Araştırma Makalesi

Türkiye’de CO₂ Emisyonları Açısından Hangisi Daha Etkili: Kamu Harcamaları mı, Vergiler mi?

Sayı: 125 9 Mart 2026
PDF İndir
TR EN

Türkiye’de CO₂ Emisyonları Açısından Hangisi Daha Etkili: Kamu Harcamaları mı, Vergiler mi?

Öz

Bu çalışma, 1965–2022 dönemi için Türkiye’de maliye politikası araçlarının CO₂ emisyonları üzerindeki etkisini Çevresel Kuznets Eğrisi (ÇKE) hipotezi çerçevesinde incelemektedir. Maliye politikası göstergeleri olarak kamu harcamaları, vergi gelirleri ve bu iki değişkenden Temel Bileşenler Analiziyle oluşturulan maliye politika endeksi kullanılmıştır. Değişkenlerin durağanlık düzeyleri ADF ve RALS-ADF testleriyle belirlenmiş, tüm değişkenlerin I(1) sürecine sahip olduğu tespit edilmiştir. Uzun dönemli ilişkiler Engle–Granger ve RALS tabanlı eşbütünleşme testleriyle doğrulanmış; uzun dönem katsayıları FMOLS ve DOLS tahmincileriyle elde edilmiştir. Bulgular, kamu harcamalarının GSYH içindeki payının uzun dönemde CO₂ emisyonlarını azalttığını, vergi gelirlerindeki artışın ise emisyonları artırdığını göstermektedir. Buna karşılık, maliye politika endeksi emisyonlar üzerinde azaltıcı etki yaratmaktadır. Ayrıca ÇKE hipotezinin Türkiye için geçerli olduğu ve yenilenebilir enerji tüketiminin emisyonları azalttığı sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Maliye politikası, CO₂ emisyonları, Çevresel Kuznets Eğrisi, Türkiye

Kaynakça

  1. Ahmad, M., & Satrovic, E. (2023). How do fiscal policy, technological innovation, and economic openness expedite environmental sustainability? Gondwana Research, 124, 143–164. https://doi.org/10.1016/j.gr.2023.07.006
  2. Akbar, M. W., Yuelan, P., Zia, Z., & Arshad, M. I. (2022). Role of fiscal policy in energy efficiency and CO₂ emission nexus: An investigation of the Belt and Road region. Journal of Public Affairs, 22(4), e2603. https://doi.org/10.1002/pa.2603
  3. Akca, H. (2021). Environmental Kuznets Curve and financial development in Turkey: Evidence from augmented ARDL approach. Environmental Science and Pollution Research, 28, 69149–69159. https://doi.org/10.1007/s11356-021-15417-w
  4. Baştürk, M. F. (2025). Fiscal policy for mitigating carbon emissions worldwide: Evidence. Discover Sustainability, 6, 872. https://doi.org/10.1007/s43621-025-01840-3
  5. Battersby, B., Blazey, A., Bova, E., Lelong, M., Pojar, S., Rentería, C., & Tim, T. (2021). Green budgeting: Towards common principles. Publications Office of the European Union. https://economy-finance.ec.europa.eu/publications/green-budgeting-towards-common-principles_en
  6. Bildirici, M., Genç, S. Y., & Ersin, Ö. Ö. (2023). Effects of fiscal and monetary policies, energy consumption and economic growth on CO₂ emissions in the Turkish economy: Nonlinear bootstrapping NARDL and nonlinear causality methods. Sustainability, 15(13), 10463. https://doi.org/10.3390/su151310463
  7. Bowen, A., & Fankhauser, S. (2011). The green growth narrative: Paradigm shift or just spin? Global Environmental Change, 21(4), 1157–1159. https://doi.org/10.1016/j.gloenvcha.2011.07.007
  8. Bowen, A., & Fankhauser, S. (2017). Good practice in low-carbon policy. In A. Averchenkova, S. Fankhauser, & M. Nachmany (Eds.), Trends in climate change legislation (pp. 123–140). Edward Elgar.
  9. Chishti, M. Z., Ahmad, M., Rehman, A., & Khan, M. K. (2021). Mitigation pathways towards sustainable development: Assessing the influence of fiscal and monetary policies on carbon emissions in BRICS economies. Journal of Cleaner Production, 292, 126035. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2021.126035
  10. Coşkun, H., & Eygü, H. (2025). CO₂ emissions forecast based on renewable and non-renewable energy consumption in Türkiye. International Journal of Economics, Business and Politics, 9(1), 1–19. https://doi.org/10.29216/ueip.1594788

Kaynak Göster

APA
Bayrak Gezdim, S. (2026). Türkiye’de CO₂ Emisyonları Açısından Hangisi Daha Etkili: Kamu Harcamaları mı, Vergiler mi? Maliye ve Finans Yazıları, 125, 299-324. https://doi.org/10.33203/mfy.1856664
AMA
1.Bayrak Gezdim S. Türkiye’de CO₂ Emisyonları Açısından Hangisi Daha Etkili: Kamu Harcamaları mı, Vergiler mi? Maliye ve Finans Yazıları. 2026;(125):299-324. doi:10.33203/mfy.1856664
Chicago
Bayrak Gezdim, Seyhat. 2026. “Türkiye’de CO₂ Emisyonları Açısından Hangisi Daha Etkili: Kamu Harcamaları mı, Vergiler mi?”. Maliye ve Finans Yazıları, sy 125: 299-324. https://doi.org/10.33203/mfy.1856664.
EndNote
Bayrak Gezdim S (01 Mart 2026) Türkiye’de CO₂ Emisyonları Açısından Hangisi Daha Etkili: Kamu Harcamaları mı, Vergiler mi? Maliye ve Finans Yazıları 125 299–324.
IEEE
[1]S. Bayrak Gezdim, “Türkiye’de CO₂ Emisyonları Açısından Hangisi Daha Etkili: Kamu Harcamaları mı, Vergiler mi?”, Maliye ve Finans Yazıları, sy 125, ss. 299–324, Mar. 2026, doi: 10.33203/mfy.1856664.
ISNAD
Bayrak Gezdim, Seyhat. “Türkiye’de CO₂ Emisyonları Açısından Hangisi Daha Etkili: Kamu Harcamaları mı, Vergiler mi?”. Maliye ve Finans Yazıları. 125 (01 Mart 2026): 299-324. https://doi.org/10.33203/mfy.1856664.
JAMA
1.Bayrak Gezdim S. Türkiye’de CO₂ Emisyonları Açısından Hangisi Daha Etkili: Kamu Harcamaları mı, Vergiler mi? Maliye ve Finans Yazıları. 2026;:299–324.
MLA
Bayrak Gezdim, Seyhat. “Türkiye’de CO₂ Emisyonları Açısından Hangisi Daha Etkili: Kamu Harcamaları mı, Vergiler mi?”. Maliye ve Finans Yazıları, sy 125, Mart 2026, ss. 299-24, doi:10.33203/mfy.1856664.
Vancouver
1.Seyhat Bayrak Gezdim. Türkiye’de CO₂ Emisyonları Açısından Hangisi Daha Etkili: Kamu Harcamaları mı, Vergiler mi? Maliye ve Finans Yazıları. 01 Mart 2026;(125):299-324. doi:10.33203/mfy.1856664