Alman Hamamböceği’nin (Blatella germanica L.) Alpha-cypermethrin’e Karşı Direnç Düzeyinin Belirlenmesi
Öz
Bu çalışma, Alman hamamböceği (Blattella germanica) popülasyonlarının alpha-cypermethrin’e karşı direnç düzeylerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, biri insektisit maruziyeti olmayan laboratuvar kökenli duyarlı popülasyon ile Ankara’nın Altındağ ve Çankaya ilçelerinden toplanan yerel popülasyonlardan alınan örnekler kullanılmıştır. Hamamböceklerine topikal uygulama yöntemiyle farklı dozlarda (1–100 ng/µL) alpha-cypermethrin uygulanmış, bireyler knock-down (baygınlık) ve ölüm oranları açısından 30. dakika ile 24 saat boyunca gözlemlenmiştir. Sonuçlar, duyarlı popülasyonun düşük dozlarda hızlı knock-down ve ölüm yanıtı verdiğini; buna karşın Çankaya ve özellikle Altındağ popülasyonlarının daha yüksek direnç sergilediğini ortaya koymuştur. Probit analizine göre, duyarlı popülasyonun LD₅₀ değeri 1.64 ng/µL iken, Çankaya ve Altındağ popülasyonlarının LD₅₀ değerleri sırasıyla 16.32 ng/µL ve 28.43 ng/µL olarak hesaplanmıştır. Bu bulgular, B. germanica popülasyonlarında alpha-cypermethrin’e karşı belirgin bir direnç gelişimi olduğunu ve farklı yerel popülasyonlar arasında direnç düzeylerinin değişiklik gösterdiğini ortaya koymaktadır. Çalışma, vektör kontrolünde insektisit rotasyonu ve entegre mücadele yaklaşımlarının önemine işaret etmektedir.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Bu çalışma, laboratuvar koşullarında Blattella germanica L. popülasyonları üzerinde gerçekleştirilmiştir. Söz konusu tür zararlı bir böcek olup hayvan etik düzenlemeleri kapsamında bulunmadığından, etik kurul onayı alınmasına gerek yoktur. The authors declare that the material and methods used do not require ethics committee approval and/or any legal or special permission. The authors declare that they have adhered to research and publication ethics throughout this process.
Destekleyen Kurum
Yok
Proje Numarası
YOK
Teşekkür
Yok
Kaynakça
- Ahamad, A., & Kumar, J. (2023). Pyrethroid pesticides: An overview on classification, toxicological assessment and monitoring. Journal of Hazardous Materials Advances, 10, 100284. https://doi.org/10.1016/j.hazadv.2023.100284
- Arıkan, Z. Y. (2023). Molecular characterization of permethrin resistance in Blattella germanica populations in Ankara (PhD), Ankara University, Institute of Science and Technology, Ankara, Turkey.
- Bonnefoy, X., Kampen, H., & Sweeney, K. (2008). Public health significance of urban pests. World Health Organization Regional Office for Europe. https://iris.who.int/handle/10665/107363
- Burgess, N. R. H., McDermott, S. N., & Whiting, A. (1973). Aerobic bacteria occurring in the hind gut of the cockroach, Blatta orientalis. The Journal of Hygiene, 71(1), 1–7. https://doi.org/10.1017/S0022172400046155
- Carson, R. (2011). Silent spring (Ç. Güler, Trans.). Palme Publishing. (Original work published 1962).
- Casida, J. E., & Quistad, G. B. (1998). Golden age of insecticide research: Past, present, or future? Annual Review of Entomology, 43(1), 1–16. https://doi.org/10.1146/annurev.ento.43.1.1
- Chang, K. S., Shin, E. H., Jung, J. S., Park, C., & Ahn, Y. J. (2010). Monitoring for insecticide resistance in field-collected populations of Blattella germanica (Blattaria: Blattellidae). Journal of Asia-Pacific Entomology, 13(4), 309–312. https://doi.org/10.1016/j.aspen.2010.05.008
- Dashti, K., Gholizadeh, S., Zaim, M., Baniardalani, M., & Basseri, H. (2024). Susceptibility status of several field-collected German cockroaches (Blattella germanica) to a pyrethroid insecticide and molecular detection of knockdown resistance (kdr). Iranian Journal of Public Health, 53(4), 957–966. https://doi.org/10.18502/ijph.v53i4.15573
- DeVries, Z. C., Santangelo, R. G., Crissman, J., Suazo, A., Kakumanu, M. L., & Schal, C. (2019). Pervasive resistance to pyrethroids in German cockroaches (Blattodea: Ectobiidae) related to lack of efficacy of total release foggers. Journal of Economic Entomology, 112(5), 2295–2301. https://doi.org/10.1093/jee/toz120
- Fardisi, M., Gondhalekar, A. D., Ashbrook, A. R., & Scharf, M. E. (2019). Rapid evolutionary responses to insecticide resistance management interventions by the German cockroach (Blattella germanica L.). Scientific Reports, 9(1), 8292. https://doi.org/10.1038/s41598-019-44296-y
- Fazeli-Dinan, M., Habibi, A., Haghi, S. F. M., Nikookar, S. H., Yazdani-Charati, J., & Enayati, A. (2022). Determination of susceptibility levels of three different cockroach species including hospitals German cockroach, Blattella germanica L. (Blattodea: Blattellidae), to common insecticides, cypermethrin, propoxur and fenitrothion. International Journal of Health Sciences, 16(4), 13-21.
- Ffrench-Constant, R. H., & Benedict, M. Q. (2000). Resistance genes as candidates for insect transgenesis. In C. James & N. A. James (Eds.), Insect transgenesis methods and applications (pp. 109–121). CRC Press
- Finney, D. J. (1971). Probit analysis (3rd ed.). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1002/jps.2600600940 Gajendiran, A., & Abraham, J. (2018). An overview of pyrethroid insecticides. Frontiers in Biology, 13(2), 79–90. https://doi.org/10.1007/s11515-018-1489-z
- Garey, J., & Wolff, M. S. (1998). Estrogenic and antiprogestagenic activities of pyrethroid insecticides. Biochemical and Biophysical Research Communications, 251(3), 855–859. https://doi.org/10.1006/bbrc.1998.9569OUCI+4
- Geng, D., Yu, H., Zhao, T., & Li, C. (2025). The medical importance of cockroaches as vectors of pathogens: Implications for public health. Zoonoses, 5(1), 982. https://doi.org/10.15212/ZOONOSES-2024-0045
- George, P. G. (1986). The magnitude of the resistance problem. In Pesticide resistance: Strategies and tactics for management (pp. 25–26). National Academy Press.
- González-Morales, M. A., DeVries, Z. C., Santangelo, R. G., Kakumanu, M. L., & Schal, C. (2022). Multiple mechanisms confer fipronil resistance in the German cockroach: Enhanced detoxification and Rdl mutation. Journal of Medical Entomology, 59(5), 1721–1731. https://doi.org/10.1093/jme/tjac100
- Gordon, J. M., Eva, M. J., Gaire, S., Appel, A. G., & DeVries, Z. C. (2024). Common consumer residual insecticides lack efficacy against insecticide-susceptible and resistant populations of the German cockroach (Blattodea: Ectobiidae). Journal of Economic Entomology, 117(5), 2051–2059. https://doi.org/10.1093/jee/toae158
- Gosselin, R. E., Smith, R. P., Hodge, H. C., & Braddock, J. E. (1984). Clinical toxicology of commercial products (Vol. 1085). Williams & Wilkins.
- Gutierrez, A. C., García, J. J., Alzogaray, R. A., Urrutia, M. I., & López Lastra, C. C. (2014). Susceptibility of different life stages of Blattella germanica (Blattodea: Blattellidae) and Periplaneta fuliginosa (Blattodea: Blattidae) to entomopathogenic fungi. International Journal of Current Microbiology and Applied Sciences, 3(12), 614–621. https://sedici.unlp.edu.ar/handle/10915/93208
- Gyawali, K. (2018). Pesticide uses and its effects on public health and environment. Journal of Health Promotion, 6, 28–36. https://doi.org/10.3126/jhp.v6i0.21801OUCI+4
- Hille, B. (1978). Ionic channels in excitable membranes. Current problems and biophysical approaches. Biophysical Journal, 22(2), 283-294.
- Kemabonta, K. A., & Amadi, G. (2014). The comparative insecticidal and residual efficacy of sniper and alpha cypermethrin in the control of Blattella germanica (L.) (Dictyoptera: Blattellidae) infestation. African Journal of Environmental Science and Technology, 8(5), 274–282. https://doi.org/10.5897/AJEST2014.1690
- Laskowski, D. A. (2002). Physical and chemical properties of pyrethroids. Reviews of Environmental Contamination and Toxicology, 174, 49–170. https://doi.org/10.1007/978-1-4757-4260-2_3 Europe PMC
- Lee, S. H., Choe, D. H., Scharf, M. E., Rust, M. K., & Lee, C. Y. (2022). Combined metabolic and target-site resistance mechanisms confer fipronil and deltamethrin resistance in field-collected German cockroaches (Blattodea: Ectobiidae). Pesticide Biochemistry and Physiology, 184, 105123. https://doi.org/10.1016/j.pestbp.2022.105123
- Limoee, M., Enayati, A. A., Khassi, K., Salimi, M., & Ladonni, H. (2011). Insecticide resistance and synergism of three field‑collected strains of the German cockroach, Blattella germanica (L.) (Dictyoptera: Blattellidae), from hospitals in Kermanshah, Iran. Tropical Biomedicine, 28(1), 111–118.
- Matthews, G. A. (2018). A history of pesticides. CABI, 272 p., Walingford, UK.
- Miyazaki, M., Ohyama, K., Dunlap, D. Y., & Matsumura, F. (1996). Cloning and sequencing of the para-type sodium channel gene from susceptible and kdr-resistant German cockroaches (Blattella germanica) and house fly (Musca domestica). Molecular and General Genetics MGG, 252(1), 61–68. https://doi.org/10.1007/BF02173205
- Müller, G., Paskewitz, S., & Koganemaru, R. (2020). Topical application bioassay to quantify insecticide toxicity for mosquitoes and fruit flies. Journal of Visualized Experiments, (159), e63391. https://doi.org/10.3791/63391
- Öz, E. (2018). Investigation of resistance levels to synthetic pyrethroids in German and American cockroach populations in Antalya (PhD), Akdeniz University, Faculty of Science, Department of Biology, Antalya, Turkey.
- Rosenstreich, D. L., Eggleston, P., Kattan, M., Baker, D., Slavin, R. G., Gergen, P., & Malveaux, F. (1997). The role of cockroach allergy and exposure to cockroach allergen in causing morbidity among inner-city children with asthma. New England Journal of Medicine, 336(19), 1356–1363. https://doi.org/10.1056/NEJM199705083361904
- Salazar, M., Agnew, J. L., & Romero, A. (2024). Comparative efficacy of pyrethroid-based paints against Turkestan cockroaches. Insects, 15(3), 171. https://doi.org/10.3390/insects15030171
- Sheih, A. (2015). Mechanisms regulating allergic sensitization to cockroach allergen (Doctoral dissertation, University of Washington). University of Washington Digital Repository. https://digital.lib.washington.edu/researchworks/items/5e41350b-c6c4-4b01-beee-1f960d320bd4
- Sparks, T. C., & Nauen, R. (2015). IRAC: Mode of action classification and insecticide resistance management. Pesticide Biochemistry and Physiology, 121, 122–128. https://doi.org/10.1016/j.pestbp.2014.11.014
- Syed, A. (2024). Pests and pest resistance development: How overuse of pesticides contributes to the evolution of plant pests. Journal of Plant Biochemistry & Physiology, 13(2), Article 349.
- Umeda, K., Yano, T., & Hirano, M. (1988). Pyrethroid-resistance mechanism in German cockroach, Blattella germanica (Orthoptera: Blattellidae). Applied Entomology and Zoology, 23(4), 373–380. https://doi.org/10.1303/aez.23.373
- Valles, S. M., Koehler, P. G., & Brenner, R. J. (1999). Comparative insecticide susceptibility and detoxification enzyme activities among pestiferous Blattodea. Comparative Biochemistry and Physiology Part C: Pharmacology, Toxicology and Endocrinology, 124(3), 227–232.
- Valmorbida, I., Hohenstein, J. D., Coates, B. S., Bevilaqua, J. G., Menger, J., Hodgson, E. W., ... & O’Neal, M. E. (2022). Association of voltage-gated sodium channel mutations with field-evolved pyrethroid resistant phenotypes in soybean aphid and genetic markers for their detection. Scientific Reports, 12(1), 12020. https://doi.org/10.1038/s41598-022-16366-1
- Wei, Y., Appel, A. G., Moar, W. J., & Liu, N. (2001). Pyrethroid resistance and cross‐resistance in the German cockroach, Blattella germanica (L). Pest Management Science, 57(11), 1055–1059. https://doi.org/10.1002/ps.383
- World Health Organization. (2001). Safe and effective use of household insecticide products: Guide for the production of educational and training materials. World Health Organization. https://www.who.int/publications-detail-redirect/who-cds-cpc-whopes-99.1
- World Health Organization. (2013). Test procedures for insecticide resistance monitoring in malaria vector mosquitoes (vi, 30 pp.). World Health Organization. https://iris.who.int/handle/10665/80139
- World Health Organization. Division of Vector Biology and Control. (1985). Vector control series: Training and information guide—Cockroaches (VBC/TS/85.4, 37 pp.). World Health Organization. https://iris.who.int/handle/10665/60742
- Worthing, C. R., & Walker, S. B. (Eds.). (1987). The Pesticide Manual: A World Compendium (8th ed., xix + 1081 pp.). British Crop Protection Council.
- Yu, J.-J., Ranabhat, S., & Wang, C. (2023). Insecticide resistance of Cimex lectularius L. populations and the performance of selected neonicotinoid‑pyrethroid mixture sprays and an inorganic dust. Insects, 14(2), 133. https://doi.org/10.3390/insects14020133
- Zacharia, J. T. (2011). Identity, physical and chemical properties of pesticides. In M. Stoytcheva (Ed.), Pesticides in the modern world – trends in pesticides analysis (pp. 1–8). IntechOpen. https://doi.org/10.5772/17513
- Zhai, J., & Robinson, W. H. (1991). Pyrethroid resistance in a field population of German cockroach, Blattella germanica (L.). Medical Entomology and Zoology, 42(3), 241–244. https://doi.org/10.7601/mez.42.2
Öz
This study aims to determine the resistance levels of German cockroach (Blattella germanica) populations to alpha-cypermethrin. A susceptible laboratory-origin population with no insecticide exposure and local populations collected from the Altındağ and Çankaya districts of Ankara were used. Alpha-cypermethrin was applied to the cockroaches at different doses (1–100 ng/µL) by topical application, and individuals were monitored for knock-down and mortality rates between 30 min and 24 h post-treatment. The results revealed that the susceptible population exhibited rapid knock-down and mortality responses at low doses, whereas the Çankaya and especially the Altındağ populations exhibited increased resistance. According to probit analysis, the LD₅₀ value of the susceptible population was calculated as 1.64 ng/, while the LD₅₀ values for the Çankaya and Altındağ populations were 16.32 ng/µL and 28.43 ng/µL, respectively. These findings indicate a significant development of resistance to alpha-cypermethrin in B. germanica populations and reveal variation in resistance levels among different local populations. The study emphasizes the importance of insecticide rotation and integrated control strategies in pest management programs.
Anahtar Kelimeler
Vector control Cockroach Pyrethroid probit Resistance Ankara
Etik Beyan
The study was conducted on Blattella germanica L. populations under laboratory conditions. As this species is a pest insect and not subject to animal ethics regulations, ethics committee approval was not required. The authors declare that the material and methods used do not require ethics committee approval and/or any legal or special permission. The authors declare that they have adhered to research and publication ethics throughout this process.
Destekleyen Kurum
None
Proje Numarası
YOK
Teşekkür
None
Kaynakça
- Ahamad, A., & Kumar, J. (2023). Pyrethroid pesticides: An overview on classification, toxicological assessment and monitoring. Journal of Hazardous Materials Advances, 10, 100284. https://doi.org/10.1016/j.hazadv.2023.100284
- Arıkan, Z. Y. (2023). Molecular characterization of permethrin resistance in Blattella germanica populations in Ankara (PhD), Ankara University, Institute of Science and Technology, Ankara, Turkey.
- Bonnefoy, X., Kampen, H., & Sweeney, K. (2008). Public health significance of urban pests. World Health Organization Regional Office for Europe. https://iris.who.int/handle/10665/107363
- Burgess, N. R. H., McDermott, S. N., & Whiting, A. (1973). Aerobic bacteria occurring in the hind gut of the cockroach, Blatta orientalis. The Journal of Hygiene, 71(1), 1–7. https://doi.org/10.1017/S0022172400046155
- Carson, R. (2011). Silent spring (Ç. Güler, Trans.). Palme Publishing. (Original work published 1962).
- Casida, J. E., & Quistad, G. B. (1998). Golden age of insecticide research: Past, present, or future? Annual Review of Entomology, 43(1), 1–16. https://doi.org/10.1146/annurev.ento.43.1.1
- Chang, K. S., Shin, E. H., Jung, J. S., Park, C., & Ahn, Y. J. (2010). Monitoring for insecticide resistance in field-collected populations of Blattella germanica (Blattaria: Blattellidae). Journal of Asia-Pacific Entomology, 13(4), 309–312. https://doi.org/10.1016/j.aspen.2010.05.008
- Dashti, K., Gholizadeh, S., Zaim, M., Baniardalani, M., & Basseri, H. (2024). Susceptibility status of several field-collected German cockroaches (Blattella germanica) to a pyrethroid insecticide and molecular detection of knockdown resistance (kdr). Iranian Journal of Public Health, 53(4), 957–966. https://doi.org/10.18502/ijph.v53i4.15573
- DeVries, Z. C., Santangelo, R. G., Crissman, J., Suazo, A., Kakumanu, M. L., & Schal, C. (2019). Pervasive resistance to pyrethroids in German cockroaches (Blattodea: Ectobiidae) related to lack of efficacy of total release foggers. Journal of Economic Entomology, 112(5), 2295–2301. https://doi.org/10.1093/jee/toz120
- Fardisi, M., Gondhalekar, A. D., Ashbrook, A. R., & Scharf, M. E. (2019). Rapid evolutionary responses to insecticide resistance management interventions by the German cockroach (Blattella germanica L.). Scientific Reports, 9(1), 8292. https://doi.org/10.1038/s41598-019-44296-y
- Fazeli-Dinan, M., Habibi, A., Haghi, S. F. M., Nikookar, S. H., Yazdani-Charati, J., & Enayati, A. (2022). Determination of susceptibility levels of three different cockroach species including hospitals German cockroach, Blattella germanica L. (Blattodea: Blattellidae), to common insecticides, cypermethrin, propoxur and fenitrothion. International Journal of Health Sciences, 16(4), 13-21.
- Ffrench-Constant, R. H., & Benedict, M. Q. (2000). Resistance genes as candidates for insect transgenesis. In C. James & N. A. James (Eds.), Insect transgenesis methods and applications (pp. 109–121). CRC Press
- Finney, D. J. (1971). Probit analysis (3rd ed.). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1002/jps.2600600940 Gajendiran, A., & Abraham, J. (2018). An overview of pyrethroid insecticides. Frontiers in Biology, 13(2), 79–90. https://doi.org/10.1007/s11515-018-1489-z
- Garey, J., & Wolff, M. S. (1998). Estrogenic and antiprogestagenic activities of pyrethroid insecticides. Biochemical and Biophysical Research Communications, 251(3), 855–859. https://doi.org/10.1006/bbrc.1998.9569OUCI+4
- Geng, D., Yu, H., Zhao, T., & Li, C. (2025). The medical importance of cockroaches as vectors of pathogens: Implications for public health. Zoonoses, 5(1), 982. https://doi.org/10.15212/ZOONOSES-2024-0045
- George, P. G. (1986). The magnitude of the resistance problem. In Pesticide resistance: Strategies and tactics for management (pp. 25–26). National Academy Press.
- González-Morales, M. A., DeVries, Z. C., Santangelo, R. G., Kakumanu, M. L., & Schal, C. (2022). Multiple mechanisms confer fipronil resistance in the German cockroach: Enhanced detoxification and Rdl mutation. Journal of Medical Entomology, 59(5), 1721–1731. https://doi.org/10.1093/jme/tjac100
- Gordon, J. M., Eva, M. J., Gaire, S., Appel, A. G., & DeVries, Z. C. (2024). Common consumer residual insecticides lack efficacy against insecticide-susceptible and resistant populations of the German cockroach (Blattodea: Ectobiidae). Journal of Economic Entomology, 117(5), 2051–2059. https://doi.org/10.1093/jee/toae158
- Gosselin, R. E., Smith, R. P., Hodge, H. C., & Braddock, J. E. (1984). Clinical toxicology of commercial products (Vol. 1085). Williams & Wilkins.
- Gutierrez, A. C., García, J. J., Alzogaray, R. A., Urrutia, M. I., & López Lastra, C. C. (2014). Susceptibility of different life stages of Blattella germanica (Blattodea: Blattellidae) and Periplaneta fuliginosa (Blattodea: Blattidae) to entomopathogenic fungi. International Journal of Current Microbiology and Applied Sciences, 3(12), 614–621. https://sedici.unlp.edu.ar/handle/10915/93208
- Gyawali, K. (2018). Pesticide uses and its effects on public health and environment. Journal of Health Promotion, 6, 28–36. https://doi.org/10.3126/jhp.v6i0.21801OUCI+4
- Hille, B. (1978). Ionic channels in excitable membranes. Current problems and biophysical approaches. Biophysical Journal, 22(2), 283-294.
- Kemabonta, K. A., & Amadi, G. (2014). The comparative insecticidal and residual efficacy of sniper and alpha cypermethrin in the control of Blattella germanica (L.) (Dictyoptera: Blattellidae) infestation. African Journal of Environmental Science and Technology, 8(5), 274–282. https://doi.org/10.5897/AJEST2014.1690
- Laskowski, D. A. (2002). Physical and chemical properties of pyrethroids. Reviews of Environmental Contamination and Toxicology, 174, 49–170. https://doi.org/10.1007/978-1-4757-4260-2_3 Europe PMC
- Lee, S. H., Choe, D. H., Scharf, M. E., Rust, M. K., & Lee, C. Y. (2022). Combined metabolic and target-site resistance mechanisms confer fipronil and deltamethrin resistance in field-collected German cockroaches (Blattodea: Ectobiidae). Pesticide Biochemistry and Physiology, 184, 105123. https://doi.org/10.1016/j.pestbp.2022.105123
- Limoee, M., Enayati, A. A., Khassi, K., Salimi, M., & Ladonni, H. (2011). Insecticide resistance and synergism of three field‑collected strains of the German cockroach, Blattella germanica (L.) (Dictyoptera: Blattellidae), from hospitals in Kermanshah, Iran. Tropical Biomedicine, 28(1), 111–118.
- Matthews, G. A. (2018). A history of pesticides. CABI, 272 p., Walingford, UK.
- Miyazaki, M., Ohyama, K., Dunlap, D. Y., & Matsumura, F. (1996). Cloning and sequencing of the para-type sodium channel gene from susceptible and kdr-resistant German cockroaches (Blattella germanica) and house fly (Musca domestica). Molecular and General Genetics MGG, 252(1), 61–68. https://doi.org/10.1007/BF02173205
- Müller, G., Paskewitz, S., & Koganemaru, R. (2020). Topical application bioassay to quantify insecticide toxicity for mosquitoes and fruit flies. Journal of Visualized Experiments, (159), e63391. https://doi.org/10.3791/63391
- Öz, E. (2018). Investigation of resistance levels to synthetic pyrethroids in German and American cockroach populations in Antalya (PhD), Akdeniz University, Faculty of Science, Department of Biology, Antalya, Turkey.
- Rosenstreich, D. L., Eggleston, P., Kattan, M., Baker, D., Slavin, R. G., Gergen, P., & Malveaux, F. (1997). The role of cockroach allergy and exposure to cockroach allergen in causing morbidity among inner-city children with asthma. New England Journal of Medicine, 336(19), 1356–1363. https://doi.org/10.1056/NEJM199705083361904
- Salazar, M., Agnew, J. L., & Romero, A. (2024). Comparative efficacy of pyrethroid-based paints against Turkestan cockroaches. Insects, 15(3), 171. https://doi.org/10.3390/insects15030171
- Sheih, A. (2015). Mechanisms regulating allergic sensitization to cockroach allergen (Doctoral dissertation, University of Washington). University of Washington Digital Repository. https://digital.lib.washington.edu/researchworks/items/5e41350b-c6c4-4b01-beee-1f960d320bd4
- Sparks, T. C., & Nauen, R. (2015). IRAC: Mode of action classification and insecticide resistance management. Pesticide Biochemistry and Physiology, 121, 122–128. https://doi.org/10.1016/j.pestbp.2014.11.014
- Syed, A. (2024). Pests and pest resistance development: How overuse of pesticides contributes to the evolution of plant pests. Journal of Plant Biochemistry & Physiology, 13(2), Article 349.
- Umeda, K., Yano, T., & Hirano, M. (1988). Pyrethroid-resistance mechanism in German cockroach, Blattella germanica (Orthoptera: Blattellidae). Applied Entomology and Zoology, 23(4), 373–380. https://doi.org/10.1303/aez.23.373
- Valles, S. M., Koehler, P. G., & Brenner, R. J. (1999). Comparative insecticide susceptibility and detoxification enzyme activities among pestiferous Blattodea. Comparative Biochemistry and Physiology Part C: Pharmacology, Toxicology and Endocrinology, 124(3), 227–232.
- Valmorbida, I., Hohenstein, J. D., Coates, B. S., Bevilaqua, J. G., Menger, J., Hodgson, E. W., ... & O’Neal, M. E. (2022). Association of voltage-gated sodium channel mutations with field-evolved pyrethroid resistant phenotypes in soybean aphid and genetic markers for their detection. Scientific Reports, 12(1), 12020. https://doi.org/10.1038/s41598-022-16366-1
- Wei, Y., Appel, A. G., Moar, W. J., & Liu, N. (2001). Pyrethroid resistance and cross‐resistance in the German cockroach, Blattella germanica (L). Pest Management Science, 57(11), 1055–1059. https://doi.org/10.1002/ps.383
- World Health Organization. (2001). Safe and effective use of household insecticide products: Guide for the production of educational and training materials. World Health Organization. https://www.who.int/publications-detail-redirect/who-cds-cpc-whopes-99.1
- World Health Organization. (2013). Test procedures for insecticide resistance monitoring in malaria vector mosquitoes (vi, 30 pp.). World Health Organization. https://iris.who.int/handle/10665/80139
- World Health Organization. Division of Vector Biology and Control. (1985). Vector control series: Training and information guide—Cockroaches (VBC/TS/85.4, 37 pp.). World Health Organization. https://iris.who.int/handle/10665/60742
- Worthing, C. R., & Walker, S. B. (Eds.). (1987). The Pesticide Manual: A World Compendium (8th ed., xix + 1081 pp.). British Crop Protection Council.
- Yu, J.-J., Ranabhat, S., & Wang, C. (2023). Insecticide resistance of Cimex lectularius L. populations and the performance of selected neonicotinoid‑pyrethroid mixture sprays and an inorganic dust. Insects, 14(2), 133. https://doi.org/10.3390/insects14020133
- Zacharia, J. T. (2011). Identity, physical and chemical properties of pesticides. In M. Stoytcheva (Ed.), Pesticides in the modern world – trends in pesticides analysis (pp. 1–8). IntechOpen. https://doi.org/10.5772/17513
- Zhai, J., & Robinson, W. H. (1991). Pyrethroid resistance in a field population of German cockroach, Blattella germanica (L.). Medical Entomology and Zoology, 42(3), 241–244. https://doi.org/10.7601/mez.42.2
Ayrıntılar
| Birincil Dil | İngilizce |
|---|---|
| Konular | Ekoloji (Diğer), Omurgasız Biyolojisi |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Proje Numarası | YOK |
| Gönderilme Tarihi | 23 Eylül 2025 |
| Kabul Tarihi | 26 Ocak 2026 |
| Yayımlanma Tarihi | 29 Nisan 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.53433/yyufbed.1789906 |
| IZ | https://izlik.org/JA35YG95AC |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Cilt: 31 |
Amaç ve Kapsam
Dergimiz, fen bilimleri alanında çalışan tüm araştırmacıların deneysel ve teorik bilgilerinin paylaşılmasına, geliştirilmesine ve artırılmasına katkıda bulunmayı ve en son bilimsel gelişmeleri okuyucularına sunmayı amaçlamaktadır.
Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 1995 yılında yayımlanmaya başlamış bilimsel araştırma dergisidir. Dergimizde Türkçe veya İngilizce dilinde yazılmış bilimsel makaleler yayımlanmaktadır. Bu kategorideki makalelerin; üretilen bilginin yeni olması, yeni bir yöntem öne sürmesi ya da daha önce var olan bilgiye yeni bir boyut kazandırmış olması gibi niteliklere sahip olması beklenir. Dergimizde editöre mektup, tartışma, vaka takdimi türündeki yayınlara yer verilmez. Dergimizde 2026 yılı itibari ile derleme makalelere yer verilmeyecektir. Dergimiz 2018 yılından bu yana Nisan, Ağustos ve Aralık aylarında mühendislik ve mimarlık bilimleri, tarım, su ürünleri ve ormancılık bilimleri ile temel bilimler alanlarında düzenli olarak yayınlanmaktadır.
Yazım Kuralları
FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ DERGİSİ
YAYIM İLKELERİ VE YAZIM KURALLARI
Yayım ilkeleri
1. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 1992 yılında yayın hayatına başlamış bir bilimsel araştırma dergisidir. Dergimiz, mühendislik ve mimarlık bilimleri, tarım ve orman bilimleri ve temel bilimler alanlarında düzenli olarak Nisan, Ağustos ve Aralık aylarında yılda üç sayı yayımlanan ulusal hakemli bir dergidir.
2. Dergimizde Türkçe ve İngilizce yazılmış Araştırma Makalesi, Teknik Not ve Derlemeler yayımlanır.
3. Yayımlanmak üzere gönderilen makalelerin herhangi bir yerde yayımlanmamış veya yayımlanmak üzere herhangi bir dergiye gönderilmemiş olması zorunludur. On yıldan eski çalışmalar değerlendirmeye alınmaz.
4. Dergiye yayınlanmak üzere gönderilen bir araştırma makalesi; Başlık, Türkçe ve İngilizce Özet, Giriş, Materyal ve Yöntem, Bulgular, Tartışma ve Sonuç ve Kaynaklar ana başlıkları altında hazırlanmalıdır. Bulgular ve Tartışma kısmı birlikte de yazılabilir.
5. Her sayıda en fazla o sayıda basılan makale sayısının en fazla % 20’si kadar derlemeye yer verilir.
6. Araştırma makalesi olarak dergimize gönderilen çalışmalar lisansüstü tezlerden üretilmiş ise bu durum ilk sayfada dipnot olarak verilmelidir.
7. Dergimiz Açık Kaynak Yayın Politikasını benimsemektedir.
8. Dergimizde yayınlanacak makalelerin bilimsel etik kuralları içerisinde olması gerekmektedir. Makaleler, uluslararası kabul görmüş bilim etik kurallarına uygun olarak hazırlanmalıdır.
9. Etik Kurul Raporu gerekli hallerde, raporun bir kopyası metin ile birlikte gönderilmelidir. Etik kurul izni gerektiren çalışmalar aşağıdaki gibidir:
- Anket, mülakat, odak grup çalışması, gözlem, deney, görüşme teknikleri kullanılarak katılımcılardan veri toplanmasını gerektiren nitel ya da nicel yaklaşımlarla yürütülen her türlü araştırmalar
- İnsan ve hayvanların (materyal/veriler dahil) deneysel ya da diğer bilimsel amaçlarla kullanılması,
- İnsanlar üzerinde yapılan klinik araştırmalar,
- Hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalar,
- Kişisel verilerin korunması kanunu gereğince retrospektif çalışmalar,
- Ayrıca;
- Olgu sunumlarında “Aydınlatılmış onam formu”nun alındığının belirtilmesi,
- Başkalarına ait ölçek, anket, fotoğrafların kullanımı için sahiplerinden izin alınması ve belirtilmesi,
- Kullanılan fikir ve sanat eserleri için telif hakları düzenlemelerine uyulduğunun belirtilmesi
10. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisine gönderilen makaleler intihal raporu Turnitin ve/veya iThenticate yazılımı aracılığıyla kontrol edilir. Makalenin Benzerlik İndeksi (SI) % 20; Her bir benzerlik oranı (alıntı yapılan her bir kaynak) ise % 5'i geçmemelidir. Benzerlik indeksi belirtilen düzeylerin üzerinde ise ilgili yazar/yazarlara makale iade edilir. Bu konuda yeterli düzeltmelerin 10 gün içerisinde yapılmaması halinde makale reddedilir. İntihal, makalenin yayınlanmasından sonra ispatlanırsa, o makale derhal web sitesinden çekilecek ve kaldırılacaktır ve ilgili yazar/yazarlar, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisine beş yıl süre ile makale gönderemeyeceklerdir.
11. Makalede yer alan tüm yazarlar, çalışmalarının yayın haklarını Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi’ne verdiklerine dair Telif Hakları Formu’nu imzalamalıdırlar. Telif Hakkı Formu yazarlar tarafından gönderilmediği sürece çalışma değerlendirmeye alınmaz.
12. Değerlendirme süreci tamamlanan makaleler, geliş tarihi dikkate alınarak yayımlanır. Makaleler yayına hazır hale geldikleri andan itibaren yayınlanması planlanan ilk sayıya eklenirler; ancak tüm makaleler tamamlandıktan sonra ilgili sayı toplu halde yayınlanır.
13. Mizanpaj çalışması sırasında yazar(lar)a gönderilecek olan kontrol ve düzeltme amaçlı gönderilere (matbaa provası), belirtilen sürelerde cevap verilmelidir. Belirtilen sürelerde cevap vermeyen yazar(lar)ın makaleleri bir sonraki sayıda değerlendirilmek üzere ötelenir.
14. Basımına karar verilen eserde ekleme ve çıkarma yapılamaz. Bir yazarın aynı sayıda ilk isim olarak bir (1), ilk isim olmadan da bir (1) eseri olmak üzere en en fazla iki eseri basılabilir. Yayınlanan eserin tüm sorumluluğu yazar(lar)ına aittir.
Yazım kuralları
1. Dergimizde yayımlanmak üzere gönderilen eserler dergi yazım kurallarına göre hazırlanmalıdır.
Yazım ilkelerine uygun olmayan çalışmalar hakem değerlendirme sürecine alınmadan yazarlara iade edilir.
• Dergimize makale gönderirken Başlık Sayfası ve Makale Şablonu ayrı dosyalarda gönderilmeli, makale metnine yazar adları ve çalıştıkları kurum benzeri bilgiler kesinlikle yazılmamalıdır.
Yazar(lar)ın daha önceki çalışmalarına atıf yapılırken, çalışmanın kendilerine ait olduğunu belirten ifadeler kullanılmamalıdır.
Makale Şablonu için TIKLAYINIZ
Başlık Sayfası için TIKLAYINIZ
• Makale dili İngilizce ise
Template için TIKLAYINIZ
Title Page için TIKLAYINIZ
2. Dergimizde yazım dili Türkçe ve/veya İngilizce olup makale metni anlaşılabilir, yalın ve akıcı bir tarzda ilgili alandaki teknik ifadelerle kaleme alınmalıdır.
Gereksiz ve çok bilinen bilgilerden ve gereksiz kaynaklardan kaçınılmalır ve daha önce yayınlanmış veri, formül ve sonuçlara atıf yapılarak alıntı yapılmalıdır.
Zorunlu ya da istisnai haller dışında 15 yıldan eski kaynak kullanılmamalıdır. Kaynak sayısı her 1000 kelime için 10 adetten fazla olmamalıdır.
3. Makalede isim kısaltmaları " Web of Science Kısaltmaları " kullanılarak yapılmalıdır.
• Makaleye özgü veya ilgili alanda kullanılan kısaltmalar, ilk geçen yerde parantezde belirtilmelidir.
• Tüm makalelerde SI (International Systeme of Units) ölçü birimleri ve
• ondalık kesir olarak nokta kullanılmalıdır (1,25 yerine 1.25 gibi).
4. Baskı için, resimlerin kaliteli kopyaları (JPG veya TIFF formatında 300 dpi) ek dosya olarak gönderilmelidir.
5. Dergi yazım kuralları aynı zamanda baskı formatıdır. Bu nedenle yazım kurallarının yazarlarca dikkatle uygulanması gerekmektedir.
Yazım kurallarına uygun olmayan makaleler, yazarlara geri gönderilecektir.
6. Makalede APA 7. sürüm kaynak yazım yöntemi kullanılmalıdır.
Makalelerin Değerlendirilme Süreci
1. Dergimize gönderilen çalışmalar ilk olarak editörler tarafından değerlendirilir. Bu aşamada, derginin amaç ve kapsamına uymayan, Türkçe ve İngilizce olarak dil ve anlatım kuralları açısından zayıf, bilimsel açıdan kritik hatalar içeren, özgün değeri olmayan, istatistik analiz hataları içeren ve yayın politikalarını karşılamayan çalışmalar reddedilir. Reddedilen çalışmaların yazarları, gönderim tarihinden itibaren en geç iki hafta içerisinde bilgilendirilir. Uygun bulunan çalışmalar ise ön değerlendirme için çalışmanın ilgili olduğu alana yönelik bir alan ya da bölüm editörüne gönderilir.
2. Ön değerlendirme sürecinde alan ya da bölüm editörleri çalışmaların, giriş, materyal ve yöntem, bulgular, tartışma ve sonuç bölümlerini dergi yayın politikaları ve kapsamı ile özgünlük açısından ayrıntılı bir şekilde inceler. Bu inceleme sonucunda uygun bulunmayan çalışmalar en geç dört hafta içerisinde bölüm editörü değerlendirme raporu ile birlikte iade edilir.
3. Çalışmalar içeriğine ve hakemlerin uzmanlık alanlarına göre hakemlere gönderilir. Dergimizde makale değerlendirmelerinde kör hakemlik uygulanmaktadır. Makaleleri değerlendiren hakemlerin isimleri yazarlara bildirilmez. Hakemlerin de, yazar isimlerini görmeden makaleleri değerlendirmeleri sağlanır. Eğer makalenin yazar(lar)ı Van Yüzüncü yıl Üniversitesi'nden ise o zaman hakemler mutlaka üniversite dışından atanır. Makalenin yazar(lar)ı üniversite dışından ise hakemler üniversite içinden de atanabilir. Hakem havuzumuz, büyük çoğunluğu üniversite dışından ve yurtdışından olan hakemlerden oluşmaktadır.
4. Hakemlere gönderilen makalelerin 20 gün içerisinde değerlendirilmesi beklenir. Bu sürenin aşılması durumunda editör hakeme hatırlatma yaparak 7 gün ek süre verir. Bu sürenin de aşılması durumunda editör yeni hakem ataması yaparak eski hakemden isteği geri çeker.
5. Makale değerlendirmesinden iki olumlu hakem raporu alan yazı yayınlanmaya hak kazanır. Bir olumlu bir olumsuz hakem raporu alan yazı, üçüncü bir hakeme gönderilir.
6. Hakemlerden gelen görüşler, alan editörü tarafından en geç 2 hafta içerisinde incelenir. Bu inceleme sonucunda alan editörü çalışmaya ilişkin nihai kabul veya ret kararı verir.
7. Hakem önerileri doğrultusunda yeterli görülmeyen makalelere geliştirilmesi hususunda majör (değerlendirme için yeniden gönder) ya da minör (düzeltme gerekli) revizyon kararı verilir. İstenilen seviyeye ulaşmayan ve bilimsel açıdan yeterli görülmeyen makaleler reddedilir.
8. Makale hakkında verilen "değerlendirme için yeniden gönder" veya "düzeltme gerekli" kararından sonra gerekli değişikliklerin yazar tarafından" değerlendirme için yeniden gönder" kararı için 30 gün içerisinde, "düzeltme gerekli" kararı için 15 gün içerisinde yapılması beklenir. Aksi taktirde, makale reddedilir.
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
ETİK İLKELER
Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi,
- Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi (https://www.yok.gov.tr/Sayfalar/Kurumsal/mevzuat/bilimsel-arastirma-ve-etik-yonetmeligi.aspx)
- Helsinki Deklarasyonu (https://www.wma.net/wp-content/uploads/2018/07/DoH-Oct2008.pdf)
- Commitee on Publication Ethics (COPE) (https://publicationethics.org/about/guide)
- WAME (https://www.wame.org/)
temelinde etik görev ve sorumlulukları yerine getirmeyi taahhüt eder.
Yazar ve hakemlerin de bu çerçevede davranmasını bekler.
Dergiye gönderilen makalelerde etik kurul kararı gerektiren klinik ve deneysel insan ve hayvanlar üzerindeki çalışmalar için ayrı ayrı etik kurul onayı alınmış olmalı, bu onay makalede belirtilmeli ve belgelendirilmelidir.
Editör ve yardımcı editörlerin etik sorumlulukları
Dergiye gönderilen çalışmaların önemi, özgün değeri, geçerliliği, anlatımın açıklığı ve derginin amaç ve hedeflerine uygunluğu bakımından değerlendirerek olumlu ya da olumsuz karar vermelidirler. Makaleyi ilk inceleme sonucunda ret etme kararına varırsa yazarlara bunun nedenini açık bir şekilde bildirmekle yükümlüdürler.
Editör ve yardımcıları, dergiye yayınlanmak üzere gönderilen çalışmaların, 15 gün içinde, değerlendirmeye alınıp alınmadığını yazara bildirmelidir. Editör veya yardımcıları gönderilen çalışmaların hangilerinin yayınlanması gerektiğine karar vermekten sorumludur.
Dergiye gönderilen çalışmalar editör veya yardımcıları tarafından öncelikle intihal ihtimaline karşı kontrol edilmelidir. Bu aşamada intihal ihtimali olan çalışmalar, editör veya yardımcıları tarafından reddedilir.
Dergiye gönderilen çalışmalarda yer alan yayınlanmamış yöntem ve bilgiler, yazarların açık yazılı izni olmaksızın hiçbir kimse tarafından kendi çalışması içinde kullanılmamalıdır.
Dergiye gönderilen çalışmalar; yazarların sosyal, kültürel, ekonomik özellikleri ile dini inançları göz önüne alınmaksızın, sadece entelektüel değerleri çerçevesinde değerlendirilmelidir.
Dergiye gönderilen çalışmalar, editör veya yardımcıları tarafından çalışmanın yazarları, hakemleri, yardımcı editörler ve yayıncı dışında hiç kimseye ifşa edilmemelidir.
Makaleleri bilgi uzmanlıklarına uygun olan hakemlere göndermelidirler.
Hakemleri tarafsız, bilimsel ve nesnel bir dille çalışmayı değerlendirmeleri için teşvik etmelidirler.
Hakem havuzunu oluşturmalı ve sürekli güncel tutmalıdırlar. Hakem havuzunda; makaleleri objektif değerlendiren, hakemlik sürecini zamanında yerine getiren, makaleyi yapıcı eleştirilerle değerlendiren ve etik kurallara uygun davranan bilim insanlarının olmasına özen göstermelidirler.
Editör veya yardımcıları tarafından dergiye gönderilen çalışmaların başka bir yazar ve/veya kurum ile çıkar çatışmasının olduğunu tespit etmesi halinde, çalışma yayın/değerlendirme sürecinden çekilmelidir.
Dergiye gönderilen çalışmaların kabulü veya reddi ile ilgili son görüş editöre aittir. Editör çalışmanın özgünlüğü ve önemi gibi hususları dikkate alarak kararını vermelidir.
Editör, dergiye gönderilen çalışmaların kabulü için yazarlara dergideki herhangi bir makaleye veya başka bir çalışmaya atıf yapması konusunda telkinde bulunmamalıdır.
Hakemlerin etik sorumlulukları
Editör veya yardımcıları tarafından kendisine değerlendirme için gönderilen çalışmayı değerlendirme konusunda çalışma ile ilgili yeterli bilgiye sahip olmadığını hisseden ya da ivedi bir değerlendirme yapamayacak durumda olan bir hakem, editörü bu durumdan haberdar ederek değerlendirme görevinden ayrılmalıdır.
Hakemler, gizlilik ilkesine riayet ederek değerlendirmesini yapmalıdır. Editör veya yardımcıları dışındaki kişilere çalışmalar gösterilmemeli ve başkalarıyla çalışma hakkında tartışma yapılmamalıdır.
Hakemler, inceleme sürecinde elde etmiş olduğu ayrıcalıklı bilgi ve fikirleri gizli tutmalı ve kişisel çıkarı için kullanmamalıdır. Ayrıca hakemler, değerlendirmesini yaptığı ve henüz yayınlanmamış çalışmanın verilerinin herhangi bir parçasını kullanmamalıdır.
Hakem eleştirileri nesnel olarak yapılmalıdır. Yazara karşı hiçbir kişisel eleştiri yöneltilmemelidir. Hakemler, fikirlerini açık biçimde destekleyen argümanlarla ifade etmelidir.
Hakemler değerlendirilen çalışmanın daha önce yayınlanmış başka bir çalışma ile arasında esaslı bir benzerlik veya örtüşmeyi tespit etmeleri halinde, durumu editöre iletmelidirler.
Hakemler, yazarı ile aralarında rekabet, işbirliği veya başka türlü ilişki veya bağlantılar bulunduğunu tespit ettiği çalışmaları değerlendirmemelidir.
Yazarların etik sorumlulukları
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi’ne gönderilen makaleler belirtilen çalışma alanlarına uygun özgün çalışmalar olmalıdır.
Yazarlar yayınlanması amacıyla gönderilen makalelerini aynı anda başka bir dergiye gönderemezler. Aynı araştırmayı birden fazla dergide yayınlayamazlar.
Yazarlar çalışmalarına ilişkin verileri etik ilkeler çerçevesinde toplamalıdır. Çalışmanın dayanağını oluşturan ham veriler talep edildiği takdirde yazarlar yayımcı, editör ve hakemlere iletmekle yükümlüdür.
Kaynak listesi belirtilmelidir.
Yayınlanmak amacıyla gönderilen makaleler bilimsel yayın etiğine (intihal, sahtecilik, çarpıtma, tekrar yayın, dilimleme, haksız yazarlık, destekleyen kuruluşu belirtmemek, hayvanlar üzerindeki çalışmalarda etik kurallara uymamak) aykırı olmamalıdır.
Dergiye gönderilen çalışmalar, yeterli düzeyde kaynak bilgisi ve ayrıntı içermelidir. Hileli ve bilinçli yanlış ifadeler etik olmayan durumlara yol açacağından kabul edilemez. Henüz sunulmamış veya savunularak kabul edilmemiş tezler veya çalışmalar, sahibinin izni olmadan kaynak olarak kullanılamaz. Kaynak listesi belirtilmelidir.
Yazarların potansiyel çıkar çatışmaları belirtilmelidir. Yazarlar gönderdikleri çalışmaları destekleyen kuruluşları, finansal kaynakları veya çıkar çatışmasını beyan etmekle yükümlüdür.
Dergiye gönderilen çalışmanın tasarımına, uygulanmasına veya yorumuna katkı sağlayan her kişi, çalışmada belirtilmelidir. Önemli katkıda bulunan tüm katılımcılar ilk yazarı takiben listelenmelidir. Bunun dışındaki kişiler ise çalışmanın “Teşekkür(Acknowledgement)” kısmına ilave edilmelidir.
Yayın sürecinde, ilgili dergi/kurum ile yazışmaları yapan “Sorumlu Yazar” olarak kabul edilir. Sorumlu yazar, yaptığı yazışmaları diğer yazarlarla paylaşmalı, gerekli işlemleri zamanında ve doğru olarak yapmalıdır.
Yazar, dergide yayınlanmış çalışması içerisinde önemli bir yanlışlık veya kusur tespit ederse, bu durumu acil olarak dergi editörüne veya yayıncıya bildirmek ve mevcut yanlışlığın veya kusurun düzeltilmesi için editörle işbirliği yapmak yükümlülüğündedir.
Tüm yazarların makalenin içeriği konusunda sorumluluk aldığı kabul edilir. Bir makalede herhangi bir katkısı olmayan bir kişinin yazar olması etik dışıdır. Aynı şekilde yayına önemli katkısı olan birinin yazarlar arasında yer almaması da etik dışıdır.
Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler
Uydurma: Bir bilimsel araştırma yapılmadan yapılmış gibi veriler uydurmak, bunları rapor etmek veya yayınlamak,
Çarpıtma: Araştırma kayıtları ve elde edilen verileri tahrif etmek, araştırmada kullanılmayan yöntem, cihaz ve materyalleri kullanılmış gibi göstermek, araştırma hipotezine uygun olmayan verileri değerlendirmeye almamak, ilgili teori veya varsayımlara uydurmak için veriler ve/veya sonuçlarla oynamak, destek alınan kişi ve kuruluşların çıkarları doğrultusunda araştırma sonuçlarını tahrif etmek veya şekillendirmek,
İntihal (Aşırma): Başkalarının fikirlerini, yöntemlerini, verilerini, uygulamalarını, yazılarını, şekillerini veya eserlerini sahiplerine bilimsel kurallara uygun biçimde atıf yapmadan kısmen veya tamamen kendi eseriymiş gibi sunmak,
Sahtecilik: Araştırmaya dayanmayan veriler üretmek, sunulan veya yayınlanan eseri gerçek olmayan verilere dayandırarak düzenlemek veya değiştirmek, bunları rapor etmek veya yayımlamak, yapılmamış bir araştırmayı yapılmış gibi göstermek,
Tekrar yayım (Dublikasyon): Bir araştırmanın sonuçlarını, ilk yayınlandığı derginin editöründen izin almaksızın başka dergide tekrar yayınlamak,
Dilimleme: Bir araştırmanın sonuçlarını araştırmanın bütünlüğünü bozacak şekilde, uygun olmayan biçimde parçalara ayırarak ve birbirine atıf yapmadan çok sayıda yayın yaparak doçentlik sınavı değerlendirmelerinde ve akademik terfilerde ayrı eserler olarak sunmak,
Haksız yazarlık: Aktif katkısı olmayan kişileri yazarlar arasına dâhil etmek, aktif katkısı olan kişileri yazarlar arasına dâhil etmemek, yazar sıralamasını gerekçesiz ve uygun olmayan bir biçimde değiştirmek, aktif katkısı olanların isimlerini yayım sırasında veya sonraki baskılarda eserden çıkarmak, aktif katkısı olmadığı halde nüfuzunu kullanarak ismini yazarlar arasına dâhil ettirmek,
Diğer etik ihlali türleri: Destek alınarak yürütülen araştırmaların yayınlarında destek veren kişi, kurum veya kuruluşlar ile onların araştırmadaki katkılarını açık bir biçimde belirtmemek, insan ve hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalarda etik kurallara uymamak, yayınlarında hasta haklarına saygı göstermemek, hakem olarak incelemek üzere görevlendirildiği bir eserde yer alan bilgileri yayınlanmadan önce başkalarıyla paylaşmak, bilimsel araştırma için sağlanan veya ayrılan kaynakları, mekânları, imkânları ve cihazları amaç dışı kullanmak, tamamen dayanaksız, yersiz ve kasıtlı etik ihlali suçlamasında bulunmak.
Ücret Politikası
All expenses of the journal are covered by the Van Yüzüncü Yil University. Processing and publication are free of charge with the journal.
There is no article processing charges or submission fees for any submitted or accepted articles.
Dizinler
Atıf Dizinleri
Diğer Dizinler
Dergi Kurulları
Editör
Yardımcı Editörler
Yayın Kurulu
Dr. Sema Alaçam, İstanbul Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi’nde öğretim üyesi olup Oyun ve Etkileşim Teknolojileri Yüksek Lisans Programı koordinatörüdür. Çalışmaları hesaplamalı tasarım, dijital üretim ve yapay zekâ destekli mimarlık yaklaşımlarına odaklanmaktadır. Doktorasını İTÜ’de tamamlamış; TU Delft, ETH Zürih, University of Oregon ve Université de Versailles Saint-Quentin-en-Yvelines’te araştırmalar yürütmüştür. arfLAB’in kurucu ortaklağıdır.
2025-, Profesör, Tam Zamanlı, Kastamonu Üniversitesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi, Coğrafya Bölümü, Türkiye
Prof. Dr. Selçuk SAĞIR, 1983 yılında Elaziğ’ın Palu ilçesinde doğdu. İlk, Orta ve lise öğrenimini Kovancılar’da tamamladı. 2001 yılında Fırat Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Fizik Bolümünde lisans öğrenimine başladı ve 2005 yılında mezun oldu. Yüksek lisans öğrenimini yine aynı üniversitenin Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalında 2008 yılında tamamladı. 2009 yılında Muş Alparslan Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Fizik Bölümünde araştırma görevlisi olarak göreve başladı. 2013 yılında Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalı Yüksek Enerji ve Plazma Fiziği bilim dalında doktorasını tamamladı. 2013 yılında Yardımcı Doçent, 2018 yılında Doçent ünvanını aldı. 100 e yakın ulusal ve uluslararası bilimsel çalışmasına 300 den fazla atıf yapılmıştır. Uluslararası işbirliği kapsamında projelerde Yürütü ve Araştırmacı olarak görev almıştır.
Between 2010 and 2020, he worked as a full-time faculty member at the Department of Interior Architecture and Environmental Design at Istanbul Kultur University. In 2020, he joined Digital Fabrication Laboratory (DFL) at the Faculty of Architecture of the University of Porto (FAUP) as a Post Doctoral Researcher and completed Post-Doctoral Program in Architecture in 2021. Currently, he is an associate professor at ITU Department of Interior Architecture and a researcher at UPorto (FAUP+DFL/CEAU).
