Araştırma Makalesi

Yönetişim Kalitesi, Ekonomik Özgürlük ve Vergi Gelirleri Arasındaki İlişkilerin Yapısal Eşitlik Modellemesi ile İncelenmesi

Sayı: 126 24 Eylül 2026
PDF İndir
TR EN

Yönetişim Kalitesi, Ekonomik Özgürlük ve Vergi Gelirleri Arasındaki İlişkilerin Yapısal Eşitlik Modellemesi ile İncelenmesi

Öz

Ülkeler arasındaki vergi gelirlerindeki heterojenlik sadece ekonomik büyüklüklerle açıklanamamaktadır. Çünkü homojen gelir seviyesinde olan ülkelerde bile vergi performansının önemli ölçüde değişkenlik gösterdiği gözlenmektedir. Bu durum, vergi kapasitesinin yönetişim kalitesi ve ekonomik yapı ile ilişkili olduğuna işaret etmektedir. Çalışmanın amacı, yönetişim kalitesi, ekonomik özgürlük ve vergi gelirleri arasındaki ilişkilerin değerlendirilmesidir. Çalışmada yönetişim kalitesi, EIU Demokrasi Endeksi'nin demokratik kurumsal işleyişi yansıtan seçim süreci, hükümetin işleyişi, siyasal katılım, siyasal kültür ve sivil özgürlükler alt boyutları aracılığıyla; ekonomik özgürlük ise Heritage Foundation tarafından yayımlanan Index of Economic Freedom'ın ticaret özgürlüğü, yatırım özgürlüğü ve finansal özgürlük alt boyutları aracılığıyla ölçülmüştür. Çalışmada, 2024 yılı esas alınarak oluşturulan ülkeler arası kesitsel veri seti kullanılmış olup analizler kısmi en küçük kareler yapısal eşitlik modellemesi yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Bulgular, yönetişim kalitesi ile vergi gelirleri arasında pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Vergi Gelirleri, Yönetişim Kalitesi, Ekonomik Özgürlük, Kısmi En Küçük Kareler-Yapısal Eşitlik Modellemesi.

Kaynakça

  1. Acemoglu, D., & Robinson, J. A. (2012). Why nations fail: The origins of power, prosperity, and poverty. New York: Crown Business.
  2. Ajaz, T., & Ahmad, E. (2010). The effect of corruption and governance on tax revenues. The Pakistan Development Review, 49(4), 405–417. http://dx.doi.org/10.30541/v49i4IIpp.405-417.
  3. Alabede, J. O. (2018). Economic freedom and tax revenue performance in Sub-Saharan Africa. Journal of Financial Reporting and Accounting, 16(4), 610–638. https://doi.org/10.1108/JFRA-04-2017-0024 .
  4. Alt, J. E., & Lassen, D. D. (2003). Fiscal transparency and fiscal policy outcomes in OECD countries. University of Copenhagen Economic Policy Research Unit Working Paper (2003-2).
  5. Bagozzi, R. P., & Yi Y. (1994). Advanced topics in structural equation models. In R. P. Bagozzi (Ed.), Advanced methods of marketing research (pp. 1–52). Cambridge, MA: BlackwelL.
  6. Bahtiyar, E., & Odabaş, H. (2020). Vergi gelirlerini etkileyen bir faktör olarak ekonomik özgürlükler: OECD ülkeleri üzerinde bir analiz. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(1), 137-161. https://doi.org/10.17494/ogusbd.763561.
  7. Bakırtaş, D. (2012). Yolsuzluğun vergi gelirleri üzerindeki etkisi: Türkiye örneği. Yönetim ve Ekonomi, 19(2), 87–98, https://izlik.org/JA48XY48YN.
  8. Berggren, H. N. (2003). The benefits of economic freedom: A survey. The Independent Review, 8(2), 193–211.
  9. Bird, R. M., Martinez-Vazquez, J., & Torgler, B. (2008). Tax effort in developing countries and high income countries: The impact of corruption, voice and accountability. Economic Analysis and Policy, 38(1), 55–71, https://doi.org/10.1016/S0313-5926(08)50006-3.
  10. Bollen, K. A. (1989). Structural Equations With Latent Variables. New York: John Wiley & Sons.

Kaynak Göster

APA
Veysikarani Geyik, D. (2026). Yönetişim Kalitesi, Ekonomik Özgürlük ve Vergi Gelirleri Arasındaki İlişkilerin Yapısal Eşitlik Modellemesi ile İncelenmesi. Maliye ve Finans Yazıları, 126, 224-251. https://doi.org/10.33203/mfy.1954301
AMA
1.Veysikarani Geyik D. Yönetişim Kalitesi, Ekonomik Özgürlük ve Vergi Gelirleri Arasındaki İlişkilerin Yapısal Eşitlik Modellemesi ile İncelenmesi. Maliye ve Finans Yazıları. 2026;(126):224-251. doi:10.33203/mfy.1954301
Chicago
Veysikarani Geyik, Dilek. 2026. “Yönetişim Kalitesi, Ekonomik Özgürlük ve Vergi Gelirleri Arasındaki İlişkilerin Yapısal Eşitlik Modellemesi ile İncelenmesi”. Maliye ve Finans Yazıları, sy 126: 224-51. https://doi.org/10.33203/mfy.1954301.
EndNote
Veysikarani Geyik D (01 Eylül 2026) Yönetişim Kalitesi, Ekonomik Özgürlük ve Vergi Gelirleri Arasındaki İlişkilerin Yapısal Eşitlik Modellemesi ile İncelenmesi. Maliye ve Finans Yazıları 126 224–251.
IEEE
[1]D. Veysikarani Geyik, “Yönetişim Kalitesi, Ekonomik Özgürlük ve Vergi Gelirleri Arasındaki İlişkilerin Yapısal Eşitlik Modellemesi ile İncelenmesi”, Maliye ve Finans Yazıları, sy 126, ss. 224–251, Eyl. 2026, doi: 10.33203/mfy.1954301.
ISNAD
Veysikarani Geyik, Dilek. “Yönetişim Kalitesi, Ekonomik Özgürlük ve Vergi Gelirleri Arasındaki İlişkilerin Yapısal Eşitlik Modellemesi ile İncelenmesi”. Maliye ve Finans Yazıları. 126 (01 Eylül 2026): 224-251. https://doi.org/10.33203/mfy.1954301.
JAMA
1.Veysikarani Geyik D. Yönetişim Kalitesi, Ekonomik Özgürlük ve Vergi Gelirleri Arasındaki İlişkilerin Yapısal Eşitlik Modellemesi ile İncelenmesi. Maliye ve Finans Yazıları. 2026;:224–251.
MLA
Veysikarani Geyik, Dilek. “Yönetişim Kalitesi, Ekonomik Özgürlük ve Vergi Gelirleri Arasındaki İlişkilerin Yapısal Eşitlik Modellemesi ile İncelenmesi”. Maliye ve Finans Yazıları, sy 126, Eylül 2026, ss. 224-51, doi:10.33203/mfy.1954301.
Vancouver
1.Dilek Veysikarani Geyik. Yönetişim Kalitesi, Ekonomik Özgürlük ve Vergi Gelirleri Arasındaki İlişkilerin Yapısal Eşitlik Modellemesi ile İncelenmesi. Maliye ve Finans Yazıları. 01 Eylül 2026;(126):224-51. doi:10.33203/mfy.1954301