Yıl 2020, Cilt 13 , Sayı 1, Sayfalar 41 - 51 2020-01-21

Uyku bozukluğu farkındalığı, uyku bozukluğu semptomlarının sıklığı ve semptomlar ile ilişkili faktörler: yaşlı popülasyon örneği
Awareness of sleep disorders, frequency of sleep disorders syptoms, the factors associated with syptoms: elderly population sample.

Zeynep GÜNEŞ [1] , Safiye ÖZVURMAZ [2]


Özet

Amaç: Bu çalışmanın amaçları(1)yaşlıların uyku bozukluğuna ilişkin farkındalık durumlarını (2) uyku bozukluklarına ilişkin semptom sıklığını (3) uyku bozukluğu semptomları ile ilişkili faktörleri belirlemektir.

Yöntem: Aile sağlığı merkezine başvuran 353 yaşlı ile yapılan kesitsel çalışma uyku bozuklukları, mevcut hastalıkları, kullandıkları ilaçlar ve depresyon durumlarına ilişkin bilgi toplamak için tasarlanmış anket formu kullanılarak yapılmıştır. Depresyon kısa form geriatrik depresyon ölçeği-4 ile gündüz uykululuk durumu Epworth uykululuk ölçeği ile değerlendirildi.

Bulgular: Araştırmaya katılan yaşlıların yaş ortalaması 71,95±9,2’dır. Uyku bozukluğu farkındalık düzeyleri %36,8’dir. Yaşlıların yarıdan fazlası erken uyanmakta ve uykuyu dalmada güçlük yaşamakta ve %93,8’i uykuyu sürdürememektedir. Yaşlıların yaklaşık 2/3’si tuvalete gitme nedeni ile uykuyu sürdürmede güçlük yaşamaktadırlar.  Yaşlıların yaklaşık 1/5’inde gündüz uykululuk durumu, korkutucu rüyalar görme, uykuda bağırma, %42,6’sında horlama gibi uyku bozukluğu semptomları bulunmaktadır. Diyabeti olan, solunum sistemi hastalığı olan,  kardiyovasküler hastalığı olanların hastalığı olmayan yaşlılara göre anlamlı olarak uykuya dalmada güçlük yaşamaktadırlar. Depresyonun(uyku bölünmesi hariç) uyku yakınmalarını etkileyen önemli bir faktör olduğu belirlenmiştir.

Sonuç: Yaşlıların uyku yakınmalarına ilişkin farkındalık düzeyleri düşüktür. Yaşlılarda insomnia semptomları yaygın olarak görülmekte ve depresyon uyku yakınmalarını etkileyen önemli bir faktör olmaktadır.

Abstract

Aim: The aims of this study are to determine the awareness of sleep disorders in elderly patients (1), the frequency of the symptoms associated with sleep complaints (2), and to determine the factors related to sleep disorders symptoms (3).

Method: A cross sectional study of 353 elderly of admitting to family health center was done using designed questionnaire to gather about disorders of sleep,  their existing illnesses, medications that they used and their depression status. Depression was assessed by the short form Geriatric Depression Scale-4 and daytime sleepiness was assessed by Epworth Sleepiness Scale.

Results: The mean age of the elderly patients participating in the study is 71.95±9.2. Awareness levels of sleep disorder are 36.8%. More than half of the elderly patients wake up early and have difficulties in falling asleep, and 93.8% cannot maintain sleeping. Approximately 2/3 of the elderly patients have difficulty in maintaining the sleep by reason of going to the toilet. About 1/5 of the elderly patients have daytime sleepiness, nightmares and screaming in the sleep, and 42.6% have symptoms of sleep disorder such as snoring. The elderly patients having diabetes, respiratory system diseases and cardiovascular diseases have difficulties significantly in falling asleep compared to the elderly patients with no diseases. Depression (except sleep disruption) was found to be an important factor affecting sleep complaints. Conclusion: The level of awareness of sleep disorders among the elderly patients is low. Symptoms of insomnia are common in the elderly patients and depression is an important factor affecting sleep complaints.

  • 1. Kim WJ., Joo WT., Baek J., ve ark. Factors Associated with Insomnia among the Elderly in a Korean Rural Community. Psychiatry Investigation. 2017;14(4):400-406. 2. Endeshaw Y., Rice TB., Schwartz AV., ve ark. Snoring, Daytime Sleepiness, and Incident Cardiovascular Disease in The Health, Aging, and Body Composition Study. SLEEP 2013;36(11):1737-1745.3. Lindstrom V, Andersson K, Lintrup M, Holst G, Berglund J. Prevalence of sleep problems and pain among the elderly in Sweden. J Nutr Health Aging. 2012;16(2):180-3.4. Gambhir IS., Chakrabarti SS., Sharma AR., Saran DP. Insomnia in the elderlyd a hospital-based study from North India. Journal of Clinical Gerontology & Geriatrics. (2014);117-121.5. Cochen V, Arbus C, Soto ME, ve ark. Sleep disorders and their impacts on healthy, dependent, and frail older adults. J Nutr Health Aging. 2009;13(4):322-9.6. Roepke SK, Ancoli-Israel S. Sleep disorders in the elderly. Indian J Med Res. 2010; 131:302-310.7. Bombois S, Derambure P, Pasquier F, Monaca C. Sleep disorders in aging and dementia. J Nutr Health Aging. 2010;14(3):212-7.8. Crowley K. Sleep and Sleep Disorders in Older Adults. Neuropsychology. 2011, 21(1): 41–5.9. Glasser M. , Bailey N. , McMillan A. , Goff E. , Morrell M.J. Sleep apnoea in older people. Breathe 2011;7: 248-256. 10. Dantas FG., Alves Medeiros JL, Soares Farias K., Dantas Ribeiro Cl. Restless legs syndrome in institutionalized elderly. Arq Neuropsiquiatr 2008;66(2-B):328-330.11. Hornyak M, Trenkwalder C. Restless legs syndrome and periodic limb movement disorder in the elderly. Journal of Psychosomatic Research. 2004;56(5):543–548.12. Bittencourt LR., Santos Silva R., Ferreira Santos R., Nogueira Pires ML., de Mello MT. Excessive daytime sleepiness. Rev Bras Psiquiatr. 2005;27(Supl I):16-21. 13. Selvi Y, Kandeğer A., Sayın AA. Gündüz Aşırı Uykululuğu. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar. 2016;8(2):114-132.14. Miller C.M. Lack of Training in Sleep and Sleep Disorders. American Medical Association Journal of Ethics. 2008;10( 9):560-563.15. Ganga H, Thangaraj Y, Puppala V, Kolla N. Obstructive Sleep Apnea in the Elderly Population: Atypical Presentation and Diagnostic Challenges. The Internet Journal of Internal Medicine. 2009; 8(2): 1-11.16. Jaiswal SJ, Owens RL, Malhotra A. Raising awareness about sleep disorders. Lung India. 2017;34:262-8.17. Jennum P., Santamaria Cano J., Bassetti C., ve ark. European Handbook of Neurological Management: Volume 1, Chapter 39 (SS529-453). 2nd 2011 Blackwell Publishing Ltd.18. Morgenthaler TI., Croft JB., Dort LC., Loeding LD., Mullington JM., Thomas SM. Development of the National Healthy Sleep Awareness Project Sleep Health Surveillance Questions. J Clin Sleep Med 2015;11(9):1057–1062.19. Sılay K., Özkaya H., Yalçın A., ve ark. Yaşlılarda Düşmenin Değerlendirilmesi: Huzursuz Bacak Sendromu ile Düşme Arasında İlişki Var mı ? Ankara Med J, 2016;16(1):13-9.20. Fava C., Montagnana M., Favaloro EJ., Guidi GC., Lippi G. Obstructive Sleep Apnea Syndrome and Cardiovascular Diseases. Semin Thromb Hemost 2011;37:280–297.21. Berkeşoğlu Ç. Obstrüktif Uyku Apne Sendromunda Gündüz Uykululuk ve Klinik Sonuçlar ile İlişkisi. Türk Uyku Tıbbi Dergisi. 2014;3:71-6.22. Martinez-Garcia M.A., Soler-Cataluna J.J., Roman-Sanchez P., Gonzalez V., Amoros C., Montserrat J.M. Obstructive sleep apnea has little impact on quality of life in the elderly. Sleep Medicine. 2009;10:104–111.23. Orzeł-Gryglewska J. Consequences Of Sleep Deprivation. International Journal of Occupational Medicine and Environmental Health. 2010;23(1):95–114.24. Perry GS., PatilSP., Presley-Cantrell LR. Preventing chronic diseases. 2013; 10:130081. 1-4.25. Neikrug AB., Ancoli-Israel S. Sleep Disorders in the Older Adult – A Mini-Review. Gerontology. 2010; 56(2):181–189.26. Shah, A., Phongsathorn, V., Bielawska, C., Katona, C. Screening for depression among geriatric inpatients with short versions of the Geriatric Depression Scale. Int. J. Geriatr. Psychiat. 1996; 11: 915±918.27. Ertan T Bugay G, Eker E. Geriatrik depresyon ölçeği kısa formlarının Türk yaşlı toplumunda geçerlilik ve güvenilirliği: GDÖ-15, GDÖ10, GDÖ-4. 5. Ulusal Gero-psikiyatri Sempozyumu. 10-12 Haziran 2004. P08.p:114.28. Johns MW, A new method for measuring daytime sleepiness: The Epworth Sleepiness Scale. Sleep 1991; 14:540-545.29. İzci B, Ardic S, Firat H, Sahin A, Altinors M, Karacan I. Reliability and validity studies of the Turkish version of the Epworth Sleepiness Scale. Sleep Breath 2008;12:161-8.30. Adebusoye LA, Ogunbode AM, Olowookere OO. Factors associated with reported snoring among elderly patients attending the geriatric centre in Nigeria. The Pan African Medical Journal. 2014;19:309. doi:10.11604/pamj.2014.19.309.5244.31. Cooke JR, Ancoli-Israel S. Normal and Abnormal Sleep in the Elderly. Handbook of clinical neurology / edited by PJ Vinken and GW Bruyn. 2011;98:653-665. doi:10.1016/B978-0-444-52006-7.00041-1.32. Kamel NS., Gammack JK. Insomnia in the Elderly: Cause, Approach, and Treatment. The American Journal of Medicine. 2006;119:463-469.33. Tsou MT. Prevalence and risk factors for insomnia in community-dwelling elderly in northern Taiwan. Journal of Clinical Gerontology and Geriatrics. 2013; 4( 3):75-79.34. Wroble R., Nagle BA., Cataldi LA. Insomnia in the Elderly: Assessment and Management in a Primary Care Setting. JCOM. 2000;7(3): 50-58.35. Allah ESA., Abdel-Aziz HR, El-Seoud ARA. Insomnia: Prevalence, risk factors, and its effect on quality of life among elderly in Zagazig City, Egypt. Journal of Nursing Education and Practice, 2014;4(8):52-69.36. Kitano N, Tsunoda K, Tsuji T, Osuka Y, Jindo T, Tanaka K et al. Association between difficulty initiating sleep in older adults and the combination of leisure-time physical activity and consumption of milk and milk products: a cross-sectional study. BMC Geriatrics. 2014;14:118. 37. Anothaisintawee T., Reutrakul S., Van-Cauter E., Thakkinstian A. Sleep disturbances compared to traditional risk factors for diabetes development: Systematic review and meta-analysis. Sleep Medicine Reviews. 2016;30: 11-24.38. Subedi RK., Prevalence of Insomnia and Factors Associated with it amongthe elderly people of Sarangdanda VDC in Panchthar District. Dhaulagiri Journal of Sociology and Anthropology. 2010; 4: 129-140. 39. Lin CL., Chien C., Chung CH., Wu FL. Risk of type 2 diabetes in patients with insomnia: A population‐ based historical cohort study. Diabetes Metab Res Rev. 2018;34:e2930-2936.40. Babar S, Enright P, Boyle A,Foley D. Sleep disturbances and their correlates in elderly Japanese American men residing in Hawai. J. Gerontol. A Biol.2000;55A:M406–11.41. Lima CA., de Souza Soares WJ., de Souza Soares WJ., Corrêa Dias R., Ferrioll E., Rodrigues Perracini M . Correlates of excessive daytime sleepiness in community-dwelling older adults: an exploratory study. REV BRAS EPIDEMIOL JUL-SEP 2015;18(3): 607-617.42. Onen F. Moreau T., Gooneratne NS., Petit C. Falissard B., Onen S. H. Limits of the Epworth Sleepiness Scale in older adults. Sleep Breath. 2013;17:343–350.43. Empana JP, Dauvilliers Y, Dartigues JF, ve ark. Excessive daytime sleepiness is an independent risk indicator for cardiovascular mortality in community-dwelling elderly: the three city study. Stroke. 2009;40(4):1219-24.44. Carvalho, DZ; St Louis EK.; Knopman, DS.; Boeve, BF.; Lowe, VJ.; Roberts, RO; . Mielke, MM.; Przybelski, SA.; . Machulda, MM; Petersen, RC.; Jack CR.; Vemuri, P. Association of Excessive Daytime Sleepiness With Longitudinal β-Amyloid Accumulation in Elderly Persons Without Dementia. JAMA Neurol. 2018;75(6):672-680. 45. Tardy M., Gonthier R., Barthelemuy JC., ve ark. Subjective sleep and cognitive complaints in 65 year old subjects: A significant association. The PROFF cohort. Journal of Nutrition, Health &Aging. 2015; 19(4):424-30.46. Nadorff MR, Porter B, Rhoades HM, Greisinger AJ, Kunik ME, Stanley MA. Bad Dream Frequency in Older Adults with Generalized Anxiety Disorder: Prevalence, Correlates, and Effect of Cognitive Behavioral Treatment for Anxiety. Behavioral Sleep Medicine. 2014;12(1):10.1080/15402002.2012.755125. 47. Ettensohn, M., Soto Y., Bassi B., Khurshid KA. Sleep Problems and Disorders in Patients with Depression. Psychiatric Annals. 2016;46(7):390-395.48. Asltoghiri M., Ghodsi Z. Study of the Relation between Sleep Disorder and Depression at Late Stage of Pregnancy. Procedia - Social and Behavioral Sciences. 2011; 28:430-434.49. Luca A., Luca M., Calandra C. Sleep disorders and depression: brief review of the literature, case report, and nonpharmacologic interventions for depression. Clinical Interventions in Aging 2013:8 1033–1039.50. Slater G, Steier J. Excessive daytime sleepiness in sleep disorders. Journal of Thoracic Disease. 2012;4(6):608-616. doi:10.3978/j.issn.2072-1439.2012.10.07.51. Hayley AC, Williams LJ., Berk1 M., Kennedy GA, Jacka1 FN, and Pasco JA. The relationship between excessive daytime sleepiness and depressive and anxiety disorders in women. Australian & New Zealand Journal of Psychiatry. 2013; 47(8) 772–778.
Birincil Dil tr
Konular Tıp
Yayımlanma Tarihi Ocak 2020
Bölüm Araştırma Makalesi
Yazarlar

Orcid: 0000-0001-6457-2137
Yazar: Zeynep GÜNEŞ (Sorumlu Yazar)
Kurum: AYDIN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ, HEMŞİRELİK FAKÜLTESİ
Ülke: Turkey


Orcid: 0000-0001-1842-3058
Yazar: Safiye ÖZVURMAZ
Kurum: AYDIN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ, HEMŞİRELİK FAKÜLTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 21 Ocak 2020

Bibtex @araştırma makalesi { patd527510, journal = {Pamukkale Tıp Dergisi}, issn = {}, eissn = {1308-0865}, address = {Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Eğitim Blokları Kınıklı kampüsü 20070 Kınıklı, Denizli}, publisher = {Pamukkale Üniversitesi}, year = {2020}, volume = {13}, pages = {41 - 51}, doi = {10.31362/patd.527510}, title = {Uyku bozukluğu farkındalığı, uyku bozukluğu semptomlarının sıklığı ve semptomlar ile ilişkili faktörler: yaşlı popülasyon örneği}, key = {cite}, author = {GÜNEŞ, Zeynep and ÖZVURMAZ, Safiye} }
APA GÜNEŞ, Z , ÖZVURMAZ, S . (2020). Uyku bozukluğu farkındalığı, uyku bozukluğu semptomlarının sıklığı ve semptomlar ile ilişkili faktörler: yaşlı popülasyon örneği. Pamukkale Tıp Dergisi , 13 (1) , 41-51 . DOI: 10.31362/patd.527510
MLA GÜNEŞ, Z , ÖZVURMAZ, S . "Uyku bozukluğu farkındalığı, uyku bozukluğu semptomlarının sıklığı ve semptomlar ile ilişkili faktörler: yaşlı popülasyon örneği". Pamukkale Tıp Dergisi 13 (2020 ): 41-51 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/patd/issue/51998/527510>
Chicago GÜNEŞ, Z , ÖZVURMAZ, S . "Uyku bozukluğu farkındalığı, uyku bozukluğu semptomlarının sıklığı ve semptomlar ile ilişkili faktörler: yaşlı popülasyon örneği". Pamukkale Tıp Dergisi 13 (2020 ): 41-51
RIS TY - JOUR T1 - Uyku bozukluğu farkındalığı, uyku bozukluğu semptomlarının sıklığı ve semptomlar ile ilişkili faktörler: yaşlı popülasyon örneği AU - Zeynep GÜNEŞ , Safiye ÖZVURMAZ Y1 - 2020 PY - 2020 N1 - doi: 10.31362/patd.527510 DO - 10.31362/patd.527510 T2 - Pamukkale Tıp Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 41 EP - 51 VL - 13 IS - 1 SN - -1308-0865 M3 - doi: 10.31362/patd.527510 UR - https://doi.org/10.31362/patd.527510 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Pamukkale Tıp Dergisi Uyku bozukluğu farkındalığı, uyku bozukluğu semptomlarının sıklığı ve semptomlar ile ilişkili faktörler: yaşlı popülasyon örneği %A Zeynep GÜNEŞ , Safiye ÖZVURMAZ %T Uyku bozukluğu farkındalığı, uyku bozukluğu semptomlarının sıklığı ve semptomlar ile ilişkili faktörler: yaşlı popülasyon örneği %D 2020 %J Pamukkale Tıp Dergisi %P -1308-0865 %V 13 %N 1 %R doi: 10.31362/patd.527510 %U 10.31362/patd.527510
ISNAD GÜNEŞ, Zeynep , ÖZVURMAZ, Safiye . "Uyku bozukluğu farkındalığı, uyku bozukluğu semptomlarının sıklığı ve semptomlar ile ilişkili faktörler: yaşlı popülasyon örneği". Pamukkale Tıp Dergisi 13 / 1 (Ocak 2020): 41-51 . https://doi.org/10.31362/patd.527510
AMA GÜNEŞ Z , ÖZVURMAZ S . Uyku bozukluğu farkındalığı, uyku bozukluğu semptomlarının sıklığı ve semptomlar ile ilişkili faktörler: yaşlı popülasyon örneği. Pamukkale Tıp Dergisi. 2020; 13(1): 41-51.
Vancouver GÜNEŞ Z , ÖZVURMAZ S . Uyku bozukluğu farkındalığı, uyku bozukluğu semptomlarının sıklığı ve semptomlar ile ilişkili faktörler: yaşlı popülasyon örneği. Pamukkale Tıp Dergisi. 2020; 13(1): 51-41.