kebîr fî fıkhi mezhebi’l-İmâmi’ş-Şâfiî ve huve şerhu Muhtasari’l-Müzenî. thk. eş-Şeyh ʿAlî Muhammed Meûd, eş-Şeyh Âdil Ahmed Abdulmevcûd. 19 Cilt. Beyrut: Dârü’l-kütübi’l-ilmiyye, 1419-1999.
Merdâvî, Ebü’l-Hasen Alâʾuddîn Alî b. Suleymân ed-Dimeşkî el-Hanbelî. et-Tahbîr şerhu’t-Tahrîr. thk. ʿAbdurrahman el-Cebrîn vd. 8 Cilt. Riyad: Mektebetu’r-Ruşd, 1421/2000.
Nedvî, Ali Ahmed. el-Kavâʿidü’l-fıkhiyye. Dımaşk: Dâru’l-Kalem, 1412.
Nevevî, Ebû Zekeriyyâ Yahyâ b. Şeref b. Mürî. el-Mecmû‘ şerhu’l-Mühezzeb. thk. Bessâm Abdülvehhâb el-Câbî. 20 Cilt. Beyrut: Dâru’l-fikr, ts.
Râfiî, Ebü’l-Kâsım Abdülkerîm b. Muhammed. el-Azîz şerhu’l-Vecîz el-ma’rûfu bi şerhi’l-kebîr. thk. Ali Muhammed Avd - Adil Ahmed Abdulmevcud. 13 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1417.
Rûyânî, Ebü’l-Mehâsin Fahrülislâm Abdülvâhid b. İsmâîl. Bahrü’l-mezheb fî fürûʿı mezhebi’l-İmâm eş-Şâfiʿî. thk. Tarık Fethi Es-Seyyid. 14 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2009.
Seyyid Sâbık. Fıkhü’s-sünne. Beyrut: Dâru’l-Kitâbi’l-ʿArabî, 1398.
Sizgen, İbrahim. “Râfîî el-Kazvînî’nin Fıkıhçılığı ve Bazı Fıkhî Görüşleri (Taharet ve Salât Konuları Özelinde)”. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 17/2 (2017), 205-229.
Suyûtî, Celâlüddîn Abdurrahmân b. Ebî Bekr Ebü’l-Fazl el-Hudayrî. el-Eşbâh ve’n-nezâir fi’n-Nahiv. 4 Cilt. Dımaşk: Mecme‘u’l-Lugati’l-Arabiyye, 1978.
Sübkî, Ebû Nasr Tâcüddîn Abdülvehhâb b. Alî. Tabakâtü’ş-Şâfi‘iyyeti’l-kübrâ. thk. Mahmûd Muhammed et-Tanâhî - Abdülfettâh Muhammed el-Hulv. 10 Cilt. Kahire: Dâru Hecer, 1992.
Sübkî, Tâcüddîn Abdülvehhâb b. Alî b. Abdilkâfî Ebû Nasr. el-Eşbâh ve’n-nezâir. thk. Adil Ahmed Abdulmevcûd - Ali Muhammed Mu‘avved. 2 Cilt. Beyrut: Dârü’l-kütübi’l-ilmiyye, 1991.
Süyûtî, Ebü’l-Fazl el-Hafız Celâleddîn Abdurrahman b. Ebî Bekr el-Hudayrî eş-Şâfiî. el-Eşbâh ve’n-nezâîr fî kavâʾid ve fürûʿi fıkhi’ş-Şâfiʿiyye. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1411/1990.
Şâfiî, Ebû Abdillah Muhammed b. İdris. el-Ümm. 8 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Maʿrife, 1410.
Şankîtî, Ahmed b. Ahmed el-Cenkî. Mevâhibü’l-celil min edilleti Halil. 4 Cilt. Katar: Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-İslâmî, 1403.
Şemsuddîn er-Remlî, Muhammed b. Ebi’l-ʿAbbâs Ahmed b. Hamza. Nihâyetu’l-muhtâc ilâ şerhi’l-Minhâc. 8 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1404.
Şemsüleimme es-Serahsî, Ebû Bekr Şemsü’l-eimme Muhammed b. Ahmed. el-Mebsût. 31 Cilt. Beyrut: Dârü’l-ma‘rife, 1993.
Şeybânî, Ebû ʿAbdullâh Muhammed b. el-Hasen. el-Asl. thk. Muhammed Boynukalın. 12 Cilt. Beyrut: Dâru İbn Hazm, 2012.
Zebîdî, Ebü’l-Feyz Murtaza Muhammed b Muhammed b. Muhammed. Tâcü'l-arûs min cevâhiri'l-kâmûs. thk. Mecmûah mine’l-Muhakkikîn. Beyrut: Dâru ihyâi’t-türâsi’l-Arabî, 1975.
Zehebî, Ebû Abdillâh Şemsüddîn Muhammed b. Ahmed el-Fârikî ed-Dımaşkî. Târîhu’l-İslâm ve vefeyâtü’l-meşâhîr ve’l-a‘lâm. thk. Ömer Abdüsselâm Tedmîrî. 52 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-Arabî, 1993.
Zekeriyyâ el-Ensârî, Ebû Yahyâ Zekeriyyâ b. Muhammed. Esne’l-metâlib fî şerhi Ravdi’d-tâlib. 4 Cilt. Kahire: Dâru’l-Kitâbi’l-İslâmî, ts.
Zerkâ, Ahmed b. Muhammed. Şerhu’l-kavâʿidi’l-fıkhiyye. Dımaşk: Dâru’l-Kalem, 1409.
Zühaylî, Muhammed Mustafa. el-Kavâ‘idü’l-fıkhiyye ve tatbîkâtühâ fi’l-mezâhibi’l-erba‘a. 2 Cilt. Dımaşk: Dâru’l-Fikr, 1427.
Zühaylî, Vehbe b. Mustafa. el-Fıkhü’l-İslâmî ve edlletühü. 10 Cilt. Dımaşk: Dârü’l-Fikr, ts.
Zürkânî, Ebû Muhammed Abdülbâkî b. Yûsuf. Şerhu’z-Zürkânî alâ Muhtasarı Halîl ve Hâşiyetü’l-bennânî. 8 Cilt. Beyrut: Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, 1402.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İslam Hukuku

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Abdulğalip Aslan ^*
0000-0003-0667-8763
Türkiye

Mustafa Harun Kıylık
0000-0002-8238-0144
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

21 Ağustos 2026

Gönderilme Tarihi

20 Nisan 2026

Kabul Tarihi

2 Temmuz 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 47

DOI

https://doi.org/10.59777/ihad.1933967

IZ

https://izlik.org/JA38WL25HW

APA

Aslan, A., & Kıylık, M. H. (2026). Râfiî’nin Fethu’l-Azîz’inde Küllî Kaidelerin Fıkhî Meselelere Tatbiki. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, 47, 407-440. https://doi.org/10.59777/ihad.1933967

AMA

1.Aslan A, Kıylık MH. Râfiî’nin Fethu’l-Azîz’inde Küllî Kaidelerin Fıkhî Meselelere Tatbiki. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi. 2026;(47):407-440. doi:10.59777/ihad.1933967

Chicago

Aslan, Abdulğalip, ve Mustafa Harun Kıylık. 2026. “Râfiî’nin Fethu’l-Azîz’inde Küllî Kaidelerin Fıkhî Meselelere Tatbiki”. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, sy 47: 407-40. https://doi.org/10.59777/ihad.1933967.

EndNote

Aslan A, Kıylık MH (01 Ağustos 2026) Râfiî’nin Fethu’l-Azîz’inde Küllî Kaidelerin Fıkhî Meselelere Tatbiki. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi 47 407–440.

IEEE

[1]A. Aslan ve M. H. Kıylık, “Râfiî’nin Fethu’l-Azîz’inde Küllî Kaidelerin Fıkhî Meselelere Tatbiki”, İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, sy 47, ss. 407–440, Ağu. 2026, doi: 10.59777/ihad.1933967.

ISNAD

Aslan, Abdulğalip - Kıylık, Mustafa Harun. “Râfiî’nin Fethu’l-Azîz’inde Küllî Kaidelerin Fıkhî Meselelere Tatbiki”. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi. 47 (01 Ağustos 2026): 407-440. https://doi.org/10.59777/ihad.1933967.

JAMA

1.Aslan A, Kıylık MH. Râfiî’nin Fethu’l-Azîz’inde Küllî Kaidelerin Fıkhî Meselelere Tatbiki. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi. 2026;:407–440.

MLA

Aslan, Abdulğalip, ve Mustafa Harun Kıylık. “Râfiî’nin Fethu’l-Azîz’inde Küllî Kaidelerin Fıkhî Meselelere Tatbiki”. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, sy 47, Ağustos 2026, ss. 407-40, doi:10.59777/ihad.1933967.

Vancouver

1.Abdulğalip Aslan, Mustafa Harun Kıylık. Râfiî’nin Fethu’l-Azîz’inde Küllî Kaidelerin Fıkhî Meselelere Tatbiki. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi. 01 Ağustos 2026;(47):407-40. doi:10.59777/ihad.1933967

Amaç ve Kapsam

Yazım Kuralları

Önemli Not: Bu yazım kuralları Ocak 2026 itibarıyla güncellenmiş olup, bu tarihten itibaren yapılan tüm başvurular için geçerlidir.

Makale yazım şablonu için tıklayınız.

Telif Hakkı ve Yazar Beyan Formu için tıklayınız.

(Not: Bu belge doldurulabilir PDF formatındadır. Formu doğrudan bilgisayarınızda doldurup imzalayabilir veya dilerseniz çıktısını alıp elde doldurduktan sonra taratarak iletebilirsiniz.)

İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi’ne gönderilecek çalışmaların hazırlık ve değerlendirme süreçlerine dair genel yazım kuralları şunlardır:

1) Dergi, İslam hukukunun teorik, pratik ve güncel tüm meselelerini kapsayan bilimsel çalışmaları kabul eder.

2) Dergiye gönderilen yazılar daha önce başka bir yerde yayımlanmış ya da yayımlanmak üzere kabul edilmiş olmamalıdır. Lisansüstü tezlerden üretilen yazılar ile sempozyum bildirileri ise makale başında etik beyana yer verilerek dergi sistemine yüklenebilir.

Örnek: Bu çalışma ... Üniversitesi’nde … tarihinde sunduğumuz/tamamladığımız "…" başlıklı yüksek lisans tezi/doktora tezi esas alınarak hazırlanmıştır.

Bu makale, … Sempozyumu’nda sözlü olarak sunulan ve basılmayan “….” adlı tebliğin içeriği geliştirilerek ve kısmen değiştirilerek üretilmiş halidir.

3) Etik kurul izni gerektiren araştırmalarda etik kurul onayı alınmalı ve bu onay (kurul adı, tarih ve sayı no) çalışmanın ilk sayfası ile yöntem kısmında zikredilmelidir. Etik kurul izni makale gönderiminde ek dosya olarak sisteme yüklenmelidir. Etik kurul izni gerektiren araştırmalar için derginin Etik İlkeler ve Yayın Politikası’nı inceleyiniz.

4) Tüm çalışmalar intihal tespit yazılımı ile denetlenmektedir. Ancak yazılım çıktısı olan sayısal veri tek başına yeterlilik ölçütü sayılmaz. Her çalışma, rapordaki verilerin akademik atıf ve alıntı kurallarına uygunluğu ve metnin bilimsel özgünlüğü açısından editör kurulu tarafından titizlikle incelenir.

5) Gönderilen makalelerin yazarlarından en az birinin doktora derecesine sahip olması gerekmektedir. Lisansüstü tezlerden üretilen çalışmalarda ise öğrenci birinci yazar, danışman ikinci yazar olarak yer almalıdır.

6) Tüm başvurular için “Telif Hakkı ve Yazar Beyan Formu” eksiksiz doldurularak sisteme yüklenmelidir. Bu form telif hakkı ve lisanslama beyanı, yazar katkı oranları (CRediT), çıkar çatışması beyanı ve yapay zekâ kullanım bilgilerini içermektedir.

7) Dergide Türkçe, Arapça ve İngilizce yazılar yayımlanabilmektedir. Bir takvim yılı içerisinde aynı yazarın (birinci yazar veya ortak yazar olması fark etmeksizin) en fazla bir çalışması yayımlanabilmektedir.

8) Makalelerin hacmi en az 4.000, en fazla 10.000 kelime olmalıdır (öz, abstract, kaynakça ve ek dâhil). 10.000 kelimeyi geçen makaleler Yayın Kurulu tarafından uygun görülmesi hâlinde hakem sürecine alınır.

9) Makalenin başında 250-300 kelimelik Türkçe Öz ve İngilizce Abstract, en az 5 kelimelik Türkçe anahtar kelime ve İngilizce keywords ile Türkçe ve İngilizce başlıklara yer verilmelidir. İlk anahtar kelime mutlaka bilim alanının adı (İslam Hukuku, Fıkıh gibi) olmalıdır. Anahtar kelimeler genelden özele sıralanmalıdır.

10) Öz/Abstract tek paragraf hâlinde yazılmalıdır. Öz kısmında yer alan Türkçe olmayan özel isim (din, mezhep, şahıs, sûre vb.), kitap adı ve kavramların yazımında Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’nin (bk. https://islamansiklopedisi.org.tr) kullanımına uyulmalıdır. İngilizce (abstract ve keywords) metninde yer alan özel isimler, kitap adları ve kavramların yazımında ise Encyclopaedia of Islam’ın 3. edisyonu dikkate alınmalıdır.

11) Metin içinde atıf yapılan eserler, Kaynakça başlığı altında aşağıdaki formatta metnin sonuna eklenmelidir. Kaynakça İsnad Atıf Sistemi 2. Edisyon'a uygun olmalıdır. İsnad Atıf Sistemi için tıklayınız. Arapça kaynaklarda yazar ve eser isimlerinde transkripsiyon alfabesi kullanılmamalıdır.

12) Arapça makalelerin dipnotlarında İsnad Atıf Sistemi 2. Edisyon (Arapça) dikkate alınmalıdır. Bu yazıların sonunda Arapça kaynakça bulunsa da İsnad Atıf Sistemi 2. Edisyon'a uygun latin harfleriyle kaynakça bulunmak zorundadır.

13) Makale yazımında uluslararası uygunluk açısından Zotero, Mendeley ya da Endnote programının kullanımını önerilmektedir.

14) Makale yükleme aşamasında imzalanan "Telif Hakkı ve Yazar Beyan Formu"ndaki bilgiler uyarınca çıkar çatışması, yazar katkısı, finansal destek, yapay zekâ kullanımı ve veri erişimine dair beyanlara makale metni içerisinde yer verilmelidir.

15) Dergimiz Elmas Açık Erişim modelini benimsemektedir. Lisanslama süreçleri ve yazar hakları hakkında detaylı bilgi için "Etik İlkeler ve Yayın Politikası" sayfamızı inceleyiniz.

16) Makale Yazım Şablonu Özellikleri:

Metin yazı tipi Türkçe ve İngilizce için ISNAD Font; Arapça için Tradational Naskh olmalıdır.
Sayfa numarası, üst bilgi ve alt bilgi gibi ayrıntılara yer verilmemelidir.
Kenar Boşlukları: Üst, Alt, Sağ ve Sol 3,0 cm.
Öz ve Abstract: Yaslanmış, özel girinti yok, önce ve sonra 0 nk aralık, tek satır aralığı, yazı boyutu 10 punto.
Metin (Gövde): Yaslanmış, özel girinti ilk satır 1 cm., önce ve sonra 6 nk aralık, tek satır aralığı, yazı boyutu 10 punto.
Dipnotlar: Yaslanmış, özel girinti asılı 0,5 cm., önce ve sonra 0 nk aralık, tek satır aralığı, yazı boyutu 8 punto.
Kaynakça: Yaslanmış, özel girinti asılı 1 cm., önce ve sonra 0 nk aralık, tek satır aralığı, yazı boyutu 10 punto.

Etik İlkeler ve Yayın Politikası

Önemli Not: Bu ilkeler ve yayın politikası Ocak 2026 itibarıyla güncellenmiş olup, bu tarihten sonra yapılan tüm başvurular için geçerlidir.

GENEL YAYIN İLKELERİ

I. Temel Esaslar ve Kapsam

1. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, İslam hukukunun teorik, pratik ve güncel tüm meselelerini küresel bir perspektifle kapsayan bilimsel çalışmaları kabul ederek uluslararası literatüre katkı sağlamayı amaçlar.

2. Gönderilen tüm çalışmalar derginin amaç ve kapsamına uygun, akademik niteliği haiz ve etik standartlara bağlı olmalıdır. Dergimiz, coğrafi çeşitliliği artırmak amacıyla uluslararası yazarların katılımını ve farklı fıkıh havzalarından gelen çalışmaları öncelikle teşvik eder.

3. Dergiye Türkçe, Arapça ve İngilizce dillerinde hazırlanmış çalışmalar kabul edilmektedir. Bir takvim yılı içerisinde aynı yazarın (birinci yazar veya ortak yazar olması fark etmeksizin) en fazla bir çalışması yayımlanabilmektedir. Aynı yıl içerisinde bir çalışması yayımlanan veya değerlendirme aşamasında olan araştırmacıların ikinci bir makale başvurusu değerlendirmeye alınmamaktadır.

4. Gönderilen makalelerin yazarlarından en az birinin doktora derecesine sahip olması gerekmektedir. Lisansüstü tezlerden üretilen çalışmalarda yazarlık ve yazar sıralaması, çalışmaya sağlanan fiili katkı esas alınarak akademik etik ilkeler doğrultusunda belirlenir.

5. Orijinal, daha önce yayımlanmamış ve başka bir dergide değerlendirme sürecinde olmayan çalışmalar kabul edilir. Lisansüstü tez, bilimsel toplantı bildirisi ve benzeri nitelikteki akademik faaliyetlerden üretilen çalışmalar, makale başında bu durumun açıkça belirtilmesi (etik beyan) kaydıyla değerlendirmeye alınabilir.

6. Çalışmalar, derginin resmi web sitesi üzerinden elektronik olarak gönderilmelidir. Metinler, derginin güncel yazım kurallarına ve şablonuna uygun olarak hazırlanmalıdır. [Yazım Kuralları sayfası için tıklayınız.]

II. Yayın Modeli ve Takvim

7. Ocak 2026 itibarıyla dergimiz "Sürekli Yayın Modeli"ni benimsemiştir. Hakem süreci başarıyla tamamlanan her çalışma, sayının tamamlanmasını beklemeksizin Makale ID atanarak anında dijital ortamda yayımlanır. Bu yayın, makalenin nihai versiyonu olup DOI ataması ve üst veri aktarımı eş zamanlı olarak gerçekleştirilir.

8. Dijital ortamda yayımlanan ve atıf bilgileri kesinleşen makaleler, her yılın Haziran ve Aralık aylarında derlenerek iki sayı hâlinde basılır. Basılı nüshalar, dijital versiyonla içerik ve sayfa yapısı açısından tam uyumludur.

9. Uluslararası görünürlüğü artırmak amacıyla, her yıl ana teması “Güncel Fıkhî Meseleler ve Çözüm Önerileri” olan, tamamı İngilizce kaleme alınan ve yalnızca çevrimiçi sunulan bir Özel Sayı yayımlanır. Bu özel sayılar, derginin genel sayıları ile aynı bilimsel kalite standartlarına, etik ilkelere ve bağımsız çift taraflı kör hakemlik süreçlerine tabidir. Özel sayıların yönetim süreçleri mevcut editör kurulu tarafından yürütülür. Ancak konunun kapsamına göre ilgili alanda yetkin misafir editörler veya uzmanlar, derginin yayın politikalarına ve etik standartlarına tam uyum sağlama yükümlülüğüyle sürece dâhil edilebilir.

III. Değerlendirme Süreci ve Şeffaflık

10. Dergiye gönderilen çalışmalar; kurumsal ve uluslararası çeşitliliğe sahip editör kurulu tarafından orijinallik, metodoloji, işlenen konunun önemi ve dergi kapsamı ile uyumluluğu açısından değerlendirilir. Biçimsel esaslara ve dergi politikalarına uygun olmayan çalışmalar hakem sürecine alınmadan reddedilebilir.

11. Ön incelemeyi geçen çalışmalar, akademik özerklik ve tarafsızlık gereği, kurum dışı/bağımsız ve tercihen farklı coğrafyalardan en az iki hakemin değerlendirmesine sunulduğu çift taraflı kör hakemlik sürecine tabi tutulur. Hakemler; yazarla hiçbir kurumsal bağı olmayan, akademik tarafsızlığı zedeleyecek kişisel veya mesleki çıkar çatışması bulunmayan bağımsız uzmanlar arasından atanır.

12. Hakemlerin gerekli gördüğü düzeltmeler yazar tarafından gerçekleştirilir. Yayın Kurulu, hakem raporları ve bilimsel nitelik doğrultusunda nihai yayın kararını verir. [Değerlendirme Süreci hakkında detaylı bilgi için tıklayınız.]

13. Dergi yönetimi, editöryal süreçler ile yayıncı vakıf arasındaki tam bağımsızlığı garanti eder. Yayıncı kurum, bilimsel yayın kararlarına müdahale edemez. Yazarlar ve hakemler için bu özerk yapının korunması ve tüm süreçlerin akademik tarafsızlık ilkeleriyle yürütülmesi, derginin temel taahhüdüdür.

IV. Etik İlkeler ve İntihal Denetimi

14. Dergi; intihal, mükerrer yayın, sahte yazarlık, araştırma/veri sahteciliği, makale dilimleme, telif hakları ihlali ve çıkar çatışmasının gizlenmesini etik dışı davranışlar olarak kabul eder ve bu konuda sıfır tolerans politikası izler.

15. Tüm çalışmalar intihal tespit yazılımı ile denetlenmektedir. Ancak yazılım çıktısı olan sayısal veri tek başına yeterlilik ölçütü sayılmaz. Her çalışma, rapordaki verilerin akademik atıf ve alıntı kurallarına uygunluğu ve metnin bilimsel özgünlüğü açısından editör kurulu tarafından titizlikle incelenir. Akademik dürüstlük ve etik standartlara aykırılık tespit edilen çalışmaların yayım süreci, aşamasına bakılmaksızın sonlandırılır.

16. Etik kurul izni gerektiren araştırmalarda ilgili onayın alınmış olması ve bu onayın kurul adı, tarih ve sayı numarası bilgilerinin çalışmanın ilk sayfasında ve yöntem kısmında belirtilmesi zorunludur. Etik kurul izni makale gönderiminde ek dosya olarak sisteme yüklenmelidir.

17. Dergimize gönderilen tüm çalışmalar için “Telif Hakkı ve Yazar Beyan Formu”nun tüm yazarlarca imzalanarak sisteme yüklenmesi zorunludur. Bu form çalışmanın orijinalliğini, tüm yazarların asli katkısını (CRediT – Contributor Roles Taxonomy), çıkar çatışması beyanını, yapay zekâ kullanım bilgilerini ve veri erişilebilirlik taahhüdünü içeren kapsamlı bir etik/hukuki belgedir. Dergiye makale gönderildikten sonra yazarlardan hiçbirinin ismi, yazarların tamamının yazılı izni olmadan yazar listesinden silinemez, yeni bir isim yazar olarak eklenemez ve yazar sırası değiştirilemez.

18. Dergimiz, bilimsel çalışmalarda yapay zekâ araçlarının kullanımına dair şeffaflık ilkesini benimser. Yapay zekâ araçları çalışmada "yazar" olarak tanımlanamaz ve bu araçların kullanımına dair tüm etik sorumluluk insan yazarlara aittir. Yazarlar, kullanılan araçları ve kullanım kapsamını (metin üretimi, görsel oluşturma, veri analizi vb.) "Telif Hakkı ve Yazar Beyan Formu"nda beyan etmekle yükümlüdür.

V. Yayın Geçmişi, Açık Erişim ve Telif Politikası

19. Dergi, ilk sayısından itibaren hem basılı hem de çevrimiçi olarak kesintisiz yayımlanmaktadır. 2022 yılına kadar olan süreçte çevrimiçi yayınlar www.islamhukuku.com adresi üzerinden sadece tam sayı (bütünleşik PDF) şeklinde sunulmuştur. 2022 yılı itibarıyla dergimizin kurumsal dönüşümü ve dijitalleşme vizyonu doğrultusunda tüm yayın süreçleri DergiPark sistemine taşınmış ve açık erişim standartları uygulanmaya başlanmıştır. Kurumsal süreklilik ve bilimsel erişilebilirlik gereği, 2022 yılı öncesine ait tüm sayılar da geriye dönük olarak makale bazlı şekilde dijital ortama aktarılmış ve DergiPark arşivi üzerinden yayımlanmıştır. Ocak 2026 itibarıyla ise dergi, Makale ID sistemine dayalı "Sürekli Yayın Modeli"ne geçerek yayın hızını ve uluslararası izlenebilirliğini en üst seviyeye taşımıştır.

20. Yayımlanan makalelerin uluslararası indekslerdeki izlenebilirliğini ve veri kalitesini sağlamak amacıyla, tüm kaynakçaların İsnad Atıf Sistemi 2. Edisyon'a uygun olması gerekir. Sürekli yayın modelinde, Makale ID geleneksel başlangıç sayfa numarasının yerini alır ve atıf künyesinde bu şekilde belirtilir. [İsnad Atıf Sistemi için tıklayınız.]

21. Dergi, Elmas Açık Erişim modelindedir. Derginin tüm giderleri Yayıncı tarafından karşılanmaktadır. Makale gönderimi, değerlendirme veya yayın süreçlerinin hiçbir aşamasında yazarlardan veya kurumlardan ücret talep edilmez.

22. Dergi açık erişimlidir. Tüm içeriğe DergiPark aracılığıyla ücretsiz ulaşılabilir. Ayrıca derginin basılı kopyaları da ücretsiz olarak dağıtılmaktadır. [Açık erişim politikası sayfası için tıklayınız.]

23. Tüm çalışmalar Creative Commons Alıntı-GayrıTicari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY-NC-ND 4.0) ile yayımlanmaktadır. Yazarlar, yayımlanan çalışmalarının telif hakkına hiçbir kısıtlama olmaksızın sahiptirler ve Yayıncıya çalışmayı yayımlamak için münhasır olmayan bir lisans hakkı tanırlar. Yazarlar, içerikten veya telif hakkı ihlallerinden doğabilecek her türlü hukuki iddia veya davadan Yayıncıyı ve Editörleri beri ve muaf tutmayı kabul ederler. Tüm hukuki sorumluluk yazarlara aittir. [Telif Hakkı ve Lisanslama sayfası için tıklayınız.]

24. Makalelere kalıcı erişim için DOI atanır ve tüm içerik LOCKSS sistemi üzerinden dijital olarak arşivlenir. [Arşivleme Politikası sayfası için tıklayınız.]

YAYIN ETİĞİ BEYANI

I. Temel İlkeler ve Vizyon

İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi’nin yayın süreçleri, bilginin bilimsel yöntemle yansız biçimde üretilmesi, geliştirilmesi ve paylaşılmasına dayanır. Hakemli makaleler, bu sürecin uygulanmasını, yansızlığı sağlayan çalışmalardır. Bilimsel üretimin gerçekleştirilmesinde yayın sürecinin tüm bileşenlerinin; yayıncı, editörler, yazarlar, hakemler ve okuyucuların etik ilkelere uymaları gerekir. Bu kapsamda derginin yayın etiği ile açık erişim politikası, COPE (Committee on Publication Ethics) kılavuzları ve politikaları ile YÖK ve üniversite etik ilkeleri doğrultusunda tüm paydaşların etik ilkelere uymasını gerektirmektedir.

II. Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler

Dergi, bilimsel araştırmaların dürüstlük ve şeffaflık içinde yürütülmesini benimser. Bu kapsamda intihal, sahtecilik, çarpıtma ve mükerrer yayın gibi ağır etik ihlalleri "Bilimsel Suistimal" olarak kabul eder. Bu eylemlerin ve diğer tüm etik ihlallerin (dilimleme, haksız yazarlık vb.) detaylı kapsam ve tanımları için aşağıdaki güncel ulusal mevzuatlar esas alınır:

Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi

TÜBİTAK Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu Yönetmeliği

İlgili etik ihlal iddiaları, derginin Etik Editörü tarafından tarafsızlık ve şeffaflık ilkeleri gözetilerek bağımsız bir ön incelemeye tabi tutulur.

III. Yapay Zekâ ve Üretken Teknoloji Kullanım Politikası

İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, akademik üretimin merkezine insan dehasını ve sorumluluğunu yerleştirir. Yapay zekâ (Gemini, ChatGPT vb.) ve üretken teknolojilerin kullanımına dair etik sınırlarımız şöyledir:

a. Yazarlık ve Atıf: Yapay zekâ sistemleri bir çalışmanın "yazarı" olarak kabul edilemez ve atıf gösterilemez. Yazarlık, sadece fikrî katkı sunabilen, yasal sorumluluk alabilen ve çıkar çatışması beyan edebilen insanlar içindir.

b. Yazar(lar)ın Sorumluluğu ve Doğruluk: YZ araçları kaynakça uydurma, yanlış veri üretme veya bilimsel gerçekliği çarpıtma riski taşır. Yazar(lar), YZ tarafından üretilen her türlü çıktının (çeviri, özet, veri analizi vb.) doğruluğunu ve İsnad Atıf Sistemi’ne uygunluğunu kontrol etmekle ve onaylamakla yükümlüdür.

c. Fikrî Mülkiyet ve İntihal: YZ kullanımı, intihal yasağını ortadan kaldırmaz. Bu araçlar aracılığıyla üretilen metinlerin özgünlüğü ve telif hakları konusundaki tüm sorumluluk yazar(lar)a aittir.

d. Beyan Kapsamı: Yazar(lar), çalışmanın hangi aşamasında (dil düzenleme, veri analizi vb.) ve hangi YZ aracından yararlandıklarını "Telif Hakkı ve Yazar Beyan Formu" üzerinden detaylıca açıklamak zorundadırlar.

IV. Araştırma Etiği ve Etik Kurul İzni

Etik kurallar çerçevesinde, aşağıdaki araştırma türleri için Etik Kurul İzni alınması zorunludur:

a. Anket, mülakat, odak grup çalışması, gözlem ve deney teknikleri kullanılarak katılımcılardan veri toplanmasını gerektiren her türlü nitel veya nicel araştırma.

b. İnsan ve hayvanların (materyal/veriler dâhil) deneysel veya diğer bilimsel amaçlarla kullanılması.

c. İnsanlar üzerinde yapılan klinik araştırmalar ve hayvanlar üzerinde yapılan çalışmalar.

d. Kişisel verilerin korunması kanunu gereğince yürütülen retrospektif çalışmalar.

İzinle ilgili bilgiler (kurul adı, tarih ve sayı no) makalenin yöntem bölümünde ve ilk/son sayfasında belirtilmelidir. Etik kurul izni makale gönderiminde ek dosya olarak sisteme yüklenmelidir. Olgu sunumlarında "Bilgilendirilmiş Onam Formu"nun alındığına dair bilgiye yer verilmesi şarttır.

V. Etik İhlal Eylem Planı ve Yaptırımlar

Makalelerde intihal yapılması; kullanılan verilerin manipüle edilmesi, çarpıtılması veya uydurma verilerin kullanılması gibi bilimsel suistimal şüphesi oluştuğunda COPE standartları ile YÖK ve üniversite etik ilkeleri uyarınca aşağıdaki eylem planı işletilir:

a. İnceleme ve Savunma: İhlal şüphesi durumunda süreç, derginin Etik Editörü tarafından başlatılır. Etik Editörü COPE rehber ilkeleri ile YÖK ve ilgili ulusal mevzuat hükümlerini esas alarak konuyu bağımsız olarak inceler. Yazar(lar)la iletişime geçerek 2 (iki) hafta içinde resmî bir açıklama talep eder. Hazırlanan inceleme raporu, nihai karar verilmek üzere Yayın Kurulu’na sunulur.

b. Değerlendirme: Yazar(lar)dan gelen dönütlerin yetersiz görülmesi veya etik ihlalin kesinleşmesi durumunda makale reddedilir; çalışma yayımlanmışsa geri çekilir.

c. Kurumsal Bildirim: Dergi, ihlalin mahiyetine göre yazar(lar)ın bağlı olduğu üniversite veya kurumla iletişime geçerek durumu resmî yollarla bildirme hakkını saklı tutar.

d. Dijital İşaretleme: İntihal veya sahtecilik içerdiği tespit edilen yayımlanmış çalışmalar için kayıtlı bilimsel literatürün şeffaflığı gereği ilgili PDF dosyası tamamen silinmez. Ancak üzerine silinemez bir "GERİ ÇEKİLMİŞ" filigranı eklenerek erişime açık tutulur. Başlığına "Geri Çekilmiş: [İhlal Türü]" ibaresi eklenir ve yayının en başında geri çekme gerekçesini açıklayan resmî bir "Geri Çekme Bildirimi" yayımlanır.

e. Kısıtlama: Etik ihlali kesinleşen yazar(lar)ın, dergimize yapacağı tüm yeni makale başvuruları 3 yıl süreyle reddedilir ve değerlendirme sürecine alınmaz.

VI. Yayın Sonrası Kayıt Güncelleme

Dergi, kayıtlı bilimsel literatürün doğruluğunu korumak adına şu mekanizmaları işletir:

a. Düzeltme: Makalenin nihai olarak yayımlanmasından sonra fark edilen, bilimsel sonucu etkilemeyen, ancak kaydın doğruluğu için gereken ve yazar ya da dergi kaynaklı küçük hataların giderilmesi amacıyla yayımlanır.

b. Geri Çekme: Bulguların güvenilirliğini ortadan kaldıran ağır ihlallerde veya bilimsel hatalarda makalenin arşive şeffaf bir geri çekme notuyla işaretlenmesidir.

c. Endişe İfadesi: Devam eden ciddi inceleme süreçlerinde okurları bilgilendirmek amacıyla editör kararıyla yayınlanır.

VII. Paydaşların Sorumlulukları

İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, yayın sürecinin tüm bileşenlerinden COPE standartları ile YÖK ve üniversite etik ilkelerine tam uyum bekler. Etik ihlal şüphelerini paydaşlarımız ve okurlarımız publisher@mehir.org e-posta adresine bildirebilirler.

1. Editörlerin Sorumlulukları

a. Tarafsızlık ve Yayın Kararı: Editörler; gönderilen çalışmaları orijinallik, metodolojik geçerlilik ve dergi kapsamına uygunluk açısından değerlendirir. Karar sürecinde yazarların liyakat dışı demografik özellikleri veya siyasi görüşleri dikkate alınmaz.

b. Bağımsızlık: Editörlerin yayın kararları yayıncıdan ve tüm dış kurumlardan tam bağımsızdır.

c. Gizlilik: Değerlendirme sürecindeki çalışmaların içeriği ve hakem kimlikleri kesinlikle gizli tutulur.

d. Çıkar Çatışması: Editörler, değerlendirdikleri çalışmalarla ilgili herhangi bir çıkar çatışması içinde bulunamazlar. Eğer böyle bir durum tespit edilirse süreçten çekilirler.

2. Yazarların Sorumlulukları

a. Özgünlük ve Raporlama: Yazarlar, tamamen orijinal çalışmalar sunmak ve başkalarına ait eserleri usulüne uygun atıflarla belirtmekle yükümlüdür. Ayrıca yazarlar, çalışmanın bulgularına esas teşkil eden verilere/kaynaklara erişimle ilgili bir "Veri Erişilebilirlik Beyanı"nı makale metni içerisinde sunmakla ve gizlilik, etik ve yasal sınırlar dâhilinde (gerektiği hallerde anonimleştirerek) bu verileri makul talep hâlinde paylaşmakla yükümlüdür.

b. Yazarlık Kriterleri: Çalışmaya sadece önemli fikri katkı sağlayanlar yazar olarak listelenmelidir. Yazarların katkı türleri formda belirtilen CRediT standartlarına uygun olarak beyan edilmelidir. Tüm yazarlar çalışmanın son halini onaylamış olmalıdır.

c. Beyan ve Çıkar Çatışması: Çalışmanın tarafsızlığını etkileyebilecek tüm mali destekler, hibe numaraları ve kişisel/kurumsal çıkar çatışmaları en erken aşamada beyan edilmelidir.

d. Hata Bildirimi: Yayımlanan çalışmasında önemli bir hata tespit eden yazar, düzeltme veya geri çekme süreci için derhal editörü bilgilendirmekle yükümlüdür.

e. Etik Beyan Zorunluluğu: Yazarlar; sundukları çalışmanın tüm etik sorumluluğunu üstlendiklerini, çalışmada kullanılan üçüncü şahıslara ait içerikler için gerekli tüm izinleri aldıklarını "Telif Hakkı ve Yazar Beyan Formu"nu imzalayarak beyan ve taahhüt ederler. Bu formun sunulmaması, çalışmanın ön değerlendirme sürecine alınmasına engel teşkil eder.

3. Hakemlerin Sorumlulukları

a. Objektiflik ve Üslup: Değerlendirmeler tarafsız ve yapıcı bir dille yapılmalıdır. Yazarlara yönelik kişisel eleştiriler etik dışı kabul edilir.

b. Gizlilik: Hakemlere gönderilen metinler gizli belge niteliğindedir; başkalarıyla paylaşılamaz veya hakemin kendi çıkarları için kullanılamaz.

c. Hız ve Yetkinlik: Uzmanlık alanı uyuşmazlığı veya zaman kısıtı nedeniyle inceleme yapamayacağını öngören hakem, durumu vakit kaybetmeden editörlüğe bildirmelidir.

d. Etik Uyarı: Hakemler, inceledikleri metin ile başka bir yayın arasındaki önemli benzerlikleri (intihal şüphesi) veya etik dışı durumları editöre bildirmelidir.

Ücret Politikası

Dizinler

Dergi Kurulları

Başeditör

Saffet KÖSE

İslam Hukuku, İslam Araştırmaları (Diğer)

Editör

Faruk Emrah ORUÇ

İslam Hukuku

Editör Yardımcıları

Hüseyin OKUR

İslam Hukuku

Münir Yaşar KAYA

Hukuk ve İktisat, İslam Finansı, İslam Araştırmaları, İslam Hukuku

Mustafa ATEŞ

Hukuk ve İktisat, Aile Hukuku, Osmanlı İktisat Tarihi, Hukuk Tarihi, İslam Finansı, İslam Hukuku

Yavuz GÖNAN

Din, Toplum ve Kültür Araştırmaları , İslam Hukuku

Mehmet Ali AYTEKIN

İslam Hukuku

Etik Editörü

Fatih ÇAKMAK

Din Eğitimi, Din, Toplum ve Kültür Araştırmaları

Yayın Kurulu

Saffet KÖSE

İslam Hukuku, İslam Araştırmaları (Diğer)

Saim KAYADIBI

İslam Ekonomisi, Finans ve Yatırım, İslam Finansı, İslam Hukuku

Khairunnisa MUSARI

İslam Ekonomisi, Bankacılık, Finans ve Menkul Kıymetler Hukuku, Finans Tarihi, Çevre ve İklim Finansmanı, İslam Finansı, İslami Mikrofinans, Kamu Maliyesi