Derleme

Benlik Takımadaları: Platform Kapitalizmi ve Sosyal Medyada Parçalanmış Kimlik Mimarisi

Cilt: 15 14 Ağustos 2026
PDF İndir
TR EN

Benlik Takımadaları: Platform Kapitalizmi ve Sosyal Medyada Parçalanmış Kimlik Mimarisi

Öz

Sosyal medyada benlik sunumu konusunda yapılan çalışmalar, genellikle Erving Goffman’ın dramaturji yaklaşımı ve “bağlam çökmesi” (contextcollapse) kavramları çevresinde biçimlenmektedir. Söz konusu çalışmalar ağırlıklı olarak kullanıcı bireyi, farklı izleyici kitlelerine dönük stratejiler üreten aktif bir “küratör” olarak değerlendirme eğilimindedir. Fakat bu kullanıcı merkezli perspektif, benlik sunumunu biçimlendiren ve sınırlayan platform mimarisinin ekonomi politiğini göz ardı etmektedir. Bu çalışma, sosyal medyada benliğin parçalı sunumunun kişisel bir tercihten çok, platform kapitalizminin kar maksimizasyonu stratejilerine yaslanan yapısal bir zorunluluk olduğunu iddia etmektedir. Çalışmada, eleştirel ekonomi politik yaklaşım ve betimsel analiz yöntemiyle, Meta ekosistemindeki (Facebook, Threads, Instagram, WhatsApp) platformların teknik olarak birbirlerine entegre edilebilme kapasitesine rağmen arayüz düzeyinde neden ısrarla ayrıştırıldığı ele alınmıştır. Ana bulgular, platformların “mikro-hedefleme” (micro-targeting) başarısını artırmak için, kullanıcı bireyi bütünlüklü bir özne olarak değil; görsel, metinsel ve ilişkisel veri setlerine bölünmüş parçalar olarak işlediğine işaret etmektedir. İnsan benliğinin estetik, politik ve mahrem yönlerinin farklı “takımadalar” olarak izole edilmesi, reklam hedeflemesindeki “bağlamsal gürültüyü” (contextual noise) minimize etmektedir. Sonuç itibariyle bu çalışma, benlik parçalanmasını, dijital kapitalizmin verileri rafine etmek için tasarladığı bir mimari strateji ve kişide ontolojik bütünlük kaybına neden olan bir “dijital yabancılaşma” süreci olarak tanımlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Benlik Sunumu, Platform Kapitalizmi, Meta, Mikro-Hedefleme, Dijital Yabancılaşma, Sağlarlıklar.

Destekleyen Kurum

Bu çalışma herhangi bir kamu kurumu, özel sektör kuruluşu veya fon sağlayıcı kurum tarafından desteklenmemiştir.

Teşekkür

Bu çalışmanın ortaya çıkmasında görüş ve önerileriyle katkı sunan tüm kişi ve kurumlara teşekkür ederim.

Kaynakça

  1. Andrejevic, M. (2013). Infoglut: How Too Much Information Is Changing the Way We Think and Know. New York: Routledge.
  2. Baudrillard, J. (1981). Simulacra and Simulation. (S. F. Glaser, Çev.) Ann Arbor: The University of Michigan Press.
  3. Bauman, Z. (2019). Akışkan Modernite. (S. O. Çavuş, Çev.) İstanbul: Can Yayınları
  4. Boyd, D. (2014). it’s complicated. London: Yale University Press.
  5. Bucher, T., & Helmond, A. (2018). The Affordances of Social Media Platforms. J. Burgess, T. Poell, & A. Marwick içinde, The SAGE Handbook of Social Media (s. 233-253). London: SAGE Publications Ltd.
  6. Castells, M. (2009). Communication Power. New York: Oxford University Press.
  7. Castells, M. (2013). Ağ Toplumunun Yükselişi/Enformasyon Çağı: Ekonomi, Toplum ve Kültür Cilt 1. (E. Kılıç, Çev.) İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi
  8. Cheney-Lippold, J. (2017). We Are Data: Algorithms and the Making of Our Digital Selves. New York: NYU Press.
  9. Dean, J. (2009). Democracy and Other Neoliberal Fantasies Communicative Capitalism and Left Politics. Durham: Duke University Press.
  10. Fisher, M. (2009). Capitalist Realism Is There No Alternative? Washington: Zero Books.

Kaynak Göster

APA
Yeşil, A. (2026). Benlik Takımadaları: Platform Kapitalizmi ve Sosyal Medyada Parçalanmış Kimlik Mimarisi. İnönü Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 15, 1-16. https://doi.org/10.54282/inijoss.1864082
AMA
1.Yeşil A. Benlik Takımadaları: Platform Kapitalizmi ve Sosyal Medyada Parçalanmış Kimlik Mimarisi. INIJOSS. 2026;15:1-16. doi:10.54282/inijoss.1864082
Chicago
Yeşil, Abuzer. 2026. “Benlik Takımadaları: Platform Kapitalizmi ve Sosyal Medyada Parçalanmış Kimlik Mimarisi”. İnönü Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi 15 (Ağustos): 1-16. https://doi.org/10.54282/inijoss.1864082.
EndNote
Yeşil A (01 Ağustos 2026) Benlik Takımadaları: Platform Kapitalizmi ve Sosyal Medyada Parçalanmış Kimlik Mimarisi. İnönü Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi 15 1–16.
IEEE
[1]A. Yeşil, “Benlik Takımadaları: Platform Kapitalizmi ve Sosyal Medyada Parçalanmış Kimlik Mimarisi”, INIJOSS, c. 15, ss. 1–16, Ağu. 2026, doi: 10.54282/inijoss.1864082.
ISNAD
Yeşil, Abuzer. “Benlik Takımadaları: Platform Kapitalizmi ve Sosyal Medyada Parçalanmış Kimlik Mimarisi”. İnönü Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi 15 (01 Ağustos 2026): 1-16. https://doi.org/10.54282/inijoss.1864082.
JAMA
1.Yeşil A. Benlik Takımadaları: Platform Kapitalizmi ve Sosyal Medyada Parçalanmış Kimlik Mimarisi. INIJOSS. 2026;15:1–16.
MLA
Yeşil, Abuzer. “Benlik Takımadaları: Platform Kapitalizmi ve Sosyal Medyada Parçalanmış Kimlik Mimarisi”. İnönü Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, c. 15, Ağustos 2026, ss. 1-16, doi:10.54282/inijoss.1864082.
Vancouver
1.Abuzer Yeşil. Benlik Takımadaları: Platform Kapitalizmi ve Sosyal Medyada Parçalanmış Kimlik Mimarisi. INIJOSS. 01 Ağustos 2026;15:1-16. doi:10.54282/inijoss.1864082