Yıl 2019, Cilt 6 , Sayı 1, Sayfalar 17 - 30 2019-06-30

Etik Liderlik ile İşten Ayrılma Niyeti Arasındaki İlişkide Yapıcı Ses Çıkartma Davranışının Aracı Rolü

Ülker ERDOĞAN ARACI [1]


Bu araştırmanın amacı, etik liderlik ile işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkide, çalışanın yapıcı ses çıkartma davranışının aracı etkisini belirlemektir. Araştırmanın örneklemi, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin Girne bölgesinde yer alan beş yıldızlı otel işletmelerinin yiyecek içecek departmanında görev alan 204 çalışandan oluşmaktadır. Araştırmanın modelini ve hipotezlerini test etmeden önce, araştırmada kullanılan ölçeklerin geçerliliğini ortaya koymak amacıyla, açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Geçerlilik sağlandıktan sonra, hipotezlerin testi için yapısal eşitlik modeli kullanılmıştır. Tespit edilen sonuçlara göre, etik liderliğin çalışanın işten ayrılma niyeti ve yapıcı ses çıkartma davranışı üzerinde etkili olduğu görülmüştür. Bu sonuca göre, araştırmanın örneklemi çerçevesinde çalışanlar, etik liderliği, hem yapıcı ses çıkartma davranışlarını hem de işten ayrılma niyetlerini etkileyen bir unsur olarak değerlendirmektedir. Çalışanın yapıcı ses çıkartma davranışının aracı rolünü belirlemeye yönelik yapılan analiz neticesinde ise, etik liderlik ile işten ayrılma niyeti ilişkisinde yapıcı ses çıkartma davranışının tam aracı etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir.

yapıcı ses çıkartma davranışı, Etik liderlik, işten ayrılma niyeti, yapıcı ses çıkartma davranışı
  • Avey, J.B., Wernsing, T.S. & Palanski, M.E. (2012). Exploring the Process of Ethical Leadership: The Mediating Role of Employee Voice and Psychological Ownership, Journal of Business Ethics, 107 (1), 21-34.
  • Baron, R.M. & Kenny, D.A. (1986). The Moderator-Mediator Variable Distinction in Social Psychological Research: Conceptual, Strategic, and Statistical Considerations, Journal of Personality and Social Psychology, 51 (6), 1173-1182.
  • Brown, M.E. & Trevino, L.K. (2006). Ethical Leadership: A Review and Future Directions, The Leadership Quarterly, 17 (6), 595-616.
  • Brown, M.E., Trevino, L.K. & Harrison, D.A. (2005). Ethical Leadership: a Social Learning Perspective for Construct Development and Testing, Organizational Behaviour and Human Decision Processes, 97 (2), 117-134.
  • Chen, A.S.H. & Hou, Y.H. (2016). The Effects of Ethical Leadership, Voice Behavior And Climates for Innovation on Creativity: A Moderated Mediation Examination, The Leadership Quarterly, 27 (1), 1-13.
  • Chughtai, A.A. (2015). Creating Safer Workplaces: The Role of Ethical Leadership, Safety Science, 73, 92-98.
  • Çıraklı, Ü., Uğurluoğlu, Ö., Şantaş, F. & Çelik, Y. (2014). Etik Liderlik Davranışlarının Örgütsel Adalet Üzerindeki Etkisi: Hastanede Bir Uygulama, İşletme Bilimi Dergisi, 2 (2), 53-69.
  • Demirez, F. & Tosunoğlu, N. (2017). Örgüt İkliminin İşe Yabancılaşma Üzerine Etkisi: Gazi Üniversitesi Rektörlüğünde Bir Araştırma, İşletme Araştırmaları Dergisi, 9 (2), 69-88.
  • Demirtaş, O. & Akdoğan, A.A. (2014). The Effect of Ethical Leadership Behavior on Ethical Climate, Turnover Intention and Affective Commitment. Journal of Business Ethics, 130, 59–67.
  • Den Hartog, D.N. (2015). Ethical Leadership, Annual Review of Organizational Psychology and Organizational Behavior, 2 (1), 409-434.
  • Den Hartog, D. N. & De Hoogh, A.H.B. (2009). Empowering Behaviour and Leader Fairness and Integrity: Studying Perceptions of Ethical Leader Behaviour from a Levels-of-Analysis Perspective. European Journal of Work and Organizational Psychology, 18 (2), 199-230.
  • Detert, J.R. & Burris, E.R. (2007). Leadership Behavior and Employee Voice: Is The Door Really Open?, Academy of Management Journal, 50 (4), 869-884.
  • Elçi, M., Şener, İ., Aksoy, S. & Alpkan, L. (2012). The Impact of Ethical Leadership Effectiveness on Employees’ Turnover Intention: The Mediating Role of Work Related Stress. Procedia - Social and Behavioral Sciences 58, 289-297.
  • Gino, F. & Ariely, D. (2012). The Dark Side of Creativity: Original Thinkers can Be More Dishonest, Journal of Personality and Social Psychology, 102 (3), 445-459.
  • Griffin, M.A., Neal, A. & Parker, S.K. (2007). A New Model of Work Role Performance: Positive Behavior in Uncertain and Interdependent Contexts, Academy of Management Journal, 50 (2), 327-347.
  • Griffin, R. W. (1996). Management (5th ed.), Houghton Mifflin Company, Boston.
  • Güney, S. (2015). Liderlik (2. Baskı), Nobel Akademik Yayıncılık, Ankara.
  • Hair, J.F., Black, W.C., Babin, B.J., Anderson, R.E. & Tatham, R. L. (2006). Multivariate Data Analysis (6th ed.), Prentice-Hall, Inc, New Jersey.
  • Hoch, J.E., Bommer, W.H., Dulebohn, J.H. & Wu, D. (2018). Do Ethical, Authentic, And Servant Leadership Explain Variance Above And Beyond Transformational Leadership? A Meta-Analysis, Journal of Management, 44 (2), 501-529
  • Holtom, B.C., Mitchell, T.R., Lee, T.W. & Inderrieden, E.J. (2005). Shocks as Causes of Turnover: What They Are and How Organizations Can Manage Them, Human Resource Management, 44 (3), 337-352.
  • Hoyt, C.L., Price, T.L. & Poatsy, L. (2013). The Social Role Theory of Unethical Leadership, The Leadership Quarterly, 24 (5), 712-725.
  • Jung, H.S. & Yoon, H.H. (2015). What Does Work Meaning to Hospitality Employees? The Effects of Meaningful Work on Employees’ Organizational Commitment: The Mediating Role of Job Engagement, International Journal of Hospitality Management, 53, 59-68.
  • Jordan, J., Brown, M. E., Treviño, L. K. & Finkelstein, S. (2013). Someone to Look up To: Executive–Follower Ethical Reasoning and Perceptions of Ethical Leadership, Journal of Management, 39: 660–684.
  • Lam, L.W., Loi, R., Chan, K.W. and Liu, Y. (2016). Voice More and Stay Longer: How Ethical Leaders Infl uence Employee Voice and Exit Intentions, Business Ethics Quarterly, 26 (3), 277-300.
  • Lau, D.C. & Liden, R.C. (2008). Antecedents of Coworker Trust: Leaders' Blessings, Journal of Applied Psychology, 93 (5), 1130-1138.
  • Lee, D., Choi, Y., Youn, S. & Chun, J.U. (2017). Ethical Leadership and Employee Moral Voice: The Mediating Role of Moral Efficacy and the Moderating Role of Leader–Follower Value Congruence, Journal of Business Ethics, 141, 47-57.
  • Lee, W.T. & Maurer, S.D. (1997). The Retention of Knowledge Workers With The Unfolding Model of Voluntary Turnover, Human Resource Management Review, 7 (3), 247-275.
  • LePine, J. A. & Van Dyne, L. (1998). Predicting Voice Behavior in Work Groups, Journal of Applied Psychology, 83 (6), 853-868.
  • Maynes, T.D. & Podsakoff, P.M. (2014). Speaking More Broadly: An Examination of The Nature, Antecedents and Consequences of an Expanded Set of Employee Voice Behaviors. Journal of Applied Psychology, 99 (1), 87-112.
  • Meydan, C.H. & Şeşen, H. (2011). Yapısal Eşitlik Modellemesi AMOS Uygulamaları. Detay Yayıncılık, Ankara.
  • Mo, S. & Shi, J. (2017). Linking Ethical Leadership to Employees’ Organizational Citizenship Behavior: Testing the Multilevel Mediation Role of Organizational Concern, Journal of Business Ethics, 141 (1), 151-162.
  • Mobley, W. H., Horner, S. O. & Hollingsworth, A. T. (1978). An Evaluation of Precursors of Hospital Employee Turnover, Journal of Applied Psychology, 63 (4), 408-414.
  • Morkevičiūtė, M. & Endriulaitienė, A. (2017). The Role of a Perceived Ethical Leadership Style in The Relationshıp Between Workaholism and Occupational Burnout, International Journal of Psychology, 20, 61-82.
  • Morrison, E.W. (2011). Employee Voice Behavior: Integration and Directions for Future Research, Academy of Management Annals, 5 (1), 373-412.
  • Neubert, M.J., Wu, J. & Roberts, J.A. (2013). The Influence of Ethical Leadership and Regulatory Focus on Employee Outcomes, Business Ethics Quarterly, 23 (2), 269-296.
  • Ng, T.W.H. & Feldman, D.C. (2012). Employee Voice Behavior: A Meta‐Analytic Test of The Conservation of Resources Framework, Journal of Organizational Behaviour, 33 (2), 216-234.
  • Özdamar, K. (1999) Paket Programlar ile İstatistiksel Veri Analizi, Kaan Kitabevi, Eskişehir.
  • Palalar Alkan, D. (2015). Etik Liderlik Ölçeğinin Türkçe Formunun Güvenilirlik ve Geçerlilik Çalışması, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1 (38), 109-121.
  • Palanski, M., Avey, J.B. & Jiraporn, N. (2014). The Effects of Ethical Leadership and Abusive Supervision on Job Search Behaviors in the Turnover Process, Journal of Business Ethics, 121 (1), 135-146.
  • Parker, S.K. & Collins, C.G. (2010). Taking Stock: Integrating and Differentiating Multiple Proactive Behaviors, Journal of Management, 36 (3), 633-662.
  • Piccolo, R.F., Greenbaum, R., Den Hartog, D.N. & Folger, R. (2010). The Relationship Between Ethical Leadership and Core Job Characteristics, Journal of Organizational Behavior, 31 (2/3), 259-278.
  • Qi, Y. & Ming-Xia, L. (2014) Ethical Leadership, Organizational Identification and Employee Voice: Examining Moderated Mediation Process in The Chinese Insurance Industry, Asia Pacific Business Review, 20 (2), 231-248.
  • Saunders, D.M., Sheppard, B.H., Knight, V. & Roth, J. (1992). Employee Voice to Supervisors, Employee Responsibilities and Rights Journal, 5 (3), 241-259.
  • Shafique, I., Kalyar, M.N. & Ahmad, B. (2018). The Nexus of Ethical Leadership, Job Performance, and Turnover Intention: The Mediating Role of Job Satisfaction. Interdisciplinary Description of Complex Systems, 16 (1), 71-87.
  • Tett, R.P. & Meyer, J.P. (1993). Job Satisfaction, Organizational Commitment, Turnover Intention, and Turnover: Path Analyses Based on Meta‐Analytic Findings, Personnel Psychology, 46 (2), 259-293.
  • Tuna, M., Bircan, H. & Yeşiltaş, M. (2012). Etik Liderlik Ölçeği’nin Geçerlilik ve Güvenilirlik Çalışması: Antalya Örneği, Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 26 (2), 143-155.
  • Walumbwa, F.O. & Schaubroeck, J. (2009). Leader Personality Traits and Employee Voice Behavior: Mediating Roles of Ethical Leadership and Work Group Psychological Safety, Journal of Applied Psychology, 94 (5), 1275-1286.
  • Venkataramani, V. & Tangirala, S. (2010). When and Why Do Central Employees Speak Up? An Examination of Mediating and Moderating Variables, Journal of Applied Psychology, 95 (3), 582-591.
  • Vries, G.D., Jehn, K.A. & Terwel, B.W. (2012). When Employees Stop Talking and Start Fighting: The Detrimental Effects of Pseudo Voice in Organizations, Journal of Business Ethics, 105, 221–230.
  • Yaşar, M. (2014). İstatistiğe Yönelik Tutum Ölçeği: Geçerlilik ve Güvenirlik Çalışması, Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 36 (2), 59-75.
  • Yeşiltaş, M. & Tuna, M. (2018). The Effect of Ethical Leadership on Service Sabotage, The Service Industries Journal. https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/02642069.2018.1433164.
Birincil Dil tr
Konular Otelcilik, Konaklama, Spor ve Turizm
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0001-8244-5190
Yazar: Ülker ERDOĞAN ARACI (Sorumlu Yazar)
Kurum: GİRNE AMERİKAN ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 30 Haziran 2019

Bibtex @araştırma makalesi { touraj451326, journal = {Turizm Akademik Dergisi}, issn = {1302-5759}, address = {}, publisher = {Detay Yayıncılık}, year = {2019}, volume = {6}, pages = {17 - 30}, doi = {}, title = {Etik Liderlik ile İşten Ayrılma Niyeti Arasındaki İlişkide Yapıcı Ses Çıkartma Davranışının Aracı Rolü}, key = {cite}, author = {ERDOĞAN ARACI, Ülker} }
APA ERDOĞAN ARACI, Ü . (2019). Etik Liderlik ile İşten Ayrılma Niyeti Arasındaki İlişkide Yapıcı Ses Çıkartma Davranışının Aracı Rolü. Turizm Akademik Dergisi , 6 (1) , 17-30 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/touraj/issue/46702/451326
MLA ERDOĞAN ARACI, Ü . "Etik Liderlik ile İşten Ayrılma Niyeti Arasındaki İlişkide Yapıcı Ses Çıkartma Davranışının Aracı Rolü". Turizm Akademik Dergisi 6 (2019 ): 17-30 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/touraj/issue/46702/451326>
Chicago ERDOĞAN ARACI, Ü . "Etik Liderlik ile İşten Ayrılma Niyeti Arasındaki İlişkide Yapıcı Ses Çıkartma Davranışının Aracı Rolü". Turizm Akademik Dergisi 6 (2019 ): 17-30
RIS TY - JOUR T1 - Etik Liderlik ile İşten Ayrılma Niyeti Arasındaki İlişkide Yapıcı Ses Çıkartma Davranışının Aracı Rolü AU - Ülker ERDOĞAN ARACI Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - DO - T2 - Turizm Akademik Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 17 EP - 30 VL - 6 IS - 1 SN - 1302-5759- M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Turizm Akademik Dergisi Etik Liderlik ile İşten Ayrılma Niyeti Arasındaki İlişkide Yapıcı Ses Çıkartma Davranışının Aracı Rolü %A Ülker ERDOĞAN ARACI %T Etik Liderlik ile İşten Ayrılma Niyeti Arasındaki İlişkide Yapıcı Ses Çıkartma Davranışının Aracı Rolü %D 2019 %J Turizm Akademik Dergisi %P 1302-5759- %V 6 %N 1 %R %U
ISNAD ERDOĞAN ARACI, Ülker . "Etik Liderlik ile İşten Ayrılma Niyeti Arasındaki İlişkide Yapıcı Ses Çıkartma Davranışının Aracı Rolü". Turizm Akademik Dergisi 6 / 1 (Haziran 2019): 17-30 .
AMA ERDOĞAN ARACI Ü . Etik Liderlik ile İşten Ayrılma Niyeti Arasındaki İlişkide Yapıcı Ses Çıkartma Davranışının Aracı Rolü. Turizm Akademik Dergisi. 2019; 6(1): 17-30.
Vancouver ERDOĞAN ARACI Ü . Etik Liderlik ile İşten Ayrılma Niyeti Arasındaki İlişkide Yapıcı Ses Çıkartma Davranışının Aracı Rolü. Turizm Akademik Dergisi. 2019; 6(1): 30-17.