The Mediating Role of Positive Future Expectations in the Relationship Between Human Rights Perception and Well-Being Among University Students
Öz
Human rights are universal and inalienable rights that belong to all human beings without distinction. The protection of these rights not only ensures legal security for individuals, but also enables them to live dignified, free, and secure lives, thereby promoting their overall psychological and social well-being and laying the foundation for social peace. This study was conducted to examine the relationship between university students' perception of human rights and their psychological well-being, as well as the mediating role of positive future expectations in this relationship. A total of 417 students enrolled in undergraduate and graduate programs participated in the study. Data were collected using the Demographic Information Form, Psychological Well-Being Scale, Human Rights Scale in the Context of Generational Rights, and Positive Future Expectations Scale. The collected data were analyzed using SPSS 26 and the Hayes Process Macro add-on. The results showed that as university students' perception of human rights increased, both their psychological well-being and their hope for the future increased. The study also found that as positive future expectations increased, psychological well-being levels increased. Finally, it was found that future expectations played a mediating role in the relationship between human rights perception and psychological well-being. The findings were discussed in light of the literature in the field.
Anahtar Kelimeler
Human rights perception positive future expectations psychological well-being
Proje Numarası
1919B012320498
Kaynakça
- Akçay, R. C., & Üzüm, P. A. (2016). University students' perceptions and attitudes about freedom of claiming educational rights: Ege University. Universal Journal of Educational Research, 4(9), 1958-1964. https://doi.org/10.13189/ujer.2016.040905
- American Psychological Association (2018). APA Dictionary of Psychology. https://dictionary.apa.org/emerging-adulthood
- Arnett, J. J. (2000). Emerging adulthood: A theory of development from the late teens through the twenties. American Psychologist, 55(5), 469-480. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.5.469
- Ateş, B. (2016). Üniversite öğrencilerinde akademik başarinin yordayicisi olarak psikolojik iyi oluş ve sosyal yetkinlik. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 15(59). https://doi.org/10.17755/esosder.263225
- Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W. H. Freeman Company.
- Benedek, W., Nikolova, M., Vora, A., Pimple, M., Schoefer, E., & Modorowski, K. (2005). Understanding human rights: manual on human rights education. https://www.etc-graz.eu/wp-content/uploads/2020/08/Manual_2012_Eng_FINAL.pdf
- Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi. (2017). Report of the Special Rapporteur on the right of everyone to the enjoyment of the highest attainable standard of physical and mental health (Belge No: A/HRC/35/21). https://digitallibrary.un.org/record/1298436?v=pdf
- Birleşmiş Milletler. (1948). İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi. https://www.un.org/en/about-us/universal-declaration-of-human-rights
- Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The “What” and “Why” of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227-268. https://doi.org/10.1207/S15327965PLI1104_01
- Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2008). Self-determination theory: A macrotheory of human motivation, development, and health. Canadian Psychology, 49(3), 182-185. https://doi.org/10.1037/a0012801
- Diener, E. (2009). Culture and well-being. E. Diener (Ed.), Culture and well-being (Vol. 38) içinde (s. 1-9). Springer Science & Business Media. https://doi.org/10.1007/978-90-481-2352-0
- Diener, E., Diener, M., & Diener, C. (1995). Factors predicting the subjective well-being of nations. Journal of Personality and Social Psychology, 69(5), 851-864. https://doi.org/10.1037/0022-3514.69.5.851
- Dinçer, D., & Akbulut Kılıçoğlu, N. (2023). The direct and indirect effects of positive future expectations on psychological well-being of college students: Quiet ego as a mediator. Journal of Human and Social Sciences, 6(Education Special Issue), 185-207.
- Doğan, T. (2006). Üniversite öğrencilerinin iyilik hâlinin incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 30, 120-129.
- Durul, F., Er, K. ve Solmaz, U. (2022). Kuşak hakları bağlamında insan hakları ölçeği. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 32(2), 753-768.
- Ehtiyar, R., Ersoy, A., Akgün A. ve Karapınar, E. (2017). Üniversite öğrencilerinin geleceğe yönelik tutum ve olumlu gelecek beklentilerinin psikolojik iyilik hâlleri üzerindeki etkisi. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, 7(2), 251-262.
- İmamoğlu E. O. (2001). Need for cognition versus recognition: Self and family related correlates. Yayımlanmamış Makale. Orta Doğu Teknik Üniversitesi.
- İmamoğlu, E. O. ve Güler-Edwards, A. (2007). Geleceğe ilişkin yönelimlerde benlik tipine bağlı farklılıklar. Türk Psikoloji Dergisi, 22(60), 115-132.
- İnce, O. M., Ulusoy, A., Armutlu, A., Çelenk, M. H. ve Atabek, B. T. (2024). İnsan hakları eğitiminin üniversite öğrencileri üzerindeki etkileri: Algı ve bilinç düzeyleri. Uluslararası İlişkiler ve Diplomasi, 7(1), 87-103. https://doi.org/10.51763/u7d.1497883
- Lee, C. S., Park, J. Y., Cliford, N. A., Naseli, D. N., Ndong, A. P., Juliet, E. S., & Besumbu, E. (2018). Influence of human rights victimization on happiness: Mediating effect of grit and hope. International Journal of Pure and Applied Mathematics, 120(6), 5765-5775.
- Malkoç, A. (2011). Öznel iyi oluş müdahale programının üniversite öğrencilerinin öznel iyi oluş düzeylerine etkisi. (Yayın No. 298549) [Doktora tezi, Marmara Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
- Nurmi, J. E. (1991). How do adolescents see their future? A review of the development of future orientation and planning. Developmental Review, 11(1), 1-59. https://doi.org/10.1016/0273-2297(91)90002-6
- Park, J. Y., Tandia, M. T., Idahosa, O., & Lee, C. S. (2020). Influence of human rights victimization on happiness of college students: Mediating effect of self-esteem and grit. International Journal of Emerging Multidisciplinary Research, 4(3), 1-5.
- Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American Psychologist, 55(1), 68-78. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.1.68
- Ryff, C. D. (1989). Happiness is everything, or is it? Explorations on the meaning of psychological well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 57(6), 1069-1081. https://doi.org/10.1037/0022-3514.57.6.1069
- Seo, D. H., & Lee, C. S. (2022). The relationship between human rights victimization and happiness of university students: Mediating effect of grit and Moderated mediating effect of growth mindset. International Journal of Health Sciences, 6(S1), 5296-5310. https://doi.org/10.53730/ijhs.v6nS1.6048
- Snyder, C. R. (2000). Genesis: The birth and growth of hope. In C. R. Snyder (Ed.), Handbook of hope: Theory, measures and applications (s. 25-38) içinde. Academic Press.
- Steel, Z., Chey, T., Silove, D., Marnane, C., Bryant, R. A., & Van Ommeren, M. (2009). Association of torture and other potentially traumatic events with mental health outcomes among populations exposed to mass conflict and displacement: a systematic review and meta-analysis. Jama, 302(5), 537-549. https://doi.org/10.1001/jama.2009.1132
- Tabachnick, B. G., Fidell, L. S., & Ullman, J. B. (2013). Using multivariate statistics (Vol. 6, s. 497-516). Pearson.
- Telef, B. B. (2013). Psikolojik iyi oluş ölçeği: Türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28(28-3), 374-384.
- Turan, E. (2016). Human rights reflections of istanbul university faculty of communication students: A comparative analysis of changes in perception after Gezi protests. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi | Istanbul University Faculty of Communication Journal, (50), 89-110. https://doi.org/10.17064/iüifhd.91903
- Wang, N. C. H., & Dai, S. C. (2024). Where you stand depends on where you sit: The effect of status and evaluative identities on human rights perception. Journal of Human Rights, 23(5), 475-491. https://doi.org/10.1080/14754835.2024.2385987
- Waterman, A. S. (1993). Two conceptions of happiness: Contrasts of personal expressiveness (eudaimonia) and hedonic enjoyment. Journal of Personality and Social Psychology, 64(4), 678-691. https://doi.org/10.1037/0022-3514.64.4.678
- Whelan, D. J., & Donnelly, J. (2020). International Human Rights. 6. Routledge. https://doi.org/10.4324/9780429266072
- World Health Organization. (2012). The World Health Organization Quality of Life (WHOQOL). https://www.who.int/tools/whoqol
Üniversite Öğrencilerinde İnsan Hakları Algısı ve İyilik Hali Arasındaki İlişkide Olumlu Gelecek Beklentisinin Aracı Rolü
Öz
İnsan hakları, bireylerin yalnızca insan olmaları nedeniyle sahip oldukları, hiçbir ayrıma dayanmayan, evrensel ve devredilemez haklardır. Bu hakların korunması, bireyin hukuki güvencesini sağlamanın ötesinde, onun onurlu, özgür ve güvenli bir yaşam sürerek bütüncül psikolojik ve sosyal iyilik haline ulaşmasının ve toplumsal barışın temel koşulunu oluşturur. Bu araştırma, üniversite öğrencilerinin insan hakları algısı ile psikolojik iyilik hali arasındaki ilişkiyi ve bu ilişkide olumlu gelecek beklentisinin aracı rolünü incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya toplam lisans ve lisans üstü düzeye öğrenim gören toplam 417 öğrenci katılmıştır. Veriler Demografik Bilgi Formu, Psikolojik İyi Oluş Ölçeği, Kuşak Hakları Bağlamında İnsan Hakları Ölçeği ve Olumlu Gelecek Beklentisi Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Toplanan veriler SPSS 26 ve Hayes Process Macro eklentisi ile analiz edilmiştir. Sonuçlar, üniversite öğrencilerinin insan hakları algısı yükseldikçe hem psikolojik iyilik hallerinin hem de gelecekten duydukları umudun arttığını göstermiştir. Araştırmada ayrıca olumlu gelecek beklentisi yükseldikçe psikolojik iyilik hali düzeyinin arttığı bulunmuştur. Son olarak, gelecek beklentisinin, insan hakları algısı ile psikolojik iyilik hali arasındaki ilişkide aracı rolünün olduğu ortaya konmuştur. Bulgular alan yazın ışığında tartışılmıştır.
Anahtar Kelimeler
İnsan hakları algısı olumlu gelecek beklentisi psikolojik iyilik hali
Etik Beyan
Yazarlar, bu çalışmanın tüm hazırlanma süreçlerinde etik kurallara uyulduğunu beyan eder. Çalışmanın etik kurul kararı Çankırı Karatekin Üniversitesi Etik Kurulu’ndan 937e069187a74510 sayılı başvuru kodu ve 17.04.2024 tarihli etik kurul onayı ile alınmıştır.
Destekleyen Kurum
Bu araştırma TÜBİTAK 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı tarafından desteklenmiştir.
Proje Numarası
1919B012320498
Teşekkür
Bu araştırma TÜBİTAK 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı tarafından desteklenmiştir.
Kaynakça
- Akçay, R. C., & Üzüm, P. A. (2016). University students' perceptions and attitudes about freedom of claiming educational rights: Ege University. Universal Journal of Educational Research, 4(9), 1958-1964. https://doi.org/10.13189/ujer.2016.040905
- American Psychological Association (2018). APA Dictionary of Psychology. https://dictionary.apa.org/emerging-adulthood
- Arnett, J. J. (2000). Emerging adulthood: A theory of development from the late teens through the twenties. American Psychologist, 55(5), 469-480. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.5.469
- Ateş, B. (2016). Üniversite öğrencilerinde akademik başarinin yordayicisi olarak psikolojik iyi oluş ve sosyal yetkinlik. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 15(59). https://doi.org/10.17755/esosder.263225
- Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W. H. Freeman Company.
- Benedek, W., Nikolova, M., Vora, A., Pimple, M., Schoefer, E., & Modorowski, K. (2005). Understanding human rights: manual on human rights education. https://www.etc-graz.eu/wp-content/uploads/2020/08/Manual_2012_Eng_FINAL.pdf
- Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi. (2017). Report of the Special Rapporteur on the right of everyone to the enjoyment of the highest attainable standard of physical and mental health (Belge No: A/HRC/35/21). https://digitallibrary.un.org/record/1298436?v=pdf
- Birleşmiş Milletler. (1948). İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi. https://www.un.org/en/about-us/universal-declaration-of-human-rights
- Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The “What” and “Why” of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227-268. https://doi.org/10.1207/S15327965PLI1104_01
- Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2008). Self-determination theory: A macrotheory of human motivation, development, and health. Canadian Psychology, 49(3), 182-185. https://doi.org/10.1037/a0012801
- Diener, E. (2009). Culture and well-being. E. Diener (Ed.), Culture and well-being (Vol. 38) içinde (s. 1-9). Springer Science & Business Media. https://doi.org/10.1007/978-90-481-2352-0
- Diener, E., Diener, M., & Diener, C. (1995). Factors predicting the subjective well-being of nations. Journal of Personality and Social Psychology, 69(5), 851-864. https://doi.org/10.1037/0022-3514.69.5.851
- Dinçer, D., & Akbulut Kılıçoğlu, N. (2023). The direct and indirect effects of positive future expectations on psychological well-being of college students: Quiet ego as a mediator. Journal of Human and Social Sciences, 6(Education Special Issue), 185-207.
- Doğan, T. (2006). Üniversite öğrencilerinin iyilik hâlinin incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 30, 120-129.
- Durul, F., Er, K. ve Solmaz, U. (2022). Kuşak hakları bağlamında insan hakları ölçeği. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 32(2), 753-768.
- Ehtiyar, R., Ersoy, A., Akgün A. ve Karapınar, E. (2017). Üniversite öğrencilerinin geleceğe yönelik tutum ve olumlu gelecek beklentilerinin psikolojik iyilik hâlleri üzerindeki etkisi. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, 7(2), 251-262.
- İmamoğlu E. O. (2001). Need for cognition versus recognition: Self and family related correlates. Yayımlanmamış Makale. Orta Doğu Teknik Üniversitesi.
- İmamoğlu, E. O. ve Güler-Edwards, A. (2007). Geleceğe ilişkin yönelimlerde benlik tipine bağlı farklılıklar. Türk Psikoloji Dergisi, 22(60), 115-132.
- İnce, O. M., Ulusoy, A., Armutlu, A., Çelenk, M. H. ve Atabek, B. T. (2024). İnsan hakları eğitiminin üniversite öğrencileri üzerindeki etkileri: Algı ve bilinç düzeyleri. Uluslararası İlişkiler ve Diplomasi, 7(1), 87-103. https://doi.org/10.51763/u7d.1497883
- Lee, C. S., Park, J. Y., Cliford, N. A., Naseli, D. N., Ndong, A. P., Juliet, E. S., & Besumbu, E. (2018). Influence of human rights victimization on happiness: Mediating effect of grit and hope. International Journal of Pure and Applied Mathematics, 120(6), 5765-5775.
- Malkoç, A. (2011). Öznel iyi oluş müdahale programının üniversite öğrencilerinin öznel iyi oluş düzeylerine etkisi. (Yayın No. 298549) [Doktora tezi, Marmara Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
- Nurmi, J. E. (1991). How do adolescents see their future? A review of the development of future orientation and planning. Developmental Review, 11(1), 1-59. https://doi.org/10.1016/0273-2297(91)90002-6
- Park, J. Y., Tandia, M. T., Idahosa, O., & Lee, C. S. (2020). Influence of human rights victimization on happiness of college students: Mediating effect of self-esteem and grit. International Journal of Emerging Multidisciplinary Research, 4(3), 1-5.
- Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American Psychologist, 55(1), 68-78. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.1.68
- Ryff, C. D. (1989). Happiness is everything, or is it? Explorations on the meaning of psychological well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 57(6), 1069-1081. https://doi.org/10.1037/0022-3514.57.6.1069
- Seo, D. H., & Lee, C. S. (2022). The relationship between human rights victimization and happiness of university students: Mediating effect of grit and Moderated mediating effect of growth mindset. International Journal of Health Sciences, 6(S1), 5296-5310. https://doi.org/10.53730/ijhs.v6nS1.6048
- Snyder, C. R. (2000). Genesis: The birth and growth of hope. In C. R. Snyder (Ed.), Handbook of hope: Theory, measures and applications (s. 25-38) içinde. Academic Press.
- Steel, Z., Chey, T., Silove, D., Marnane, C., Bryant, R. A., & Van Ommeren, M. (2009). Association of torture and other potentially traumatic events with mental health outcomes among populations exposed to mass conflict and displacement: a systematic review and meta-analysis. Jama, 302(5), 537-549. https://doi.org/10.1001/jama.2009.1132
- Tabachnick, B. G., Fidell, L. S., & Ullman, J. B. (2013). Using multivariate statistics (Vol. 6, s. 497-516). Pearson.
- Telef, B. B. (2013). Psikolojik iyi oluş ölçeği: Türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28(28-3), 374-384.
- Turan, E. (2016). Human rights reflections of istanbul university faculty of communication students: A comparative analysis of changes in perception after Gezi protests. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi | Istanbul University Faculty of Communication Journal, (50), 89-110. https://doi.org/10.17064/iüifhd.91903
- Wang, N. C. H., & Dai, S. C. (2024). Where you stand depends on where you sit: The effect of status and evaluative identities on human rights perception. Journal of Human Rights, 23(5), 475-491. https://doi.org/10.1080/14754835.2024.2385987
- Waterman, A. S. (1993). Two conceptions of happiness: Contrasts of personal expressiveness (eudaimonia) and hedonic enjoyment. Journal of Personality and Social Psychology, 64(4), 678-691. https://doi.org/10.1037/0022-3514.64.4.678
- Whelan, D. J., & Donnelly, J. (2020). International Human Rights. 6. Routledge. https://doi.org/10.4324/9780429266072
- World Health Organization. (2012). The World Health Organization Quality of Life (WHOQOL). https://www.who.int/tools/whoqol
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Sosyal Psikoloji |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Proje Numarası | 1919B012320498 |
| Gönderilme Tarihi | 9 Ağustos 2025 |
| Kabul Tarihi | 26 Aralık 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 4 Mart 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.57115/karefad.1761185 |
| IZ | https://izlik.org/JA39BG28RM |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Cilt: 14 Sayı: 1 |
Amaç ve Kapsam
Çankırı Karatekin Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi (KAREFAD) (ISSN: 2147-8465 - e-ISSN 2791-9773), Çankırı Karatekin Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi'nin bir yayınıdır. KAREFAD yılda iki kez (Nisan ve Ekim) çevrimiçi yayımlanmaktadır. KAREFAD, Türkiye’de ve dünyada sosyal ve beşerî bilimler alanındaki sorunları inceleyen ve çözüm önerileri sunan özgün bilimsel (hakemli) yazılara, görüşlere, okuyucu mektuplarına, tanıtım yazılarına, çeviri yazılara, haberlere ve toplantı duyurularına yer vermektedir. KAREFAD açık erişim yayıncılık modelini kullanmaktadır. Dergi, Türkçe ve İngilizce dillerinde yayım kabul etmektedir. Kabul edilen yayınlar için makale sunum veya işlem ücreti gibi herhangi bir ücret talep edilmemektedir.
Dergiye gönderilen yazılar Editörler Kurulu ve Yazı Değerlendirme Kurulu'nun ön incelemesinden geçer. Ön incelemesi olumlu sonuçlanan makaleler çift-kör hakemlik ilkesi gereğince değerlendirilmek üzere en az iki hakeme gönderilir. Hakem raporlarının birinin olumlu diğerinin olumsuz olması durumunda makale değerlendirilmek üzere üçüncü bir hakeme gönderilir. Nihai karar üç hakem raporundan en az ikisinin görüşü doğrultusunda editör tarafından verilir. Kitap değerlendirmesi gibi diğer bölümlere konu olan yazılar için editör kurulunun değerlendirmesi geçerlidir. Yazılarda belirtilen düşünce ve görüşlerden yazar(lar)ı sorumludur. Yazılardaki görüşler KAREFAD dergisinin görüşü olarak değerlendirilemez.
KAREFAD'ın kapsamı Tarih, Coğrafya, Edebiyat, Sosyoloji, Felsefe, Arkeoloji, Sanat Tarihi, Doğu ve Batı Dilleri, Antropoloji, Psikoloji, Eğitim Bilimleri başta olmak üzere sosyal ve beşerî bilimler alanıdır. KAREFAD Dünya’da ve Türkiye’de Sosyal Bilimler alanında gerçekleştirilen çalışmaların bilim dünyası ile paylaşımını gerçekleştirerek bu çalışmaları gerçekleştiren bilim insanlarının KAREFAD çatısı altında toplanmasını amaç edinmektedir. Bu nedenle KAREFAD hem ulusal, hem de uluslararası alanda bilimsel bilgi ve çalışmaların yayın organı olma özelliğine sahiptir.
Yazım Kuralları
GENEL İLKELER
- KAREFAD’ın dili Türkçe ve İngilizcedir.
- Daha önce hiçbir yerde yayınlanmamış ve hiçbir yerde değerlendirme aşamasında olmayan özgün araştırma makaleler ve derleme makaleler yayınlanır.
- Makalelerde kaynak gösterimi APA 7. edisyon kurallarına göre yapılmalıdır.
- Makale tam metni, özet, abstract, kaynakça ve ekler hariç olmak üzere 3500-7000 kelime arasında olmalıdır.
- Makalelerde Türk Dil Kurumu’nun en güncel İmlâ Kılavuzu esas alınmalıdır. Ancak makalenin konusu ve içerdiği özel durumlar göz önünde bulundurularak farklı yazım kuralları tercih edilebilir.
- Her makalenin başında 250 kelimeyi geçmeyecek şekilde Türkçe Öz ve İngilizce Abstract bulunmalıdır. Özetlerin ardından 3 ila 6 arasında Anahtar Kelime/Keywords eklenmelidir. Özet ve anahtar kelimeler 10 punto ve italik olarak yazılmalıdır.
- Makaleler Times New Roman 11 punto ile, tek satır aralığında ve A4 boyutunda yazılmalıdır. Sayfa kenar boşlukları sol 2 cm, sağ 2 cm, üst 2,5 cm ve alt 2,5 cm olarak ayarlanmalıdır. Satır sonlarında heceleme yapılmamalıdır.
- Metinde kullanılacak tablo, şekil, resim, grafik ve çizelgelerin, sayfa boyutlarını aşmamasına dikkat edilmelidir. Bu öğelerde 10 puntodan küçük yazı kullanılmamalıdır. Her tablo, şekil veya grafik sıralı olarak numaralandırılmalı ve başlık verilmelidir. Tablo ve çizelgelerin başlıkları üstte, şekil ve grafiklerin başlıkları altta yer almalıdır.
- Eser ve makale başlıkları sadece ilk kelime ve özel isimler büyük harf olacak şekilde cümle düzeninde yazılmalıdır. APA 7’ye göre yayınevinin yer/şehir bilgisinin verilmesine gerek yoktur. Noktalama işaretleri atıflardan sonra yer almalıdır.
- Aynı yazarın makalesi ardışık iki sayıda yayınlanamaz. Ayrıca KAREFAD'da bir yazarın en fazla iki makalesine yer verilebilir.
- Araştırma sürecinde kullanılan ölçekler, anketler veya diğer materyaller eklerde verilmelidir. Her ek yeni bir sayfadan başlamalıdır.
- Makale tam metninde yazar adı, unvanı, kurum bilgileri ve iletişim detayları gibi kişisel bilgiler kesinlikle yer almamalıdır. Yazar kişisel bilgileri, varsa fon/destek bilgileri, çıkar çatışması ve yazar katkı beyanları başlık sayfası adıyla makale tam metninden ayrı olarak sisteme yüklenmelidir. Makale hakkında ek olarak verilmesi gereken bilgiler (makalenin daha önce bir sempozyumda sunulmuş olması ya da tez çalışmasından üretilmesi gibi) varsa bunlar da başlık sayfasında yer almalıdır.
- Etik kurul onayı gerektiren tüm bilimsel araştırmalarda etik kurul onayı alınmış olmalı ve makalede açıkça belirtilmeli ve belgelendirilmelidir. Etik kurul belgesi ek dosya olarak sisteme yüklenmelidir.
- Makale başvurusu sırasında Telif Hakkı Devir Formu ile Yapay Zeka Bildirim Formu doldurularak sisteme yüklenmelidir. İlgili dosyalara makale gönderimi aşamasının üçüncü adımında Dosyalar bölümünden ulaşılabilmektedir.
METİN İÇİ ALINTI GÖSTERME İLKELERİ
Metin içinde bir kaynağa referans verirken yazarın soyadı, yayın yılı ve sayfa numarası kullanılmalıdır. Not: Aynı yazarın aynı yıl içinde birden fazla eserine atıf yapılacaksa, yayın yılına a, b, c harfleri eklenerek atıflar yapılmalıdır. Örnek: (Çapar, 2023a), (Çapar, 2023b).
Tek Yazar: (Yılmaz, 2023, s. 25)İki Yazar: (Kaya & Demir, 2022, s. 13)
Üç veya Daha Fazla Yazar: (Erdoğan vd., 2020, s. 52)
Doğrudan Alıntı: “Alıntı cümlesi” (Yılmaz, 2023, s. 15).
40 kelimeden uzun doğrudan alıntılarda blok alıntı yapılır ve 1,50 cm girinti uygulanır ve tırnak işareti kullanılmaz.
Arşiv Kaynakları:
Belge: (Arşiv Kısaltması. Fon Kısaltması. Dosya No: Gömlek No)
Örnek: (BOA. C. DH. 18:155).
Defter: (Arşiv Kısaltması. Fon Kısaltması. Defter No: Sayfa No)
Örnek: (BOA. NFS.d. 18222: s. 5).
Yazma Eser:
Müellifi Biliniyorsa: Müellif adından sonra “yz.” kısaltması konulmalı ve varak/sayfa numarası belirtilmelidir.
Örnek: (Yunûsî, yz., 5a)
Müellifi Bilinmiyorsa: Eser adından sonra “yz.” kısaltması konulmalı ve varak/sayfa numarası belirtilmelidir.
Örnek: (Kanunname-i Yeniçeriyan, yz. s. 5).
Yazarı Olmayan İnternet Kaynakları
(Publication Ethics, 2024)
KAYNAKÇA DÜZENİ
Kaynakça alfabetik olarak yazarların soyadına göre sıralanmalıdır. Her bir kaynak, başlığın tersine çevrilmiş girintiyle (ilk satır sola hizalı, diğer satırlar 1,50 cm girintili) yazılmalıdır.
Örnek: Ortaylı, İ. (2019). Osmanlı İmparatorluğu’nda Alman nüfuzu. İş Bankası Kültür Yayınları.
Kitapta Bölüm: Yazar, A. (Yıl). Bölüm başlığı. Editör adı (Ed.), içinde Kitap başlığı (s. xx-xx). Yayınevi.
Örnek: Erkek, F. (2024). Etikten siyasete: Emmanuel Levinas’in adalet anlayışı. M. Akkurt & D. S. Hanoğlu (Ed.), içinde Adalet kuramları (s. 371-389). Çizgi Kitabevi Yayınları.
Makale: Yazar, A., & Yazar, B. (Yıl). Makale başlığı. Dergi Adı, cilt(sayı), sayfa aralığı. https://doi.org/xxxxxx
Örnek: Doğruöz, E., & Kelecioğlu, H. (2024). Investigation of a multistage adaptive test based on test assembly methods. International Journal of Assessment Tools in Education, 11(2), 270-287. https://doi.org/10.21449/ijate.1268614
Sempozyum/Kongre Bildirisi: Yazar, A. (Yıl, Ay). Bildiri başlığı. Editör (Ed.), Sempozyum/Kongre Adı (s. xx-xx). Yayınevi.
Örnek: Coşkun, P. (2018, Kasım 14-17). Dijital yerlilere bilgi becerilerinin kazandırılmasında çocuk kütüphaneleri. A. Kakırman Yıldız & L. Özdemir (Ed.), I. Uluslararası Çocuk Kütüphaneleri Sempozyumu Bildiri Kitabı (s. 146-155). Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü.
Tez: Yazar, A. (Yıl). Tez başlığı (Yayın No. xxxx) [Yüksek lisans/doktora tezi, Üniversite Adı]. Yayınevi.
Örnek: Çakır, Y. E. (2023). Osmanlı’da modern kolluk teşkilatının kurumsallaşması ve kolluk faaliyetleri (1826-1846) (Tez No. 822872) [Doktora tezi, Çankırı Karatekin Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
Gazete Makalesi (Basılı): Yazar, A. (Yıl, Ay Gün). Makale başlığı. Gazete Adı, sayfa numarası.
Gazete Makalesi (Çevrimiçi): Yazar, A. (Yıl, Ay Gün). Makale başlığı. Gazete Adı. https://link
Arşiv Kaynakları: Arşiv Adı [Kısaltma]. (Tarih). Fon Adı. [Fon Kısaltması], Dosya No: Gömlek No./Defter No.
Belge Örnek: Başkanlık Osmanlı Arşivi [BOA]. (1253/1839). Cevdet Dahiliye [C. DH], 18:155.
Defter Örnek: Başkanlık Osmanlı Arşivi [BOA]. (1246/1831). Nüfus Defteri [NFS.d], 18222.
Yazma Eser: Müellifin adı. Eserin adı. (Tarih). Bulunduğu Kütüphane ve Koleksiyon bilgisi verilmelidir. Müellif belli değilse eser adıyla başlanmalıdır:
Örnek: Kanunname-i Yeniçeriyan. (Tarihsiz). [Yazma eser]. Süleymaniye Kütüphanesi, Mikrofilm Koleksiyonu (No. 530), Bibliyografik Kayıt No. 654197.
Ansiklopedi Maddesi:
Yazar, A. (Yıl). Madde başlığı. Ansiklopedi başlığı (Cilt x, s. xx-xx). Yayınevi.
Örnek: Şahin, İ. (1993). Çankırı. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (Cilt 8, s. 216-218). Türkiye Diyanet Vakfı.
Yazarı Belli Olmayan İnternet Kaynakları: Kurum/Web sitesi adı. (Yıl). Makale adı. Erişim adresi
Publication Ethics. (2024). Case of duplicate publication detected after 9 years. https://publicationethics.org/guidance/case/case-duplicate-publication-detected-after-9-years
Detaylı bilgi için bkz. APA 7 Stil Kılavuzu
Telif Devir Formuna ulaşmak için tıklayınız.
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
KAREFAD, uluslararası akademik dürüstlük ve etik standartların titizlikle uygulandığı bir yayın politikası benimsemektedir. Bu çerçevede KAREFAD, The Committee on Publication Ethics (COPE), Directory of Open Access Journals (DOAJ) Transparency & best practice, Open Access Scholarly Publishing Assocition (OASPA) ve World Association of Medical Editors (WAME) gibi saygın uluslararası kurul ve komitelerin belirlediği akademik etik ilkelere tam uyum göstermeyi taahhüt etmektedir.
Aşağıdaki etik ilkeler dergide yayınlanacak çalışmaların niteliğini ve şeffaflığını güvence altına almak amacıyla belirlenmiştir:
1. Yazarlık ve Katkıda Bulunma Politikası
KAREFAD yazarlık ve katkıda bulunma politikalarında ICJME Defining the Role of Authors and Contributors tavsiyelerini benimsemektedir. Yayınlanacak çalışmalarda yazarlar yalnızca doğrudan katkıda bulundukları bölümlerde yazar olarak belirtilmelidir. Yazarlık çalışmanın planlanması veri toplama ve analizi ile yazım sürecine doğrudan katılım gerektirir. Yardımcı katkılar “teşekkür” bölümünde belirtilmelidir. Her yazar makalenin son halini görmeli ve onaylamalıdır. Yazarlar birinci yazardan başlayarak yazar sıralamasına karar verirler ve bu sıralama çalışmanın katkılarına uygun olarak yapılmalıdır.2. Şikâyet ve İtiraz Süreçleri
KAREFAD, karefad@karatekin.edu.tr adresi üzerinden her türlü geri bildirimin kendisine iletilmesini memnuniyetle karşılar. Şikâyet ve itirazlar yayınlanmış bir makaledeki etik ihlal bildirimleri olabileceği gibi değerlendirme süreçlerini de kapsayabilir. KAREFAD, yazarlar ve hakemler arasında doğabilecek şikâyet ve itirazları şeffaf bir şekilde ele alacağını taahhüt eder. Şikayetlerin ve itirazların iletilmesi için dergi yönetimine yazılı başvuru da yapılabilir. İtirazlar bağımsız bir değerlendirme sürecinden geçirilerek en kısa sürede sonuçlandırılır. Hakem raporlarına itiraz eden yazarlar somut ve bilimsel gerekçeler sunarak kararın yeniden gözden geçirilmesini talep edebilir. KAREFAD, kendisine iletilen her türlü bildirime hızlı ve yapıcı bir şekilde dönüş yapacağını taahhüt eder.
3. Çıkar Çatışmaları ve Rakip Çıkarlar
Dergide yayınlanacak tüm çalışmalarda çıkar çatışmalarının beyan edilmesi zorunludur. Yazarlar, editörler, hakemler ve diğer paydaşlar arasında finansal, kurumsal veya kişisel çıkar çatışması olasılığı varsa bu durum açıkça belirtilmelidir. KAREFAD, çıkar çatışmalarını denetleyerek tarafsız ve objektif bir değerlendirme süreci sağlamayı taahhüt eder. Çıkar çatışmalarının doğrudan ya da dolaylı etkileri değerlendirme sürecinde dikkate alınır.4. Veri Paylaşımı ve Yeniden Üretilebilirlik
KAREFAD, bilimsel araştırmaların güvenilirliği için veri paylaşımını teşvik eder. Araştırma bulgularının doğrulanabilirliğini ve yeniden üretilebilirliğini sağlanması amacıyla yayınlanan çalışmaların verileri yazarlar tarafından talep edilmesi halinde açık erişimli platformlarda paylaşılabilir. Araştırma bulgularının doğrulanabilirliğini ve yeniden üretilebilirliğini sağlanması amacıyla. Ancak kişisel ve hassas veriler uygun izinler ve gizlilik koşulları altında korunmalıdır.5. Etik Gözetim Politikası
KAREFAD’da yayınlanacak çalışmalarda etik ilkelere bağlılık esastır. İnsan ve hayvan denekleri üzerinde yapılan araştırmalarda etik kurul onayı şarttır ve bu onayın dergiye sunulması zorunludur. Etik ihlallerine karşı dergi yönetimi, çalışmayı geri çekme ve gerekli hukuki işlemleri başlatma hakkına sahiptir. Ayrıca KAREFAD yayınlanmak üzere başvuran her makaleyi intihal tespit programları kullanarak etkin bir benzerlik taramasından geçireceğini taahhüt eder. KAREFAD, COPE (https://publicationethics.org) etik ilkelerini benimsemektedir.5. Fikri Mülkiyet Hakları
KAREFAD’da yayınlanan tüm çalışmalar, Creative Commons Attribution-Non Commercial-No Derivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) lisansı altında korunmaktadır. Bu lisans yazarların fikri mülkiyet haklarını güvence altına alırken makalelerin ticari olmayan amaçlarla değiştirilmeksizin ve kaynak gösterilerek paylaşılmasına olanak tanır. Yazarlar eserlerini üçüncü kişilerle paylaşmadan önce dergiden izin almak zorunda değildir. Ancak kullanılan görsel, tablo ve şekillerin telif haklarına dair kontroller yazarlar tarafından yapılmalıdır. Tüm makaleler açık erişimli olarak sunulmakta olup, bu lisans altında kullanıma açılmaktadır.6. Yayın Sonrası Tartışma ve Düzeltmeler
Yayınlanan makalelere yönelik itiraz ve eleştiriler, makale yayımlandıktan sonra da KAREFAD tarafından değerlendirilir. Bu kapsamda düzeltme, geri çekme veya yorum ekleme gibi adımlar atılabilir. Yayın sonrası süreçte makalelerde tespit edilen hata veya eksiklikler makale yayınlandıktan beş gün içerisinde editör kararıyla düzeltilebilir. Yayın tarihi beş günden daha uzun makaleler için düzeltme makalesi yayınlanır. Düzeltme talepleri yazarlardan gelebileceği gibi üçüncü kişilerden de gelebilir.
7. Hakemler İçin Etik Kurallar
KAREFAD'da hakemlik yapan uzmanlar değerlendirme sürecinde tarafsızlık, gizlilik ve adalet ilkelerine bağlı kalmalıdır. Hakemler değerlendirilen çalışmanın kalitesi, özgünlüğü ve akademik katkısını dikkate alarak objektif bir inceleme sunmalı, kişisel çıkar çatışmalarından kaçınmalı ve değerlendirdikleri makalelerin gizliliğini korumalıdır. Hakemler, kendilerinin değerlendiremeyeceği bir çalışma ile karşılaştıklarında ve ya incelemeyi vaktinde tamamlayamayacakları gibi durumlarda hızlıca editöre bilgi vermelilerdir.8. Yazarlar İçin Etik Kurallar
KAREFAD'da makale gönderen yazarlar, özgün ve daha önce başka bir yerde yayımlanmamış çalışmalar sunmakla yükümlüdür. Çalışmada kullanılan kaynaklar ve veriler doğru şekilde belirtilmeli, atıflar etik kurallara uygun olmalıdır. Yazarlar, çıkar çatışmalarını ve maddi desteklerini uygun şekilde açıklamalı, çalışmalarıyla ilgili herhangi bir etik ihlalden kaçınmalıdır. Birden fazla yazarın yer aldığı çalışmalarda tüm yazarların araştırmaya anlamlı katkı sağladığından emin olunmalı ve her yazarın katkısı açıkça belirtilmelidir.9. Editörler İçin Etik Kurallar
KAREFAD editörleri, Yayın Etiği Komitesi’nin (COPE) Dergi Editörleri için Davranış Kuralları ve En İyi Uygulama Rehber İlkeleri’ni benimsemişlerdir. Editörler yayın sürecinde tarafsız ve adil kararlar almakla sorumludur. Editörler gelen çalışmaları yalnızca akademik kalitesi ve bilime katkısı temelinde değerlendirmelilerdir ve hiçbir yazarın kişisel özellikleri veya kurumsal bağları karar sürecini etkilememelidir. Çıkar çatışması durumunda editör, ilgili çalışmayı değerlendirmekten kaçınmalı ve uygun hakemlerin görevlendirilmesini sağlamalıdır. Ayrıca editörler yazarlar ve hakemler arasındaki süreci şeffaf bir şekilde yönetmeli, yayınlanan makalelerin bilimsel niteliğini korumak için gereken tüm etik gözetimi yapmalıdır.Bu ilkeler, KAREFAD dergisinin bilimsel niteliği ve güvenilirliğini koruma amacıyla sürekli gözden geçirilir ve güncellenir.
Kaynaklar
https://doaj.org/apply/transparency/
https://publicationethics.org/files/u2/Best_Practice.pdf
https://www.wame.org/principles-of-transparency-and-best-practice-in-scholarly-publishing
https://www.icmje.org/recommendations/browse/roles-and-responsibilities/defining-the-role-of-authors-and-contributors.html
Ücret Politikası
Makale gönderme, makale işlemleri ve yayın için herhangi bir ücret alınmamaktadır. Türkçe ve İngilizce tam metinlere İnternet erişimi ücretsizdir.
Dizinler
Dergi Kurulları
Baş Editör
He graduated from the Department of Librarianship, Faculty of Letters, Hacettepe University in 1994. He started working as a research assistant at the Department of Librarianship, Atatürk University in 1996. He completed her master's degree in 1999 and her doctorate in 2005 at the Department of Information and Document Management, Hacettepe University. He was appointed to the Department of Librarianship, Atatürk University as an assistant professor in 2006 and as an associate professor in 2011. He transferred to the Department of Information Management, Çankırı Karatekin University as an associate professor in 2014 and was appointed as a professor at the same university in 2016. He has publications and projects on information literacy, public libraries, reading habits, open access, university libraries and content analysis. He is a member of the referee boards of some scientific journals. He currently serves as the Dean of Humanities and Social Sciences at Çankırı Karatekin University and the Head of the Department of Information Management.
Editör
Editör Yardımcıları
Alan Editörleri
Sekreterya
İngilizce Dil Editörü
Dil ve Yazım Editörleri
Mizanpaj Editörleri
Danışma Kurulu
Ziyoda Khalmatova, Kazakistan'daki Hoca Ahmet Yesevi Uluslararası Kazak-Türk Üniversitesi'nde Yabancı Diller Öğretimi Bölümü'nde Dr. öğretim üyesidir. Doktora derecesini Türkiye'deki Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü'nden almıştır. Yeni teknolojiyi kullanarak öğretim ve öğrenme stratejileri, modelleri ve yöntemleriyle ilgilenmektedir.
Ali Kavak, Samsun’da doğmuştur. İlk, orta ve lise eğitimini Samsun’da tamamlamıştır. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı ile Atatürk Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi lisans programlarından mezun olmuştur. Lisansüstü eğitimini Çankırı Karatekin Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi ile Atatürk Üniversitesi Türkçe Eğitimi programlarında tamamlayarak her iki alanda da yüksek lisans derecesi almıştır; bu süreçte halkla ilişkiler ve tanıtım, havacılık yönetimi, bilgisayar teknolojileri ve iş sağlığı ve güvenliği alanlarında da önlisans/lisans eğitimleri tamamlamıştır. Doktora derecesini Çankırı Karatekin Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Anabilim Dalından almıştır. Akademik çalışmalarını kütüphane ve bilgi bilimi alanında sürdürmekte olup araştırma konuları arasında bilgi güvenliği yönetimi, bilgi okuryazarlığı, kütüphanelerin dönüşümü, kütüphane hizmetleri, bilgi erişimi, yapay zekâ ve teknoloji temelli konular yer almaktadır. Bu alanlarda SSCI indeksli ve ulusal-uluslararası hakemli dergilerde yayımlanmış çalışmaları bulunmaktadır. Ulusal ve uluslararası bilimsel toplantılarda bildiriler sunmuştur. Ayrıca birçok saygın yayınevinde kitap ve kitap bölümleri yayımlanmıştır. Uzun yıllar kamu görevinde bulunan Kavak, 2020–2023 yılları arasında Samsun Üniversitesinde Öğretim Görevlisi olarak görev yapmıştır. Kasım 2023 itibarıyla ise Kırıkkale Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümünde Dr. Öğr. Üyesi olarak görevinine başlamış ve bu görevini halen devam ettirmektedir.
