Müzeler ve Tarihi Mekânlarda Uygulanan Etkinlikler Aracılığıyla Öğrencilerin Sosyal Bilgilere Özgü Becerilerinin Geliştirilmesi

Servet Üztemur; Erkan Dinç; İsmail Acun

doi:10.21764/maeuefd.349442

Müzeler ve Tarihi Mekânlarda Uygulanan Etkinlikler Aracılığıyla Öğrencilerin Sosyal Bilgilere Özgü Becerilerinin Geliştirilmesi

Öz

Bu araştırmanın amacı, ilköğretim 7. sınıf sosyal bilgiler öğretimi bağlamında müzeler ve tarihi mekânlardan etkili yararlanmaya yönelik öğretim etkinlikleri tasarlayarak bu etkinlikleri uygulamak ve bu etkinliklerin öğrencilerin sosyal bilgilere özgü becerilerinin (değişim ve sürekliliği algılama, tarihsel empati, gözlem, mekânı algılama, zaman ve kronolojiyi algılama, sosyal katılım) geliştirilmesinde ne derece faydalı olduğunu belirlemektir. Nitel araştırma yöntemi temelinde eylem araştırması modeline göre desenlenen araştırma kapsamında Manisa ili Yunusemre ilçesinde yer alan resmi bir ortaokuldaki 36 kişilik (20 kız, 16 erkek) bir sınıfla Manisa’nın müzeleri ve tarihi mekânları içerisinden seçilen dokuz ayrı mekâna (Manisa Müzesi, Muradiye Camisi, Tıp Tarihi Müzesi, tarihi Kula evleri, Sard Antik Kenti, Sultaniye Külliyesi, Keskinoğlu Klasik Araç Müzesi, Manisa Ulu Cami, Ravika Köyü Müzesi) yönelik müze öncesi okulda, müzede ve müze sonrası okulda olmak üzere toplamda 34 ayrı etkinlik geliştirilerek uygulanmıştır. Uygulamaların, öğrencilerin sosyal bilgiler öğretim programında yer alan becerilerini nasıl ve ne yönde etkilediğini ortaya koymak amacıyla veri üretme aracı olarak gözlem, görüşme ve doküman analizi kullanılmıştır. Gözlem ve görüşmeler yoluyla elde edilen verilere içerik analizi; öğrenci ürünlerinden elde edilen verilere doküman analizi yapılmıştır. Yapılan uygulamalar neticesinde öğrencilerde sosyal bilgilere özgü becerilerin geliştiği görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

sosyal bilgiler,müze ve tarihi mekanlarla eğitim,değişim ve sürekliliği algılama,zaman ve kronolojiyi algılama,tarihsel empati,mekanı algılama,gözlem,sosyal katılım

Kaynakça

Adler, R. P. & Goggin, J. (2005). What do we mean by civic engagement?. Journal of Transformative Education, 3, 236-252.
Akbaba, B., Keçe, M., & Erdem, M. (2012). Sosyal bilgiler dersinde çoklu ortam kullanımının öğrencilerin zaman-kronoloji ve değişim-sürekliliği algılama becerilerine etkisi. Afyon Kocatepe University Journal of Social Sciences, 14(2). 237-257.
Akça-Berk, N. (2012). Ortaöğretim 11. Sınıf T.C. İnkılâp Tarihi ve Atatürkçülük dersinde tarihsel canlandırma uygulaması: Bir eylem araştırması. Yayınlanmamış doktora tezi. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Aktekin, S. (2009). Lise öğrencilerinin tarih derslerinde yerel tarih konularının öğretilmesiyle ilgili görüşleri. Milli Eğitim, 182, 331-351.
Aktekin, S. (2010). Ortaöğretim tarih eğitiminde yerel tarihin yeri ve önemi. Eğitimde Kuram ve Uygulama 6(1), 86-105.
Akyüz, G. (2009). Sanayi müzelerinin tarih eğitiminde kullanım durumu: Rahmi M. Koç Müzesi örneği. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi. Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Altun, A. (2016). Tarih merakına yönelik bir inceleme: fen-edebiyat fakültesi (aibü) tarih bölümü öğrencilerinin tarihe dair merakları. Turkish History Education Journal, 5(2). (390-436).
Ata, B. (2002). Müzelerle ve tarihi mekânlarla tarih öğretimi: Tarih öğretmenlerinin “müze eğitimine” ilişkin görüşleri. Yayınlanmamış doktora tezi. Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

Ata, B. (2013). Sosyal bilgiler eğitiminde müzelerin önemi. (edt. Turan, R. ve Ulusoy, K.). Sosyal Bilgilerin Temelleri. (s. 342-355). Ankara: Pegem Akademi.
Ata, B. (2015). Okul dışı sosyal bilgiler öğretiminde müzeler. (edt. Şimşek, A. ve Kaymakçı, S.). Okul dışı sosyal bilgiler öğretimi. (s.171-188). Ankara: Pegem Akademi.
Avcı-Akçalı, A. (2013). Tarih öğretiminde merkeze bağımlılığın azaltılması yolunda bir çözüm önerisi: yerel tarih. Yayınlanmamış doktora tezi. Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
Bogdan, R. C., & Biklen, S. K. (1998). Qualitative Research for Education: An Introduction to Theory and Methods. Needham Heights, MA: Allyn and Bacon, Inc.
Clarke, W. G., & Lee, J. K. (2004). The promise of digital history in the teaching of local history. The Clearing House: A Journal of Educational Strategies, Issues and Ideas, 78(2), 84-87.
Cohen, L., Manion, L., & Morrison, K. (2007). Research methods in education (6th ed.). New York: Routledge.
Costello, P.J.M. (2007). Action research. Continuum Books: London.
Çerkez, S. (2011). Sosyal bilgiler dersinde müze eğitimine dayalı öğretim uygulamalarının öğrencilerin akademik başarısına ve tutumlarına etkisi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi. Kastamonu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kastamonu.
Çulha, B. (2006). Tarihsel mekânlarda keşfederek öğrenme yoluyla sosyal bilgiler öğretimine yönelik öğrenci görüşleri. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi. Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
Demircioğlu, İ. H. (2015). Tarih öğretiminde öğrenci merkezli yaklaşımlar: Tarih bölümü özel öğretim yöntemleri. (Beşinci Basım). Ankara: Anı Yayıncılık.
Dilek, D. (2007). Tarih derslerinde öğrenme ve düşünce gelişimi. (3. Basım). Ankara: Nobel Kitap.
Dinç, E. ve Üztemur, S. (2017). Türkiye’de sosyal bilgiler ve tarih eğitiminde müzeler ve tarihi mekânlardan yararlanmaya yönelik araştırmaların içerik analizi. Milli Eğitim, 214, 61-84.
Epik, C. (2004). Müzelerin lise öğrencilerinin tarih dersi başarıları ve hatırda tutma becerileri üzerindeki etkileri. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
Ferrance, E. (2000). Action research: Themes in education. USA: Northeast and Islands Regional Educational Laboratory at Brown University.
Filiz, N. (2010). Sosyal bilgiler öğretiminde müze kullanımı. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi. Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Gallant K., Smale B. and Arai S. (2010). Civic engagement through mandatory community service: implications of serious leisure. Journal of Leisure Research, 42(2), 181-201.
Gartenhaus, A. R. (2000). Yaratıcı düşünme ve müzeler. (Çeviri: Ruhiser Mergenci, Bekir Onur) Ankara: Ankara Üniversitesi Basımevi.
Gökkaya, A. K. ve Yeşilbursa, C. C. (2009). Sosyal bilgiler öğretiminde tarihi yerlerin kullanımının akademik başarıya etkisi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 7(2), 483-506.
Hughes, A. & De Silva, H. (2013). One street twenty children and the experience of a changing town: Year 7 explore the story of a London street. Teaching History, 151, 55-63.
Işık, H. (2008). İlköğretimde tarih konularının yerel tarih ile ilişkilendirilmesinin öğrenci başarısına etkisi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 1(4), 290-310.
İlhan, A., Artar, M., Okvuran, A. ve Karadeniz, C. (2011). Müze Eğitim Modülü. Ankara: MDGF UNICEF Yayını.
Johnson, A. P. (2014). Eylem araştırması el kitabı. Uzuner, Y. ve Anay, M. Ö. (çev. Edt.). Ankara: Anı Yayıncılık.
Kabapınar, Y. (2014). Kuramdan uygulamaya sosyal bilgiler öğretimi. Dördüncü Baskı. Ankara: Pegem akademi.
Karadeniz, C. ve Çıldır, Z. (2014). İngiltere’de müze eğitimi: Londra’dan izlenimler. Ankara: KalemKitap Yayınevi.
Karadeniz, C., & Onur, B. (2015). Cultural diversity policies of the museums in the United Kingdom and sample practices from London. Journal of Human Sciences, 12(1), 109-128.
Marino, M. P. (2012). Urban space as a primary source: Local history and historical thinking in New York City. The Social Studies, 103(3), 107-116.
Marino, M. P. (2013). One building, many histories: Historical inquiry on a New York city street. The Social Studies, 104(4), 169-182.
Marino, M. P., & Crocco, M. S. (2012). Doing local history: A case study of New Brunswick, New Jersey. The Social Studies, 103(6), 233-240.
MEB. (2005a). İlköğretim sosyal bilgiler dersi öğretim programı ve kılavuzu (4-5. Sınıflar). Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı. Ankara: Devlet Kitapları Müdürlüğü Basımevi.
MEB. (2005b). İlköğretim sosyal bilgiler dersi 6-7.sınıflar öğretim programı ve kılavuzu (Taslak Basım). Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı. Ankara: Devlet Kitapları Müdürlüğü Basımevi.
MEB. (2017). Sosyal bilgiler dersi öğretim programı (ilkokul ve ortaokul 4, 5, 6 ve 7. Sınıflar). 29/10/2017 tarihinde http://mufredat.meb.gov.tr/ProgramDetay.aspx?PID=155 adresinden erişildi.
Mercin, L. (2006a). Müzeler ve toplum. 03/04/2017 tarihinde http://www.ayk.gov.tr/wp-content/uploads/2015/01/Yrd.-Do%C3%A7.-Dr.-Levent-MERC%C4%B0N-M%C3%9CZELER-VE-TOPLUM.pdf kaynağından erişilmiştir.
Mills, G. E. (2003). Action Research. A Guide for the Teacher Researcher. Upper Saddle River, NJ: Pearson Education, Inc.
Onur, B. (2012). Çağdaş müze, eğitim ve gelişim müze psikolojisine giriş. Ankara: İmge Kitabevi.
Oruç, A. G. S. ve Altın, B. N. (2008). Müze eğitimi ve yaratıcı drama. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3, 125-141.
Özen, R. ve Sağlam, H. İ. (2010). İlköğretim öğrencilerinin değişim ve sürekliliği algılayışı. Akademik Bakış Dergisi. Sayı 22. (1-15).
Öztürk, M. (2010). Mekânı algılama becerisi. Safran, M. (edt.). Tarih Nasıl Öğretilir? (s. 83-94). İstanbul: Yeni İnsan Yayınevi.
Seidel, S., & Hudson, K. (1999). Müze eğitimi ve kültürel kimlik. (Çev: Bahri Ata (Yayına Hazırlayan: Bekir Onur). Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Müze Egitimi Anabilim Dalı Yayınları No:1.
Şar, E. ve Sağkol, T. (2013). Eğitim fakültelerinde müze eğitimi dersi gerekliliği üzerine. Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(2), 83-90.
Tezcan-Akmehmet, K. (2005). İlköğretim sosyal bilgiler öğretiminde arkeoloji müzelerinin nesne merkezli eğitim etkinlikleriyle kullanılması. Yayınlanmamış Doktora Tezi. İstanbul Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Tezcan-Akmehmet, K. (2008). Müzelerin tarih öğretiminde nesne merkezli eğitim etkinlikleriyle kullanılması ve ilköğretim sosyal bilgiler öğretimi. Milli Eğitim Dergisi, 180(4), 50-67.
Tezcan-Akmehmet, K. ve Ödekan, A. (2006). Müze eğitiminin tarihsel gelişimi, İTÜ Dergisi, 3(1), 47-58.
Virta, A. (2001). Student teachers’ conceptions of history. International Journal of Historical Learning, Teaching and Research, 2(1), 53-64.
Yılmaz, K. (2007). Historical empathy and its implications for classroom practices in schools. The History Teacher, 40, (331-337).
Yılmaz, A. Kaya, B. ve Çolak, K. (2009). Panorama 1453 Tarih Müzesi’nin eğitimsel değeri ve müze hakkındaki öğrenci görüşleri. IV. Sosyal Bilimler Eğitimi Kongresi, 7-9 Ekim, İstanbul.
Yılmaz, K. ve Koca, F. (2012). Tarihsel empati üzerine nitel bir araştırma: Tarih öğretmenlerinin algı, görüş ve deneyimlerinin incelenmesi. University of Gaziantep Journal of Social Sciences, 11(3). (855-879).
Yorulmaz, E. (2016). Sosyal bilgiler dersi kapsamında okul dışı çevrelerin kullanımı: Çorum yatılı arkeoloji müzesinde bir gün. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi. Cumhuriyet Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Sivas.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Servet Üztemur
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
Türkiye

Erkan Dinç
UŞAK ÜNİVERSİTESİ
Türkiye

İsmail Acun
ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

19 Nisan 2018

Gönderilme Tarihi

6 Kasım 2017

Kabul Tarihi

27 Mart 2018

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2018 Sayı: 46

DOI

https://doi.org/10.21764/maeuefd.349442

IZ

https://izlik.org/JA82YK58MC

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Üztemur, S., Dinç, E., & Acun, İ. (2018). Müzeler ve Tarihi Mekânlarda Uygulanan Etkinlikler Aracılığıyla Öğrencilerin Sosyal Bilgilere Özgü Becerilerinin Geliştirilmesi. Mehmet Akif Ersoy University Journal of Education Faculty, 46, 294-324. https://doi.org/10.21764/maeuefd.349442

Cited By

SOSYAL BİLGİLER DERSİNDE OKUL DIŞI ÖĞRENME VE ÖĞRETİM ORTAMI OLARAK ADALET SARAYLARININ KULLANIMINA YÖNELİK ÖĞRETMEN ADAYI GÖRÜŞLERİNİN İNCELENMESİ

Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.17240/aibuefd.2021.21.62826-824051

Öğrencilerin Sosyal Bilgiler Dersini Öğrenme Nedenleri, Öğrenme Sürecinde Karşılaştıkları Sorunlar ve Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinden Beklentileri

Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.53444/deubefd.1247386

Ortaokul Öğrencilerinin Zaman ve Kronolojiyi Algılama Becerisine Yönelik Bir Ölçek Geliştirme Çalışması

Türk Eğitim Bilimleri Dergisi

https://doi.org/10.37217/tebd.1319366

Ortaokul Öğrencilerinin Mekânsal Düşünme Becerilerinin Geliştirilmesinde Okul Dışı Öğrenmenin Kullanılması

Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.53444/deubefd.1327653

Müze Eğitimi Projesine Katılan Öğrencilerin Müze Eğitimine İlişkin Farkındalık Düzeylerinin ve Görüşlerinin Değerlendirilmesi

Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.53444/deubefd.1335657

The Effect of Historical Places Through Virtual Museums on Students' Academic Achievement And Attitudes Towards The Course In Social Sciences Course Concept Teaching

Sosyal Bilimler ve Eğitim Dergisi

https://doi.org/10.53047/josse.1565115

Sosyal Bilgiler Dersinde Müze Eğitimi Etkinlikleri Kullanılmasının Akademik Başarı, Tutum ve Öğrencilerin Afet Bilinci Düzeylerine Etkisi: Taşkın Müzesi Örneği

Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.17240/aibuefd.2025..-1684766

Coğrafya ve sosyal bilgiler öğretmenlerinin okul dışı öğrenme uygulamalarının (gezi) analizi ve şehre yönelik turizm farkındalıklarının incelenmesi: Samsun örneği

Journal of Anatolian Geography

https://doi.org/10.65652/jag.1723935

Müzeler ve Tarihi Mekânlarda Uygulanan Etkinlikler Aracılığıyla Öğrencilerin Sosyal Bilgilere Özgü Becerilerinin Geliştirilmesi

Müzeler ve Tarihi Mekânlarda Uygulanan Etkinlikler Aracılığıyla Öğrencilerin Sosyal Bilgilere Özgü Becerilerinin Geliştirilmesi

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

SOSYAL BİLGİLER DERSİNDE OKUL DIŞI ÖĞRENME VE ÖĞRETİM ORTAMI OLARAK ADALET SARAYLARININ KULLANIMINA YÖNELİK ÖĞRETMEN ADAYI GÖRÜŞLERİNİN İNCELENMESİ

Sosyal Bilgiler Dersinde Sanal Müze Kullanımı Hakkında Öğrenci Görüşleri

Sosyal Bilgiler Ders Kitaplarında Müzeler ve Tarihi Mekânlar: Bir Doküman Analizi

Öğrencilerin Meslek Seçimi ve Kariyer Planlamalarında Müze ile Eğitimin Rolü ve Önemi

KÜLTÜREL MİRASI BELGELEYEREK ÖĞRENME: SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETMEN ADAYLARININ SAHA TECRÜBELERİ

Review on the attitudes of high school students towards historical places

Türkiye’de Sosyal Bilgiler Eğitiminde Müze Eğitimi ile İlgili Yapılan Araştırmalara Yönelik Bir Meta-Sentez Çalışması

HOW DO MIDDLE SCHOOL STUDENTS PERCEIVE CHANGE AND CONTINUITY?: A RESEARCH BASED ON STUDENTS’ VIEWS

Öğrencilerin Sosyal Bilgiler Dersini Öğrenme Nedenleri, Öğrenme Sürecinde Karşılaştıkları Sorunlar ve Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinden Beklentileri

Ortaokul Öğrencilerinin Zaman ve Kronolojiyi Algılama Becerisine Yönelik Bir Ölçek Geliştirme Çalışması

Ortaokul Öğrencilerinin Mekânsal Düşünme Becerilerinin Geliştirilmesinde Okul Dışı Öğrenmenin Kullanılması

Müze Eğitimi Projesine Katılan Öğrencilerin Müze Eğitimine İlişkin Farkındalık Düzeylerinin ve Görüşlerinin Değerlendirilmesi

The Effect of Historical Places Through Virtual Museums on Students' Academic Achievement And Attitudes Towards The Course In Social Sciences Course Concept Teaching

Improving Sensitivity to Cultural Heritage through Out-of-School Learning Activities

Arkadaşım! Müze Rehberim Olur musun?

Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Sosyal Bilgiler Eğitiminde Sanal Tur Uygulamalarına Yönelik Görüşleri

Families and students on the trail of cultural heritage: Historical game journey

Sosyal Bilgiler Dersinde Müze Eğitimi Etkinlikleri Kullanılmasının Akademik Başarı, Tutum ve Öğrencilerin Afet Bilinci Düzeylerine Etkisi: Taşkın Müzesi Örneği

Coğrafya ve sosyal bilgiler öğretmenlerinin okul dışı öğrenme uygulamalarının (gezi) analizi ve şehre yönelik turizm farkındalıklarının incelenmesi: Samsun örneği