A Review of Graduate Theses on Psychological Dynamics and Pedagogical Interventions in the Teaching of Turkish as a Foreign Language

Öz

This study examines the psychological dynamics of anxiety experienced by students learning Turkish as a foreign language regarding their basic language skills, as well as the effectiveness of pedagogical and technological interventions aimed at reducing this anxiety. Employing the document analysis technique from qualitative research methods, the study analyzed 15 graduate theses (11 master’s, 4 doctoral) completed between 2015 and 2025, selected via criterion sampling from the YÖK National Thesis Center database. Data were collected using the Thesis Coding Form developed by the researchers; descriptive analysis and content analysis techniques were applied together. The reliability of the study was supported by an 87% agreement rate calculated among three independent coders. The findings reveal that students experience the highest levels of anxiety in productive skills requiring immediate performance, such as speaking and writing. From a psychological perspective, the primary sources of this anxiety include fear of negative evaluation, anxiety about being judged by peers, fear of making mistakes, and perfectionist tendencies. A significant and negative relationship was found between anxiety and self-efficacy, motivation, and learner autonomy. Findings from intervention studies indicate that podcasts and e-listening applications, AI-supported adaptive pronunciation environments, peer assessment, and focused feedback strategies significantly reduce anxiety levels. In conclusion, it has been demonstrated that anxiety in foreign language learning is an affective variable that can be managed through psychologically safe learning environments and structured pedagogical designs.

Anahtar Kelimeler

• Language learning anxiety
• pedagogical intervention
• speaking anxiety
• Teaching Turkish as a foreign language
• writing anxiety

Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretiminde Psikolojik Dinamikler ve Pedagojik Müdahaleler Üzerine Lisansüstü Tezlerin İncelemesi

Öz

Bu çalışma, yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrencilerin temel dil becerilerine yönelik yaşadıkları kaygının psikolojik dinamiklerini ve bu kaygıyı azaltmaya yönelik pedagojik ile teknolojik müdahalelerin etkililiğini incelemektedir. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi tekniği benimsenen çalışmada, YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanından ölçüt örnekleme ile belirlenen, 2015-2025 yılları arasında tamamlanmış 15 lisansüstü tez (11 yüksek lisans, 4 doktora) analiz edilmiştir. Veriler, araştırmacılar tarafından geliştirilen Tez Kodlama Formu aracılığıyla toplanmış; betimsel analiz ve içerik analizi teknikleri birlikte uygulanmıştır. Araştırmanın güvenirliği, üç bağımsız kodlayıcı arasında hesaplanan %87 uyum oranıyla desteklenmiştir. Bulgular, öğrencilerin en yoğun kaygıyı konuşma ve yazma gibi anlık performans gerektiren üretici becerilerde deneyimlediğini ortaya koymaktadır. Psikolojik açıdan değerlendirildiğinde, bu kaygının temel kaynakları arasında olumsuz değerlendirilme korkusu, akranlar tarafından yargılanma endişesi, hata yapma kaygısı ve mükemmeliyetçilik eğilimleri yer almaktadır. Kaygı ile öz yeterlik, motivasyon ve öğrenen özerkliği arasında anlamlı ve negatif yönlü bir ilişki tespit edilmiştir. Müdahale çalışmalarına ilişkin bulgular, podcast ve e-dinleti uygulamalarının, yapay zekâ destekli uyarlanabilir telaffuz ortamlarının, akran değerlendirmesinin ve odaklanılmış geri bildirim stratejilerinin kaygı düzeylerini anlamlı ölçüde düşürdüğünü göstermektedir. Sonuç olarak, yabancı dil öğrenimindeki kaygının psikolojik açıdan güvenli öğrenme ortamları ve yapılandırılmış pedagojik tasarımlarla yönetilebilen bir duyuşsal değişken olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• Dil öğrenme kaygısı
• konuşma kaygısı
• pedagojik müdahale
• yabancı dil olarak Türkçe öğretimi
• yazma kaygısı

Kaynakça

1. Ağca, H. (2023). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde podcast (sesli yayın) kullanımının dinleme kaygısına ve dinleme öz yeterlik algısına etkisi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi.
2. Aida, Y. (1994). Examination of Horwitz, Horwitz, and Cope’s construct of foreign language anxiety: The case of students of Japanese. The Modern Language Journal, 78(2), 155–168. https://doi.org/10.1111/j.1540- 4781.1994.tb02026.x
3. Aydın, S., & Zengin, B. (2008). Yabancı dil öğreniminde kaygı: Bir literatür özeti. Journal of Language and Linguistic Studies, 4(1), 81–94. https://dergipark.org.tr/tr/pub/jlls/issue/9937/122884
4. Ayhan, S. (2019). Yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrencilerin dil bilgisi öğrenimine yönelik kaygı düzeyleri ve öz yeterlik algıları (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi.
5. Bayram, Ö. (2025). Yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrencilerde B1 düzeyinde konuşma kaygısının araştırılması (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi.
6. Berk, R. R. (2019). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde elektronik dinletilerin dinlediğini anlama başarısı ve dinleme kaygısına etkisi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi.
7. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
8. Boylu, E., & Çangal, Ö. (2015). Yabancılara Türkçe öğretiminde dil ihtiyaç analizi: İran örneği. International Journal of Language Academy, 2(4), 127–151.

9. Dağdelen, M. (2024). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde yazma kaygısı üzerine bir inceleme (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi.
10. Demir, M. (2019). Yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin yazma öz yeterlilik algıları ve kaygı düzeylerinin incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi.
11. Elo, S., & Kyngäs, H. (2008). The qualitative content analysis process. Journal of Advanced Nursing, 62(1), 107–115. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.2007.04569.x
12. Genç Köylü, S. (2020). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde teknoloji kullanımının kaygı üzerine etkisi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Bartın Üniversitesi.
13. Halat, S. (2015). Yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin dinleme becerisine yönelik kaygı düzeylerinin incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi.
14. Horwitz, E. K., Horwitz, M. B., & Cope, J. (1986). Foreign language classroom anxiety. The Modern Language Journal, 70(2), 125–132. https://doi.org/10.2307/327317
15. Huang, L., & Liu, M. (2025). The impact of technology on foreign language anxiety: A systematic review of empirical studies from 2004 to 2024. Humanities and Social Sciences Communications, 12, Article 1665. https://doi.org/10.1057/s41599-025-05921-6
16. İskender Topaloğlu, M. E. (2025). Yapay zekâ destekli uyarlanabilir öğrenme ortamının yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde telaffuz becerisine, konuşma kaygısına ve öz yeterliğe etkisi (Yayımlanmamış doktora tezi). Atatürk Üniversitesi.
17. Kara, S. (2022). Bursa Uludağ Üniversitesinde eğitim gören Ahıskalı Türk öğrencilerin Türkiye Türkçesi konuşma kaygısı üzerine bir araştırma (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Bursa Uludağ Üniversitesi.
18. Karateke Bayat, B. (2018). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde akran değerlendirmesinin öğrencilerin yazma kaygısına etkisi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi.
19. Karataş, A. G. (2024). Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde geri bildirim türlerinin öğrencilerin yazma becerisine ve yazma kaygısına etkisi (Yayımlanmamış doktora tezi). Necmettin Erbakan Üniversitesi.
20. Krashen, S. D. (1982). Principles and practice in second language acquisition. Pergamon.
21. Krippendorff, K. (2018). Content analysis: An introduction to its methodology. Sage.
22. MacIntyre, P. D., & Gardner, R. C. (1994). The subtle effects of language anxiety on cognitive processing in the second language. Language Learning, 44(2), 283–305. https://doi.org/10.1111/j.1467-1770.1994.tb01103.x
23. Maden, S., Dincel, Ö., & Maden, A. (2015). Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin yazma kaygıları. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 4(2), 748–769.
24. Page, M. J., McKenzie, J. E., Bossuyt, P. M., Boutron, I., Hoffmann, T. C., Mulrow, C. D., Shamseer, L., Tetzlaff, J. M., Akl, E. A., Brennan, S. E., Chou, R., Glanville, J., Grimshaw, J. M., Hróbjartsson, A., Lalu, M. M., Li, T., Loder, E. W., Mayo-Wilson, E., McDonald, S., … Moher, D. (2021). The PRISMA 2020 statement: An updated guideline for reporting systematic reviews. BMJ, 372, n71. https://doi.org/10.1136/bmj.n71
25. Peng, J.-E., & MacIntyre, P. D. (2025). Directional or reciprocal? A random intercept cross-lagged panel analysis of the relationships between emotions, motivation, willingness to communicate, and L2 achievement. Learning and Individual Differences, 118, Article 102638. https://doi.org/10.1016/j.lindif.2025.102638
26. Scovel, T. (1978). The effect of affect on foreign language learning: A review of the anxiety research. Language Learning, 28(1), 129–142. https://doi.org/10.1111/j.1467-1770.1978.tb00309.x
27. Sönmez, E. N. (2021). Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerde sözlü iletişim stratejileri ve konuşma kaygısı (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi.
28. Taş, A. (2025). Yabancılara Türkçe öğretiminde öğretim elemanlarının öğrenen özerkliğini destekleme davranışları ile öğrenci başarısı ve kaygı arasındaki ilişki (Yayımlanmamış doktora tezi). Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi.
29. Taşdemir, O. (2017). Yabancılara Türkçe öğretiminde özel yazmanın yazma kaygısına ve yazma eğilimine etkisinin incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi.
30. Yu, Q. (2024). Foreign language anxiety research in System between 2004 and 2023: Looking back and looking forward. Frontiers in Psychology, 15, https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1373290
31. Zhao, A., Guo, Y., & Dynia, J. (2013). Foreign language reading anxiety: Chinese as a foreign language in the United States. The Modern Language Journal, 97(3), 764–778. https://doi.org/10.1111/j.1540-4781.2013.12032.x