Hakem Rehberi

KADEM Kadın Araştırmaları Dergisi, hakemli yayıncılığın yapıtaşı olan tarafsız, titiz ve bilimsel değerlendirme sürecine büyük önem vermektedir. Hakemlerin katkısı, derginin akademik niteliğinin, etik ilkelerinin ve bilimsel güvenirliğinin korunmasında belirleyicidir. Bu belge, dergimize katkıda bulunacak hakemler için temel ilkeleri ve iyi değerlendirme uygulamalarını içermektedir. Dergi, tüm hakemlerin COPE’un Hakemler için Etik İlkelerine uymasını beklemektedir.

1. Hakemin Rolü

Değerlendirme sırasında bir hakemden beklenenler:

• Makaleyi objektif ve titiz bir şekilde değerlendirmek,
• Bilimsel bütünlük, etik ve kalite standartlarına uygunluk açısından inceleme yapmak,
• Değerlendirme raporunu zamanında ve eksiksiz sunmak,
• Gizlilik ilkesine uymak; makale içeriğini üçüncü şahıslarla paylaşmamak,
• Çıkar çatışması durumunda dergi editörünü derhal bilgilendirmek,
• Kişisel yorum veya önyargı içeren değerlendirme yapmaktan kaçınmak.

2. Değerlendirme Davetini Kabul Etmeden Önce

Değerlendirme teklifini kabul etmeden önce aşağıdaki hususları göz önünde bulundurmanız rica olunur:

• Uzmanlık Alanı: Konunun uzmanlık alanınıza girip girmediğini değerlendiriniz.
• Çıkar Çatışması: Yazar(lar)la aranızda akademik, kurumsal veya kişisel bir çıkar çatışması varsa görevi kabul etmeyiniz.
• Zamanlama: Değerlendirmeyi belirlenen süre (genellikle 2–4 hafta) içinde tamamlayabilecek durumda olmanız beklenmektedir.

Hakemler değerlendirmeyi kabul edemediği takdirde uygun başka hakem adayları önerebilir.

3. Gizlilik ve Etik İlkeler

• İncelenmek üzere gönderilen makaleler gizli belgeler olarak değerlendirilmelidir.
• Makale, yazar(lar)ın izni olmadan üçüncü kişilerle paylaşılmamalı, kopyalanmamalı ve tartışılmamalıdır.
• Makalede yer alan özgün veriler veya fikirler, sizin çalışmanızda izinsiz kullanılmamalıdır.
• Aşağıdaki durumlarda dergi editörünü bilgilendirmeniz gerekmektedir:

            - İntihal şüphesi

            - Veri uydurma veya çarpıtma

            - Yayın etiğine aykırı başka durumlar

4. Değerlendirme Sürecinde Dikkat Edilmesi Gerekenler

A. Genel Değerlendirme

• Makale kadın çalışmaları ve toplumsal cinsiyet alanlarına özgün ve anlamlı bir katkı sunuyor mu?
• Kuramsal çerçeve ve araştırma sorusu açık ve tutarlı mı?

B. Yapısal ve İçeriksel Uygunluk

• Özet açık ve bilgilendirici mi?
• Giriş ve literatür taraması güncel ve yeterli mi?
• Yöntem bölümü açıklayıcı ve alana uygun mu?
• Bulgular anlaşılır ve tutarlı biçimde sunulmuş mu?
• Tartışma ve sonuç bölümleri verilerle destekleniyor mu?
• Kaynaklar doğru ve biçimsel kurallara uygun biçimde verilmiş mi?

C. Yazım ve Sunum

• Dil ve anlatım açık, akıcı ve akademik düzeye uygun mu?
• Tablo ve grafikler açıklayıcı, uygun başlıklarla sunulmuş mu?
• Makale derginin yazım kurallarına uygun mu?
  

5. Hakem Raporunun Hazırlanması

Yorumlarınızın açık, saygılı ve yapıcı olması beklenir. Hakem değerlendirmesinde aşağıdaki bölümler yer almalıdır:

• Genel Özet: Makalenin amacına dair kısa bir değerlendirme.
• Önemli Yorumlar: Kuramsal çerçeve, yöntem ya da bulgulardaki temel eksiklikler.
• İkincil Yorumlar: Biçimsel öneriler, yazım dili, kaynaklar vb.
• Yayın Kararı Önerisi:

            - Yayına kabul

            - Küçük düzeltmeler sonrası kabul

            - Büyük düzeltmeler sonrası yeniden değerlendirme

            - Yayına uygun değil (ret)

6. Hakemlik Sürecinde Zaman Çizelgesi

• Hakem daveti: Gönderim tarihinden itibaren 3 iş günü içinde,
• Kabul/red bildirimi: Davetten sonra 5 iş günü içinde,
• Değerlendirme süresi: Kabul sonrası 21 gün içinde tamamlanmalıdır.
• Hatırlatma e-postaları: Değerlendirme süresi içinde iki kez gönderilebilir.

7. Performans İzleme ve Geri Bildirim

Dergi, hakemlerin yanıt süreleri ve değerlendirme kalitesini düzenli olarak takip eder. Performans kriterlerine göre hakemlerle geri bildirim paylaşılır ve gerektiğinde eğitimler düzenlenir.

8. Gizlilik ve İletişim

Dergi, çift kör hakemlik sistemini benimsemektedir. Bu nedenle hakem ve yazar kimlikleri karşılıklı olarak gizli tutulur. Yazar(lar) ile hiçbir şekilde doğrudan iletişime geçilmemelidir.

9. Gözden Geçirme Süreci ve Yeniden Değerlendirme

Yazar(lar)ın düzeltme sonrası gönderdiği versiyonları yeniden değerlendirme görevi hakeme tekrar verilebilir.

Bu tür ikinci değerlendirmeler, bilimsel süreç açısından önemlidir.

Ahlaki sorunlar veya ciddi içeriksel eksiklikler fark edildiğinde bu doğrudan Alan Editörü veya Baş Editör ile paylaşılmalıdır.

10. Hakemlikte Yapay Zekâ (YZ) Kullanımı

Üretken yapay zekâ (ör. ChatGPT, Copilot, Gemini vb.) kullanımıyla ilgili olarak aşağıdaki kurallar geçerlidir:

A. Sınırlı ve Uygun Kullanım

• YZ araçları sadece kişisel notları düzenlemek veya rapor dilini iyileştirmek amacıyla kısıtlı olarak kullanılabilir.
• Bu kullanımda, incelemeye sunulan makalenin içeriği hiçbir şekilde YZ sistemlerine yüklenmemelidir.

B. Yasaklanan Kullanımlar

• Makalenin tümü ya da bölümlerinin yapay zekâ araçlarına girilmesi kesinlikle yasaktır.
• YZ araçlarının, değerlendirmeyi hakemin sizin yerine yapması veya öneri kararlarını belirlemesi etik dışıdır.
• YZ kullanımı, hakemin bilimsel muhakemesinin yerini alamaz.

C. Sorumluluk

• YZ desteği alınsa dahi, hakem raporunun tamamından hakem sorumludur.
• YZ kullanımına dair etik dışı bir durumun tespiti halinde dergi ilgili hakemle işbirliğini sona erdirebilir.

11. Hakemlik Katkısının Tanınması

Dergi, değerlendirmelerini tamamlayan hakemlere teşekkür sertifikası iletir ve yılda bir kez yayınladığı hakem listesini kamuoyuyla paylaşır.