A Study on the Introduction Chapters of Postgraduate Studies on Speaking Skills

Yıl 2026, Cilt: 12 Sayı: 1, 167 - 199, 01.03.2026

İlknur Killioğlu Alakuş , Mehmet Temizkan

https://doi.org/10.31464/jlere.1813716

https://izlik.org/JA98JX87GB

Öz

This research, which aims to examine the introduction chapters of postgraduate studies on speaking skills, was carried out using the document review method. The data set of the study consists of 110 master’s theses on speaking skills. The data obtained were analyzed using descriptive analysis technique in the context of the problem statement of postgraduate studies, the significance of the research, limitations and assumptions. As a result of the study, it was determined that in the problem statement of master’s theses on speaking skills, researchers tended to explain general concepts and the problem statement was often constructed in a top-down manner. It was determined that the problem statement of the examined studies was produced in the range of 2-3 pages, 4-7 paragraphs and 21-40 sentences in terms of form; and in terms of function, especially their function of revealing the reasons and originality of the research was weak. It was explored that, in postgraduate studies, the most frequent emphasis is put on the limitations regarding the population, sample and study group, the assumptions regarding the research process and the importance of the current research topic that has not been mentioned in previous studies. The results obtained in the study show that more academic writing principles should be followed in writing introduction chapters in postgraduate studies.

Anahtar Kelimeler

Introduction chapter , Master's theses , Speaking skills

Konuşma Becerisine Yönelik Lisansüstü Çalışmaların Giriş Bölümleri Üzerine Bir Araştırma

https://izlik.org/JA98JX87GB

Öz

Konuşma becerisine yönelik lisansüstü çalışmaların giriş bölümlerini incelemeyi amaçlayan bu araştırma doküman incelemesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın veri setini konuşma becerisine yönelik 110 yüksek lisans tezi oluşturmaktadır. Elde edilen veriler lisansüstü çalışmaların problem durumu, araştırmanın önemi, sınırlılıklar ve varsayımlar başlıkları bağlamında betimsel analiz tekniğiyle analiz edilmiştir. Çalışmanın sonucunda konuşma becerisine yönelik yüksek lisans tezlerinin problem durumunda araştırmacıların genel kavramları açıklama eğiliminde olduğu ve problem durumunun sıklıkla genelden özele kurgu türüyle kurgulandığı tespit edilmiştir. İncelenen çalışmaların problem durumunun şekil bakımından en fazla 2-3 sayfa, 4-7 paragraf ve 21-40 cümle aralığında üretildiği; işlev açısından özellikle araştırmanın gerekçelerini ve özgünlüğünü ortaya koyma işlevlerinin zayıf düzeyde olduğu belirlenmiştir. Lisansüstü çalışmalarda en fazla evren, örneklem ve çalışma grubuna yönelik sınırlılıklara, araştırma sürecine yönelik varsayımlara ve ele alınan konunun daha önce herhangi bir çalışmada rastlanılmadığı şeklinde öneme yer verildiği görülmüştür. Çalışmada elde edilen sonuçlar lisansüstü çalışmalarda giriş bölümlerinin yazılmasında daha fazla akademik yazma ilkelerine uyulması gerektiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Giriş bölümü , Konuşma becerisi , Yüksek lisans tezleri

Kaynakça

• Aktaş, E., & Uzuner Yurt, S. (2015). Türkçe eğitimi alanındaki makale özetlerine yönelik bir içerik analizi. Turkish Studies, 10(7), 73-96. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.8121
• Altunkaya, H. (2021). Akademik metin yazmanın basamakları–III: Giriş bölümü hazırlama. M. N. Kardaş & R. Koç (Ed.), Türk dili 2 akademik yazma eğitimi içinde (s. 133-150). Pegem Akademi Yayınları.
• Alver, M., & Taştemir, L. (2017). Konuşma becerisi üzerine yapılan lisansüstü tezlerin incelenmesi. International Journal of Languages’ Education and Teaching, 5(3), 451-462.
• Aydeniz, S., & Haydaroğlu, M. (2021). Dört temel dil becerisi alanında yapılan lisansüstü tezlerin bibliyometrik analizi. Türkiye Eğitim Dergisi, 6(1), 200-216.
• Aydın, B. (2020). Türkiye’de eleştirel okuma konusunda yapılmış lisansüstü tezlerin incelenmesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (18), 76-87. https://doi.org/10.29000/rumelide.705515
• Bahar, M. A. (2014). The importance of academic writing and academic writing in graduate education term. International Journal of Language Academy, 2(4), 209-233.
• Boyacı, S., & Demirkol, S. (2018). Türkçe eğitimi alanında yapılan doktora tezlerinin incelenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 6(2), 512-531. https://doi.org/10.16916/aded.363599
• Bozkurt, B. Ü., & Uzun, N. E. (2015). Türkçenin eğitimi-öğretimine ilişkin bir alanyazını değerlendirmesi: uluslararası bilimsel toplantılarda eğilimler/yönelimler. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 1(2), 1-15.
• Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. & Demirel, F. (2016). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi Yayınları.
• Ceran, D., Aydın, M., & Onarıcıoğlu, A. S. (2018). Okuma eğitimi üzerine yapılan tezlerde eğilimler: Bir içerik analizi çalışması. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(3), 2377-2392.
• Cohen, L., Manion, L., & Morrison, K. (2021). Eğitimde araştırma yöntemleri (E. Dinç & K. Kıroğlu, Çev. Ed.). Pegem Akademi Yayınları.
• Coşan Yılmaz, M., & Emiroğlu, O. N. (2005). Bilimsel makale nasıl yazılır? Hemşirelikte Araştırma Geliştirme Dergisi, 1(2), 26-38.
• Coşkun, E., & Kan, O. (2013). Lisansüstü tezlere ait özet metinlerinin yazım tekniği bakımından değerlendirilmesi. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 9(4), 299-313.
• Creswell, J. W. (2017). Araştırma deseni nitel, nicel ve karma yöntem araştırmaları (S. B. Demir, Çev. Ed.). Eğiten Kitap Yayıncılık.
• Çapan Tekin, S., & İşeri, K. (2022). Lisansüstü tezlerin yöntem bölümlerinde tutarlılık ilişkileri. Dil Dergisi, 173(1), 26-48. https://doi.org/10.33690/dilder.942555
• Çeşme, H., & Yağız, O. (2020). A contrastive rhetorical analysis of anglophone and Turkish authors’ RA introductions in ELT. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24(2), 899-915.
• Çınar, T., Açar, S., Sarıalai, A. D., Demir, M. K., & Şahin Taşkın, Ç. (2024). Sınıf eğitimi alanında gerçekleştirilen doktora tezlerinin öneriler bölümünün betimsel analizi. Temel Eğitim Dergisi, 23, 47-59. https://doi.org/10.52105/temelegitim.1366301
• Çivilibal, M. (2013). Bilimsel bir makale nasıl yazılır ve yayımlanır? The Medical Bulletin of Haseki, 51, 85-88.
• Çoban, A. & Oral, B. (2020). Bilimsel araştırma yöntemleri ile ilgili temel kavramlar. B. Oral & A. Çoban (Ed.), Kuramdan uygulamaya eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri içinde (s. 1-28). Pegem Akademi Yayınları.
• Çocuk, H. E., & Arı, B. (2018). Makale giriş bölümlerinin sözbilimsel yapılarının incelenmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(3), 988-1003. https://doi.org/10.17860/mersinefd.450295
• Demir, T. T. (2021). Türkçe eğitimi alanında nicel araştırma yöntemleri kullanılarak yapılan doktora tezlerindeki eğilimler. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 9(2), 543-560. https://doi.org/10.16916/aded.873899
• Demir, T. T., & Çalışkan, G. (2021). Türkçe eğitimi alanında nitel araştırma yöntemleri kullanılarak yapılan doktora tezlerindeki eğilimler. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 10(4), 1412-1429.
• Demirel, A. (2023). Türkçe eğitimi alanındaki yazma eğitimiyle ilgili lisansüstü tezler üzerine bir inceleme. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(3), 849-863. https://doi.org/10.32709/akusosbil.1074129
• Destegüloğlu, B. (2024). Türkçe eğitimi lisansüstü tezlerde konuşma becerisi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(1), 20-30. https://doi.org/10.33437/ksusbd.1170732
• Dinçer, S. (2021). Akademik yazım ve araştırmacılara öneriler. Pegem Akademi Yayınları.
• Doğan, Y., & Özçakmak, H. (2014). Dinleme becerisinin eğitimi üzerine yapılan lisansüstü tezlerin değerlendirilmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 2(2), 90-99.
• Göçer, A., & Arslan, S. (2018). Türkiye’de dil bilgisi öğretimi üzerine hazırlanan lisansüstü tezler hakkında bir meta- analiz çalışması. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1), 107-122.
• Işık Taş, E. E. (2021). Bridging the gap between and PhD thesis and the publishable research article: A corpus- based genre analysis of introductions in applied linguistics. Çankaya University Journal of Humanities and Social Sciences, 15(2), 276-292. https://doi.org/10.47777/cankujhss.1047487
• İşeri, K., & Şen, E. (2017). Yabancılara Türkçe öğretiminde Türkçe bilimsel metinlerin incelenmesi. International Journal of Languages’ Education and Teaching, 5(1), 434-446.
• Kan, M. O., & Uzun, G. L. (2014). Türkçe eğitimi alanındaki yüksek lisans tezlerinin bulgular, tartışma, sonuç bölümlerine ilişkin sözbilimsel yapı özellikleri. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 2(3), 1-19.
• Kanat, A. (2024). Konuşma eğitimi alanında yayımlanmış makalelerin eğilimleri ve akademik metin yazma ilkelerine uygunluğu üzerine bir inceleme (Tez No. 864496) [Yüksek lisans tezi, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
• Karaca, U., Nizamoğlu Çakır, A., & Karakuş Tayşi, E. (2024). Konuşma becerisi ile ilişkili ölçek geliştirme süreci: Bir tematik içerik analizi. Avrasya Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 8(2), 1-24.
• Karadağ, E. (2009). Türkiye’de eğitim bilimleri alanında yapılmış doktora tezlerinin tematik ve metodolojik açıdan incelemesi: Bir durum çalışması (Tez No. 250896) [Doktora tezi, Marmara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
• Karagöl, E. (2018). Akademik yazma açısından lisansüstü tezler (Tez No. 510520) [Doktora tezi, Gazi Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
• Karagöz, B., & Şeref, İ. (2021). Türkçe eğitimi doktora tezlerine bütünsel bir yaklaşım (1995-2020). SEFAD, (46), 43-68. https://doi.org/10.21497/sefad.1031689
• Karasar, N. (2008). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel Yayın Dağıtım.
• Karasar, N. (2020). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler. Nobel Akademik Yayıncılık.
• Karasar, N. (2023). Araştırmalarda rapor hazırlama araştırma ve yayın etiği ile. Nobel Akademik Yayıncılık.
• Kardaş, D. (2022). Akademik yazılarda giriş. Ü. Şen (Ed.), Türk dili 2 içinde (s. 172-192). Nobel Akademik Yayıncılık.
• Kardaş, M. N., Çetinkaya, V., & Kaya, M. (2018). 2005-2017 yılları arasında dinleme eğitimi üzerine yapılmış akademik çalışmaların eğilimleri üzerine bir araştırma. Kuram ve Uygulamada Sosyal Bilimler Dergisi, 2(1), 21-32.
• Kardoğan, M. (2020). Yabancılara Türkçe öğretimi alanında yayımlanan makalelerin eğilimleri ve akademik metin hazırlama ilkelerine uygunluğu üzerine bir inceleme (Tez No. 659056) [Yüksek lisans tezi, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
• Kaya, E. (2023). Yazma eğitimi alanında yayımlanan makalelerin akademik metin yazma ilkelerine uygunluğu üzerine bir inceleme (Tez No. 806099) [Yüksek lisans tezi, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
• Kemiksiz, Ö. (2017). Dinleme becerisi üzerine yazılan makalelerin değerlendirilmesi. International Journal of Languages’ Education and Teaching, 5(1), 511-531.
• Kemiksiz, Ö. (2021). Yazma becerilerinin geliştirilmesi üzerine hazırlanan tezlere yönelik bir inceleme: Yarı deneysel çalışmalar. Uluslararası Toplumsal Araştırmaları Dergisi, 18(41), 3172-3203. https://doi.org/10.26466/opus.887374
• Kesici, S. (2021). Konuşma becerisini geliştirmek için kullanılan öğretim yöntem ve teknikleri ile ilgili çalışmalar üzerine bir inceleme (Tez No. 683022) [Yüksek lisans tezi, Pamukkale Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
• Kozak, M. (2018). Akademik yazım: İlkeler – uygulamalar – örnekler. Detay Yayıncılık.
• Maden, A. (2020). Akıcı okuma ile ilgili lisansüstü tezlerin araştırma eğilimleri: Bir betimsel analiz çalışması. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 8(2), 543-558. https://doi.org/10.16916/aded.696790
• Maden, S. (2021). Türkçe ders kitapları ile ilgili lisansüstü tezlerin eğilimleri: Bir içerik analizi. Türkiye Eğitim Dergisi, 6(1), 30-45.
• Önal, A., & Maden, S. (2024a). Dinleme/izleme eğitimi ile ilgili lisansüstü tezler düzeyinde sunulan öneriler (2015-2021 arası). Mustafa Kemal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(14), 103-121. https://doi.org/10.56677/mkuefder.1575252
• Önal, A., & Maden, S. (2024b). Okuma öğrenme alanıyla ilgili lisansüstü tezlerdeki önerilerin eğilimlerinin incelenmesi: 2016-2021 arası. Türkiye Eğitim Dergisi, 9(2), 317-340. https://doi.org/10.54979/turkegitimdergisi.1581988
• Özçakmak, H. (2017). Türkçe eğitimi lisansüstü araştırmalarında yeni yönelimler (2011-2015). Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 6(3), 1607-1618.
• Özdemir, S. (2018). Okumaya ilişkin lisansüstü araştırmaların eğilimleri. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 6(4), 1161-1178. https://doi.org/10.16916/aded.455560
• Potur, Ö. (2023). Dinleme becerisi üzerine yapılan lisansüstü tezlerin incelenmesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (33), 126-150. https://doi.org/10.29000/rumelide.1283685
• Potur, Ö., & Yıldız, N. (2016). Konuşma becerisi alanında yapılan akademik çalışmaların eğilimleri. Dil ve Edebiyat Eğitimi Dergisi, (18), 27-40.
• Sevim, O., & İşcan, A. (2012). Türkçenin eğitimi ve öğretimi alanında yapılan yüksek lisans tezlerine geçen anahtar kelimelere dönük bir içerik analizi. Turkish Studies, 7(1), 1863-1873.
• Soyuçok, M. (2022). Dinleme becerisi üzerine hazırlanan lisansüstü tez çalışmalarının bibliyometrik analizi. Uluslararası Eğitim Bilim ve Teknoloji Dergisi, 8(1), 66-80. https://doi.org/10.47714/uebt.1079623
• Sözer, Y., & Aydın, M. (2020). Nitel veri toplama teknikleri ve nitel veri analiz süreci. B. Oral & A. Çoban (Ed.), Kuramdan uygulamaya eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri içinde (s. 249-283). Pegem Akademi Yayınları.
• Sur, E. (2023). Türkçe ders kitaplarına yönelik hazırlanan çalışmalardaki eğilimler. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 12(1), 194-220. https://doi.org/10.7884/teke.5615
• Şahin, E. Y., Kana, F., & Varışoğlu, B. (2013). Türkçe eğitimi bölümlerinde yapılan lisansüstü tezlerin araştırma eğilimleri. International Journal of Human Sciences, 10(2), 356-378.
• Şentürk, R. (2024). Bilimsel metnin bölümleri. G. Çetinkaya, Ö. Yolcusoy & H. Altun Alkan (Ed.), Akademik yazma bilimsel metin yazma sürecine genel bir bakış içinde (s. 23-66). Anı Yayıncılık.
• Şerifoğlu, A., & Yaman, S. (2023). Ulusal ve uluslararası dergilerde yayınlanan makalelerin yöntem eğilimleri bakımından incelenmesi. Turkish Journal of Primary Education, 8(2), 28-39. https://doi.org/10.52797/tujped.1289052
• Şimşek, B., Akbulut, S., & Koparan, B. (2023). Yazma becerisini geliştirmeye yönelik yazılan makalelerin incelenmesi. Türk Akademik Araştırmalar Dergisi, 8(3), 1217-1235. https://doi.org/10.30622/tarr.1336308
• Taştan, Y. (2023). Çocuk edebiyatı alanında yayımlanan makalelerin eğilimleri ve akademik metin hazırlama ilkelerine uygunluğu üzerine bir inceleme (Tez No. 806094) [Yüksek lisans tezi, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
• Temizkan, M. (2021). Türkçe ders kitaplarına yönelik lisansüstü çalışmalar üzerine bir değerlendirme. Okuma Yazma Eğitimi Araştırmaları, 9(2), 147-162. https://doi.org/10.35233/oyea.1011359
• Temizkan, M., & Erdevir, M. (2020). Yazılı anlatımla ilgili yüksek lisans tezlerinde kullanılan değişkenler üzerine bir değerlendirme. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 8(4), 1218-1244. https://doi.org/10.16916/aded.781073
• Temizkan, M., & Yıldırım, Ö. (2023). Yazma eğitimine yönelik lisansüstü çalışmalarda kullanılan ölçme araçları üzerine bir inceleme. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 11(2), 283-306. https://doi.org/10.16916/aded.1203438
• Tok, M., & Potur, Ö. (2015). Yazma eğitimi alanında yapılan akademik çalışmaların eğilimleri (2010 – 2014 yılları). Ana Dili Eğitimi Dergisi, 3(4), 1-25.
• Topal, Y., Ongun, A., & Arıcı, B. (2022). Okuma eğitimi ile ilgili lisansüstü tezlerin eğilimleri: Bir içerik analizi. Türkiye Eğitim Dergisi, 7(2), 459-471. https://doi.org/10.54979/turkegitimdergisi.1193156
• Turan, L., Sevim, O., & Tunagür, M. (2018). Türkçe eğitimi alanındaki doktora tezlerinin özet bölümlerine yönelik bir içerik analizi. Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(11), 29-44.
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. baskı). Seçkin Yayıncılık.
• Zincirli, M. (2020). Araştırma ilkelerine ve etiğine uygun araştırma raporu hazırlama (örnek araştırma önerisi geliştirme). B. Oral & A. Çoban (Ed.), Kuramdan uygulamaya eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri içinde (s. 475-494). Pegem Akademi Yayınları.