Yaratıcı Muhasebe Dinamiklerinin Dönüşümü ve Uygulamaları

İlker Gülençer

doi:10.33203/mfy.1858365

TR EN

Yaratıcı Muhasebe Dinamiklerinin Dönüşümü ve Uygulamaları

Öz

Finansal raporlama sürecinde yöneticilere tanınan takdir hakları ve esneklikler, paydaşlara sunulan bilgi kalitesini doğrudan etkileyen yaratıcı muhasebe ve kâr yönetimi gibi olguları da beraberinde getirmiştir. Çalışmanın temel amacı, yaratıcı muhasebe dinamiklerinin ulusal ve uluslararası piyasa ekseninde nasıl farklılaştığını kapsamlı literatür taraması yaparak incelemek ve son yıllarda yaşanan dijital yeniliklerin bu süreci nasıl dönüştürdüğünü gözlemlemektir. Araştırmanın kapsamını; vekalet teorisi ve bilgi asimetrisi temelli klasik yaklaşımlar ile yapay zekâ, topluluk öğrenmesi ve blokzincir tabanlı üçlü kayıt sistemleri gibi güncel teknolojik paradigmalar oluşturmaktadır. Bulgular, uygulama motivasyonlarının piyasa seviyelerine göre değiştiğini göstermektedir. Gelişmiş piyasalarda sinyal etkisi yaratma amacı ön plandayken; Türkiye gibi gelişmekte olan piyasalarda vergiden kaçınma ve finansman sağlama odaklı kârı düşük gösterme eğilimi baskındır. Geleneksel modellerin manipülasyonu tespitte yetersiz kaldığı saptanırken, dijital araçların manipülasyonu engelleme potansiyeline rağmen yeni siber riskler barındırdığı görülmüştür. Çalışma, bu teknolojilerin yakın gelecekte geleneksel muhasebe ve denetim metodolojilerini kökten dönüştüreceğini önemle vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Yaratıcı Muhasebe, Finansal Bilgi Kalitesi, Blok Zincir, Yapay Zekâ

Kaynakça

Abed, I. A., Hussin, N., Ali, M. A., Haddad, H., Shehadeh, M. ve Hasan, E. F. (2022). Creative accounting determinants and financial reporting quality: systematic literature review. Risks, 10(4), 76. https://doi.org/10.3390/risks10040076
Abu-Dabaseh, F., Khtatbeh, M. M., Al’Ararah, K. ve Alassuli, A. (2025). Exploring the Role of Digital Transformation in Mitigating Accounting Fraud: A Cybersecurity Perspective. International Review of Management and Marketing, 15(3), 398. https://doi.org/10.32479/irmm.18490
Akdoğan, H. ve Süklüm, N. (2019). Muhasebe meslek mensuplarinin yaratici muhasebe algi düzeylerinin tespiti: çorum ili uygulamasi. Uluslararası Ekonomi İşletme ve Politika Dergisi, 3(2), 219-238. https://doi.org/10.29216/ueip.582955
Akerlof, G. A. (1978). The market for “lemons”: Quality uncertainty and the market mechanism. In Uncertainty in economics (pp. 235-251). Elsevier. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-214850-7.50022-X
Alhadab, M. ve Clacher, I. (2018). The impact of audit quality on real and accrual earnings management around IPOs. The British Accounting Review, 50(4), 442-461. https://doi.org/10.1016/j.bar.2017.12.003
Amat, O., Blake, J. ve Dowds, J. (1999). The ethics of creative accounting. Economics Working Paper, 349, 715-736.
Armstrong, C. S., Guay, W. R. ve Weber, J. P. (2010). The role of information and financial reporting in corporate governance and debt contracting. Journal of Accounting & Economics, 50(2-3), 179-234. https://doi.org/10.1016/j.jacceco.2010.10.001
Badertscher, B. A. (2011). Overvaluation and the choice of alternative earnings management mechanisms. The Accounting Review, 86(5), 1491-1518. https://doi.org/10.2308/accr-10092
Bao, Y., Ke, B., Li, B., Yu, Y. J. ve Zhang, J. (2020). Detecting accounting fraud in publicly traded US firms using a machine learning approach. Journal of Accounting Research, 58(1), 199-235. https://doi.org/10.1111/1475-679X.12292
Barth, M. E., Landsman, W. R. ve Lang, M. H. (2008). International accounting standards and accounting quality. Journal of Accounting Research, 46(3), 467-498. https://doi.org/10.1111/j.1475-679X.2008.00287.x

Beneish, M. D. (1999). The detection of earnings manipulation. Financial Analysts Journal, 55(5), 24-36. https://doi.org/10.2469/faj.v55.n5.2296
Bertomeu, J., Cheynel, E., Floyd, E. ve Pan, W. (2021). Using machine learning to detect misstatements. Review of Accounting Studies, 26(2), 468-519. https://doi.org/10.1007/s11142-020-09563-8
Botsari, A. ve Meeks, G. (2008). Do acquirers manage earnings prior to a share for share bid? Journal of Business Finance & Accounting, 35(5‐6), 633-670. https://doi.org/10.1111/j.1468-5957.2008.02091.x
Burgstahler, D., Hail, L. ve Leuz, C. (2006). The importance of reporting incentives: Earnings management in European private and public firms. The Accounting Review, 81(5), 983-1016. https://doi.org/10.2308/accr.2006.81.5.983
Cai, C. W. (2021). Triple‐entry accounting with blockchain: How far have we come? Accounting & Finance, 61(1), 71-93. https://doi.org/10.1111/acfi.12556
Cai, C. W., Linnenluecke, M. K., Marrone, M. ve Singh, A. K. (2019). Machine learning and expert judgement: analyzing emerging topics in accounting and finance research in the Asia–Pacific. Abacus, 55(4), 709-733. https://doi.org/10.1111/abac.12179
Cohen, D. A., Dey, A. ve Lys, T. Z. (2008). Real and accrual‐based earnings management in the pre‐and post‐Sarbanes‐Oxley periods. The Accounting Review, 83(3), 757-787. https://doi.org/10.2308/accr.2008.83.3.757
Commerford, B. P., Dennis, S. A., Joe, J. R. ve Ulla, J. W. (2022). Man versus machine: Complex estimates and auditor reliance on artificial intelligence. Journal of Accounting Research, 60(1), 171-201. https://doi.org/10.1111/1475-679X.12407
Dechow, P. M., Ge, W., Larson, C. R. ve Sloan, R. G. (2011). Predicting material accounting misstatements. Contemporary Accounting Research, 28(1), 17-82. https://doi.org/10.1111/j.1911-3846.2010.01041.x
Dechow, P. M. ve Hutton, A. P., Kim, J. H. ve Sloan, R. G. (2012). Detecting earnings management: A new model. The Accounting Review, 87(3), 1003-1034. https://doi.org/10.2308/accr-10231
Dechow, P. M. ve Skinner, D. J. (2000). Earnings management: Reconciling the views of accounting academics, practitioners, and regulators. Accounting Horizons, 14(2), 235-250. https://doi.org/10.2308/acch.2000.14.2.235
Dechow, P. M., Sloan, R. G. ve Sweeney, A. P. (1995). Detecting earnings management. Accounting Review, 193-225. https://doi.org/10.2308/accr.1995.70.2.193
DeFond, M. L. ve Jiambalvo, J. (1994). Debt covenant violation and manipulation of accruals. Journal of Accounting and Economics, 17(1-2), 145-176. https://doi.org/10.1016/0165-4101(94)90008-6
Degeorge, F., Patel, J. ve Zeckhauser, R. (1999). Earnings management to exceed thresholds. The journal of Business, 72(1), 1-33. https://doi.org/10.1086/209601
Dikmen, B. ve Küçükkocaoğlu, G. (2010). The detection of earnings manipulation: the three‐phase cutting plane algorithm using mathematical programming. Journal of Forecasting, 29(5), 442-466. https://doi.org/10.1002/for.1138
Edmans, A., Fang, V. W. ve Lewellen, K. A. (2017). Equity vesting and investment. The Review of Financial Studies, 30(7), 2229-2271. https://doi.org/10.1093/rfs/hhx018
El Diri, M., Lambrinoudakis, C. ve Alhadab, M. (2020). Corporate governance and earnings management in concentrated markets. Journal of Business Research, 108, 291-306. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2019.11.013
El-Helaly, M., Ntim, C. G. ve Al-Gazzar, M. (2020). Diffusion theory, national corruption and IFRS adoption around the world. Journal of International Accounting, Auditing and Taxation, 38, 100305. https://doi.org/10.1016/j.intaccaudtax.2020.100305
Freeman, R. B. (1984). Longitudinal analyses of the effects of trade unions. Journal of Labor Economics, 2(1), 1-26. https://doi.org/10.1086/298021
Grigg, I. (2024). Triple entry accounting. Journal of Risk and Financial Management, 17(2), 76. https://doi.org/10.3390/jrfm17020076
Gümüş, U. T. ve Göğebakan, H. (2024). Muhasebe hata ve hileleri ile muhasebe mesleğinde etik, aydin ilinde muhasebeciler üzerine bir araştirma. Uluslararası İşletme, Ekonomi ve Yönetim Perspektifleri Dergisi, 1(3), 12-27. https://doi.org/10.20989/ijbemp.13
Han, H., Shiwakoti, R. K., Jarvis, R., Mordi, C. ve Botchie, D. (2023). Accounting and auditing with blockchain technology and artificial Intelligence: A literature review. International Journal of Accounting Information Systems, 48, 100598. https://doi.org/10.1016/j.accinf.2022.100598
Healy, P. M. ve Wahlen, J. M. (1999). A review of the earnings management literature and its implications for standard setting. Accounting Horizons, 13(4), 365-383. https://doi.org/10.2308/acch.1999.13.4.365
Ijiri, Y. (1986). A framework for triple-entry bookkeeping. The Accounting Review, 61 (4), 745-759.
Irani, R. M. ve Oesch, D. (2016). Analyst coverage and real earnings management: Quasi-experimental evidence. Journal of Financial and Quantitative Analysis, 51(2), 589-627. https://doi.org/10.1017/S0022109016000156
Jensen, M. C. (2005). Agency costs of overvalued equity. Financial management, 34(1), 5-19. https://doi.org/10.1111/j.1755-053X.2005.tb00090.x
Jones, J. J. (1991). Earnings management during import relief investigations. Journal of Accounting Research, 29(2), 193-228. https://doi.org/10.2307/2491047
Kanaparthi, V. (2024). Exploring the impact of blockchain, AI, and ML on financial accounting efficiency and transformation. International Conference on Multi-Strategy Learning Environment, 353-370. Springer. https://doi.org/10.1007/978-981-97-1488-9_27
Kaya, H. P. ve Uzay, Ş. (2018). Hileli finansal raporlama ve bağimsiz denetçinin sorumluluğu. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 20, 721-740.
Khatri, D. K. (2015). Creative accounting leading to financial scams-evidences from India and USA. Journal of Accounting, Business and Management (JABM), 22(2), 1-10.
Klein, A. (2002). Audit committee, board of director characteristics, and earnings management. Journal of Accounting and Economics, 33(3), 375-400. https://doi.org/10.1016/S0165-4101(02)00059-9
Kula, V., Kaynar, B. ve Köylü, M. K. (2008). Hileli finansal raporlama yaklaşimlarini belirleyen teşvikler/baskilar ve firsatlar. Muhasebe ve Denetime Bakış(25), 63-82.
Leuz, C., Nanda, D. ve Wysocki, P. D. (2003). Earnings management and investor protection: an international comparison. Journal of Financial Economics, 69(3), 505-527. https://doi.org/10.1016/S0304-405X(03)00121-1
Lewis, C. ve Young, S. (2019). Fad or future? Automated analysis of financial text and its implications for corporate reporting. Accounting and Business Research, 49(5), 587-615. https://doi.org/10.1080/00014788.2019.1611730
Meckling, W. H. ve Jensen, M. C. (1976). Theory of the Firm. Managerial behavior, agency costs and ownership structure, 3(4), 305-360. https://doi.org/10.1016/0304-405X(76)90026-X
Mulford, C. W. ve Comiskey, E. E. (2005). The financial numbers game: detecting creative accounting practices. John Wiley & Sons. https://doi.org/10.1002/9781119201526
Naser, K.H.M. (1993). Creative Accounting: Its Nature and Use. Prentice Hall.
Omurgonulsen, M. ve Omurgonulsen, U. (2009). Critical thinking about creative accounting in the face of a recent scandal in the Turkish banking sector. Critical Perspectives on Accounting, 20(5), 651-673. https://doi.org/10.1016/j.cpa.2007.12.006
Ömürbek, V. ve Durgunböcü, Ö. (2018). Muhasebe meslek mensuplarinin muhasebe hata ve hileleri ile ilgili algilarinin incelenmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(4), 1251-1265.
Özçelik, H., Aracı, Ö. N. K. ve Keskin, S. (2017). Muhasebe hata ve hileleri: meslek mensuplari üzerine bir araştirma. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi(29), 197-214.
Parra-Domínguez, J., Sanz Martín, L., López Pérez, G. ve Zafra Gómez, J. L. (2025). The disruption of blockchain technology in accounting: A review of scientific progress. Journal of Accounting & Organizational Change, 21(7), 330-362. https://doi.org/10.1108/JAOC-10-2024-0327
Piotroski, J. D., Wong, T. ve Zhang, T. (2015). Political incentives to suppress negative information: Evidence from Chinese listed firms. Journal of Accounting Research, 53(2), 405-459. https://doi.org/10.1111/1475-679X.12071
Prencipe, A., Markarian, G. ve Pozza, L. (2008). Earnings management in family firms: Evidence from R&D cost capitalization in Italy. Family Business Review, 21(1), 71-88. https://doi.org/10.1111/j.1741-6248.2007.00112.x
Ronen, J. (2008). Earnings management. Springer. https://doi.org/10.1007/b136045
Roychowdhury, S. (2006). Earnings management through real activities manipulation. Journal of Accounting and Economics, 42(3), 335-370. https://doi.org/10.1016/j.jacceco.2006.01.002
Sakarya, Ş. ve Koçak, Z. S. (2016). Kazanç kalitesi ve yönetiminin işletmelerin finansal performansı üzerine etkisi: İSO 500 işletmeleri üzerine bir araştırma. Yönetim ve Ekonomi: Celal Bayar Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(3), 733-749. https://doi.org/10.18657/yonveek.281958
Schipper, K. (1989). Earnings management. Accounting Horizons, 3(4), 91-102.
Stašević, N. ve Stavanović, S. (2019). Creative Accounting in Income Statement: the Case of Entrepreneurs in Serbia. JWEE(3-4), 17-32.
Stolowy, H. ve Breton, G. (2004). Accounts manipulation: A literature review and proposed conceptual framework. Review of Accounting and Finance, 3(1), 5-92. https://doi.org//10.1108/eb043395
Suadiye, G. (2021). Kazanç yönetiminin motivasyon kaynakları ve kurumsal yönetim: Borsa İstanbul'da işlem gören şirketler üzerine ampirik bir inceleme. Muhasebe ve Denetime Bakış, 21(63), 223-248.
Teoh, S. H., Welch, I. ve Wong, T. J. (1998). Earnings management and the long‐run market performance of initial public offerings. The journal of Finance, 53(6), 1935-1974. https://doi.org/10.1111/0022-1082.00079
Uzunoğlu, H. ve Karacaer, S. (2019). Finansal bilgi manipülasyonu: BIST Sınai Endeksi üzerine bir çalışma. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 37(3), 547-564. https://doi.org/10.17065/huniibf.441301
Veganzones, D. ve Séverin, E. (2025). Earnings management visualization and prediction using machine learning methods. International Journal of Accounting Information Systems, 56, 1-21. https://doi.org/10.1016/j.accinf.2025.100743
Vladu, A. B., Amat, O. ve Cuzdriorean, D. D. (2017). Truthfulness in accounting: How to discriminate accounting manipulators from non-manipulators. Journal of Business Ethics, 140(4), 633-648. https://doi.org/10.1007/s10551-016-3048-3
Watts, R. L. ve Zimmerman, J. L. (1978). Towards a positive theory of the determination of accounting standards. The Accounting Review, 53 (1), 112-134.
Zalata, A. M., Tauringana, V. ve Tingbani, I. (2018). Audit committee financial expertise, gender, and earnings management: does gender of the financial expert matter? International Review of Financial Analysis, 55, 170-183. https://doi.org/10.1016/j.irfa.2017.11.002
Zhang, Y., Ma, Z. ve Meng, J. (2025). Auditing in the blockchain: a literature review. Frontiers in Blockchain, 8, 1549729. https://doi.org/10.3389/fbloc.2025.1549729

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Finans, Finans ve Yatırım (Diğer)

Bölüm

Derleme

Yazarlar

İlker Gülençer ^*
0000-0002-4173-8808
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

27 Mayıs 2026

Gönderilme Tarihi

7 Ocak 2026

Kabul Tarihi

27 Mayıs 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 126

DOI

https://doi.org/10.33203/mfy.1858365

IZ

https://izlik.org/JA39ZA92ZY

APA

Gülençer, İ. (2026). Yaratıcı Muhasebe Dinamiklerinin Dönüşümü ve Uygulamaları. Maliye ve Finans Yazıları, 126, 21-41. https://doi.org/10.33203/mfy.1858365

AMA

1.Gülençer İ. Yaratıcı Muhasebe Dinamiklerinin Dönüşümü ve Uygulamaları. Maliye ve Finans Yazıları. 2026;(126):21-41. doi:10.33203/mfy.1858365

Chicago

Gülençer, İlker. 2026. “Yaratıcı Muhasebe Dinamiklerinin Dönüşümü ve Uygulamaları”. Maliye ve Finans Yazıları, sy 126: 21-41. https://doi.org/10.33203/mfy.1858365.

EndNote

Gülençer İ (01 Mayıs 2026) Yaratıcı Muhasebe Dinamiklerinin Dönüşümü ve Uygulamaları. Maliye ve Finans Yazıları 126 21–41.

IEEE

[1]İ. Gülençer, “Yaratıcı Muhasebe Dinamiklerinin Dönüşümü ve Uygulamaları”, Maliye ve Finans Yazıları, sy 126, ss. 21–41, May. 2026, doi: 10.33203/mfy.1858365.

ISNAD

Gülençer, İlker. “Yaratıcı Muhasebe Dinamiklerinin Dönüşümü ve Uygulamaları”. Maliye ve Finans Yazıları. 126 (01 Mayıs 2026): 21-41. https://doi.org/10.33203/mfy.1858365.

JAMA

1.Gülençer İ. Yaratıcı Muhasebe Dinamiklerinin Dönüşümü ve Uygulamaları. Maliye ve Finans Yazıları. 2026;:21–41.

MLA

Gülençer, İlker. “Yaratıcı Muhasebe Dinamiklerinin Dönüşümü ve Uygulamaları”. Maliye ve Finans Yazıları, sy 126, Mayıs 2026, ss. 21-41, doi:10.33203/mfy.1858365.

Vancouver

1.İlker Gülençer. Yaratıcı Muhasebe Dinamiklerinin Dönüşümü ve Uygulamaları. Maliye ve Finans Yazıları. 01 Mayıs 2026;(126):21-4. doi:10.33203/mfy.1858365

Maliye ve Finans Yazıları dergisinin kapsamını ekonomi, maliye, finans ve bankacılık alanlarındaki çalışmalar oluşturmaktadır.

Yaratıcı Muhasebe Dinamiklerinin Dönüşümü ve Uygulamaları

Yaratıcı Muhasebe Dinamiklerinin Dönüşümü ve Uygulamaları

Öz

Anahtar Kelimeler

The Transformation and Applications of Creative Accounting Dynamics

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster