Bitkisel Kefir: Çeşitlerinden, Sağlık Yararlarına Kapsamlı Bir Bakış

Meryem Tümer; Özgül Özdestan Ocak; Semih Ötleş

doi:10.53433/yyufbed.1684920

EN TR

Bitkisel Kefir: Çeşitlerinden, Sağlık Yararlarına Kapsamlı Bir Bakış

Öz

Bitkisel kefir, geleneksel süt bazlı kefirin yerini alarak farklı bitki sütlerinin fermente edilmesiyle elde edilen bir içecektir. Bu makale, bitkisel kefirin çeşitlerini, üretim süreçlerini, sağlık yararlarını kapsamlı bir şekilde ele almaktadır. Soya, Hindistan cevizi, badem, yulaf, fındık ve pirinç gibi farklı bitkisel kefir çeşitleri, her biri besleyici değerler ve farklı lezzet profilleri sunar. Bu yazıda, bitkisel kefirin farklı çeşitlerinin nasıl hazırlanabileceği, fermente edilme süreçleri, probiyotik içeriği ve sağlık yararları detaylı olarak incelenmektedir. Ayrıca, bitkisel kefirin sağlık açısından önemi ve geleneksel süt bazlı kefir ile karşılaştırılmaları yapılmaktadır. Bitkisel kefirin sağlıklı yaşam tarzıyla uyumlu bir alternatif olduğu ve çeşitli diyet ihtiyaçlarına hitap ettiği, laktoz intoleransı olan bireyler için ve vegan beslenme tarzını benimsemiş bireyler için önemi de vurgulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Bitki bazlı kefir, Bitkisel süt, Vegan

Etik Beyan

Bu çalışma araştırma ve yayın etiği kurallarına uygun olarak hazırlanmıştır. Çalışmada kullanılan tüm kaynaklara uygun şekilde atıf yapılmıştır. Bu çalışma için etik kurul izni gerekmemektedir.

Kaynakça

Abadl, M. M. T., Marzlan, A. A., Süleyman, R., Abas, F., & Hussin, A. S. M. (2023). Optimization of Coconut Milk Kefir Beverage by RSM and Screening of Its Metabolites and Peptides. Fermentation, 9(5), 430. https://doi.org/10.3390/fermentation9050430
Aktas, D. K., & Aydin, S. (2024). Production of new functional coconut milk kefir with blueberry extract and microalgae: the comparison of the prebiotic potentials on lactic acid bacteria of kefir grain and biochemical characteristics. Journal of Food Science and Technology. https://doi.org/10.1007/s13197-024-05974-6
Alemayehu, G. F., Forsido, S. F., Tola, Y. B., & Amare, E. (2023). Nutritional and phytochemical composition and associated health benefits of oat (Avena sativa) grains and oat-based fermented food products. Journal of Nutrition and Metabolism, 2023, Article 2730175. https://doi.org/10.1155/2023/2730175
Aydar, E. F., Tutuncu, S., & Ozcelik, B. (2020). Plant-based milk substitutes: Bioactive compounds, conventional and novel processes, bioavailability studies, and health effects. Journal of Functional Foods, 70, 103975. https://doi.org/10.1016/j.jff.2020.103975
Aziz, T., Xingyu, H., Sarwar, A., Naveed, M., Shabbir, M. A., Khan, A. A., Ulhaq, T., Shahzad, M., Zhennai, Y., Shami, A., Sameeh, M. Y., Alshareef, S. A., Tashkandi, M. A., & Jalal, R. S. (2023). Assessing the probiotic potential, antioxidant, and antibacterial activities of oat and soy milk fermented with Lactiplantibacillus plantarum strains isolated from Tibetan Kefir, Frontiers in Microbiology, 14. https://doi.org/10.3389/fmicb.2023.1265188
Baú, T. R., Garcia, S., & Ida E. L. (2014). Evaluation Of A Functional Soy Product With Addition Of Soy Fiber And Fermented With Probiotic Kefir Culture. Food Science and Technology. 57:402–9. https://doi.org/10.1590/S1516-89132014005000005
Bourrie, B. C., Willing, B. P., & Cotter, P. D. (2016). The microbiota and health promoting characteristics of the fermented beverage kefir. Frontiers in Microbiology, 7, 647. https://doi.org/10.3389/fmicb.2016.00647
Comak-Gocer, E. M., & Koptagel, E. (2023). Production Of Milks And Kefir Beverages From Nuts And Certain Physicochemical Analysis. Food Chemistry, 402, 134252. https://doi.org/10.1016/j.foodchem.2022.134252
Coskun, F., & Erol, H. (2023). The Quality of Kefir with Honey and with Banana Enriched with Almond Milk. Turkish Journal of Agriculture-Food Science and Technology, 11(8): 1337-1344. https://doi.org/10.24925/turjaf.v11i8.1337-1344.6007
da Silva Fernandes, M., Sanches Lima, F., Rodrigues, D., Handa, C., Guelfi, M., Garcia, S., & Ida E. L. (2017). Evaluation Of The İsoflavone And Total Phenolic Contents Of Kefir-Fermented Soymilk Storage And After The İn Vitro Digestive System Simulation. Food Chemistry. (2017) 229:373–80. https://doi.org/10.1016/j.foodchem.2017.02.095

Dahiya, D., & Nigam, P. S. (2023). Therapeutic and Dietary Support for Gastrointestinal Tract Using Kefir as a Nutraceutical Beverage: Dairy-Milk-Based or Plant-Sourced Kefir Probiotic Products for Vegan and Lactose Intolerant Populations. Fermentation, 9(4), Article 388 (pp. 1–13). https://doi.org/10.3390/fermentation9040388
Dahiya, D., & Nigam, P. S. (2022). Probiotics, Prebiotics, Synbiotics, and Fermented Foods as Potential Biotics in Nutrition Improving Health via Microbiome-Gut-Brain Axis. Fermentation, 8(7), Article 303. https://doi.org/10.3390/fermentation8070303
DebMandal, M., & Mandal, S. (2011). Coconut (Cocos nucifera L.: Arecaceae): In health promotion and disease prevention. Asian Pacific Journal of Tropical Medicine, 3, 241–247. https://doi.org/10.1016/S1995-7645(11)60078-3
Ebner, J., Aşçı-Arslan, A., Fedorova, M., Hoffmann, R., Küçükçetin, A., & Pischetsrieder, M. (2015). Peptide Profiling of Bovine Kefir Reveals 236 Unique Peptides Released From Caseins During It’s Production By Starter Culture Or Kefir Grains. Journal of Proteomics, 117, 41-57. https://doi.org/10.1016/j.jprot.2015.01.005
Erk, G., Seven, A., & Akpınar, A. (2019). Vegan ve Vejetaryan Beslenmede Probiyotik Bitkisel Bazlı Süt Ürünlerinin Yeri. The Journal of Food, 44(3): 453-462. https://doi.org/10.15237/gida.GD18083
Fiorda, F. A., de Melo Pereira, G. V., Thomaz-Soccol, V., Rakshit, S. K., & Soccol, C. R. (2020). Development of kefir-based probiotic beverages with DNA protection and antioxidant activities using soybean hydrolyzed extract, colostrum and honey. LWT, 124, 109127. https://doi.org/10.1016/j.lwt.2016.01.003
Fiorda, F. A., Pereira, G. V. de M., Thomaz-Soccol, V., Rakshit, S. K., Pagnoncelli, M. G. B., Vandenberghe, L. P. de S., & Soccol, C. R. (2017). Microbiological, biochemical, and functional aspects of sugary kefir fermentation: A review. Food Microbiology, 66, 86–95. https://doi.org/10.1016/j.fm.2017.04.004
Gamba, R. R., Yamamoto, S., Abdel-Hamid, M., Sasaki, T., Michihata, T., Koyanagi, T., & Enomoto, T. (2020). Chemical, Microbiological, and Functional Characterization of Kefir Produced from Cow’s Milk and Soy Milk. Hindawi International Journal of Microbiology, Volume 2020. https://doi.org/10.1155/2020/7019286
Harper, A. R., Dobson, R. C., Morris, V. K., & Moggré, G-J. (2022). Fermentation Of Plant-Based Dairy Alternatives By Lactic Acid Bacteria. Microb Biotechnol 15, 1404–1421. https://doi.org/10.1111/1751-7915.14008
Hew, J. X., Shafie, S. T., & Sulaiman, N. (2023). Proximate Composition and Anti-microbial Activity of Kefir Produced from Cow's and Almond Milk. Journal Of Tropıcal Lıfe Scıence, 13(2), 287–296. http://dx.doi.org/10.11594/jtls.13.02.06
Lappano, R., Sebastiani, A., Cirillo, F., Rigiracciolo, D.C., Galli, G.R., Curcio, R., Malaguarnera, R., Belfiore, A., Cappello, A.R., & Maggiolini, M. (2017). The lauric acid-activated signaling prompts apoptosis in cancer cells. Cell Death Discovery. 3, 17063. https://doi.org/10.1038/cddiscovery.2017.63
Li, Z., Zhang, Y., He, X., & Chen, W. (2023). Microbial community variations and bioconversion improvements during soybean-based fermentation by kefir grains. Foods, 12(8), 1588.
Lynch, K. M., Wilkinson, S., Daenen, L., & Arendt, E. K. (2021). An update on water kefir: Microbiology, composition and production. International Journal of Food Microbiology, 345, 109128. https://doi.org/10.1016/j.ijfoodmicro.2021.109128
Mäkinen, O. E., Wanhalinna, V., Zannini, E., & Arendt, E. K. (2016). Foods for special dietary needs: Non-dairy plant-based milk substitutes and fermented dairy-type products. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 56(3), 339–349. https://doi.org/10.1080/10408398.2012.761950
Mauro, C. S. I., & Garcia, S. (2019), Coconut Milk Beverage Fermented By Lactobacillus Reuteri: Optimization Process And Stability During Refrigerated Storage. Journal of Food Science and Technology, 56 (2), 854-864. https://doi.org/10.1007/s13197-018-3545-8
Meral-Aktaș, H., Bazu-Çırpıcı, B., Aktaș, H., Kadı̇ roğlu, H., & Çetı̇ n, B. (2025). Comparative quality assessment of plant-based kefir as a vegan alternative to traditional kefir. Food Bioscience, 70, 107062. https://doi.org/10.1016/j.fbio.2025.107062
Prado, M.R., Blandón, L.M., Vandenberghe, L. P.S., Rodrigues, C., Castro, G.R., Thomaz-Soccol, V. & Soccol, C.R. (2015). Milk kefir: Composition, microbial cultures, biological activities, and related products. Frontiers in Microbiology, 6, 1–10. https://doi.org/10.3389/fmicb.2015.01177
Rethinam, P. (2019). International scenario of coconut sector. In The Coconut Palm (Cocos nucifera L.)- Research and Development Perspectives. Springer, Singapore, 21–56.
Rizzo, G., and Baroni, L. (2018). Soy, soy foods and their role in vegetarian diets. Nutrients 10:43. https://doi.org/10.3390/nu10010043
Rosa, D. D., Dias, M. M., Grześkowiak, Ł. M., Reis, S. A., Conceição, L. L., & Peluzio, M. (2019). Milk kefir: nutritional, microbiological and health benefits. Nutrition Research Reviews, 32(2), 246-274. https://doi.org/10.1017/S0954422416000275
Santos, A., San Mauro, M., Sanchez, A., Torres, J. M., & Marquina, D. (2019). The antimicrobial properties of plant-based kefir. Food Microbiology, 82, 108-115. https://doi.org/10.1078/072320203322497464
Satir, G., & Guzel-Seydim, Z. B. (2016). How kefir fermentation can affect product composition?. Small Ruminant Research, 134, 1-7. https://doi.org/10.1016/j.smallrumres.2015.10.022
Sılva, C., Santos, F. L., Santana, L. R., Sılva, M. V., & Conceıção, T. (2018). evelopment and characterization of a soymilk Kefir-based functional beverage, Food Science and Technology, 38 (3). https://doi.org/10.1590/1678-457X.10617
Singar, S., Kadyan, S., Patoine, C., Park, G., Arjmandi, B., & Nagpal, R. (2024). Review: The effects of almond consumption on cardiovascular health and gut microbiome: A comprehensive review. Nutrients, 15(3), 557. https://doi.org/10.3390/nu16121964
Sulistyaningtyas, A. R., Lunggani, A. T., & Kusdiyantini, E. (2019). Kefir Produced from Red Rice Milk by Lactobacillus bulgaricus and Candida kefir Starter. International Conference on Food Science & Technology, 292, 012038. doi:10.1088/1755-1315/292/1/012038
Win, K. S. (2022). Processing and Characterization of Coconut Milk Kefir. University of Yangon Research Journal, 11(2).
Wulansarı, P. T., Wıdodo, Sunartı, & Nurlıyanı, (2022). Incorporation Of Oat Milk With Probiotic Lacticaseibacillus Casei AP İmproves The Quality Of Kefir Produced From Goat Milk. Food Science and Technology, 42. https://doi.org/10.1590/fst.10322
Yang, M., Yang, X., Chen, X., Wang, J., Liao, Z., Wang, L., Zhong, Q., & Fang, X. (2020). Effect of Kefir on Soybean Isoflavone Aglycone Content in Soymilk Kefir. Fronties in Nutrition, Volume 7. https://doi.org/10.3389/fnut.2020.587665
Yilmaz, B., Sharma, H., Melekoglu, E., & Ozogul, F. (2022). Recent developments in dairy kefir-derived lactic acid bacteria and their health benefits. Food Bioscience, 46, 101592. https://doi.org/10.1016/j.fbio.2022.101592
Zhang, P.-P., Hu, X.-Z., Zhen, H.-M., Xu, C., & Fan, M.-T. (2012). Oat β-glucan increased ATPases activity and energy charge in small intestine of rats. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 60(39), 9822-9827. DOI: 10.1021/jf3017496
Zheng, B., Zhou, H., & McClements, D. J. (2021). Nutraceutical-Fortified Plant-Based Milk Analogs: Bioaccessibility Of Curcumin-Loaded Almond, Cashew, Coconut, And Oat Milks. Lwt, 147, 111517. https://doi.org/10.1016/j.lwt.2021.111517
Zujko, M. E., & Witkowska, A. M. (2014). Antioxidant Potential And Polyphenol Content Of Beverages, Chocolates, Nuts, And Seeds. Internatioanl Journal of Food Proporties, 17:86–92. https://doi.org/10.1080/10942912.2011.614984

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Gıda Mühendisliği

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Meryem Tümer ^*
0009-0000-5298-1785
Türkiye

Özgül Özdestan Ocak
0000-0003-0967-8865
Türkiye

Semih Ötleş
0000-0003-4571-8764
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

22 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

27 Nisan 2025

Kabul Tarihi

6 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 31

DOI

https://doi.org/10.53433/yyufbed.1684920

IZ

https://izlik.org/JA32WP95TB

APA

Tümer, M., Özdestan Ocak, Ö., & Ötleş, S. (2026). Bitkisel Kefir: Çeşitlerinden, Sağlık Yararlarına Kapsamlı Bir Bakış. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 31. https://doi.org/10.53433/yyufbed.1684920

AMA

1.Tümer M, Özdestan Ocak Ö, Ötleş S. Bitkisel Kefir: Çeşitlerinden, Sağlık Yararlarına Kapsamlı Bir Bakış. YYUFBED. 2026;31. doi:10.53433/yyufbed.1684920

Chicago

Tümer, Meryem, Özgül Özdestan Ocak, ve Semih Ötleş. 2026. “Bitkisel Kefir: Çeşitlerinden, Sağlık Yararlarına Kapsamlı Bir Bakış”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 31 (Eylül). https://doi.org/10.53433/yyufbed.1684920.

EndNote

Tümer M, Özdestan Ocak Ö, Ötleş S (01 Eylül 2026) Bitkisel Kefir: Çeşitlerinden, Sağlık Yararlarına Kapsamlı Bir Bakış. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 31

IEEE

[1]M. Tümer, Ö. Özdestan Ocak, ve S. Ötleş, “Bitkisel Kefir: Çeşitlerinden, Sağlık Yararlarına Kapsamlı Bir Bakış”, YYUFBED, c. 31, Eyl. 2026, doi: 10.53433/yyufbed.1684920.

ISNAD

Tümer, Meryem - Özdestan Ocak, Özgül - Ötleş, Semih. “Bitkisel Kefir: Çeşitlerinden, Sağlık Yararlarına Kapsamlı Bir Bakış”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 31 (01 Eylül 2026). https://doi.org/10.53433/yyufbed.1684920.

JAMA

1.Tümer M, Özdestan Ocak Ö, Ötleş S. Bitkisel Kefir: Çeşitlerinden, Sağlık Yararlarına Kapsamlı Bir Bakış. YYUFBED. 2026;31. doi:10.53433/yyufbed.1684920.

MLA

Tümer, Meryem, vd. “Bitkisel Kefir: Çeşitlerinden, Sağlık Yararlarına Kapsamlı Bir Bakış”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, c. 31, Eylül 2026, doi:10.53433/yyufbed.1684920.

Vancouver

1.Meryem Tümer, Özgül Özdestan Ocak, Semih Ötleş. Bitkisel Kefir: Çeşitlerinden, Sağlık Yararlarına Kapsamlı Bir Bakış. YYUFBED. 01 Eylül 2026;31. doi:10.53433/yyufbed.1684920

Amaç ve Kapsam

Yazım Kuralları

FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ DERGİSİ

YAYIM İLKELERİ VE YAZIM KURALLARI

Yayım ilkeleri

1. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 1992 yılında yayın hayatına başlamış bir bilimsel araştırma dergisidir. Dergimiz, mühendislik ve mimarlık bilimleri, tarım ve orman bilimleri ve temel bilimler alanlarında düzenli olarak Nisan, Ağustos ve Aralık aylarında yılda üç sayı yayımlanan ulusal hakemli bir dergidir.

2. Dergimizde Türkçe ve İngilizce yazılmış Araştırma Makalesi, Teknik Not ve Derlemeler yayımlanır.

3. Yayımlanmak üzere gönderilen makalelerin herhangi bir yerde yayımlanmamış veya yayımlanmak üzere herhangi bir dergiye gönderilmemiş olması zorunludur. On yıldan eski çalışmalar değerlendirmeye alınmaz.

4. Dergiye yayınlanmak üzere gönderilen bir araştırma makalesi; Başlık, Türkçe ve İngilizce Özet, Giriş, Materyal ve Yöntem, Bulgular, Tartışma ve Sonuç ve Kaynaklar ana başlıkları altında hazırlanmalıdır. Bulgular ve Tartışma kısmı birlikte de yazılabilir.

5. Her sayıda en fazla o sayıda basılan makale sayısının en fazla % 20’si kadar derlemeye yer verilir.

6. Araştırma makalesi olarak dergimize gönderilen çalışmalar lisansüstü tezlerden üretilmiş ise bu durum ilk sayfada dipnot olarak verilmelidir.

7. Dergimiz Açık Kaynak Yayın Politikasını benimsemektedir.

8. Dergimizde yayınlanacak makalelerin bilimsel etik kuralları içerisinde olması gerekmektedir. Makaleler, uluslararası kabul görmüş bilim etik kurallarına uygun olarak hazırlanmalıdır.

9. Etik Kurul Raporu gerekli hallerde, raporun bir kopyası metin ile birlikte gönderilmelidir. Etik kurul izni gerektiren çalışmalar aşağıdaki gibidir:

Anket, mülakat, odak grup çalışması, gözlem, deney, görüşme teknikleri kullanılarak katılımcılardan veri toplanmasını gerektiren nitel ya da nicel yaklaşımlarla yürütülen her türlü araştırmalar
İnsan ve hayvanların (materyal/veriler dahil) deneysel ya da diğer bilimsel amaçlarla kullanılması,
İnsanlar üzerinde yapılan klinik araştırmalar,
Hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalar,
Kişisel verilerin korunması kanunu gereğince retrospektif çalışmalar,
Ayrıca;
Olgu sunumlarında “Aydınlatılmış onam formu”nun alındığının belirtilmesi,
Başkalarına ait ölçek, anket, fotoğrafların kullanımı için sahiplerinden izin alınması ve belirtilmesi,
Kullanılan fikir ve sanat eserleri için telif hakları düzenlemelerine uyulduğunun belirtilmesi

10. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisine gönderilen makaleler intihal raporu Turnitin ve/veya iThenticate yazılımı aracılığıyla kontrol edilir. Makalenin Benzerlik İndeksi (SI) % 20; Her bir benzerlik oranı (alıntı yapılan her bir kaynak) ise % 5'i geçmemelidir. Benzerlik indeksi belirtilen düzeylerin üzerinde ise ilgili yazar/yazarlara makale iade edilir. Bu konuda yeterli düzeltmelerin 10 gün içerisinde yapılmaması halinde makale reddedilir. İntihal, makalenin yayınlanmasından sonra ispatlanırsa, o makale derhal web sitesinden çekilecek ve kaldırılacaktır ve ilgili yazar/yazarlar, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisine beş yıl süre ile makale gönderemeyeceklerdir.

11. Makalede yer alan tüm yazarlar, çalışmalarının yayın haklarını Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi’ne verdiklerine dair Telif Hakları Formu’nu imzalamalıdırlar. Telif Hakkı Formu yazarlar tarafından gönderilmediği sürece çalışma değerlendirmeye alınmaz.

12. Değerlendirme süreci tamamlanan makaleler, geliş tarihi dikkate alınarak yayımlanır. Makaleler yayına hazır hale geldikleri andan itibaren yayınlanması planlanan ilk sayıya eklenirler; ancak tüm makaleler tamamlandıktan sonra ilgili sayı toplu halde yayınlanır.

13. Mizanpaj çalışması sırasında yazar(lar)a gönderilecek olan kontrol ve düzeltme amaçlı gönderilere (matbaa provası), belirtilen sürelerde cevap verilmelidir. Belirtilen sürelerde cevap vermeyen yazar(lar)ın makaleleri bir sonraki sayıda değerlendirilmek üzere ötelenir.

14. Basımına karar verilen eserde ekleme ve çıkarma yapılamaz. Bir yazarın aynı sayıda ilk isim olarak bir (1), ilk isim olmadan da bir (1) eseri olmak üzere en en fazla iki eseri basılabilir. Yayınlanan eserin tüm sorumluluğu yazar(lar)ına aittir.

Yazım kuralları

1. Dergimizde yayımlanmak üzere gönderilen eserler dergi yazım kurallarına göre hazırlanmalıdır.
Yazım ilkelerine uygun olmayan çalışmalar hakem değerlendirme sürecine alınmadan yazarlara iade edilir.

• Dergimize makale gönderirken Başlık Sayfası ve Makale Şablonu ayrı dosyalarda gönderilmeli, makale metnine yazar adları ve çalıştıkları kurum benzeri bilgiler kesinlikle yazılmamalıdır.

Yazar(lar)ın daha önceki çalışmalarına atıf yapılırken, çalışmanın kendilerine ait olduğunu belirten ifadeler kullanılmamalıdır.

Makale Şablonu için TIKLAYINIZ

Başlık Sayfası için TIKLAYINIZ

• Makale dili İngilizce ise

Template için TIKLAYINIZ

Title Page için TIKLAYINIZ

2. Dergimizde yazım dili Türkçe ve/veya İngilizce olup makale metni anlaşılabilir, yalın ve akıcı bir tarzda ilgili alandaki teknik ifadelerle kaleme alınmalıdır.

Gereksiz ve çok bilinen bilgilerden ve gereksiz kaynaklardan kaçınılmalır ve daha önce yayınlanmış veri, formül ve sonuçlara atıf yapılarak alıntı yapılmalıdır.

Zorunlu ya da istisnai haller dışında 15 yıldan eski kaynak kullanılmamalıdır. Kaynak sayısı her 1000 kelime için 10 adetten fazla olmamalıdır.

3. Makalede isim kısaltmaları " Web of Science Kısaltmaları " kullanılarak yapılmalıdır.

• Makaleye özgü veya ilgili alanda kullanılan kısaltmalar, ilk geçen yerde parantezde belirtilmelidir.

• Tüm makalelerde SI (International Systeme of Units) ölçü birimleri ve

• ondalık kesir olarak nokta kullanılmalıdır (1,25 yerine 1.25 gibi).

4. Baskı için, resimlerin kaliteli kopyaları (JPG veya TIFF formatında 300 dpi) ek dosya olarak gönderilmelidir.

5. Dergi yazım kuralları aynı zamanda baskı formatıdır. Bu nedenle yazım kurallarının yazarlarca dikkatle uygulanması gerekmektedir.

Yazım kurallarına uygun olmayan makaleler, yazarlara geri gönderilecektir.

6. Makalede APA 7. sürüm kaynak yazım yöntemi kullanılmalıdır.

Makalelerin Değerlendirilme Süreci

1. Dergimize gönderilen çalışmalar ilk olarak editörler tarafından değerlendirilir. Bu aşamada, derginin amaç ve kapsamına uymayan, Türkçe ve İngilizce olarak dil ve anlatım kuralları açısından zayıf, bilimsel açıdan kritik hatalar içeren, özgün değeri olmayan, istatistik analiz hataları içeren ve yayın politikalarını karşılamayan çalışmalar reddedilir. Reddedilen çalışmaların yazarları, gönderim tarihinden itibaren en geç iki hafta içerisinde bilgilendirilir. Uygun bulunan çalışmalar ise ön değerlendirme için çalışmanın ilgili olduğu alana yönelik bir alan ya da bölüm editörüne gönderilir.

2. Ön değerlendirme sürecinde alan ya da bölüm editörleri çalışmaların, giriş, materyal ve yöntem, bulgular, tartışma ve sonuç bölümlerini dergi yayın politikaları ve kapsamı ile özgünlük açısından ayrıntılı bir şekilde inceler. Bu inceleme sonucunda uygun bulunmayan çalışmalar en geç dört hafta içerisinde bölüm editörü değerlendirme raporu ile birlikte iade edilir.

3. Çalışmalar içeriğine ve hakemlerin uzmanlık alanlarına göre hakemlere gönderilir. Dergimizde makale değerlendirmelerinde kör hakemlik uygulanmaktadır. Makaleleri değerlendiren hakemlerin isimleri yazarlara bildirilmez. Hakemlerin de, yazar isimlerini görmeden makaleleri değerlendirmeleri sağlanır. Eğer makalenin yazar(lar)ı Van Yüzüncü yıl Üniversitesi'nden ise o zaman hakemler mutlaka üniversite dışından atanır. Makalenin yazar(lar)ı üniversite dışından ise hakemler üniversite içinden de atanabilir. Hakem havuzumuz, büyük çoğunluğu üniversite dışından ve yurtdışından olan hakemlerden oluşmaktadır.

4. Hakemlere gönderilen makalelerin 20 gün içerisinde değerlendirilmesi beklenir. Bu sürenin aşılması durumunda editör hakeme hatırlatma yaparak 7 gün ek süre verir. Bu sürenin de aşılması durumunda editör yeni hakem ataması yaparak eski hakemden isteği geri çeker.

5. Makale değerlendirmesinden iki olumlu hakem raporu alan yazı yayınlanmaya hak kazanır. Bir olumlu bir olumsuz hakem raporu alan yazı, üçüncü bir hakeme gönderilir.

6. Hakemlerden gelen görüşler, alan editörü tarafından en geç 2 hafta içerisinde incelenir. Bu inceleme sonucunda alan editörü çalışmaya ilişkin nihai kabul veya ret kararı verir.

7. Hakem önerileri doğrultusunda yeterli görülmeyen makalelere geliştirilmesi hususunda majör (değerlendirme için yeniden gönder) ya da minör (düzeltme gerekli) revizyon kararı verilir. İstenilen seviyeye ulaşmayan ve bilimsel açıdan yeterli görülmeyen makaleler reddedilir.

8. Makale hakkında verilen "değerlendirme için yeniden gönder" veya "düzeltme gerekli" kararından sonra gerekli değişikliklerin yazar tarafından" değerlendirme için yeniden gönder" kararı için 30 gün içerisinde, "düzeltme gerekli" kararı için 15 gün içerisinde yapılması beklenir. Aksi taktirde, makale reddedilir.

17232 TIKLAYINIZ

Etik İlkeler ve Yayın Politikası

ETİK İLKELER

Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi,

- Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi (https://www.yok.gov.tr/Sayfalar/Kurumsal/mevzuat/bilimsel-arastirma-ve-etik-yonetmeligi.aspx)

- Helsinki Deklarasyonu (https://www.wma.net/wp-content/uploads/2018/07/DoH-Oct2008.pdf)

- Commitee on Publication Ethics (COPE) (https://publicationethics.org/about/guide)

- WAME (https://www.wame.org/)

temelinde etik görev ve sorumlulukları yerine getirmeyi taahhüt eder.

Yazar ve hakemlerin de bu çerçevede davranmasını bekler.

Dergiye gönderilen makalelerde etik kurul kararı gerektiren klinik ve deneysel insan ve hayvanlar üzerindeki çalışmalar için ayrı ayrı etik kurul onayı alınmış olmalı, bu onay makalede belirtilmeli ve belgelendirilmelidir.

Editör ve yardımcı editörlerin etik sorumlulukları

Dergiye gönderilen çalışmaların önemi, özgün değeri, geçerliliği, anlatımın açıklığı ve derginin amaç ve hedeflerine uygunluğu bakımından değerlendirerek olumlu ya da olumsuz karar vermelidirler. Makaleyi ilk inceleme sonucunda ret etme kararına varırsa yazarlara bunun nedenini açık bir şekilde bildirmekle yükümlüdürler.
Editör ve yardımcıları, dergiye yayınlanmak üzere gönderilen çalışmaların, 15 gün içinde, değerlendirmeye alınıp alınmadığını yazara bildirmelidir. Editör veya yardımcıları gönderilen çalışmaların hangilerinin yayınlanması gerektiğine karar vermekten sorumludur.
Dergiye gönderilen çalışmalar editör veya yardımcıları tarafından öncelikle intihal ihtimaline karşı kontrol edilmelidir. Bu aşamada intihal ihtimali olan çalışmalar, editör veya yardımcıları tarafından reddedilir.
Dergiye gönderilen çalışmalarda yer alan yayınlanmamış yöntem ve bilgiler, yazarların açık yazılı izni olmaksızın hiçbir kimse tarafından kendi çalışması içinde kullanılmamalıdır.
Dergiye gönderilen çalışmalar; yazarların sosyal, kültürel, ekonomik özellikleri ile dini inançları göz önüne alınmaksızın, sadece entelektüel değerleri çerçevesinde değerlendirilmelidir.
Dergiye gönderilen çalışmalar, editör veya yardımcıları tarafından çalışmanın yazarları, hakemleri, yardımcı editörler ve yayıncı dışında hiç kimseye ifşa edilmemelidir.
Makaleleri bilgi uzmanlıklarına uygun olan hakemlere göndermelidirler.
Hakemleri tarafsız, bilimsel ve nesnel bir dille çalışmayı değerlendirmeleri için teşvik etmelidirler.
Hakem havuzunu oluşturmalı ve sürekli güncel tutmalıdırlar. Hakem havuzunda; makaleleri objektif değerlendiren, hakemlik sürecini zamanında yerine getiren, makaleyi yapıcı eleştirilerle değerlendiren ve etik kurallara uygun davranan bilim insanlarının olmasına özen göstermelidirler.
Editör veya yardımcıları tarafından dergiye gönderilen çalışmaların başka bir yazar ve/veya kurum ile çıkar çatışmasının olduğunu tespit etmesi halinde, çalışma yayın/değerlendirme sürecinden çekilmelidir.
Dergiye gönderilen çalışmaların kabulü veya reddi ile ilgili son görüş editöre aittir. Editör çalışmanın özgünlüğü ve önemi gibi hususları dikkate alarak kararını vermelidir.
Editör, dergiye gönderilen çalışmaların kabulü için yazarlara dergideki herhangi bir makaleye veya başka bir çalışmaya atıf yapması konusunda telkinde bulunmamalıdır.

Hakemlerin etik sorumlulukları

Editör veya yardımcıları tarafından kendisine değerlendirme için gönderilen çalışmayı değerlendirme konusunda çalışma ile ilgili yeterli bilgiye sahip olmadığını hisseden ya da ivedi bir değerlendirme yapamayacak durumda olan bir hakem, editörü bu durumdan haberdar ederek değerlendirme görevinden ayrılmalıdır.
Hakemler, gizlilik ilkesine riayet ederek değerlendirmesini yapmalıdır. Editör veya yardımcıları dışındaki kişilere çalışmalar gösterilmemeli ve başkalarıyla çalışma hakkında tartışma yapılmamalıdır.
Hakemler, inceleme sürecinde elde etmiş olduğu ayrıcalıklı bilgi ve fikirleri gizli tutmalı ve kişisel çıkarı için kullanmamalıdır. Ayrıca hakemler, değerlendirmesini yaptığı ve henüz yayınlanmamış çalışmanın verilerinin herhangi bir parçasını kullanmamalıdır.
Hakem eleştirileri nesnel olarak yapılmalıdır. Yazara karşı hiçbir kişisel eleştiri yöneltilmemelidir. Hakemler, fikirlerini açık biçimde destekleyen argümanlarla ifade etmelidir.
Hakemler değerlendirilen çalışmanın daha önce yayınlanmış başka bir çalışma ile arasında esaslı bir benzerlik veya örtüşmeyi tespit etmeleri halinde, durumu editöre iletmelidirler.
Hakemler, yazarı ile aralarında rekabet, işbirliği veya başka türlü ilişki veya bağlantılar bulunduğunu tespit ettiği çalışmaları değerlendirmemelidir.

Yazarların etik sorumlulukları

Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi’ne gönderilen makaleler belirtilen çalışma alanlarına uygun özgün çalışmalar olmalıdır.
Yazarlar yayınlanması amacıyla gönderilen makalelerini aynı anda başka bir dergiye gönderemezler. Aynı araştırmayı birden fazla dergide yayınlayamazlar.
Yazarlar çalışmalarına ilişkin verileri etik ilkeler çerçevesinde toplamalıdır. Çalışmanın dayanağını oluşturan ham veriler talep edildiği takdirde yazarlar yayımcı, editör ve hakemlere iletmekle yükümlüdür.

Kaynak listesi belirtilmelidir.
Yayınlanmak amacıyla gönderilen makaleler bilimsel yayın etiğine (intihal, sahtecilik, çarpıtma, tekrar yayın, dilimleme, haksız yazarlık, destekleyen kuruluşu belirtmemek, hayvanlar üzerindeki çalışmalarda etik kurallara uymamak) aykırı olmamalıdır.
Dergiye gönderilen çalışmalar, yeterli düzeyde kaynak bilgisi ve ayrıntı içermelidir. Hileli ve bilinçli yanlış ifadeler etik olmayan durumlara yol açacağından kabul edilemez. Henüz sunulmamış veya savunularak kabul edilmemiş tezler veya çalışmalar, sahibinin izni olmadan kaynak olarak kullanılamaz. Kaynak listesi belirtilmelidir.
Yazarların potansiyel çıkar çatışmaları belirtilmelidir. Yazarlar gönderdikleri çalışmaları destekleyen kuruluşları, finansal kaynakları veya çıkar çatışmasını beyan etmekle yükümlüdür.
Dergiye gönderilen çalışmanın tasarımına, uygulanmasına veya yorumuna katkı sağlayan her kişi, çalışmada belirtilmelidir. Önemli katkıda bulunan tüm katılımcılar ilk yazarı takiben listelenmelidir. Bunun dışındaki kişiler ise çalışmanın “Teşekkür(Acknowledgement)” kısmına ilave edilmelidir.
Yayın sürecinde, ilgili dergi/kurum ile yazışmaları yapan “Sorumlu Yazar” olarak kabul edilir. Sorumlu yazar, yaptığı yazışmaları diğer yazarlarla paylaşmalı, gerekli işlemleri zamanında ve doğru olarak yapmalıdır.
Yazar, dergide yayınlanmış çalışması içerisinde önemli bir yanlışlık veya kusur tespit ederse, bu durumu acil olarak dergi editörüne veya yayıncıya bildirmek ve mevcut yanlışlığın veya kusurun düzeltilmesi için editörle işbirliği yapmak yükümlülüğündedir.
Tüm yazarların makalenin içeriği konusunda sorumluluk aldığı kabul edilir. Bir makalede herhangi bir katkısı olmayan bir kişinin yazar olması etik dışıdır. Aynı şekilde yayına önemli katkısı olan birinin yazarlar arasında yer almaması da etik dışıdır.

Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler

Uydurma: Bir bilimsel araştırma yapılmadan yapılmış gibi veriler uydurmak, bunları rapor etmek veya yayınlamak,

Çarpıtma: Araştırma kayıtları ve elde edilen verileri tahrif etmek, araştırmada kullanılmayan yöntem, cihaz ve materyalleri kullanılmış gibi göstermek, araştırma hipotezine uygun olmayan verileri değerlendirmeye almamak, ilgili teori veya varsayımlara uydurmak için veriler ve/veya sonuçlarla oynamak, destek alınan kişi ve kuruluşların çıkarları doğrultusunda araştırma sonuçlarını tahrif etmek veya şekillendirmek,

İntihal (Aşırma): Başkalarının fikirlerini, yöntemlerini, verilerini, uygulamalarını, yazılarını, şekillerini veya eserlerini sahiplerine bilimsel kurallara uygun biçimde atıf yapmadan kısmen veya tamamen kendi eseriymiş gibi sunmak,

Sahtecilik: Araştırmaya dayanmayan veriler üretmek, sunulan veya yayınlanan eseri gerçek olmayan verilere dayandırarak düzenlemek veya değiştirmek, bunları rapor etmek veya yayımlamak, yapılmamış bir araştırmayı yapılmış gibi göstermek,

Tekrar yayım (Dublikasyon): Bir araştırmanın sonuçlarını, ilk yayınlandığı derginin editöründen izin almaksızın başka dergide tekrar yayınlamak,

Dilimleme: Bir araştırmanın sonuçlarını araştırmanın bütünlüğünü bozacak şekilde, uygun olmayan biçimde parçalara ayırarak ve birbirine atıf yapmadan çok sayıda yayın yaparak doçentlik sınavı değerlendirmelerinde ve akademik terfilerde ayrı eserler olarak sunmak,

Haksız yazarlık: Aktif katkısı olmayan kişileri yazarlar arasına dâhil etmek, aktif katkısı olan kişileri yazarlar arasına dâhil etmemek, yazar sıralamasını gerekçesiz ve uygun olmayan bir biçimde değiştirmek, aktif katkısı olanların isimlerini yayım sırasında veya sonraki baskılarda eserden çıkarmak, aktif katkısı olmadığı halde nüfuzunu kullanarak ismini yazarlar arasına dâhil ettirmek,

Diğer etik ihlali türleri: Destek alınarak yürütülen araştırmaların yayınlarında destek veren kişi, kurum veya kuruluşlar ile onların araştırmadaki katkılarını açık bir biçimde belirtmemek, insan ve hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalarda etik kurallara uymamak, yayınlarında hasta haklarına saygı göstermemek, hakem olarak incelemek üzere görevlendirildiği bir eserde yer alan bilgileri yayınlanmadan önce başkalarıyla paylaşmak, bilimsel araştırma için sağlanan veya ayrılan kaynakları, mekânları, imkânları ve cihazları amaç dışı kullanmak, tamamen dayanaksız, yersiz ve kasıtlı etik ihlali suçlamasında bulunmak.

YAYIN POLİTİKASI

1. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 1995 yılında yayın hayatına başlamış bir bilimsel araştırma dergisidir. Dergimiz, mühendislik ve mimarlık bilimleri, tarım ve orman bilimleri ve temel bilimler alanlarında düzenli olarak Nisan, Ağustos ve Aralık aylarında yılda üç sayı yayımlanan ulusal hakemli bir dergidir.

2. Dergimizde Türkçe ve İngilizce yazılmış Araştırma Makalesi, Teknik Not ve Derlemeler yayımlanır.

3. Yayımlanmak üzere gönderilen makalelerin herhangi bir yerde yayımlanmamış veya yayımlanmak üzere herhangi bir dergiye gönderilmemiş olması zorunludur. On yıldan eski çalışmalar değerlendirmeye alınmaz.

4. Dergiye yayınlanmak üzere gönderilen bir araştırma makalesi; Başlık, Türkçe ve İngilizce Özet, Giriş, Materyal ve Yöntem, Bulgular, Tartışma ve Sonuç ve Kaynaklar ana başlıkları altında hazırlanmalıdır. Bulgular ve Tartışma kısmı birlikte de yazılabilir.

5. Araştırma Makalesi 2500-5000, Derleme 4.000-7000 ve Teknik Not 1000-2500 kelime sayısı sınırları içerisinde olmalıdır.

6. Derlemeler bilimsel dergilerde yayınlanmış bilimsel yazıların, çalışmaların veya güncel gelişmelerin belirtilen konuda yoğun çalışmaları bulunan deneyimli yazarlarca (sorumlu yazarın derleme konusu ile ilgili Uluslararası hakemli dergilerde en az 5 özgün makaleye sahip olması şartı aranır) yapılan bir sentezi, yorumu ve durum değerlendirmesi şeklinde olmalıdır. Her sayıda en fazla o sayıda basılan makale sayısının en fazla % 20’si kadar derlemeye yer verilir.

7. Araştırma makalesi olarak dergimize gönderilen çalışmalar lisansüstü tezlerden üretilmiş ise bu durum ilk sayfada dipnot olarak verilmelidir.

8. Dergimiz Açık Kaynak Yayın Politikasını benimsemektedir.

9. Dergimizde yayınlanacak makalelerin bilimsel etik kuralları içerisinde olması gerekmektedir. Makaleler, uluslararası kabul görmüş bilim etik kurallarına uygun olarak hazırlanmalıdır.

10. Etik Kurul Raporu gerekli hallerde, raporun bir kopyası metin ile birlikte gönderilmelidir. Etik kurul izni gerektiren çalışmalar aşağıdaki gibidir:

Anket, mülakat, odak grup çalışması, gözlem, deney, görüşme teknikleri kullanılarak katılımcılardan veri toplanmasını gerektiren nitel ya da nicel yaklaşımlarla yürütülen her türlü araştırmalar

İnsan ve hayvanların (materyal/veriler dahil) deneysel ya da diğer bilimsel amaçlarla kullanılması,

İnsanlar üzerinde yapılan klinik araştırmalar,

Hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalar,

Kişisel verilerin korunması kanunu gereğince retrospektif çalışmalar,

Ayrıca;

Olgu sunumlarında “Aydınlatılmış onam formu”nun alındığının belirtilmesi,

Başkalarına ait ölçek, anket, fotoğrafların kullanımı için sahiplerinden izin alınması ve belirtilmesi,

Kullanılan fikir ve sanat eserleri için telif hakları düzenlemelerine uyulduğunun belirtilmesi

11. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisine gönderilen makaleler intihal raporu Turnitin ve/veya iThenticate yazılımı aracılığıyla kontrol edilir. Makalenin Benzerlik İndeksi (SI) % 20; Her bir benzerlik oranı (alıntı yapılan her bir kaynak) ise % 5'i geçmemelidir. Benzerlik indeksi belirtilen düzeylerin üzerinde ise makale reddedilir. İntihal, makalenin yayınlanmasından sonra ispatlanırsa, o makale derhal web sitesinden çekilecek ve kaldırılacaktır ve ilgili yazar/yazarlar, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisine beş yıl süre ile makale gönderemeyeceklerdir.

12. Makalede yer alan tüm yazarlar, çalışmalarının yayın haklarını Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi’ne verdiklerine dair Telif Hakları Formu’nu imzalamalıdırlar. Telif Hakkı Formu yazarlar tarafından gönderilmediği sürece çalışma değerlendirmeye alınmaz.

13. Değerlendirme süreci tamamlanan makaleler, geliş tarihi dikkate alınarak yayımlanır. Makaleler yayına hazır hale geldikleri andan itibaren yayınlanması planlanan ilk sayıya eklenirler; ancak tüm makaleler tamamlandıktan sonra ilgili sayı toplu halde yayınlanır.

14. Mizanpaj çalışması sırasında yazar(lar)a gönderilecek olan kontrol ve düzeltme amaçlı gönderilere (matbaa provası), belirtilen sürelerde cevap verilmelidir. Belirtilen sürelerde cevap vermeyen yazar(lar)ın makaleleri bir sonraki sayıda değerlendirilmek üzere ötelenir.

15. Basımına karar verilen eserde ekleme ve çıkarma yapılamaz. Bir yazarın aynı sayıda ilk isim olarak bir (1), ilk isim olmadan da bir (1) eseri olmak üzere en en fazla iki eseri basılabilir. Yayınlanan eserin tüm sorumluluğu yazar(lar)ına aittir.

Yazım kuralları

1. Dergimizde yayımlanmak üzere gönderilen eserler dergi yazım kurallarına göre hazırlanmalıdır. Yazım ilkelerine uygun olmayan çalışmalar hakem değerlendirme sürecine alınmadan yazarlara iade edilir. YAZIM KURALLARI VE İLGİLİ ŞABLON İÇİN TIKLAYINIZ.

2. Dergimizde yazım dili Türkçe ve/veya İngilizce olup makale metni anlaşılabilir, yalın ve akıcı bir tarzda ilgili alandaki teknik ifadelerle kaleme alınmalıdır. Gereksiz ve çok bilinen bilgilerden ve gereksiz kaynaklardan kaçınılmalıdır ve daha önce yayınlanmış veri, formül ve sonuçlara atıf yapılarak alıntı yapılmalıdır. Zorunlu ya da istisnai haller dışında 15 yıldan eski kaynak kullanılmamalıdır. Kaynak sayısı her 1000 kelime için 10 adetten fazla olmamalıdır.

3. Makalede isim kısaltmaları " Web of Science Kısaltmaları " kullanılarak yapılmalıdır. Makaleye özgü veya ilgili alanda kullanılan kısaltmalar, ilk geçen yerde parantezde belirtilmelidir. Tüm makalelerde SI (International Systeme of Units) ölçü birimleri ve ondalık kesir olarak nokta kullanılmalıdır (1,25 yerine 1.25 gibi).

4. Baskı için, resimlerin kaliteli kopyaları (JPG veya TIFF formatında 300 dpi) ek dosya olarak gönderilmelidir.

5. Dergi yazım kuralları aynı zamanda baskı formatıdır. Bu nedenle yazım kurallarının yazarlarca dikkatle uygulanması gerekmektedir. Yazım kurallarına uygun olmayan makaleler, yazarlara geri gönderilecektir.

6. Makalede APA 6. sürüm kaynak yazım yöntemi kullanılmalıdır.