Türkiye’de Mali Yorgunluk: Zamanla Değişen Parametreli ve Değişen Varyanslı Vektör Otoregresif Modelden Kanıtlar

Gözde Eş Polat

doi:10.33203/mfy.1900451

TR EN

Türkiye’de Mali Yorgunluk: Zamanla Değişen Parametreli ve Değişen Varyanslı Vektör Otoregresif Modelden Kanıtlar

Öz

Bu çalışma Türkiye’de mali yorgunluğu 2000Q4-2025Q3 dönemi için analiz etmeyi amaçlamaktadır. Kamu borç stokundaki artışa faiz dışı dengenin incelenen dönem boyunca nasıl tepki verdiğini incelemek için zamana göre değişen parametre ve varyanslı TVP-SV-VAR modeli kullanılmıştır. Çalışmada elde edilen ampirik bulgular, 2000’li yılların başında artan kamu borç stokuna faiz dışı dengenin olumlu tepki verdiğini ancak 2013 sonrasında bu tepkinin zayıflamaya başladığı ve 2025’in son dönemlerinde de pozitif anlamlı bir tepki vermeyi bıraktığını yani mali yorgunluk evresine çoktan geçiş yaptığını göstermiştir. Ayrıca bu durumun sadece kamu borç stokunda meydana gelen artıştan değil aynı zamanda kamu borç stokunun artan döviz kompozisyonu, harcama katılığı ve yapısal kısıtlardan da kaynaklandığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Mali Yorgunluk, Borç Sürdürülebilirliği, TVP-SV-VAR, Maliye Politikası

Kaynakça

Afonso, A., & Coelho, J. C. (2025). Fiscal sustainability, fiscal reactions, pitfalls and determinants. Applied Economics, 57(26), 3560-3571. https://doi.org/10.1080/00036846.2024.2337808.
Akar, S. (2019). Testing the fiscal fatigue phenomenon in Turkey using a long-run non-linear fiscal reaction function approach. Quantitative Finance and Economics, 3(4), 645. https://doi.org/10.3934/QFE.2019.4.645.
Akbayır, F. (2021). Mali Yorgunluk: Türkiye için Bir Uygulama. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (58), 399-418. https://doi.org/10.18070/erciyesiibd.881564.
Bohn, H. (1998). The Behavior of U.S. Public Debt and Deficits. The Quarterly Journal of Economics, 113(3), 941-963.https://doi.org/10.1162/003355398555793.
Can, C. K. (2021). A time-varying analysis of the public debt sustainability in Turkey with flexible least squares technique. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (31), 129-144. https://doi.org/10.18092/ulikidince.827340.
Can, K., & Aktaş, E. E. (2022). Mali Yorgunluk: Türkiye için 1970-2019 Dönemi Analizi. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 17(68), 892-912. https://doi.org/10.19168/jyasar.1025773.
Checherita-Westphal, C., & Žďárek, V. (2017). Fiscal reaction function and fiscal fatigue: evidence for the euro area (No. 2036). ECB Working paper.
D'Agostino, A., Gambetti, L., & Giannone, D. (2013). Macroeconomic forecasting and structural change. Journal of Applied Econometrics, 28(1), 82-101. https://doi.org/10.1002/jae.1257.
Dökmen, G., & Boz, A. (2017). Türkiye'de Mali Sürdürülebilirliğe Teorik Bir Yaklaşım: Mali Tepki Fonksiyonu. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(4), 85-106. https://doi.org/10.11616/basbed.vi.459394.
Dubbert, T. (2024). Stochastic debt sustainability analysis using time-varying fiscal reaction functions: an agnostic approach to fiscal forecasting. Applied Economics, 56(8), 901-917. https://doi.org/10.1080/00036846.2023.2174500.

Eichengreen, B., Hausmann, R., & Panizza, U. (2005). The pain of original sin. Other people's money: Debt denomination and financial instability in emerging market economies, 13-47. https://doi.org/10.7208/chicago/9780226194578.003.0002.
Ekouala Makala, U. (2022). An empirical study of public debt sustainability based on fiscal fatigue and fiscal space in CEMAC countries. International Studies of Economics, 17(3), 334-370. https://doi.org/10.1002/ise3.7.
Everaert, G., & Jansen, S. (2018). On the estimation of panel fiscal reaction functions: Heterogeneity or fiscal fatigue?. Economic Modelling, 70, 87-96. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2017.10.014.
Fisher, I. (1930). The Theory of Interest. New York: Macmillan.
Geweke, J. (1992). Evaluating the accuracy of sampling-based approaches to the calculating of posterior moments. Bayesian Statistics, 4, 169-193. https://doi.org/10.1093/oso/9780198522669.003.0010.
Ghosh, A. R., Kim, J. I., Mendoza, E. G., Ostry, J. D., & Qureshi, M. S. (2013). Fiscal Fatigue, Fiscal Space and Debt Thresholds in Advanced Economies. Economic Journal, 123(566), F4-F30. https://doi.org/10.1111/ecoj.12010.
Hodrick, R. J., & Prescott, E. C. (1997). Postwar U.S. Business Cycles: An Empirical Investigation. Journal of Money, Credit and Banking, 29(1), 1-16. https://doi.org/10.2307/2953682.
Icaza, V. E. (2018). Fiscal fatigue and debt sustainability: Empirical evidence from the Eurozone 1980-2013. Cuadernos de economía, 41(115), 69-78. https://doi.org/10.1016/j.cesjef.2017.03.002.
Kokoszczyński, R., & Mackiewicz-Łyziak, J. (2025). Central bank independence and fiscal stance: The role of institutions in supporting fiscal sustainability. Economics & Politics. https://doi.org/10.1111/ecpo.70013.
Koop, G., & Korobilis, D. (2013). Large time-varying parameter VARs. Journal of Econometrics, 177(2), 185-198. https://doi.org/10.1016/j.jeconom.2013.04.007.
Lozano-Espitia, I., & Julio-Román, J. M. (2020). Debt limits and fiscal space for some Latin American economies. Latin American Journal of Central Banking, 1(1-4), 100006. https://doi.org/10.1016/j.latcb.2020.100006.
Mendoza, E. G., & Ostry, J. D. (2008). International evidence on fiscal solvency: Is fiscal policy 'responsible'?. Journal of Monetary Economics, 55(6), 1081-1093. https://doi.org/10.1016/j.jmoneco.2008.06.003
Nakajima, J. (2011). Time-Varying Parameter VAR Model with Stochastic Volatility: An External Analysis of Japanese Economy and Monetary Policy. Monetary and Economic Studies, 29, 107-142.
Ostry, J. D., Ghosh, A. R., Kim, J. I., & Qureshi, M. S. (2010). Fiscal space. Washington: International Monetary Fund, Research Department. https://doi.org/10.5089/9781455228010.004
Özatay, F. (2019). Mind the Gap: Debt Limit and Fiscal Stimulus Debt Limit.
Primiceri, G. E. (2005). Time Varying Structural Vector Autoregressions and Monetary Policy. The Review of Economic Studies, 72(3), 821-852. https://doi.org/10.1111/j.1467-937X.2005.00353.x
Sims, C. A. (1980). Macroeconomics and Reality. Econometrica, 48(1), 1-48. https://doi.org/10.2307/1912017.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ekonomik Modeller ve Öngörü, Maliye Politikası

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Gözde Eş Polat ^*
0000-0001-8857-4962
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

8 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

1 Mart 2026

Kabul Tarihi

27 Mayıs 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 126

DOI

https://doi.org/10.33203/mfy.1900451

IZ

https://izlik.org/JA76LW56WX

APA

Eş Polat, G. (2026). Türkiye’de Mali Yorgunluk: Zamanla Değişen Parametreli ve Değişen Varyanslı Vektör Otoregresif Modelden Kanıtlar. Maliye ve Finans Yazıları, 126, 42-70. https://doi.org/10.33203/mfy.1900451

AMA

1.Eş Polat G. Türkiye’de Mali Yorgunluk: Zamanla Değişen Parametreli ve Değişen Varyanslı Vektör Otoregresif Modelden Kanıtlar. Maliye ve Finans Yazıları. 2026;(126):42-70. doi:10.33203/mfy.1900451

Chicago

Eş Polat, Gözde. 2026. “Türkiye’de Mali Yorgunluk: Zamanla Değişen Parametreli ve Değişen Varyanslı Vektör Otoregresif Modelden Kanıtlar”. Maliye ve Finans Yazıları, sy 126: 42-70. https://doi.org/10.33203/mfy.1900451.

EndNote

Eş Polat G (01 Haziran 2026) Türkiye’de Mali Yorgunluk: Zamanla Değişen Parametreli ve Değişen Varyanslı Vektör Otoregresif Modelden Kanıtlar. Maliye ve Finans Yazıları 126 42–70.

IEEE

[1]G. Eş Polat, “Türkiye’de Mali Yorgunluk: Zamanla Değişen Parametreli ve Değişen Varyanslı Vektör Otoregresif Modelden Kanıtlar”, Maliye ve Finans Yazıları, sy 126, ss. 42–70, Haz. 2026, doi: 10.33203/mfy.1900451.

ISNAD

Eş Polat, Gözde. “Türkiye’de Mali Yorgunluk: Zamanla Değişen Parametreli ve Değişen Varyanslı Vektör Otoregresif Modelden Kanıtlar”. Maliye ve Finans Yazıları. 126 (01 Haziran 2026): 42-70. https://doi.org/10.33203/mfy.1900451.

JAMA

1.Eş Polat G. Türkiye’de Mali Yorgunluk: Zamanla Değişen Parametreli ve Değişen Varyanslı Vektör Otoregresif Modelden Kanıtlar. Maliye ve Finans Yazıları. 2026;:42–70.

MLA

Eş Polat, Gözde. “Türkiye’de Mali Yorgunluk: Zamanla Değişen Parametreli ve Değişen Varyanslı Vektör Otoregresif Modelden Kanıtlar”. Maliye ve Finans Yazıları, sy 126, Haziran 2026, ss. 42-70, doi:10.33203/mfy.1900451.

Vancouver

1.Gözde Eş Polat. Türkiye’de Mali Yorgunluk: Zamanla Değişen Parametreli ve Değişen Varyanslı Vektör Otoregresif Modelden Kanıtlar. Maliye ve Finans Yazıları. 01 Haziran 2026;(126):42-70. doi:10.33203/mfy.1900451

Maliye ve Finans Yazıları dergisinin kapsamını ekonomi, maliye, finans ve bankacılık alanlarındaki çalışmalar oluşturmaktadır.

Türkiye’de Mali Yorgunluk: Zamanla Değişen Parametreli ve Değişen Varyanslı Vektör Otoregresif Modelden Kanıtlar

Türkiye’de Mali Yorgunluk: Zamanla Değişen Parametreli ve Değişen Varyanslı Vektör Otoregresif Modelden Kanıtlar

Öz

Anahtar Kelimeler

Fiscal Fatigue in Türkiye: Evidence from a Time-Varying Parameter Vector Autoregressive Model with Stochastic Volatility

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster