Araştırma Makalesi

Gölge Bedenler Kuramı: Toplumsal Görünmezlik ve Dijital Temsiliyet Arasındaki Çatışma

Cilt: 18 Sayı: 2 15 Ekim 2025
PDF İndir
EN TR

Gölge Bedenler Kuramı: Toplumsal Görünmezlik ve Dijital Temsiliyet Arasındaki Çatışma

Öz

Bu çalışma, dijital çağda insan bedeninin temsiline dair toplumsal bir kuram önerisi sunmaktadır: Gölge Bedenler Kuramı. Toplumsal görünmezlik ile dijital temsiliyet arasındaki gerilim ekseninde şekillenen kuram, bireylerin fiziksel varlıklarının toplumsal alanda nasıl silikleştiğini ve dijital imgeler yoluyla nasıl yeniden inşa edildiğini sorgulamasıyla önem kazanmaktadır. Nitel araştırma yöntemine dayalı olarak yapılandırılan bu çalışma, betimsel analiz ve kuramsal modelleme teknikleriyle ilerlemiştir. Veri zemini olarak insan-makine etkileşimine dair bilimsel literatür, çeşitli etik kurulların dijital mahremiyet ve algoritmik şeffaflık üzerine yayımladığı bildiriler ile dijital algoritmaların toplumsal etkilerine dair güncel raporlar kullanılmıştır. Analiz sürecinde dijital platformlarda bedenin temsil biçimleri, veri kimliği (data identity) ve algoritmik görünürlük gibi kavramlar sosyolojik bir çerçevede ele alınmış; dijital mecraların toplumsal dışlanmayı nasıl yeniden ürettiği ortaya konmuştur. Gölge Beden, fiziksel olarak var olan ama toplumsal olarak silikleşmiş bireyin, dijitalde yeniden ama kırılgan biçimde temsiline işaret etmektedir. Çalışmanın sonucunda, dijital temsiliyetin özgürleştirici bir potansiyel barındırsa da yeni türden bir denetim, sınıflandırma ve dışlama rejimi yarattığı tespit edilmiştir. Bu bağlamda kuram, dijital çağda görünürlük ve temsil ilişkilerini yeniden düşünmeyi gerekli kılmaktadır. Araştırma, bireylerin toplumsal alanda görünür olmama hâlinin, dijital teknolojiler aracılığıyla nasıl yeniden üretildiğini ve bu sürecin yeni türden denetim ile dışlama biçimlerine nasıl zemin hazırladığını ortaya koymayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aksoy, H. C. (2022). Kişisel verilerin korunması yönüyle algoritmik karar verme. Kişisel Verileri Koruma Dergisi, 4(2), 69–87.
  2. Andrejevic, M. (2013). Infoglut: How too much information is changing the way we think and know. Routledge.
  3. Anthony, D., Campos-Castillo, C., & Horne, C. (2017). Toward a sociology of privacy. Annual Review of Sociology, 43(1), 249–269. https://doi.org/10.1146/annurev-soc-060116-053643
  4. Baudrillard, J. (1994). Simulacra and simulation. University of Michigan Press. (Original work published 1981).
  5. Bauman, Z., & Lyon, D. (2013). Liquid surveillance: A conversation. Polity Press.
  6. Benjamin, R. (2019). Race after technology: Abolitionist tools for the new Jim code. Polity Press.
  7. Benjamin, W. (1969). The work of art in the age of mechanical reproduction (H. Zohn, Trans.). Schocken Books. (Original work published 1936).
  8. Bourdieu, P. (1984). Distinction: A social critique of the judgement of taste. Routledge.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İletişim ve Medya Çalışmaları (Diğer), Sosyoloji (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

15 Ekim 2025

Gönderilme Tarihi

21 Nisan 2025

Kabul Tarihi

18 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 18 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Akbaş, A. (2025). Gölge Bedenler Kuramı: Toplumsal Görünmezlik ve Dijital Temsiliyet Arasındaki Çatışma. Selçuk İletişim, 18(2), 959-989. https://doi.org/10.18094/josc.1680839
AMA
1.Akbaş A. Gölge Bedenler Kuramı: Toplumsal Görünmezlik ve Dijital Temsiliyet Arasındaki Çatışma. Selçuk İletişim. 2025;18(2):959-989. doi:10.18094/josc.1680839
Chicago
Akbaş, Arif. 2025. “Gölge Bedenler Kuramı: Toplumsal Görünmezlik ve Dijital Temsiliyet Arasındaki Çatışma”. Selçuk İletişim 18 (2): 959-89. https://doi.org/10.18094/josc.1680839.
EndNote
Akbaş A (01 Ekim 2025) Gölge Bedenler Kuramı: Toplumsal Görünmezlik ve Dijital Temsiliyet Arasındaki Çatışma. Selçuk İletişim 18 2 959–989.
IEEE
[1]A. Akbaş, “Gölge Bedenler Kuramı: Toplumsal Görünmezlik ve Dijital Temsiliyet Arasındaki Çatışma”, Selçuk İletişim, c. 18, sy 2, ss. 959–989, Eki. 2025, doi: 10.18094/josc.1680839.
ISNAD
Akbaş, Arif. “Gölge Bedenler Kuramı: Toplumsal Görünmezlik ve Dijital Temsiliyet Arasındaki Çatışma”. Selçuk İletişim 18/2 (01 Ekim 2025): 959-989. https://doi.org/10.18094/josc.1680839.
JAMA
1.Akbaş A. Gölge Bedenler Kuramı: Toplumsal Görünmezlik ve Dijital Temsiliyet Arasındaki Çatışma. Selçuk İletişim. 2025;18:959–989.
MLA
Akbaş, Arif. “Gölge Bedenler Kuramı: Toplumsal Görünmezlik ve Dijital Temsiliyet Arasındaki Çatışma”. Selçuk İletişim, c. 18, sy 2, Ekim 2025, ss. 959-8, doi:10.18094/josc.1680839.
Vancouver
1.Arif Akbaş. Gölge Bedenler Kuramı: Toplumsal Görünmezlik ve Dijital Temsiliyet Arasındaki Çatışma. Selçuk İletişim. 01 Ekim 2025;18(2):959-8. doi:10.18094/josc.1680839