“Sosyal Bilgiler Okuryazarlığı” Kavramına Yüklenen Anlamların Zihin Haritalarına Yansımaları

Zeynep Başcı Namlı; Fatih Kayaalp; Elif Meral

doi:10.18009/jcer.975421

EN TR

“Sosyal Bilgiler Okuryazarlığı” Kavramına Yüklenen Anlamların Zihin Haritalarına Yansımaları

Öz

Bu araştırmanın amacı, sosyal bilgiler öğretmen adaylarının sosyal bilgiler okuryazarlığı kavramına yükledikleri anlamlardan hareketle günümüz dünyasında sosyal bilgileri öğrenmek mi sosyal bilgiler okuryazarı olmak mı sorusuna cevap aramaktır. Çalışmada nitel araştırma yaklaşımlarından olgu bilim deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu ölçüt örnekleme yöntemiyle belirlenen toplam 60 sosyal bilgiler öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırma verilerinin toplanmasında öğretmen adaylarının sosyal bilgiler okuryazarlığı kavramına ilişkin oluşturdukları zihin haritaları kullanılmıştır. Veriler içerik analizi ile MaxQda 2020 nitel veri analiz programında çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda öğretmen adaylarının sosyal bilgiler dersinin toplumsal yaşam içerisinde sosyal bilgiler okuryazarlığı üzerinden daha görünür olabileceğini ifade etmişlerdir. Öğretmen adayları, sosyal bilgiler okuryazarı bireylerin; kendini ve içinde yaşadığı toplumu tanıyan, geçmiş, bugün ve gelecek bağlantısı kuran, insan ve çevre ilişkisinin farkında olup doğal çevreyi koruyan, bilimsel ve teknolojik gelişmeleri takip eden, bilinçli tüketici davranışları sergileyen kişiler olması gerektiğini belirtmişlerdir.

Anahtar Kelimeler

Sosyal bilgiler, sosyal bilgiler okuryazarlığı, olgu bilim, zihin haritası

Kaynakça

Açıkalın, M. (2017). Araştırmaya dayalı sosyal bilgiler öğretimi. İstanbul: Yeni İnsan Yayınevi.
Aitken, G. (2004, August). Social studies traditions. Paper presented at the Ministry of Education, Social Sciences Hui, New Zealand Curriculum Project, Town Hall, Wellington Convention Centre.
Aktan, S., & Saylan, N. (2013). Bir öğretim alanının doğuşu: ABD’de sosyal bilgilerin gelişimi (1893-1916). Journal of Social Studies Education Research, 4(2), 55-78.
Al-Maamari, S., Al-Nofli, M., & Al-Gharibi, Z. (2014). The state of social studies in basic education schools in Oman. Asian Social Science, 10(7), 213-220.
Baildon, M., & Damico, J.S. (2011). Social studies as new literacies in a global society: Relational cosmopolitanism in the classroom. New York, NY: Routledge
Barr, H., Graham, J., Hunter, P., Keown, P., & McGee, J. (1997). A position paper: Social Studies in the New Zealand School Curriculum. Hamilton: School of Education, The University of Waikato.
Barr, R., Barth, J. L., & Shermis, S. S. (1978). The nature of social studies. Palm Springs CA: ETC.
Barth, J. (1991). Beliefs that discipline the social studies. International Journal of Social Education, 6, 19-24.
Bayır, O. G. (2010). Current events in 4th and 5th grade primary education social studies program. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 9, 923-928.
Brubaker, D. L., Simon, L. H., & Williams, J. W. (1977). A conceptual framework for social studies curriculum and instruction. Social Education, 41, 201-205.

Clements, H. M., Fielder, W. R., & Tabachnick, B. R. (1966). Social study: Inquiry in elementary classrooms. New York, NY: The Bobbs-Merrill Company, Inc.
Creswell, J. W. (2007). Qualitative inquiry/research design: Choosing among five approaches (second edition). London: Sage Publications.
Crocco, M. S. (2003). Dealing with difference in the social studies: A historical perspective. International Journal of Social Education, 18(2), 106-120.
Çulha-Özbaş, B., & Erbudak, K. C. (2015). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin sosyal bilgiler öğretiminin amacına yönelik görüşleri. Turkish Studies (elektronic), 10(3), 303-330.
Dilworth, P. (2004). Competing conceptions of citizenship education: Thomas Jesse Jones and Carter G. Woodson. International Journal of Social Education, 18(2), 1-10.
Doğanay, A. (2016). Sosyal bilgiler eğitiminde problem çözme. D. Dilek (Ed.), Sosyal bilgiler eğitimi içinde (1. baskı, ss. 403-414). Ankara: Pegem Akademi.
Dunn, A. W. (1916). The social studies in secondary education: A six year programme adapted both the 6-3-3 and the 8-4 plans of organization. Washington: Government Print Office.
Duplass, J. A. (2011). Teaching elementary social studies: Strategies, standards and internet resources. Belmont, CA: Wadsworth.
Engle, S. H., & Ochoa, A. S. (1988). Education for democratic citizenship: Decision making in the social studies. New York: Teachers Collage Press.
Evans, R. W. (2006). The social studies wars, now and then. Social Education, 70(5), 317-321.
Faiz, M., & Dönmez, C. (2019). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının politik okuryazarlık düzeyleri. Kalem Eğitim ve İnsan Bilimleri Dergisi, 9(2), 475-501.
Fallace, T. (2017). The intellectual history of the social studies. In M. M. Manfra and C. M. Bolick (Eds.), The Wiley handbook of social studies research (pp. 42- 67). West Sussex, United Kingdom: John Wiley & Sons, Inc.
Fenton, E. (1967). Teaching the new social studies in secondary schools: An inductive approach. New York: Holt, Rinehart and Winston Inc.
Görmez, E (2017). Medya okuryazarlığı dersini almış ortaokul öğrencilerinin medya okuma düzeyleri üzerine bir durum çalışması. Journal of Computer and Education Research, 5 (9), 31-49. https://doi.org/10.18009/jcer.81154
Hanna, P. (1957). Generalizations and universal values: Their implications for the social- studies program. Teachers College Record, 58(10), 27-47.
Janzen, R. (1995). The social studies conceptual dilemma: Six contemporary approaches. Social Studies, 86(3), 134-140.
Johnson, D. (2000). W.E.B. Dubois, Thomas Jesse Jones and the struggle for social education, 1900-1930. The Journal of Negro History, 85(3), 71-95. doi: 10.2307/2649057.
Kan, Ç. (2009). Sosyal bilgiler eğitiminde küresel vatandaşlık. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 26, 25-30.
Karabacak, Z. İ., & Sezgin, A. A. (2019). Türkiye’de dijital dönüşüm ve dijital okuryazarlık. Türk İdare Dergisi, 91(488), 319-343.
Kayaalp, F., Başcı-Namlı, Z., & Meral, E. (2021). Current global issues from the perspective of prospective teachers: How they are illustrated in cartoons? Pegem Journal of Education and Instruction, 11(3), 1-16. doi: 10.14527/pegegog.2021.00
Kaymakcı, S. & Ata, B. (2012). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin sosyal bilgilerin doğasıyla ilgili görüşleri. Journal of Social Studies Education Research, 3(1), 34-65.
Kellner, D. (2001). New technologies/new literacies: Reconstructing education for the new millenium. International Journal of Technology and Design Education, 11, 67-81.
Kılınç, E. (2012). Conceptual learning in social studies classroom: An analysis of texas assessment of knowledge and skills (talks) social studies questions with and without concept(Unpublished doctoral dissertation). Texas A & M University.
Kliebard, H. M. (2004). The struggle for the American curriculum, 1893-1958. New York, NY: Routledge Falmer.
Kortelainen, T. & Vanhala, M. (2004). Portfolio, peer evaluation, and mind map in an introductory course of information studies. Journal of Education for Library and Information Science, 45(4), 273-285.
Leming, J. (1985). Research on social studies curriculum and instruction: Internations and outcomes in the socio-moral domain. In W. Stanley (Ed.), Review of research in social studies education, 1976-1 983 (Bulletin 75). Washington, DC: National Council for the Social Studies.
Martorella, P. (1996). Teaching social studies in middle and secondary schools. New York: Merrill.
Martorella, P. H. (1985). Elementary social studies: Developing reflective, competent, and concerned citizens. Boston: Little, Brown and Company.
Milli Eğitim Bakanlığı[MEB], (2018). Sosyal bilgiler dersi öğretim programı (İlkokul ortaokul 4, 5, 6 ve 7. Sınıflar). http://mufredat. meb.gov.tr/ ProgramDetay.aspx?PID=354
Michalko, M. (2001). Cracking creativity: The secrets of creative genius, Berkley: California Ten Speed Press.
Miles, M. B., & Huberman, A. M. (2016). Nitel veri analizi (S. Akbaba-Altun & A. Ersoy, Çev. Ed.). Ankara: Pegem Akademi.
Mindes, G. (2005). Social studies in today's early childhood curricula. Young Children, 60(5), 12.
Mraz, M. (2004). Harold O. Rugg and the foundation of social studies. International Journal of Social Education, 19(1), 1-7.
Nast, J. (2006). Idea mapping how to access your hidden brain power, learn faster, remember more, and achieve success in business, New Jersey: John Wiley & Sons Inc.
National Council for the Social Studies [NCSS]. (1994). Expectations of excellence: Curriculum standarts for social studies. Washington D.C.
National Council for the Social Studies [NCSS]. (2010). National curriculum standards for social studies: A framework for teaching, learning and assessment. Silver Springs, MD: NCSS. Bulletin 111.
National Council for the Social Studies [NCSS]. (1994). National Council for social studies. int roduction. Retrieved from https://www. socialstudies.org/ standards/ introduction.
Nelson, J. L. (2001). Defining social studies. In W.B. Stanley (Ed.), Critical issues in social studies research (pp.15-38). Greenwich, CT: Information Age.
Nelson, J. U. & Michaelis, J. (1980). Secondary Social Studies. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall.
Nelson, M. (1994). The social studies in secondary education: A reprint of the seminal 1916 report with annotations and commentaries. Bloomington, IN: ERIC-CRESS.
Obenchain, K. M. (1996). The NCSS ethical standards and citizenship education: A Fifth Grade Classroom Example, Washington.
Öner, D., & Yiğit, E. Ö. (2021). Okul öncesinde sosyal bilgiler eğitimine ilişkin öğretmen görüşlerinin incelenmesi. Uluslararası Sosyal Bilgilerde Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 5(1), 191-215.
Öztürk, C. (2006). Sosyal bilgiler: toplumsal yaşama disiplinler arası bir bakış. C. Öztürk (Ed.), Hayat bilgisi ve sosyal bilgiler öğretimi: Yapılandırmacı bir yaklaşım içinde (s.21-50). Ankara: Pegem Akademi.
Öztürk, Y., & Budak, Y. (2019). Öğretmen adaylarının kendilerine yönelik dijital okuryazarlık değerlendirmelerinin incelenmesi. The Journal of Kesit Academy, 5(21), 156-172.
Parker, W. C. (2003). Teaching democracy: Unity and diversity in public life. NY: Teachers College Press.
Parker, W. C. (2015). Social studies education eC21. In W. C. Parker (Ed.), Social studies today: Research and practice (2nd ed., pp. 3-13). New York, NY: Routledge.
Parr, M., & Campbell, T. A. (2012). Understanding literacy as our world inheritance: Revisiting literacy discourse and its implications for teaching practice. International Review of Education, 58, 557-574. doi: 10.1007/s11159-012-9297-1
Patrick, J. J. (1999). The concept of citizenship in education for democracy. ERIC Digest.
Ramsook, L. (2016). The introduction of social studies in secondary schools in Trinidad and Tobago. International Journal of Education and Research. 4(4), 415-430.
Ross, E. W. (2006). The struggle for the social studies curriculum. In E. W. Ross (Ed.), The social studies curriculum: Purposes, problems, and possiblities (3rd ed., pp. 17-36). Albany, NY: SUNY.
Saxe, D. W. (1991). Social studies in schools: A history of early years. NY: State University of New York Press.
Selanik-Ay, T., & Yavuz, Ü. (2016). Sınıf öğretmenlerinin sosyal bilgiler dersinde okuryazarlık becerilerini kazandırmaya yönelik gerçekleştirdikleri uygulamalar. Anadolu Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(2), 31-63.
Sinnema, C. (2004). Social sciences, social studies or a new term? The dilemma of naming a learning area. 2004, 1-22.
Stanley, W. B. (2005). Social studies and the social order: Transmission or transformation? Social Education, 69(5), 282-286.
Stanley, W. B., & Nelson, J. L. (1994). The foundations of social education in historical context. In R. Martusewicz & W. Reynolds (Eds.), Inside/out: contemporary critical perspectives in education (pp. 266-284). New York: St. Martin’s Publishers.
Thomas-Brown, K., & Richards, A. (2015). Critical intersections of knowledge and pedagogy: Why the geographic literacy of preservice elementary teachers matter? Review of International Geographical Education Online (RIGEO), 5(3), 249-273
UNESCO [United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization], (2004). The plurality of literacy and its implications for policies and programmes. Paris: UNESCO
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Zarillo, J. J. (2016). Sosyal bilgiler öğretimi ilkeler ve uygulamalar. (B. Tay ve S. B. Demir, Çev. Ed. B). Ankara: Anı Yayıncılık.
Zevin, J. (1992). Social studies for the twenty first century: Methods and materials for teaching in middle and secondary schools. New York: Longman.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Alan Eğitimleri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Zeynep Başcı Namlı ^*
0000-0003-2865-5976
Türkiye

Fatih Kayaalp
0000-0001-7640-5045
Türkiye

Elif Meral
0000-0002-2560-0120
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

21 Aralık 2021

Gönderilme Tarihi

28 Temmuz 2021

Kabul Tarihi

27 Eylül 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 9 Sayı: 18

DOI

https://doi.org/10.18009/jcer.975421

IZ

https://izlik.org/JA55LW73LR

APA

Başcı Namlı, Z., Kayaalp, F., & Meral, E. (2021). “Sosyal Bilgiler Okuryazarlığı” Kavramına Yüklenen Anlamların Zihin Haritalarına Yansımaları. Journal of Computer and Education Research, 9(18), 869-903. https://doi.org/10.18009/jcer.975421

AMA

1.Başcı Namlı Z, Kayaalp F, Meral E. “Sosyal Bilgiler Okuryazarlığı” Kavramına Yüklenen Anlamların Zihin Haritalarına Yansımaları. JCER. 2021;9(18):869-903. doi:10.18009/jcer.975421

Chicago

Başcı Namlı, Zeynep, Fatih Kayaalp, ve Elif Meral. 2021. “‘Sosyal Bilgiler Okuryazarlığı’ Kavramına Yüklenen Anlamların Zihin Haritalarına Yansımaları”. Journal of Computer and Education Research 9 (18): 869-903. https://doi.org/10.18009/jcer.975421.

EndNote

Başcı Namlı Z, Kayaalp F, Meral E (01 Aralık 2021) “Sosyal Bilgiler Okuryazarlığı” Kavramına Yüklenen Anlamların Zihin Haritalarına Yansımaları. Journal of Computer and Education Research 9 18 869–903.

IEEE

[1]Z. Başcı Namlı, F. Kayaalp, ve E. Meral, “‘Sosyal Bilgiler Okuryazarlığı’ Kavramına Yüklenen Anlamların Zihin Haritalarına Yansımaları”, JCER, c. 9, sy 18, ss. 869–903, Ara. 2021, doi: 10.18009/jcer.975421.

ISNAD

Başcı Namlı, Zeynep - Kayaalp, Fatih - Meral, Elif. “‘Sosyal Bilgiler Okuryazarlığı’ Kavramına Yüklenen Anlamların Zihin Haritalarına Yansımaları”. Journal of Computer and Education Research 9/18 (01 Aralık 2021): 869-903. https://doi.org/10.18009/jcer.975421.

JAMA

1.Başcı Namlı Z, Kayaalp F, Meral E. “Sosyal Bilgiler Okuryazarlığı” Kavramına Yüklenen Anlamların Zihin Haritalarına Yansımaları. JCER. 2021;9:869–903.

MLA

Başcı Namlı, Zeynep, vd. “‘Sosyal Bilgiler Okuryazarlığı’ Kavramına Yüklenen Anlamların Zihin Haritalarına Yansımaları”. Journal of Computer and Education Research, c. 9, sy 18, Aralık 2021, ss. 869-03, doi:10.18009/jcer.975421.

Vancouver

1.Zeynep Başcı Namlı, Fatih Kayaalp, Elif Meral. “Sosyal Bilgiler Okuryazarlığı” Kavramına Yüklenen Anlamların Zihin Haritalarına Yansımaları. JCER. 01 Aralık 2021;9(18):869-903. doi:10.18009/jcer.975421

Cited By

Incorporating the Writing-to-Learn Method into the Concept Teaching Process: Intervention Mixed Methods Design

Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.17556/erziefd.1106345

Sosyal Bilgiler Öğretiminde Teknoloji Temelli Lisansüstü Tez Çalışmalarının Sistematik Analizi

Journal of Higher Education and Science

https://doi.org/10.5961/higheredusci.1267102

My museum: A study of pre-service social studies teachers’ experience in designing virtual museums

Education and Information Technologies

https://doi.org/10.1007/s10639-024-12742-8

Bu eser Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.

Değerli Yazarlar,

JCER dergisi 2018 yılından itibaren yayımlanacak sayılarda yazarlarından ORCID bilgilerini isteyecektir. Bu konuda hassasiyet göstermeniz önemle rica olunur.

Önemli: "Yazar adından yapılan yayın/atıf taramalarında isim benzerlikleri, soyadı değişikliği, Türkçe harf içeren isimler, farklı yazımlar, kurum değişiklikleri gibi durumlar sorun oluşturabilmektedir. Bu nedenle araştırmacıların tanımlayıcı kimlik/numara (ID) edinmeleri önem taşımaktadır. ULAKBİM TR Dizin sistemlerinde tanımlayıcı ID bilgilerine yer verilecektir.

Standardizasyonun sağlanabilmesi ve YÖK ile birlikte yürütülecek ortak çalışmalarda ORCID kullanılacağı için, TR Dizin’de yer alan veya yer almak üzere başvuran dergilerin, yazarlardan ORCID bilgilerini talep etmeleri ve dergide/makalelerde bu bilgiye yer vermeleri tavsiye edilmektedir. ORCID, Open Researcher ve Contributor ID'nin kısaltmasıdır. ORCID, Uluslararası Standart Ad Tanımlayıcı (ISNI) olarak da bilinen ISO Standardı (ISO 27729) ile uyumlu 16 haneli bir numaralı bir URI'dir. http://orcid.org adresinden bireysel ORCID için ücretsiz kayıt oluşturabilirsiniz. "

“Sosyal Bilgiler Okuryazarlığı” Kavramına Yüklenen Anlamların Zihin Haritalarına Yansımaları

The Reflection of the Meanings Attributed to the Concept of “Social Studies Literacy” on Mind Maps

Öz

Anahtar Kelimeler

“Sosyal Bilgiler Okuryazarlığı” Kavramına Yüklenen Anlamların Zihin Haritalarına Yansımaları

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Incorporating the Writing-to-Learn Method into the Concept Teaching Process: Intervention Mixed Methods Design

Sosyal Bilgiler Öğretiminde Teknoloji Temelli Lisansüstü Tez Çalışmalarının Sistematik Analizi

My museum: A study of pre-service social studies teachers’ experience in designing virtual museums