Research Article

ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİ TÜRKİYE’SİNDE LAİK KÜLTÜR İNŞASININ GRAMSCİAN HEGEMONYA PERSPEKTİFİNDEN ANALİZİ

Volume: 17 September 30, 2026
EN TR

ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİ TÜRKİYE’SİNDE LAİK KÜLTÜR İNŞASININ GRAMSCİAN HEGEMONYA PERSPEKTİFİNDEN ANALİZİ

Abstract

Erken Cumhuriyet dönemi modernleşme sürecini kurumsal ve kültürel olmak üzere iki ana eksen üzerinden okumak mümkündür. Laik temellere dayalı yeni bir ulus ve yeni bir kültür inşa sürecinde getirilen reform programları genel olarak devletin baskı araçlarıyla hayata geçirilmesine rağmen laik kültür inşasında rıza ve kültürel liderlik mekanizmalarının da etkin bir şekilde kullanıldığı görülmektedir. Bu çalışma Türkiye’nin modernleşme sürecini salt yukarıdan aşağı yönlü bir modernleşme süreci olarak değil, rıza ve kültürel liderlik mekanizmaları üzerinden de ele almaktadır. Erken Cumhuriyet döneminde yönetici seçkinlerin laik kültürü nasıl inşa ettikleri ve toplumsal rızayı nasıl ürettikleri sorusundan yola çıkılarak, Erken Cumhuriyet dönemi laiklik ve modernleşme politikalarının kültürel alandaki etkisi Gramsci’nin hegemonya kavramı çerçevesinden ele alınmıştır. Tarihsel araştırma yönteminin kullanıldığı bu çalışmada “entegral devlet”in sivil toplum ve politik toplum araçları göz önünde bulundurularak Erken Cumhuriyet döneminin laik kültür inşası üzerine bir değerlendirme yapılmıştır.

Keywords

Modernleşme, Laiklik, Kültür, Gramscian Hegemonya

References

  1. Abay, A. R. (2007). Türkiye’de eğitimin dönüşümü üzerine. İçinde, D. Dursun- B. Duran- H. Al (Ed.). Dönüşüm sürecindeki Türkiye: Aktörler, alanlar, sorunlar. (ss. 407-424). Alfa Dağıtım
  2. Althusser, L. (1989). İdeoloji ve devletin ideolojik aygıtları. (Çev. Y. Alp-M. Özışık). İletişim Yayınları.
  3. Altuntaş-Duman, N. (2024). Türkiye’de Erken Cumhuriyet Dönemi: Bir hegemonya inşa süreci mi?. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(2), 170-188. https://izlik.org/JA55NT28FG
  4. Arıkan, M. (2021). Babalık Gazetesi. Atatürk Ansiklopedisi. https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/detay/680/BabalıkGazetesi.
  5. Arslan, C. (2009a). Halil Nimetullah Öztürk. İçinde, T. Bora, M. Gültekingil, (Ed.), Modern Türkiye’de siyasi düşünce-Kemalizm, Cilt 2, (ss. 200-210). İletişim Yayınları.
  6. Arslan, C. (2009b). M. Saffet Engin. İçinde, T. Bora, M. Gültekingil, (Ed.), Modern Türkiye’de siyasi düşünce-Kemalizm, Cilt 2, (ss. 350-370). İletişim Yayınları.
  7. Arslan, R. (2018). Antalya halkevi dergisi (Türk Akdeniz). Avrasya sosyal ve ekonomi araştırmaları dergisi, 5(6), 313-330. https://izlik.org/JA44MD39TZ.
  8. Aslan, S. (2015c). Tek Parti Döneminde Siyaset. İçinde, A. Karadağ (Ed.). Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Türkiye’de Siyasal Hayat. (ss. 57-125). (2. Baskı). Bilsam Yayınları.
  9. Aslan, S. & Alkış, M. (2015). Osmanlı’dan Cumhuriyete geçişte Türkiye’nin modernleşme süreci: Laikleşme ve ulusal kimlik inşası, Akademik Yaklaşımlar Dergisi, 6 (1), 18-33. https://izlik.org/JA73DA86HF
  10. Atatürk Ansiklopedisi. (2025a). Vakit (Kurun) Gazetesi. Atatürk Ansiklopedisi. https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/bilgi/vakit-kurun-gazetesi/.
APA
Dönmez, H., & Karadağ, A. (2026). ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİ TÜRKİYE’SİNDE LAİK KÜLTÜR İNŞASININ GRAMSCİAN HEGEMONYA PERSPEKTİFİNDEN ANALİZİ. Journal of Academic Approaches, 17, 1-21. https://doi.org/10.54688/ayd.1869834
AMA
1.Dönmez H, Karadağ A. ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİ TÜRKİYE’SİNDE LAİK KÜLTÜR İNŞASININ GRAMSCİAN HEGEMONYA PERSPEKTİFİNDEN ANALİZİ. JAA. 2026;17:1-21. doi:10.54688/ayd.1869834
Chicago
Dönmez, Hatice, and Ahmet Karadağ. 2026. “ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİ TÜRKİYE’SİNDE LAİK KÜLTÜR İNŞASININ GRAMSCİAN HEGEMONYA PERSPEKTİFİNDEN ANALİZİ”. Journal of Academic Approaches 17 (September): 1-21. https://doi.org/10.54688/ayd.1869834.
EndNote
Dönmez H, Karadağ A (September 1, 2026) ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİ TÜRKİYE’SİNDE LAİK KÜLTÜR İNŞASININ GRAMSCİAN HEGEMONYA PERSPEKTİFİNDEN ANALİZİ. Journal of Academic Approaches 17 1–21.
IEEE
[1]H. Dönmez and A. Karadağ, “ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİ TÜRKİYE’SİNDE LAİK KÜLTÜR İNŞASININ GRAMSCİAN HEGEMONYA PERSPEKTİFİNDEN ANALİZİ”, JAA, vol. 17, pp. 1–21, Sept. 2026, doi: 10.54688/ayd.1869834.
ISNAD
Dönmez, Hatice - Karadağ, Ahmet. “ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİ TÜRKİYE’SİNDE LAİK KÜLTÜR İNŞASININ GRAMSCİAN HEGEMONYA PERSPEKTİFİNDEN ANALİZİ”. Journal of Academic Approaches 17 (September 1, 2026): 1-21. https://doi.org/10.54688/ayd.1869834.
JAMA
1.Dönmez H, Karadağ A. ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİ TÜRKİYE’SİNDE LAİK KÜLTÜR İNŞASININ GRAMSCİAN HEGEMONYA PERSPEKTİFİNDEN ANALİZİ. JAA. 2026;17:1–21.
MLA
Dönmez, Hatice, and Ahmet Karadağ. “ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİ TÜRKİYE’SİNDE LAİK KÜLTÜR İNŞASININ GRAMSCİAN HEGEMONYA PERSPEKTİFİNDEN ANALİZİ”. Journal of Academic Approaches, vol. 17, Sept. 2026, pp. 1-21, doi:10.54688/ayd.1869834.
Vancouver
1.Hatice Dönmez, Ahmet Karadağ. ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİ TÜRKİYE’SİNDE LAİK KÜLTÜR İNŞASININ GRAMSCİAN HEGEMONYA PERSPEKTİFİNDEN ANALİZİ. JAA. 2026 Sep. 1;17:1-21. doi:10.54688/ayd.1869834