Öz ve Akran Değerlendirmenin Ortaokul Öğrencilerinin Konuşma Başarımı ve Kaygısına Etkisinin Karşılaştırılması

Öz

Bu çalışma, öz ve akran değerlendirmenin ortaokul öğrencilerinin konuşma başarımı ve kaygıları üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu araştırma, ön-test / son-test kontrol gruplu yarı deneysel desende yürütülmüştür. Araştırmanın katılımcılarını 2024-2025 eğitim-öğretim yılının ikinci döneminde MEB’e bağlı bir devlet okulunda 7. sınıfta öğrenim gören 3 farklı şubedeki 60 öğrenci oluşturmaktadır. İki deney ve bir kontrol grubundan oluşan bu araştırmada her bir grupta 20 kişi yer almaktadır. Deney-1 grubunda öz değerlendirme, deney-2 grubunda akran değerlendirmeye dayalı alternatif değerlendirme süreçleri uygulanırken kontrol grubunda ise geleneksel değerlendirme -öğretmen değerlendirmesi- süreci uygulanmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak “Konuşma Becerisi Puanlama Anahtarı” ile “Konuşma Kaygısı Ölçeği” kullanılmıştır. Araştırmanın uygulamaları 8 haftalık bir zaman diliminde gerçekleştirilmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlardan biri, öz ve akran değerlendirme ile öğretmen değerlendirmesinin konuşma başarımını olumlu yönde etkilediği yönündedir. Bir diğer sonuç ise öz ve akran değerlendirmenin öğrencilerin konuşma kaygısı üzerinde herhangi bir etkisinin olmadığını, öğretmen değerlendirmesinin ise konuşma kaygılarını artırdığını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• konuşma başarımı
• konuşma kaygısı
• öz değerlendirme
• akran değerlendirme
• öğretmen değerlendirmesi

A Comparison of the Effects of Self and Peer Assessment on Middle School Students’ Speaking Performance and Speaking Anxiety

Öz

This study aims to examine the effects of self and peer-assessment on middle school students’ speaking performance and speaking anxiety. The research was conducted using a quasi-experimental design with a pre-test / post-test control group. The participants consisted of 60 seventh-grade students enrolled in three different classes at a public school affiliated with the Ministry of National Education during the second semester of the 2024 - 2025 academic years. The study included two experimental groups and one control group, each comprising 20 students. In the Experimental Group 1, self-assessment practices were implemented, while in Experimental Group 2, peer-assessment based alternative evaluation processes were applied. The control group followed a traditional assessment approach based on teacher evaluation. Data were collected using the “Speaking Skills Scoring Rubric” and the “Speaking Anxiety Scale.” The implementation process lasted eight weeks. The findings revealed that self, peer and teacher assessment positively affected speaking performance. However while self and peer-assessment had no significant effect on speaking anxiety, teacher assessment was found to increase students’ speaking anxiety.

Anahtar Kelimeler

• Speech achievement
• Speech anxiety
• Self-assessment
• Peer assessment
• Teacher assessment

Kaynakça

1. Aini, L. R. T., & Rochmahwati, P. (2020). Teacher’s feedback in teaching speaking. English Language Teaching, Applied Linguistics and Literature, 1(2), 58–66.
2. Alfianti, M., & Aminin, Z. (2022). The implementation of self-assessment in EFL students’ speaking performance. Journal of English Language Teaching and Literature, 5(2), 103–116.
3. Akpınar, M., ve Kranda, S. (2016). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının akran değerlendirmesine ilişkin görüşleri. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 29, 342–356.
4. Arıkan, R. (2018). Anket yöntemi üzerinde bir değerlendirme. Haliç Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1(1), 97–159. Atik, S., Sumbas, E., Nacar, S., Şen, M., ve Kutlu, M. N. (2025). Süreç temelli ölçme ve değerlendirme teknikleri kılavuzu. İnönü Üniversitesi.
5. Au, H. Y. C., ve Bardakçı, M. (2020). An analysis of the effect of peer and teacher feedback on EFL learners’ oral performances and speaking self-efficacy levels. International Online Journal of Education and Teaching (IOJET), 7(4), 1453–1468.
6. Aykaç, M. (2011). Türkçe öğretiminde çocuk edebiyatı metinleriyle kurgulanan yaratıcı drama etkinliklerinin anlatma becerilerine etkisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
7. Başak, H. (2019). Self-assessment of students’ speaking skills [Yayınlanmamış Yüksek lisans tezi]. Orta Doğu Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
8. Bayraktar, E., ve Maltepe, S. (2021). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde akran değerlendirmenin konuşma becerisine etkisi. Aydın TÖMER Dil Dergisi, 6(1), 1–23.

9. Burkovik, Y. (2009). Kaygılanacak ne var! Timaş Yayınları.
10. Büyüköztürk, Ş. (2009). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Pegem Akademi.
11. Büyüköztürk, Ş., Çakmak-Kılıç, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., ve Demirel, F. (2015). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
12. Çetinkaya, G., ve Hamzadayı, E. (2015). Yabancı dil olarak Türkçe öğretim sürecinde sözel düzeltme geribildirimleri: Öğretmen ve öğrenci yeğleyişleri. Turkish Studies, 10(3), 285–302.
13. Çetinkaya, G. (2019). Konuşma eğitiminde geribildirim. G. Çetinkaya (Ed.), Konuşma ve eğitimi içinde. Pegem Akademi.
14. Demir, T., ve Melanlıoğlu, D. (2014). Ortaokul öğrencileri için konuşma kaygısı ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 47(1), 103–124.
15. Demirel, Ö. (2003). Yabancı dil öğretimi. PegemA Yayıncılık.
16. Dönmez, A., ve Aydın, İ. S. (2023). Review of studies on feedback types: Systematic review study. Osmangazi Journal of Educational Research, 10(Özel Sayı), 293–317.
17. Duban, N., ve Küçükyılmaz, E. A. (2008). Sınıf öğretmeni adaylarının alternatif ölçme-değerlendirme yöntem ve tekniklerinin uygulama okullarında kullanımına ilişkin görüşleri. İlköğretim Online, 7(3), 769–784.
18. Elçi, Z. A. (2024). Konuşma eğitimi sürecinde geri bildirim kaynakları. Uluslararası Filoloji Bengü Dergisi, 4(2), 146–161.
19. Elçi, Z. A., ve Hamzadayı, E. (2025). Yabancı dil olarak Türkçe konuşma başarımını değerlendirmeye yönelik derecelendirme ölçeği önerisi. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 11(1), 56–74.
20. Erman Aslanoğlu, A. (2022). Akran ve öz değerlendirme uygulamalarının yazma becerilerine etkisinin incelenmesi. International Journal of Assessment Tools in Education, 179–196.
21. George, D., & Mallery, P. (2016). IBM SPSS Statistics 23 step by step: A simple guide and reference (14th ed.). Routledge.
22. Goh, C. C. M., & Burns, A. (2012). Teaching speaking: A holistic approach. Cambridge University Press.
23. Gölpınar, Ş., Hamzadayı, E., ve Bayat, N. (2018). Konuşma kaygı düzeyi ile konuşma başarımı arasındaki ilişki. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 4(2), 75–85.
24. Gürlen, E., Öztürk, N., ve Eminoğlu, E. (2019). İlkokul düzeyinde yapılan öğretmen, öz ve akran değerlendirmelerine ilişkin güvenirliğin genellebilirlik kuramı ile incelenmesi. Eğitimde ve Psikolojide Ölçme ve Değerlendirme Dergisi, 10(4), 406–421.
25. Hamzadayı, E., ve Çetinkaya, G. (2011). Yazılı anlatımı düzenlemede akran dönütleri: Dönüt türleri, öğrenci algıları. AİBÜ Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(1), 147–165.
26. Hamzadayı, E. (2019). Konuşmaya ilişkin duyuşsal nitelikler. G. Çetinkaya (Ed.), Konuşma ve eğitimi içinde. Pegem Akademi.
27. Hasırcı, S. (2018). Türkçe öğretmeni adaylarının konuşma kaygıları üzerindeki etkisi açısından akran ve öğretmen geribildirimi. Turkish Studies, 13(4), 685–706.
28. Horwitz, E. K. (1986). Preliminary evidence for the reliability and validity of a foreign language anxiety scale. TESOL Quarterly, 20, 559–562.
29. Joo, S. H. (2016). Self- and peer-assessment of speaking. Studies in Applied Linguistics, 16(2), 68–83.
30. Kuşdemir, Y., ve Katrancı, M. (2015). Öğretmen adaylarının konuşma kaygılarının incelenmesi: Sözlü anlatım dersine yönelik bir uygulama. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 24, 415-445.
31. Keşaplı, G., ve Çiftçi, M. (2017). Ortaokul öğrencilerinin konuşma kaygıları. The Journal of Academic Social Science Studies, 54(1), 463–484.
32. Manav, F. (2011). Kaygı kavramı. Toplum Bilimleri Dergisi, 5(9), 201–211.
33. Mendoza, M. P., ve Avila, M. R. (2022). Self-assessment to improve speaking skills: A brief action research. Sapienza: International Journal of Interdisciplinary Studies, 3(4), 120–131.
34. Millî Eğitim Bakanlığı. (2006). İlköğretim Türkçe dersi (6, 7, 8. sınıflar) öğretim programı. MEB Yayınları.
35. Patri, M. (2002). The influence of peer feedback on self- and peer assessment of oral skills. Language Testing, 19(2), 109–131.
36. Sever, S. (2000). Türkçe öğretimi ve tam öğrenme. Anı Yayıncılık.
37. Taşer, S. (2001). Konuşma eğitimi. Dost Kitabevi.
38. Temizkan, M. (2009). Akran değerlendirmenin konuşma becerisinin geliştirilmesi üzerindeki etkisi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(12), 90–112.
39. Topping, K. J. (1998). Peer assessment between students in college and university. Review of Educational Research, 68(3), 249–276.
40. Türk Dil Kurumu. (1992). Türkçe sözlük 2. Milliyet.
41. Özkan, E., ve Kınay, İ. (2015). Öğretmen adaylarının konuşma kaygılarının incelenmesi (Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi örneği). Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 4(3), 1290–1301.
42. Yaman, H., ve Suroğlu Sofu, M. (2013). Öğretmen adaylarına yönelik konuşma kaygısı ölçeğinin geliştirilmesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 17(3), 41–50.
43. Yoshida, R. (2008). Functions of repetition in learners’ private speech in Japanese language classrooms. Language Awareness, 17(4), 289–306.
44. Zheng, C., Wang, L., & Chai, S. C. (2021). Self-assessment first or peer-assessment first: Effects of video-based formative practice on learners’ English public speaking anxiety and performance. Computer Assisted Language Learning, 36(3), 1–34.