Araştırma Makalesi

Kişilik Özelliklerinin Vergi Uyumu, Vergi Ahlakı ve Vergi Kaçırma Niyeti Üzerindeki Etkisi: Isparta İli Örneği

Sayı: 125 8 Ocak 2026
PDF İndir
TR EN

Kişilik Özelliklerinin Vergi Uyumu, Vergi Ahlakı ve Vergi Kaçırma Niyeti Üzerindeki Etkisi: Isparta İli Örneği

Öz

Vergi ahlakı, vergi uyumu ve vergi kaçırma niyeti kavramları kişilik özellikleriyle farklı biçimlerde ilişkilidir. Bu çalışmada Isparta ilinde yaşayan vergi mükelleflerinin kişilik özelliklerinin vergi uyumu, vergi ahlakı ve vergi kaçırma niyetine etkisi araştırılmıştır. Vergi ahlakı ile vergi kaçırma niyeti arasında negatif yönde orta düzeyde bir ilişkinin olduğu, vergi uyumu ile vergi kaçırma niyeti arasında negatif yönde düşük düzeyde bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir. Kişilik özelliklerinin vergi ahlakına, vergi kaçırma niyetine ve vergi uyumuna etki ettiği sonucuna ulaşılmıştır. Bunlarla birlikte uyumlu ve sorumlu kişilik özelliklerine sahip katılımcıların vergi ahlak düzeyleri daha yüksektir. Duygusal istikrarsızlık, uyumluluk ve sorumluluk kişilik özelliklerine sahip katılımcıların vergi kaçırma niyetleri daha düşüktür. Uyumlu kişilik özelliklerine sahip katılımcıların vergi uyum düzeyleri daha yüksektir.

Anahtar Kelimeler

Kişilik Özellikleri, Vergi Uyumu, Vergi Ahlakı, Vergi Kaçırma Niyeti

Kaynakça

  1. Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50, 179–211. https://doi.org/10.1016/0749-5978(91)90020-T
  2. Alleyne, P. ve Harris, T. (2017). Antecedents of taxpayers‟ intentions to engage in tax evasion: Evidence from Barbados. Journal of Financial Reporting and Accounting, 15(1), 2-21. https://doi.org/10.1108/JFRA-12-2015-0107
  3. Andrews, D., Sanchez, C. A., & Johansson, A. (2011). Towards a Better Understanding of the Informal Economy. Paris: Working Paper no. 873, OECD Economics Department. https://dx.doi.org/10.1787/5kgb1mf88x28-en
  4. Bari, A. (2024). Harman'ın tek faktörlü testi. https://infinitalab.com/blogs/fire-safety-properties-of-materials/harmans-one-factortest/?srsltid=AfmBOoqEkeNMHFK679SDUz85M5qqk8cQBHQt KJfIDLq-Q8wxKC24ACN0 adresinden alındı
  5. Can, E., & Duran, İ. (2015). Demografik Faktörlerin Vergi Ahlakı Üzerindeki Etkisi: İstanbul İli Örneği. Finans Politik & Ekonomik Yorumlar, 52(606), 55-71.
  6. Chayati, N., Triatmoko, H., Wulandari, T. R., Salim, M. S., & Endiramurti, S. R. (2024). What determınes the tax evasion intention of taxpayers? An empirical evidence from Indonesia. Media Riset Akuntansi, Auditing & Informasi, 24(2), 273-294. http://dx.doi.org/10.25105/mraai.v24i2.18583
  7. Ceylan, E. (2025). Muhasebe Meslek Mensuplarının Kişilik Özelliklerinin Vergi Ahlakı Algısı Üzerine Etkisi. Maliye ve Finans Yazıları(124), 168-190. https://doi.org/10.33203/mfy.1618243
  8. Chow, C. Y. (2004). Gearing up for the self assessment tax regime for individuals. TaxNasional(2nd quarter).
  9. Doğan, B. S., & Seçilmis, İ. E. (2020). The evolution of tax morale in Turkey. Journal of Economy Culture and Society(62), 145-166. https://doi.org/10.26650/JECS2020-0022
  10. Donnellan, M. B., Oswald, F. L., Baird, B. M., & Lucas, R. E. (2006). The Mini-IPIP Scales : Tiny-Yet-Effective Measures of the Big Five Factors of Personality. Psychological Assessment, 18(2), 192–203. https://doi.org/10.1037/1040-3590.18.2.192

Kaynak Göster

APA
Karadavut, Ç., & Şenol, H. (2026). Kişilik Özelliklerinin Vergi Uyumu, Vergi Ahlakı ve Vergi Kaçırma Niyeti Üzerindeki Etkisi: Isparta İli Örneği. Maliye ve Finans Yazıları, 125, 121-149. https://doi.org/10.33203/mfy.1785457
AMA
1.Karadavut Ç, Şenol H. Kişilik Özelliklerinin Vergi Uyumu, Vergi Ahlakı ve Vergi Kaçırma Niyeti Üzerindeki Etkisi: Isparta İli Örneği. Maliye ve Finans Yazıları. 2026;(125):121-149. doi:10.33203/mfy.1785457
Chicago
Karadavut, Çağla, ve Hasan Şenol. 2026. “Kişilik Özelliklerinin Vergi Uyumu, Vergi Ahlakı ve Vergi Kaçırma Niyeti Üzerindeki Etkisi: Isparta İli Örneği”. Maliye ve Finans Yazıları, sy 125: 121-49. https://doi.org/10.33203/mfy.1785457.
EndNote
Karadavut Ç, Şenol H (01 Ocak 2026) Kişilik Özelliklerinin Vergi Uyumu, Vergi Ahlakı ve Vergi Kaçırma Niyeti Üzerindeki Etkisi: Isparta İli Örneği. Maliye ve Finans Yazıları 125 121–149.
IEEE
[1]Ç. Karadavut ve H. Şenol, “Kişilik Özelliklerinin Vergi Uyumu, Vergi Ahlakı ve Vergi Kaçırma Niyeti Üzerindeki Etkisi: Isparta İli Örneği”, Maliye ve Finans Yazıları, sy 125, ss. 121–149, Oca. 2026, doi: 10.33203/mfy.1785457.
ISNAD
Karadavut, Çağla - Şenol, Hasan. “Kişilik Özelliklerinin Vergi Uyumu, Vergi Ahlakı ve Vergi Kaçırma Niyeti Üzerindeki Etkisi: Isparta İli Örneği”. Maliye ve Finans Yazıları. 125 (01 Ocak 2026): 121-149. https://doi.org/10.33203/mfy.1785457.
JAMA
1.Karadavut Ç, Şenol H. Kişilik Özelliklerinin Vergi Uyumu, Vergi Ahlakı ve Vergi Kaçırma Niyeti Üzerindeki Etkisi: Isparta İli Örneği. Maliye ve Finans Yazıları. 2026;:121–149.
MLA
Karadavut, Çağla, ve Hasan Şenol. “Kişilik Özelliklerinin Vergi Uyumu, Vergi Ahlakı ve Vergi Kaçırma Niyeti Üzerindeki Etkisi: Isparta İli Örneği”. Maliye ve Finans Yazıları, sy 125, Ocak 2026, ss. 121-49, doi:10.33203/mfy.1785457.
Vancouver
1.Çağla Karadavut, Hasan Şenol. Kişilik Özelliklerinin Vergi Uyumu, Vergi Ahlakı ve Vergi Kaçırma Niyeti Üzerindeki Etkisi: Isparta İli Örneği. Maliye ve Finans Yazıları. 01 Ocak 2026;(125):121-49. doi:10.33203/mfy.1785457