Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenicilerinin Yazdıkları Metinlerde ve ChatGPT Tarafından Yazılan Metinlerde Karmaşıklık, Doğruluk, Akıcılık ve İşlevsel Yeterlik

Öz

Bu araştırmanın amacı yabancı dil olarak Türkçe öğrenicilerinin yazdıkları metinler ile ChatGPT tarafından oluşturulan metinleri karmaşıklık, doğruluk, akıcılık ve işlevsel yeterlik açısından karşılaştırmaktır. Çalışma karşılaştırmalı betimsel araştırma deseni ile yürütülmüştür. Araştırmada A2 ve B2 düzeyindeki öğrenicilerin, altı farklı konuda yazdıkları 72 metin ve aynı konularda ChatGPT’ye yazdırılan 6 metin incelenmiştir. Metinlere nicel içerik analizi uygulanmıştır. Araştırma sonucunda ChatGPT’nin daha yüksek karmaşık cümle oranlarına sahip olduğu, ancak düzeylere göre tutarlılık göstermediği belirlenmiştir. ChatGPT, cümle ve sözcük düzeyinde öğrenicilerden daha doğru metinler üretmiştir. Farklı sözcük kullanımı açısından ChatGPT’nin ortalamaları daha yüksek bulunmuş, ancak anlamlı sözcük oranı bakımından öğreniciler daha yüksek değerlere ulaşmıştır. İşlevsel yeterlik açısından ChatGPT, daha yüksek puanlar almıştır. Ayrıca A2 düzeyindeki bazı öğrenici metinlerinin B2 düzeyindekilere göre daha nitelikli olduğu da görülmüştür. Sonuçlar, ChatGPT’nin cümle ve sözcük doğruluğunu geliştirmede ve işlevsel yeterliğin sağlanmasında yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlere potansiyel bir destek aracı olabileceğini göstermektedir. Sonuçlar, ChatGPT’nin cümle ve sözcük doğruluğunu geliştirmede ve işlevsel yeterliğin sağlanmasında yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlere potansiyel bir destek aracı olabileceğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• ChatGPT
• karmaşıklık
• doğruluk
• akıcılık
• işlevsel yeterlik
• yabancı dil olarak Türkçe öğretimi

Complexity, Accuracy, Fluence, and Functional Adequacy in Texts Written by Learners of Turkish as a Foreign Language and in Texts Written by ChatGPT

Öz

The purpose of this study is to compare texts written by learners of Turkish as a foreign language with texts generated by ChatGPT in terms of complexity, accuracy, fluency, and functional adequacy. The study was conducted using a comparative descriptive research design. The study examined 72 texts written by learners at the A2 and B2 levels on six different topics and 6 texts written by ChatGPT on the same topics. Quantitative content analysis was applied to the texts. The results of the study determined that ChatGPT had a higher percentage of complex sentences but did not show consistency across levels. ChatGPT produced more accurate texts than the learners at the sentence and word levels. ChatGPT had higher averages in terms of different word usage, but the learners achieved higher values in terms of meaningful word ratio. In terms of functional adequacy, ChatGPT scored higher. It was also observed that some learner texts at the A2 level were more qualified than those at the B2 level. The results indicate that ChatGPT has the potential to serve as a support tool for learners of Turkish as a foreign language in improving sentence and word accuracy and ensuring functional adequacy. It is recommended to use ChatGPT during the text planning or review stages.

Anahtar Kelimeler

• complexity
• fluency
• accuracy
• functional adequacy
• teaching Türkish as a foeign language

Kaynakça

1. An, N. M. (2024). Leveraging ChatGPT for enhancing English writing skills and critical thinking in university freshmen. Journal of Knowledge Learning and Science Technology, 3(2), 51-62. https://jklst.org/index.php/home/article/view/168/142
2. Baleghizadeh, S., & Gordani, Y. (2012). Academic writing and grammatical accuracy: The role of corrective feedback. Gist Education and Learning Research Journal, 6, 159-176.
3. Balyemez, S. (2021). Dil bilgisi üzerine açıklamalar. (6. Baskı). Pegem Akademi.
4. Baş, B. ve Turhan, O. (2017). Yabancılara Türkçe öğretiminde yazma becerisine yönelik Web 2.0 araçları: Poll Everywhere örneği. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(3), 1233-1248.
5. Bellman, R. (1978). An introduction to artificial intelligence: Can computers think?. Boyd & Fraser Pub.
6. Bülbül, A., ve Karakaş, B. (2024). Uluslararası öğrencilerin yazılı metinlerinde tutarlılık görünümleri. Dil Dergisi, 175(2), 116-148. https://doi.org/10.33690/dilder.1525419
7. Cantrell, M. A. (2011). Demystifying the research process: Understanding a descriptive comparative research design. Pediatric Nursing, 37(4), 188-189.
8. Celce-Murcia, M. (1991). Grammar pedagogy in second and foreign language teaching. TESOL quarterly, 459-480. https://doi.org/10.2307/3586980

9. Council of Europe. (2020), Common European framework of reference for languages: Learning, teaching, assessment-Companion volüme. Council of Europe Publishing. www.coe.int/lang-cefr.
10. Dizdaroğlu, H. (1976). Tümcebilgisi. Türk Dil Kurumu Yayınları.
11. Ediskun, H. (2010). Türk dilbilgisi. Remzi Kitabevi.
12. Ergin, M. (1985). Türk dil bilgisi. Bayrak Yayıncılık.
13. Fredrick, D. R., & Craven, L. (2025). Lexical diversity, syntactic complexity, and readability: a corpus-based analysis of ChatGPT and L2 student essays. Frontiers in Education, https://doi.org/10.3389/feduc.2025.1616935
14. Gencan, T. N. (1979). Dilbilgisi. Türk Dil Kurumu Yayınları.
15. Heller, C. H. (2019). Near-term applications of artificial intelligence: Implementation opportunities from modern business practices. Naval War College Review, 72(4), 73-100. https://www.jstor.org/stable/26775520
16. Herbold, S., Hautli-Janisz, A., Heuer, U., Kikteva, Z., & Trautsch, A. (2023). A large-scale comparison of human-written versus ChatGPT-generated essays. Scientific Reports, 13:18617. https://doi.org/10.1038/s41598-023-45644-9
17. Karahan, L. (2000). Yapı bakımından cümle sınıflandırmaları üzerine. Türk Dili, (583), 16-23.
18. Katı, T. N. ve Can, U. (2024). Yapay zekâ ile üretilen metinlerin yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde okuma becerisine yönelik kullanılabilirliği: ChatGPT-3.5 örneği. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(2), 538-569. https://doi.org/10.17679/inuefd.1415303
19. Korkmaz, Z. (2009). Gramer terimleri sözlüğü. Türk Dil Kurumu Yayınları.
20. Koşaner, Ö., Çimen, B. ve Karacan, P. (2023). Dil modeli üretimi ve insan yazımı metinlerin karşılaştırmalı çözümlemesi: Akademik metinler bağlamında bir inceleme. İçinde V. Uğur (Ed.), Günce filoloji ve sosyal bilimler çalışmaları I (1. baskı, ss. 144-162). Günce Yayınları.
21. Krippendorff, K. (2018). Content analysis: An introduction to its methodology (4th ed.). Sage.
22. Kuiken, F. (2023). Linguistic complexity in second language acquisition. Linguistics Vanguard, 9(1): 83–93. https://doi.org/10.1515/lingvan-2021-0112
23. Kuiken, F., & Vedder, I. (2017). Functional adequacy in L2 writing: Towards a new rating scale. Language Testing, 34(3), 321–336. https://doi.org/10.1177/0265532216663991
24. Larsen-Freeman, D. (1978). An ESL index of development. TESOL Quarterly, 12(4), 439-448. https://about.jstor.org/terms
25. Larsen-Freeman, D. (2006). The emergence of complexity, fluency, and accuracy. Applied Linguistics, 27(4), 590–619.
26. Mizumoto, A., Yasuda, S., & Tamura, Y. (2024). Identifying ChatGPT-generated texts in EFL students’ writing: Through comparative analysis of linguistic fingerprints. Applied Corpus Linguistics, 4(1), 100106. https://doi.org/10.1016/j.acorp.2024.100106
27. Mondal, H., & Mondal, S. (2023). ChatGPT in academic writing: Maximizing benefits and minimizing risks. Indian Journal of Ophthalmology, 71(12), 3600-3606. https://doi.org/10.4103/IJO.IJO_718_23
28. Özdemir, S. (2024). The effects of collaborative writing on L2 individual writing performance in terms of complexity, accuracy, fluency and functional adequacy. Pegem Journal of Education and Instruction, 14(4), 235-244. https://doi.org/10.47750/pegegog.14.04.20
29. Özdemir, S. ve Şimşek, P. H. (2025, 20-22 Haziran). Yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrencilerin yazılı anlatım hataları. 7. Başkent International Conference on Multidisciplinary Studies, Ankara.
30. Öztürk Demir, S. ve Çetin, M. (2025). Bir üretken yapay zekâ aracı olarak ChatGPT’nin yabancı dil öğretiminde kullanılmasına ilişkin görüşler. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 11(1), 207-234. https://doi.org/10.31464/jlere.1501596
31. Richards, J. C., & Renandya, W. A. (2002). Methodology in language teaching: An anthology of current practice. Cambridge University Press.
32. Sallam, M. (2023). ChatGPT utility in healthcare education, research, and practice: systematic review on the promising perspectives and valid concerns. Healthcare, 11(6), 887. https://doi.org/10.3390/healthcare11060887
33. Sarı, M. (2000). Türkiye Türkçesinde sözcük türlerinin değişikliğe uğraması. Türkoloji Dergisi, 13(1), 229-238. https://doi.org/10.1501/Trkol_0000000121
34. Song, C., & Song, Y. (2023). Enhancing academic writing skills and motivation: assessing the efficacy of ChatGPT in AI-assisted language learning for EFL students. Frontiers in Psychology, 14:1260843. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1260843
35. Storch, N. (2005). Collaborative writing: Product, process, and students’ reflections. Journal of Second Language Writing, 14(2005), 153-173. https://doi.org/10.1016/j.jslw.2005.05.002
36. Yan, D. (2023). The effect of ChatGPT on students’ second language writing practice: An exploratory inquiry. Education and Information Technologies, 28, 13942-13967. https://doi.org/10.1007/s10639-023-11742-4
37. Yıldız Durak, H., Eğin, F., & Onan, A. (2025). A comparison of human-written versus AI-generated text in discussions at educational settings: Investigating features for ChatGPT, Gemini and BingAI. European Journal of Education, 60:e70014. https://doi.org/10.1111/ejed.70014
38. Zhai, X. (2022). ChatGPT user experience: Implications for education. https://doi.org/10.2139/ssrn.4312418
39. Zhang, P., & Tur, G. (2024). A systematic review of ChatGPT use in K‑12 education. European Journal of Education, 59(2), 1-22. https://doi.org/10.1111/ejed.12599
40. Zhou, T., Cao, S., Zhou, S., Zhang, Y., & He, A. (2023). Chinese intermediate English learners outdid ChatGPT in deep cohesion: Evidence from English narrative writing. arXiv. https://doi.org/10.48550/arXiv.2303.11812
41. Zileli, E. N. (2023). Yabancı dil olarak Türkçe öğreniminde ChatGPT örneği. Karamanoğlu Mehmet Bey Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(1), 42-51. https://doi.org/10.47770/ukmead.1296013