Hüzün Turizmi Kapsamında Kapalı Maraş’a Yönelik Netnografik Bir İnceleme

Öz

Hüzün turizmi, ölüm, kayıp ve trajik geçmişle ilişkilendirilen mekânlara gerçekleştirilen ziyaretleri ifade eden, ziyaretçilerin anlam arayışı, toplumsal belleği onarma ve duygusal etkileşim deneyimi yaşama ihtiyacına dayanan ve özel ilgi turizmi kapsamında değerlendirilen alternatif bir turizm türüdür. Bu araştırmanın amacı, hüzün turizmi kapsamında Kapalı Maraş’a ilişkin olarak Tripadvisor platformunda yer alan ziyaretçi yorumlarını netnografik yöntemle çözümleyerek, bölgeyi ziyaret eden bireylerin deneyimlerine bağlı olarak hissettikleri duygu türlerini, algılarını ve tavsiyelerini ortaya koymaktır. Bu doğrultuda, nitel araştırma yöntemlerinden içerik analizi kullanılarak Tripadvisor platformunda Aralık 2015 ile Aralık 2025 tarihleri arasında paylaşılan Kapalı Maraş’a ilişkin 670 ziyaretçi yorumu incelenmiş ve literatür ışığında ana ve alt temalar oluşturulmuştur. Araştırma sonuçlarına göre en sık kodlanan ana tema "diğer", en sık kodlanan alt temalar ise hüzün, tavsiyeler, etkileyici olmuştur. Hüzün alt temasında ziyaretçiler, mekânın terk edilmişliği ve tarihsel kayıplarla ilişkili olarak yoğun bir duygusal etki yaşadıklarını ifade etmektedir. Tavsiyeler alt teması kapsamında ziyaretçilerin bölgenin görülmesi gerektiğine yönelik yönlendirmelerde bulundukları, etkileyici alt temasında ise Kapalı Maraş’ın görsel ve dramatik atmosferinin ziyaretçiler üzerinde güçlü bir izlenim bıraktığı vurgulanmaktadır. Elde edilen bulgular, sürdürülebilir turizm politikalarının oluşturulmasına katkı sağlayacak önemli veriler sunmaktadır. Ayrıca, gelecekte yapılacak çalışmalara ve destinasyondaki paydaşlara yönelik çeşitli öneriler geliştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Hüzün Turizmi
• TripAdvisor
• İçerik Analizi
• Kapalı Maraş.

A Netnographic Examination of Varosha within the Framework of Dark Tourism

Öz

Dark tourism refers to excursions to locations linked to death, loss, and tragic histories, classified as a specific field within special interest tourism, motivated by travelers' quest for meaning, the necessity to reconstruct collective memory, and the aspiration for emotional engagement. This study aims to analyze visitor evaluations on the Tripadvisor website concerning Varosha within the framework of dark tourism, employing a netnographic methodology to uncover the feelings, perspectives, and recommendations of individuals based on their experiences. A total of 670 visitor reviews concerning Varosha, posted on Tripadvisor from December 2015 to December 2025, were subjected to content analysis as a qualitative research approach, resulting in the development of primary and secondary themes based on existing literature. The results reveal that the predominant major theme coded is "other," whilst the most commonly coded sub-themes are grief, recommendations, and impressiveness. In the melancholy sub-theme, visitors articulate profound emotional reactions concerning the site's desolation and its past losses. Within the recommendations sub-theme, travelers advocate for the destination's visitation, while the impressiveness sub-theme highlights that Varosha's scenic and dramatic ambiance profoundly impacts visitors. The results offer valuable insights that could aid in the formulation of sustainable tourism regulations. Moreover, several consequences are proposed for forthcoming research and stakeholders in the destination.

Anahtar Kelimeler

• Dark Tourism
• TripAdvisor
• Content Analysis
• Varosha.

Kaynakça

1. Akdeniz, N. (2024). Hope in the ruins of home: narrative meaning-making of forced displacement, place attachment, and deferred future resettlement in Varosha. Journal of Refugee Studies, 37(1), 25-50. https://doi.org/10.1093/jrs/fead068
2. Alaeddinoğlu, F., ve Aliağaoğlu, A. (2007). Savaş alanları turizmine tipik bir örnek: büyük taarruz ve başkomutan tarihi milli parkı. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 18(2), 215-225.
3. Alexandra, D. M., Alexandru, C., & Larisa, T. (2014). Dark tourism, Romania and Dracula. The perceptions of potential american tourists. The Annals of the University of Oradea.
4. Aliağaoğlu, A., & Çiltepe, F. (2020). Kömür ve ölümün buluştuğu yer: Hüzün turizmi açısından Soma Maden Faciası. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24 (Özel Sayı), 131-150.
5. Altan Bayraktar, Ü. (2022). 2020 KKTC cumhurbaşkanlığı seçim sürecinde kapalı maraş’ın yeniden açılması kararının KKTC basınındaki sunumunun eleştirel söylem analizi. Turkish Studies-Social Sciences, 17(1).
6. Arsoy, A., & Basarir, H. (2019). Post-war re-settlements in Varosha: Paradise to ghetto. Open House International, 44(2), 52-61. https://doi.org/10.1108/OHI-02-2019-B0007
7. Aslan, S. (2015). Prison tourism as a form of dark tourism. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(40), 600-608.
8. Aylan, S., & Kaya, İ. (2020). Bir hüzün turizmi destinasyonu olarak Ulucanlar Cezaevi Müzesi ziyaretçilerinin elektronik yorumlarının içerik analizi. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 4(1), 488-504.

9. Başkan, K. (2025). Yeni çağ ekonomisinde turizmin dönüşümü: Dijital gereklilikler ve sürdürülebilirlik gerçekleri. Rize Ticaret, Ekonomi Kongresi Bildiriler Kitabı (Cilt 1, ss. 868-883). Rize, Türkiye.
10. Bıldırcıngil, D., & Çokal, Z. (2025). Kültürel miras alanlarında ziyaretçi deneyimi: Nemrut Dağı örneği. Journal of Hospitality and Tourism Issues, 7(1), 67-84.
11. Bigley, J. D., Lee, C. K., Chon, J., & Yoon, Y. (2010). Motivations for war-related tourism: A case of DMZ visitors in Korea. Tourism Geographies, 12(3), 371-394. https://doi.org/10.1080/14616688.2010.494687
12. Bilge, F. A., & Küçükkaraca, T. (2022). Anıtkabir’i ziyaret eden yerli turistlerin iç turizm talebine etkisinin hüzün turizmi kapsamında değerlendirilmesi. Çatalhöyük Uluslararası Turizm ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9, 1-16. https://doi.org/10.58455/cutsad.1169981
13. Blom, T. (2000). Morbid tourism-a postmodern market niche with an example from Althorp. Norsk Geografisk Tidsskrift, 54(1), 29-36. https://doi.org/10.1080/002919500423564
14. Buckley-Zistel, S., & Williams, T. (2022). A 5* Destination: the creation of new transnational moral spaces of remembrance on TripAdvisor. International Journal of Politics, Culture, and Society, 35(2), 221-238.
15. Chandralal, L., & Valenzuela, F. R. (2015). Memorable tourism experiences: Scale development. Contemporary Management Research, 11(3), 291-310. https://doi.org/ 10.7903/cmr.13822
16. Çetinsöz, B. C. (2017). Karanlık (dark) alanları ziyaret eden yerli turistleri motive eden etmenler: Ankara Ulucanlar Cezaevi Müzesine yönelik bir içerik analizi. Uluslararası Sosyal Bilimler Sempozyumu, 18-20.
17. Farmaki, A. (2013). Dark tourism revisited: A supply/demand conceptualisation. International Journal of Culture, tourism and hospitality Research, 7(3), 281-292. https://doi.org/10.1108/IJCTHR-05-2012-0030
18. Gültekin, P. (2024). Assessment of traumatic landscapes in the context of urban memory and dark tourism: A case study of Northern Cyprus Varosha. Journal of Infrastructure, Policy and Development, 8(14), 10197. https://doi.org/10.24294/jipd10197
19. Hefny, L. (2021). Towards memorable tourism experiences: Analysis of Trip-Advisor users’ perceptions. The case of Egypt. The Scientific Journal of the Faculty of Tourism and Hotels, Alexandria University, 18(1), 33-48. https://doi.org/10.21608/thalexu.2021.59220.1045
20. İşçioğlu, D. (2024). Kullanılmayan mekânlar üzerine bir kavram tartışması: Kıbrıs Maraş Bölgesi Örneği. Amme İdaresi Dergisi, 57(4), 35-48.
21. Kladou, S., & Mavragani, E. (2015). Assessing destination image: An online marketing approach and the case of TripAdvisor. Journal of Destination Marketing & Management, 4(3), 187-193. https://doi.org/10.1016/j.jdmm.2015.04.003
22. Kozinets, R. V. (1998). On netnography: Initial reflections on consumer research investigations of cyberculture. Advances in Consumer Research, 25(1), 366-371.
23. Kunwar, R. R., Homagain, B., & Karki, N. (2021). Exploring the prospective of dark tourism in Pashupatinath: A Hindu Pilgrimage Site, Nepal. Journal of Tourism and Hospitality Education, 11, 93–127. https://doi.org/10.3126/jthe.v11i0.38248
24. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). An expanded sourcebook: Qualitative data analysis (Second edition). SAGE Publications.
25. Okuyucu, A., & Erol, F. (2018). Savaş alanları turizmine yönelik motivasyon, duygu ve deneyimler: Metristepe ve İnönü Şehitlikleri-Bozüyük örneği. Coğrafi Bilimler Dergisi, 16(1), 135-151.
26. Pieri, C. (2025). A netnographic examination of visitor perception of the ghost city of Varosha in Famagusta, Cyprus. Social Sciences & Humanities Open, 12, 101872. https://doi.org/10.1016/j.ssaho.2025.101872
27. Reid, A. (2024). A qualitative investigation into the emotional geographies of border politics in “postconflict” Cyprus. Peace and Conflict: Journal of Peace Psychology, 30(1), 82–93. https://doi.org/10.1037/pac0000708
28. Rojek, C. (1993). Ways of escape: Modern transformations in leisure and travel. Springer.
29. Seaton, A. V. (1999). War and thanatourism: Waterloo 1815–1914. Annals of tourism Research, 26(1), 130-158.
30. Stone, P. (2005). Dark Tourism Consumption-A call for research. E-Review of Tourism Research (eRTR), 3(5), 109-117.
31. Stone, P. R. (2006). A dark tourism spectrum: Towards a typology of death and macabre related tourist sites, attractions and exhibitions. Tourism: An International Interdisciplinary Journal, 54(2), 145-160.
32. Stone, P., & Sharpley, R. (2008). Consuming dark tourism: A thanatological perspective. Annals of Tourism Research, 35(2), 574-595. https://doi.org/10.1016/j.annals.2008.02.003
33. Stratis, S. (2024). Things to make for the home in a ghost city: a silent spatial practice for resistance, Varosha, Famagusta, Cyprus. Architecture and Culture, 12(1-2), 80-107. https://doi.org/10.1080/20507828.2024.2385274
34. Tarlow, P. (2005). Dark tourism–the appealing ‘dark’side of tourism and more. M. Novelli (Ed.) In Niche Tourism- Contemporary Issues, Trends And Cases (p. 47-58), Oxford: Elsevier
35. Teles, R., Martins, H., Pinheiro, A., ve Gonçalves, E. (2024). Tourists’ perception of tourist destinations: The case study of Nazaré (Portugal). Sustainability, 16(4), 1387. https://doi.org/10.3390/su16041387
36. Torlak, S. E. (2016). Gaining ghost town of tourism economics: Northern Cyprus Varosha city. European Scientific Journal, 12(10), 236-251.
37. Tudoricu, A., Mareci, A., & Velicu, A. (2025). Dark tourism and its bright future. Case study: Bellu Cemetery, Romania. In Landscape–Tourism–Food: Contributions to European Touristscapes and Foodscapes (pp. 205-244). Cham: Springer Nature Switzerland.
38. Türkyaman, F. M., & Aksöz, E. O. (2025). Türkiye’de aromatik turizmin yükselişi: Doğal zenginliklerinden deneyimsel turizme geçiş. Turizm ve Destinasyon Araştırmaları XIII,, 281.
39. Uzunaslan, A. (2005). Antik Roma’da gladyatör oyunları. Sosyal Bilimler Dergisi, 12, 15-58.
40. Üçışık Erbilen, S. (2026). Hüzün turizmi bağlamında Kapalı Maraş: Travmatik mirasın turistik dönüşümü. Uluslararası Anadolu Sosyal Bilimler Dergisi, 10(1), 131-146. https://doi.org/10.47525/ulasbid.1850789
41. Ülker Demirel, E. (2020). Yabancı turistlerin unutulmaz turizm deneyimleri üzerine netnografik bir inceleme: Gelibolu Yarımadası örneği. Trakya Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi E-Dergi, 9(1), 67-90.
42. Ürkmez, T., & Yılmazer , A. (2025). Rekreasyon, turizm ve destinasyon kavramlarının birbirleriyle etkileşimi: Kavramsal bir bakış . In Turizm ve Destinasyon Araştırmaları XIII, 159-174.
43. Wailmi, K., Mahmudin, T., Novedliani, R., Randi, R., ve Samaduri, L. (2024). Dark tourism as a tourism and culture development strategy in Indonesia. Reslaj: Religion Education Social Laa Roiba Journal, 6(3), 2191-2200.
44. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2006). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri, (5. Baskı), Seçkin Yayıncılık.
45. Yüksel, C., & Erçakıca, M. (2023). Kapalı Maraş sorunu: 2021 kısmi açılım girişimi, Birleşmiş Milletler’in yaklaşımı ve mülkiyet sorunu üzerine bir inceleme. Istanbul Law Review/İstanbul Hukuk Mecmuası, 81(1). https://doi.org/10.26650/mecmua.2023.81.1.0008
46. Zerva, K. (2018). ‘Chance Tourism’: Lucky enough to have seen what you will never see. Tourist Studies, 18(2), 232-254. https://doi.org/10.1177/146879761772347