Öğretmenlerde Schadenfreude Algısının İncelenmesi: Nitel Bir Araştırma
Öz
Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin meslektaşlarının yaşadığı başarısızlık veya olumsuzluk durumları karşısında hissettikleri schadenfreude (başkalarının talihsizliklerinden haz duyma) duygusuna ilişkin algılarını ve deneyimlerini incelemektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim (fenomenoloji) deseni kullanılmıştır. Çalışma grubunu, Ankara’daki çeşitli okullarda görev yapan sekiz öğretmen (4 kadın, 4 erkek) oluşturmuştur. Katılımcılar, maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemiyle belirlenmiş ve veriler yarı yapılandırılmış odak grup görüşmeleri aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiş; kodlar, kategoriler ve temalar oluşturularak yorumlanmıştır. Bulgular, öğretmenlerin schadenfreude duygusunu çoğunlukla olumsuz bir deneyim olarak tanımladıklarını göstermektedir. Katılımcılar, bu duygunun ortaya çıkışında bireysel (özgüven eksikliği, benlik tehdidi, kıskançlık) ve örgütsel (adaletsizlik, liyakat eksikliği, rekabetçi iklim) etkenlerin belirleyici olduğunu vurgulamıştır. Yönetici tutumlarında adalet, şeffaflık ve liyakat eksikliğinin, öğretmenler arasında güvenin azalmasına ve schadenfreudenin artmasına yol açtığı belirlenmiştir. Bu duygu, mesleki dayanışma, empati ve yardımlaşma davranışlarını zayıflatmakta; örgütsel bağlılık, okul iklimi ve psikolojik iyi oluş üzerinde yıkıcı sonuçlar doğurmaktadır. Sonuç olarak, schadenfreude öğretmenler arası ilişkilerde güven ve iş birliği kültürünü zedeleyen çok boyutlu bir olgu olarak değerlendirilmektedir. Okul yöneticilerinin adil, şeffaf ve empatik bir yönetim anlayışı benimsemeleri; öğretmenler arasında iş birliğini ve ortak başarı kültürünü güçlendiren uygulamaların desteklenmesi önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Kaynakça
- Asma, P. D. (2024). *Sosyal kimliğin ve nezaketsiz davranışın schadenfreude üzerindeki etkisinde bilişlerin ve duyguların rolü* [Yayımlanmamış doktora tezi]. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi.
- Batson, C. D. (2009). These things called empathy: Eight related but distinct phenomena. In J. Decety & W. Ickes (Eds.), *The social neuroscience of empathy* (pp. 3-15). MIT Press. https://doi.org/10.7551/mitpress/9780262012973.003.0002
- Ben-Ze'ev, A. (2020). *Schadenfreude: Understanding pleasure at the misfortune of others*. Cambridge University Press.
- Cikara, M., & Fiske, S. T. (2013). Their pain, our pleasure: Stereotype content and schadenfreude. *Annals of the New York Academy of Sciences, 1299*(1), 52–59. https://doi.org/10.1111/nyas.12179
- Cohen-Charash, Y., & Spector, P. E. (2001). The role of justice in organizations: A meta-analysis. *Organizational Behavior and Human Decision Processes, 86*(2), 278-321. https://doi.org/10.1006/obhd.2001.2958
- Erzi, S. (2019). Yardım davranışlarının schadenfreude, benlik saygısı ve benlik tehdit algısı bakımından incelenmesi. *Kastamonu Eğitim Dergisi, 27*(3), 1015-1021. https://doi.org/10.24106/kefdergi.2369
- Feather, N. T., & Nairn, K. (2005). Resentment, envy, schadenfreude, and sympathy: Effects of own and other's deserved or undeserved status. *Australian Journal of Psychology, 57*(2), 87-102. https://doi.org/10.1080/00049530500048672
- Feather, N. T., & Sherman, R. (2002). Envy, Resentment, Schadenfreude, and Sympathy: Reactions to Deserved and Undeserved Achievement and Subsequent Failure. *Personality and Social Psychology Bulletin*, *28*(7), 953-961. https://doi.org/10.1177/014616720202800708
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Eğitim Yönetimi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
30 Eylül 2026
Gönderilme Tarihi
12 Ekim 2025
Kabul Tarihi
13 Nisan 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 27 Sayı: 3
