1. Temel Taahhüt ve Yayın Felsefesi
Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, bilimsel bilginin nesnel, saygın ve en yüksek ahlaki ölçütlerde üretilip paylaşılmasını temel yayın felsefesi olarak benimser. Bu doğrultuda dergi; Yayın Etiği Komitesi (Committee on Publication Ethics, COPE) tarafından yayınlanan "Dergi Editörleri İçin Davranış Kuralları ve En İyi Uygulama İlkeleri" (Code of Conduct and Best Practice Guidelines for Journal Editors) ile belirlenen akış şemalarını eksiksiz olarak benimser. Ayrıca, COPE ile Açık Erişim Dergiler Rehberi (Directory of Open Access Journals, DOAJ), Açık Erişim Akademik Yayıncılar Birliği (Open Access Scholarly Publishers Association, OASPA) ve WAME tarafından ortaklaşa hazırlanan "Bilimsel Yayıncılıkta Şeffaflık ve En İyi Uygulama İlkeleri"ne (Principles of Transparency and Best Practice in Scholarly Publishing), ICMJE tavsiyelerine ve Scopus içerik seçim politikasının öngördüğü yayın standartlarına kesin biçimde bağlıdır. Yayın sürecine dâhil olan tüm paydaşların—yazarlar, editörler, hakemler ve yayıncı—bu etik standartlara uyması bir tercih değil, devredilemez bir yükümlülüktür. İşbu metinde açıkça düzenlenmeyen hâllerde COPE'un yürürlükteki yönerge ve akış şemaları esas alınır.
2. Açık Erişim, Telif Hakkı ve Mali Şeffaflık
Açık erişim beyanı: Dergi, Budapest Open Access Initiative (BOAI) tanımına ve Açık Erişim Dergiler Rehberi (Directory of Open Access Journals, DOAJ) tarafından belirlenen açık erişim ilke ve kriterlerine uygun olarak tam açık erişimli bir dergidir. Yayımlanan tüm içerik, okuyucular ve kurumları için ücretsiz ve serbestçe erişilebilir; kullanıcıların, yayıncıdan veya yazardan önceden izin almaksızın makalelerin tam metnini okumasına, indirmesine, kopyalamasına, dağıtmasına, yazdırmasına, taramasına ve bağlantı vermesine—kaynağa atıf yapmak kaydıyla—izin verilir.
Telif hakkı ve lisanslama: Dergide yayımlanan makaleler Creative Commons Atıf-GayriTicari-Türetilemez 4.0 Uluslararası (CC BY-NC-ND 4.0) lisansı ile lisanslanır. Yazarlar, çalışmalarının telif hakkını saklı tutar ve dergiye yalnızca ilk yayım hakkını devreder. Eser, kaynağa atıf yapılmak şartıyla paylaşılabilir; ticari amaçla kullanılamaz ve türev çalışma üretilemez.
Dijital arşivleme ve koruma: Dergi, yayımlanan tüm sayıların uzun vadeli korunmasını güvence altına almak amacıyla ulusal ve uluslararası arşivleme altyapılarından (DergiPark, LOCKSS/CLOCKSS ve PKP Preservation Network) yararlanır. Yazarlar, makalelerinin yayımcı sürümünü (Publisher's Version) kurumsal arşivlerde veya kişisel web sayfalarında açık erişimli olarak arşivleme hakkına sahiptir.
Mali şeffaflık ve ücret politikası: Dergi, makale gönderimi, değerlendirilmesi, kabulü veya yayımlanması karşılığında yazarlardan hiçbir ad altında ücret (APC) talep etmez. Tüm mali ve idari süreçler şeffaftır; süreç boyunca gizli veya sonradan ortaya çıkan herhangi bir ek ücret talep edilemez.
3. Yayıncı Sorumlulukları
Dergi, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi tarafından yayımlanır. Yayıncı, editöryal bağımsızlık ilkesini tavizsiz biçimde uygular; editöryal kararlar ticari kaygılardan, kurumsal veya politik etkilerden tümüyle bağımsızdır. Yayıncı, akademik yayıncılığın evrensel normları çerçevesinde editöryal süreçlerin sağlıklı, şeffaf ve bilimsel liyakat esasına göre işlemesini güvence altına alır; etik ihlal iddialarının soruşturulmasında editörler kuruluna kurumsal destek sağlar ve gerektiğinde düzeltme, geri çekme veya iptal kararlarının kalıcı biçimde kayda geçirilmesini temin eder.
4. Editörler Kurulu ve Baş Editörün Sorumlulukları
Yayın kararları ve tarafsızlık: Editörler, gönderilen çalışmaları yazarların ırk, cinsiyet, dinî inanç, etnik köken, vatandaşlık, kurumsal aidiyet veya siyasi görüşünden bağımsız olarak yalnızca akademik liyakat, önem, özgünlük, geçerlilik, yöntemsel sağlamlık, açıklık ve derginin kapsamı doğrultusunda değerlendirir. Nihai yayın kararı baş editöre aittir.
Gizlilik ve çift kör hakemlik: Dergi çift kör hakemlik sistemi uygular. Editörler ve kurul üyeleri, gönderilen bir çalışmaya ilişkin hiçbir bilgiyi—sorumlu yazar, atanmış hakemler ve editöryal danışmanlar dışında—üçüncü kişilerle paylaşmamayı taahhüt eder.
Çıkar çatışması: Editörler, yazarlarla veya çalışmanın konusuyla aralarında herhangi bir çıkar çatışması bulunması hâlinde süreçten çekilir ve dosyayı bir başka kurul üyesine devreder. Yayımlanmamış çalışmalardaki veriler, yazarın açık yazılı izni olmaksızın editörlerin kendi araştırmalarında kullanılamaz.
Etik ihlallere müdahale: Editörler, intihal, sahtecilik, çarpıtma, haksız yazarlık veya benzeri her şüphede COPE akış şemaları doğrultusunda derhâl soruşturma başlatmakla yükümlüdür. Soruşturma süreci, karara bağlanana dek gizlilik içinde yürütülür ve sonucuna göre düzeltme, geri çekme, iptal veya yazarın bağlı olduğu kurumun bilgilendirilmesi yoluna gidilir.
5. Hakemlerin Sorumlulukları
Liyakat ve katkı: Hakem değerlendirmesi, editöryal kararın ve çalışmanın bilimsel niteliğinin temel güvencesidir. Çalışmanın içeriğini uzmanlık alanına uygun bulmayan veya öngörülen sürede değerlendirmeyi tamamlayamayacak hakemler, editörü gecikmeksizin bilgilendirerek süreçten affını istemelidir.
Gizlilik: Değerlendirmeye alınan her metin gizli belge statüsündedir; editör yetkilendirmedikçe başkalarıyla paylaşılamaz veya tartışılamaz.
Nesnellik: Değerlendirmeler mutlak nesnellikle yapılır. Yazarın şahsına yönelik eleştiri kabul edilemez; hakemler görüşlerini destekleyici gerekçelerle, açık ve akademik bir dille ifade eder.
Kaynakların bildirimi ve çıkar çatışması: Hakemler, yazarlarca atıf yapılmamış ilgili yayımları belirtmeli; incelenen çalışma ile önceden yayımlanmış başka bir eser arasındaki önemli benzerlik ya da örtüşmeyi editöre bildirmelidir. Hakem, değerlendirdiği çalışmayla çıkar çatışması taşıdığını fark ettiğinde görevi reddetmelidir.
6. Yazarların Sorumlulukları ve Yükümlülükleri
Özgünlük ve intihal (sıfır tolerans): Dergi, intihal konusunda sıfır tolerans politikası benimser. Yazarlar, değerlendirme süreci başlamadan önce iThenticate veya Turnitin programından alınmış benzerlik raporunu sisteme yükler. Benzerlik oranı, kaynakça hariç, tek bir kaynaktan %5'i ve toplamda %20'yi aşmamalıdır; oranın editöryal eşiklerin üzerinde çıkması hâlinde çalışma ön değerlendirme aşamasında doğrudan reddedilir. Tespit edilen her tür intihal, kendinden intihal (self-plagiarism), uydurma (fabrication), çarpıtma (falsification) ve dilimleme (salami slicing) ağır etik ihlal sayılır.
Yazar yeterliği (doktora şartı): Dergiye gönderilen çalışmalarda sorumlu yazarın en az doktora derecesine sahip olması esastır. Doktora öğrencileri ile doktora derecesine henüz ulaşmamış araştırmacılar, ancak doktora derecesine sahip bir yazarla müştereken başvurabilir. Bu koşul, derginin bilimsel olgunluk ve yöntemsel yetkinlik düzeyini güvence altına almayı amaçlar.
Yazarlık ölçütleri ve katkı beyanı: Yazarlık, yalnızca çalışmanın tasarımına, yürütülmesine, analizine veya yorumlanmasına entelektüel ve önemli ölçüde katkı sunan kişilerle sınırlandırılır. Katkı sunmayan kişilerin yazar olarak eklenmesi (armağan/onursal yazarlık) ve katkı sunanların dışarıda bırakılması (hayalet yazarlık) kesinlikle yasaktır. Birden çok yazarlı tüm çalışmalarda, her yazarın katkısının CRediT taksonomisine göre tanımlandığı Yazar Katkı Beyan Formu doldurularak başvuruyla birlikte sunulur. Tüm yazarlar, gönderilen sürümü görmüş ve onaylamış sayılır; yazar sırası ve sorumlu yazar, başvuru öncesinde mutabakatla belirlenir.
Yayın aralığı: Derginin yayın çeşitliliğini ve editöryal yükün dengeli dağılımını korumak amacıyla, bir yazarın, tek veya çok yazarlı ayrımı gözetilmeksizin, çalışması yayımlandıktan sonra, aynı yazarın yeni bir başvurusunun yayımlanabilmesi için önceki yayımın tarihinden itibaren en az iki yıl geçmiş olması gerekir.
Çoklu, gereksiz veya eşzamanlı başvuru: Aynı araştırmaya dayanan bir çalışmanın eşzamanlı olarak birden çok dergiye gönderilmesi veya daha önce yayımlanmış bir çalışmanın yeniden sunulması ağır etik ihlaldir ve doğrudan reddedilir.
Veri erişimi ve saklama: Yazarlardan, editöryal inceleme için çalışmayla bağlantılı ham verileri sunmaları istenebilir; yazarlar bu verileri yayımdan sonra da makul bir süre saklamakla yükümlüdür.
Çıkar çatışması ve destek beyanı: Yazarlar, çalışmanın sonuçlarını veya yorumunu etkileyebilecek her tür mali destek ile çıkar çatışmasını açıkça beyan eder; destekleyen kuruluşun adı ve proje numarası makalede belirtilir.
Temel hataların düzeltilmesi: Bir yazar, yayımlanmış çalışmasında önemli bir hata fark ettiğinde, çalışmayı geri çekmek veya uygun bir düzeltme/erratum yayımlamak üzere editörü derhâl bilgilendirmek ve iş birliği yapmakla yükümlüdür.
7. Üretken Yapay Zekâ (AI) ve Büyük Dil Modelleri (LLM) Politikası
Yapay zekâ araçları (ör. ChatGPT, Claude, Gemini vb.) veya büyük dil modelleri hiçbir koşulda yazar olarak listelenemez ve bu araçlara atıf yapılamaz; zira yazarlık, hukuki ve etik sorumluluk taşıyabilmeyi gerektirir. Bu araçlar yalnızca dil ve anlatımın iyileştirilmesi/proofreading veya teknik düzenleme amacıyla kullanılabilir; çalışmanın bilimsel tezi, argümantasyonu, kaynak analizi ve yorumu yapay zekâya devredilemez. Araştırma veya yazım sürecinde yapay zekâ aracı kullanan yazarlar, bunu Yapay Zekâ Kullanım Beyan Formu aracılığıyla ve makalenin yöntem veya teşekkür bölümünde tam şeffaflıkla, kullanılan aracın adı, sürümü, kullanım amacı ve kapsamı, beyan etmek zorundadır. Yapay zekâ kaynaklı olası veri hataları, halüsinasyonlar, atıf yanlışlıkları ve intihal vakalarına ilişkin tüm hukuki ve akademik sorumluluk bütünüyle yazara aittir.
8. Etik Kurul İzni ve Araştırma Etiği
TR Dizin ölçütleri ve uluslararası standartlar gereğince; anket, mülakat, odak grup, gözlem, deney veya benzeri veri toplama araçlarıyla insan katılımcılar üzerinde yürütülen araştırmalar için etik kurul izni alınması ve belgelendirilmesi zorunludur. İzin belgesi başvuruyla birlikte sisteme yüklenir; izni veren kurulun adı, tarih ve karar/protokol numarası makalenin yöntem bölümünde açıkça belirtilir. Katılımcılardan bilgilendirilmiş onam alınması ve mahremiyet ilkesine riayet edilmesi şarttır. 2020 öncesi tamamlanmış, ham verisi bu tarihten önce üretilmiş çalışmalar ile mevcut yasal düzenlemeler kapsamında etik kurul izni gerektirmeyen kütüphane/arşiv kaynaklı doküman incelemeleri bu yükümlülükten müstesnadır; ancak bu durum başvuru sırasında beyan edilmelidir.
9. Zorunlu Beyan ve Formlar
Aşağıdaki belgeler, başvurunun bilimsel değerlendirmeye alınabilmesi için eksiksiz biçimde sisteme yüklenmelidir:
(a) Ön Başvuru Formu
(b) Yazar Katkı ve Yapay Zeka Kullanımı Beyan Formu (CRediT taksonomisine göre; iki veya daha fazla yazarlı tüm çalışmalarda zorunludur);
(c) Etik Kurul İzin Belgesi/Etik Kurul Beyan Formu
(d) Benzerlik/İntihal Raporu.
Tez, bildiri veya kitap bölümünden üretilen çalışmalar; ilk sayfada, ilgili kaynağın adı, danışmanı, türü, kurumu ve tarihiyle birlikte açıkça beyan edilmelidir.
10. İtiraz ve Şikâyet Mekanizması
Yazarlar, editöryal kararlara karşı gerekçeli itirazlarını yazılı olarak baş editöre iletebilir. İtirazlar ve etik şikâyetler, COPE akış şemaları çerçevesinde, ilgili tarafların görüşü alınarak ve gerektiğinde bağımsız uzman görüşüne başvurularak değerlendirilir. Karar süreci ve sonucu yazılı olarak başvurana bildirilir.
11. Düzeltme, Geri Çekme ve İptal Politikası
Düzeltme (Erratum/Corrigendum): Çalışmanın bilimsel geçerliliğini ortadan kaldırmayan; ancak okuyucuyu yanıltabilecek dizgi hataları, yazar listesi eksiklikleri veya teknik sapmalar için yayımlanır ve özgün makaleyle çift yönlü olarak bağlanır.
Makale Geri çekme (Withdrawal): Yalnızca kabul edilmiş ancak henüz nihai olarak yayımlanmamış çalışmalar için; çifte yayın, ciddi hata veya etik ihlal tespitinde uygulanır.
İptal (Retraction): Yayımlanmış çalışmalarda kasıtlı veri manipülasyonu, uydurma veri, ağır intihal veya bağımsız incelemeyle teyit edilmiş büyük etik ihlal tespit edildiğinde uygulanır. İptal kararı kamuoyuna duyurulur, makalenin her sayfasına "RETRACTED/GERİ ÇEKİLDİ" filigranı eklenir, künye ve metin erişilebilir tutulmakla birlikte iptal gerekçesiyle bağlanır; COPE yönergeleri uyarınca ilgili kurumlar bilgilendirilir.
12. Fikrî Mülkiyet, Mahremiyet ve Reklam Politikası
Yazarlar, üçüncü kişilere ait telifli içeriğin (görsel, tablo, uzun alıntı vb.) kullanımı için gerekli izinleri almakla yükümlüdür. Dergi, kişisel verileri yalnızca beyan edilen yayın amaçları doğrultusunda işler ve üçüncü kişilerle paylaşmaz. Dergi, içeriğinde reklam yayımlamaz; editöryal kararlar hiçbir ticari ilişkiden etkilenmez.